Kapitulo 7 — Say Maples ya Panag-asenso na Mensahe

GSAM 126.1“TAN anengneng ko so sananey a mabiskeg ya anghel a linma manlapud tawen, a akakawes na lurem: tan walay balangaw ed ulo to, tan say lupa to et singa say agew, tan saray sali to et singa saray haligi na apoy; tan walay awit ton melag ya akalukas a libro ed lima to: tan inyan to so kawanan a sali to ed dayat, tan say kawigi a sali to ed dalin, tan inyeyag to na maksil a boses, a singa say pan-ungol na leon: tan sanen akasigaw la, pitoran karol so angibelyak na boses da.... Tan say anghel ya anengneng kon akaalagey ed tapew na dayat tan dalin et inyangat toy lima to ed tawen, tan nansumpa ed sikatoy mabilay ya anggad angga, ya amalsa ed tawen, tan saray bengatla ya walad dalem to, tan say dalin, tan saray bengatla ya walad dalem to, tan say dayat, tan saray bengatla ya walad dalem to, ya anggapo lay manbayag ya panaon: balet diad agew na boses na ikapiton anghel, no gapuan to lay mantigtig, say misteryo na Dios et nasumpal la, unong ed impangideklara to ed saray aripen to ya propeta.”¹

GSAM 126Say Anghel, Simbolo na Saray Mensahero na Too

GSAM 126.2Unong ya impanengneng la, say kimey na panangibangat na ebanghelyo et inter ed too, tan insipan na Katawan so bendisyon to ed satan ya instrumento anggad “kasumpalan na mundo.”² Kanian say anghel ya mangawit na sayan mensahe et nepeg ya simbolo na mensahe nipaakar ed panaon ya nepeg ya ibangat ed saray manaayam ed dalin. Say mensahe et iproproklama manlapud sakey a libro ya “akabukas,” ya malinew ya ipapanengneng ya datin akasara. Sarayan mensahero et pinabpabli na Dios; ta say “balangaw,” a tanda na tipan na Dios, et walad tapew da, tan akaalagey iran akabado ed liwawa na gloria na Dios, tan ipapahayag da so mensahe diad autoridad na Manamalsa na amin a bengatla. Say ipapahayag dia et sakey a mensahe nipaakar ed panaon, a datin “sinelyoan,” balet natan et ipapahayag manlapud “lukas” a libro.

GSAM 127.1Diad saray apalabas a kapitulo et apaneknekan ya tinandaan na Katawan so panaon no kapigan nepeg ya iter so liwawa nipaakar ed kasumpalan na baleg a panaon na propesiya—duaran libo tan talon lasus ya agew—a mangitonton ed panagsukimat a panangukom; ya say prediksyon ya ondakel so kakabatan et eksakton asumpal diad impangipangato na dakel a totoo a sikara so impanengneng to na satan a liwawa; tan tinandaan to met so panaon no kapigan dapat ya naaralan so “pantongtongan nipaakar ed kiew na igos,” diad impangipangato to na saray managbangat to ed saman a panaon tan lugar pian onla tan ipasabi itan a pantongtongan ed mundo. Ontan met a ka-eksakton tinandaan to so punto no kapigan so mensahe na panaon et onbaleg ya anggad maksil a panag-eyag to, tan ontan met a ka-eksakton asumpal itan.

GSAM 127Say Maksil ya Panag-eyag na Unonan Mensahe

GSAM 127.2Say punto na panaon no kapigan nepeg ya gawaen so maksil ya eyag na sayan proklamasyon et sakey ya makapainteres ya tepet. Nia ya akapuesto ed baetan na panagtingting na komanem tan kapiton trumpeta, ya nanengneng aliwa labat ed posisyon to ed rekord na Biblia, noag ingen ed mismon mensahe, ya mangibabaga na: “Diad saray agew na boses na ikapiton anghel, no gapoan to lay man-tigtig, say misteryo na Dios et nasumpal la, unong ed impangideklara to ed saray aripen to ya propeta.” Saya so konklusibon ebidensya ya say panaon ya improklama ed sayan mensahe et anggad pan-tigtig na ikapiton trumpeta.

GSAM 127Say Panaon na Maksil a Panag-awag

GSAM 127.3No mantugtog so ikapiton anghel, nabasa tayo ya “nilukasan so templo na Dios ed tawen, tan anengneng ed templo to so kaban na tipan to.”³ Diad panaglingkor ed dalin a santuaryo, say kuarto ya kawalaan na kaban—say sankasantosan a pasen—et nilukasan labat maminsan ed sakey taon; satan et diad agew na pampakareen, tan parad gagala ya pangibura ed saray kasalanan—say panaglinis na santuaryo. Say panaon ya imbalita na saray propeta, no kapigan nagawa iyan kimey na panlinis, ya inggawa nen Kristo, et diad kasumpalan na duaran libo tan talon lasus ya agew.⁴ Imbaga met ya no say ikapiton anghel et ontegteg, walay boses ed tawen ya mangibagan sinmabi la so panaon ya saray inaatey et husgaan la.⁵

GSAM 128.1Sayan propetikon simbolo na Apocalipsis 10 so mangipapanengneng ed panaon no kapigan sayan mensahe et nepeg ya iyabawag “a maksil a boses,” tan diad kaunoran, “singa pan-ungol na leon.” Say panaon no kapigan, unong ed sayan propesiya, ya say mensahe et onaligwas ed “maksil ya eyag” to et manlapud kasumpalan na komanem a trumpeta anggad kasumpalan na satan a propetikon panaon ya mangitonton ed panlinis na santuaryo, diad arum a salita, anggad kasumpalan na duaran libo tan talon lasus ya agew. Saray unonan apat a trumpeta et asumpal ed saray guerra na saray Goth, Vandal, Hun, tan arum ni, ya angibangal ed Roma ed Sagur ed samploran parte odino panarian.

GSAM 128Say Ikaliman Trumpeta

GSAM 128.2Say ikaliman trumpeta et ipapanengneng to so isesekat na Mohammedanismo a kaiba so lurem na saray lingo to, balet lalo la so panaon na “limaran bulan,” odino sakey a lasus tan limamplo a literal a taon manlapud panaon ya “walay ari da.” Hulyo 27, 1299, si Othman, say nampundar na imperyo na Ottoman, et inlusob to so teritoryo na Nicomedia. Manlapud saman a panaon, ginulo tan “pinirawat” na saray Ottoman so imperyo na Roma ed Bukig anggad Hulyo 27, 1449, say sanlasus tan limamplo a taon manlapud impan-tunog na ikaliman trumpeta. Diad saman a panaon, sinmabi iray Turko a kaiba ray pwersa da kontra mismo ed syudad na Constantinople, ya inusar da so pulbura ed panlalaban da; tan manlapud sakey a ambelat a kanyon, a kuan na historyador a si Gibbon et kaukolan so anemaplon baka pian iguyor, nampaltog ira na angkakabaleg a bato kontra ed saray padir na Constantinople.

GSAM 128Say Kasumpalan na Komanem a Trompet

GSAM 128.3Nen saman a panaon, inatey si John Palleologus, ya impanengneng na saray historian bilang unor a Griyegon emperador. Si Constantine Decozes so manepeg a managtawir ed trono, balet ibabaga ya lapud takot to ed si Amurath, say sultan na Turko ya manlalaban ed sikato, sikatoy nankerew na permiso ed si Amurath pian onyurong ed trono. Say ontan ya gawa et singa la impangiyawat na trono ed saray Turko. Diad katuaan, ag-abayag et asakop na saray Ottoman so syudad na Constantinople tan say imperyo ed bukig na Roma. Kanian sikara (diad pulitika) et “pinatey” da itan ya imperyo ya datin “pinag-irapan” da. Nepeg dan “pateyen” itan “diad loob na sakey oras, sakey agew, sakey bulan, tan sakey taon.”

GSAM 129.1No alaen tayo ya bilang propetikon panaon, ya say sakey ya agew et para ed sakey taon, panon kabayag so panaon? Simple labat so problema: sakey taon, 360 ya agew, odino taon; sakey bulan, 30 ya agew, odino taon; tan sakey ya agew, sakey ya taon,—amin-amin, 391 ya agew, odino, literal, 391 ya taon. Say sakey oras bilang koma-duamplo tan apat a parte na sakey agew, bilang simbolo, et magmaliw a kapaldua na bulan, odino labinliman agew. Say interon panaon na sarilin panag-ari na saray Mohammedan ed teritoryo na Eastern Roman et magmaliw sirin a 391 a taon tan 15 ya agew. No iyarum iya ed Hulyo 27, 1449, itonton to tayo ed Agosto 11, 1840, para ed pansumpal na panaon na kawayangan na Turkey, unong ya impaliwawa ed silong na koma-anem a trumpeta.

GSAM 129Impasakbay nen Dr. Josiah Litch so Panagbagsak na Imperyo na Ottoman

GSAM 129.2Nen 1838 si Dr. Josiah Litch, a taga Philadelphia, Pa., kayari ton inawat so katuaan ya impaliwawa nen William Miller, et akibiang ed trabaho na panangipalaknab ni na mensahe. Nansulat na saray artikulo para ed publikasyon nipaakar ed paksá na pitoran trumpeta na Apocalipsis. Inalagey to so malinew a posisyon ya say komanem a trumpeta et ontunda lan man-tunog tan say pakayari na Ottoman et nabagsak ed koma-11 ya agew na Agosto, 1840, tan satan so mangipanengneng ed mundo ya say sakey ya agew ed simbolikon propesiya et manrerepresenta na sakey taon na literal a panaon.

GSAM 129.3Saray arum a kapara to, anggan saray anisia a kaiba to ed sayan punto, et kinmabkabat ed takot para ed resulta “no ag nagawa” unong ed kuan to. Balet, ag to iya tinakot, noag ingen et intuloy to so gawaen so amin a nayarian to pian ipaamta so saray pananaw to nipaakar ed isyu na Turkey. Saray publikon dyaryo so angipalaknab ed interon lugar ed say inkuan to nipaakar ed sayan tema. Saray grupo na saray ag-mananisia so tinalakay da so isyu ed saray miting da, tan inkuan da, “Nia so sakey a laki ya angipasapalaran na bengatla, tan no sayan bengatla et nagawa unong ed inkuan to, patunayan to ya anggapoy duwa-duwa ya say sakey ya agew ed propesiya et mankabaliksan na sakey taon, tan say duaran libo tan talon lasus ya agew et ontan a karakel ya taon, tan manampot iratan ed 1844.”

GSAM 130.1Say impalapag na leksyon nen Dr. Litch so nanggawa na baleg a panag-alibuk, tan nilibo-libo so tinawag kanian pian manbantay ed pansumpal na saray kairapan ya linma ed baetan nen Mehemet Ali, say pasha na Ehipto, tan say sultan na Turko. Nilasus a totoo so nansalita, “No sayan bengatla et mansumpal unong ed imbalikas na doktor, ipatunong to so prinsipyo na ‘taon-agew’ ed panangipaliwawa na simbolikon panaon, tan magmaliw kamin Adbentista.”

GSAM 130Say Sultan na Turkey ya Mibabakal ed Pasha na Ehipto

GSAM 130.2Diad pigaran taon antis na 1840, say sultan et akilaban ed guerra kontra ed si Mehemet Ali, say pasha na Ehipto. Nen 1838, say problema ed baetan na sultan tan say sakop ton taga-Ehipto et pansamantalan apigil lapud impluensya na saray dayon embahador. Balet nen 1839, ginmapo lamet so pibabakal, tan intuloy ya anggad, diad sakey a pankikibakal na saray armada nen sultan tan si Mehemet, say armada nen sultan et interon aderal tan atalo, tan say flota to et inala nen Mehemet tan inyakar ed Ehipto. Ontan so inkapakainomay na sultan, kanian nen ginmapo lamet so guerra nen Agosto, duara labat ya barko na guerra ya primera klase tan taloran fragata so nansiansia bilang makapaermen a bakas na datin mabiskeg a flota na Turkey. Sayan flota et talagan ag-inter na Mehemet ya ipawil ed sultan, tan inyanunsyo to ya no padasen na saray pakayari ya alaen itan ed sikato, pasooten to itan. Diad onian kipapasen na saray bengatla, nen 1840, nanginterbensyon so Inglatera, Russia, Austria, tan Prussia, tan nandesisyon iran resolbien so problema; ta malinew ya no paburen labat, si Mehemet et magano lan magmaliw ya akankontrol ed trono na sultan.

GSAM 131Interbensyon na Saray Nankakasakey a Potensya

GSAM 131.1“Inawat na sultan iyan interbensyon na saray nankakasakey a pakayari, tan ontan et boluntaryon inyalagad to so isyu ed saray lima ra. Nansagawa na komperensya irayan pakayari diad London, ya akila so sheik, si Effendi Bey Likgis, bilang plenipotensyaryo na Ottoman. Sakey ya ultimatum so insulat, ya iyawat ed pasha na Ehipto, ya diad satan et iyopresi na sultan ed sikato so panag-gobierno na Ehipto ya nayarin tawiren, tan amin ya parte na Syria ya manlapud Gulf of Suez anggad Lake of Tiberias, kaiba so probinsya na Acre, ya anggad kabibilay to; sikato met, diad parte to, et taynan to so amin ya arum a parte na sakop na sultan ya akayurongan to natan, tan isubli to so flota na Ottoman. No agto inawat iyan alok manlapud sultan, saray apatiran pakayari so mangasikaso la ed sayan bengatla, tan manggawa na arum nin paraan pian napasunor so sikato unong ed no antoy nanenengneng dan duga.

GSAM 131.2“Malinew ya no kapigan labat ya sayan ultimatum et naitdan ed si Mehemet Ali, say bengatla et anggad angga ya agla nakontrol na datin [say sultan], tan say panangasikaso ed saray gawaen to et, manlapud satan ya bekta, walad lima la na saray dayon pakayari.

GSAM 131Say Propesiya ya Asumpal—Anggaan na Kawayangan na Turkey

GSAM 131.3“Imbaki na sultan si Rifat Bey ed sakey a bapor na gobyerno paonla ed Alexandria, pian ipaamta so ultimatum ed pasha. Inikdan iya ed sikato, tan inako to, nen ka-labinsakey ya agew na Agosto, 1840! Diad satan met lan agew, nansulat so sultan ed saray embahador na apatiran pakayari, ya man-i-inquire no antoy plano ya gawaen no ag unoren na pasha so saray kondisyon na ultimatum; ya say inyebat da et walay akaparaan lan probisyon, tan agto la kaukolan so manpaga nipaakar ed antokaman ya posiblin nagawa. Natan ya agew so nansumpal so panaon na talon lasus tan siamapulo tan sakey a taon tan labinliman agew ya inter parad ituloy na pakayari na Ottoman; tan iner la so kawayangan na sultan?—Anggapo la!”⁶

GSAM 132.1Manlapud saman ya agew anggad natan, say sultan et kaukolan ya onkiwas unong ed bilin na saray pakayari, tan bantayan so pangibangal na panarian to, legan ya piraso-piraso ya inala ra para ed sarili dan panggagamitan.

GSAM 132Apag-interes na Publiko ed Propesiya

GSAM 132.2Sayan makapakelaw a katuparan na propesiya et walay baleg ya epekto to ed isip na publiko. Pinabiskeg to so interes na totoo ya ondengel nipaakar ed tema na saray asumpal tan mansusumpal a propesiya. Imbaga nen Dr. Litch ya diad loob na pigaran bulan kayari na Agosto 11, 1840, sikatoy akaawat na saray sulat manlapud masulok ya sanlibon kabkabat ya ag mananisia, ya arum ed sikara et lider na saray grupo na saray agmananisia, ya angibaga ra ya tinondaan da lay laban kontra ed Biblia, tan inawat da la itan bilang rebelasyon na Dios ed too. Arum ed sikara et talagan akabaliw ed Dios, tan dakel ed sikara so nagmaliw ya saray makakayarin managsalita diad baleg ya kilusan na komaduan isabi. Wala ray nansalita ed si Dr. Litch nipaakar ed saya: “Inkuan mi ya saray manag-esplikar na propesiya et mangala na saray salaysay manlapud daan lan pahina na historya pian patunayan so saray ibabaga dan inkakumpleto na saray propesiya; balet ed sayan kaso, wala ed arapan na saray mata tayo so saray mabilay a katuaan.”

GSAM 132.3Pian nipanengneng no panon, diad mismon pansumpal na komanem a trumpeta, say mensahe na isabi et ginmapo lan onkalat “diad maksil a boses,” itala ko so sakey a kaso ya imbalita ed siak na sakey ed saray akibiang ed sayan mensahe.

GSAM 132.4Nen taon 1840, si E. C. Williams, sakey a baleg a managgawa na tolda tan layag, a taga Rochester, N.Y., et inawat to so mensahe, tan inimbitaan to di Pastor Miller tan Himes ya onla ed Rochester tan mansalita ed libo-libon totoo ed satan a syudad. Inmebat ira ya kulang ira ed kuartan kaukolan pian makapangupa na sakey a bulwagan a magenap a baleg pian makapaloob iray totoo. Inmebat to, “Wala akoy sakey a sirkular a tolda a 120 a piye so diametro to. Itandoro ko, ikabil ko so saray yurongan, tan asikasoen ko, ya anggapoy bayar. Gala tan ipasabi yo so mensahe.” “Sinmabi ra,” kuan to ed siak, “tan say tolda et ag magenap a baleg pian makapaloob so kapaldua ed saray sinmabi pian ondengel, kanian nampasok ak na apataplo-pie ya ispil, ya nanggawa na toldan 160 x 120 pie so sukat to. Sayan tolda et napno na totoo kada agew, tan nilasus so nansisiksikan ed paway, ya amin et maseseg ya ondengel ed salita.”

GSAM 133Nilasus ya Manangibabalita na Mensahe

GSAM 133.1Pian nasabat so ombabaleg ya interes, inusar iray angkakabaleg ya tolda, tan ginawa ray miting ed kakiewan no panaon na tiagew. Saray arum ed saray sankabalegan ya bilding na iglesia tan pampublikon bulwagan so inusar no panaon na ambetel, tan amin et napno ya anggad sankatageyan ya kapasidad to na saray interesadon ondengel. Imbes ya si Pastor Miller so manalagey natan, singa ginawa to antis na 1840, ya “ngalngali bukor” ed pangideklara na mensahe, manga talon lasus so akila ed sikato ed pampublikon pangipasiag na kasumpalan na panaon na duaran libo tan talon lasus ya agew, tan ed pangibelyak na, “Anggapo lay panaon,” tan, “Sinmabi la so oras na panangukom to.” Kanian nanenengneng tayo no panon, sanen sinmabi so panaon na Katawan para ed pambuyak na mensahe ed intiron mundo, asumpal so salita to, tan say minilyon et ginmapon nainteres ya ondengel ed pananawag.

GSAM 133.2Say katuaan ed sayan kimotan ed Amerika et ontan met ed arum a bansa. Manlapud taon 1840, imbes ya pigaran indibidual so mankakayat na saray publikasyon da, dakel so biglan linma ed arapan pian ipasabi so pananabian. Diad Inglatera, walay pitoran lasus a ministro na Iglesia na Inglatera labat so mangipapahayag na mensahe, agla isali so dakel ya arum ya akibiang ed parehon kimey. Diad masulok ya duamplo ed nanduruman manunan bansa na mundo, say mensahe et onkakayat a kaiba so sigasig ya amakiwas ed saray manbabantay ya mangibaga, “Sayan totoo et talagan seryoso.”