Kapitulo 17 — Say Katuaan ya Inuswag Diad Saray Kairapan
GSAM 265.1“SINGA say sakey a pastol ya aanapen to so panon to ed agew ya sikatoy walad limog na saray kordero ton akawarasan; ontan met, aanapen ko ray kordero ko, tan iliktar ko ra manlapud amin a pasen ya akawarasan ira ed maurem tan marelmeng ya agew.”1
GSAM 265.2Saray angawat ed mensahe na komatlon anghel anggad ed sayan panaon (1847) et mairap ed saray kayamanan na sayan mundo, kanian daiset labat so nagawaan da ed pinansyal para ed panangipalaknab na mensahe. Anengneng nen Pastor White tan say asawa to tan si Pastor Bates so importansya na personal a panag-obra ed limog na saray nikalat a kapara, tan ontan met so kaukulan a manparaan na saray babasaen a materyal pian iyawat ed saray totoo, bilang tulong a mangitonton ed sikara ed pikakabat na katuaan. Baleg so akatulong ed si Pastor Bates ed pangipresenta na isyu na Sabado diad panamegley na traktato to nipaakar ed satan a tema, legan ton ombibiyahe ed nanduruman lugar, tan diad panamegley na impangipawit ed satan diad panamegley na koryo. Nansagpot ya maong a maong.
GSAM 265Say Sakripisyo na Sakey a Ugaw a Agin Bii para ed Katuaan
GSAM 265.3Aminsan, lapud anggapoy kuartan pambayar na plete to, magano la komon ya manakar manlapud Massachusetts paonlad New Hampshire. Diad satan met lanlamang, akaawat na sulat manlapud sakey ya kalangweran a agin bii ya nankompromiso ya manlilingkor ed abung ed bayar ya $1 kada simba pian walay niiter ton makatulong ed sayan gawa. Kayari ton nankimey na sakey simba, abigla so kanonotan to ed isip ya kaukolan nen Pastor Bates so kuarta kanian linma ed amo to tan kinerew toy bayar ya in-advance pian makapawit na $5 ed sikato ya tampol. Diad saya, binayaran to so plete to paonlad New Hampshire, diad panamegley na pampublikon saken. Diad balang lugar, maong iray miting to, tan dakel a kamarerwa so angawat ed katuaan.
GSAM 266Panag-asikaso na Abung ed Saray Utang a Kagawaan
GSAM 266.1Pian nipanengneng so espiritu na panag-sakripisyo ya angigapo ed saray inmunan manag-una ed sayan mensahe, tandaan tayo so onggendan manlapud salaysay nen Mrs. White nipaakar ed kipapasen da nen panaon na ambetel nen 1847-48, sanen nanayam ira ed saray kuarto ed maawang a abung nen S. Howland, Topsham, Maine, no iner et nampan-asikaso ira ed abung da ya inusar da so saray inutang a gamit:—
GSAM 266.2“Makapirap kami, tan nandalan kami na mairap a panaon. Say asawak et nankimey ed panag-awit na bato ed riles na tren, ya akiskis so katat na game-game to, tan dinmala iratan ed dakel a pasen. Nandesidi kami ya ag man-asa ed arum, noag ingen ya suportaan so sarili mi, tan makatulong ed arum. Balet ag kami sinmabong. Maseet so impankimey na asawak, balet ag to naala so kanepegan to ed kimey to.
GSAM 266Si Pastor White ya Manag-puter na Kiew
GSAM 266.3“Tinaynan na asawak so riles, tan inawit toy wasay to ya linma ed kakiewan pian manputer na puloran. Anggano tuloy-tuloy so sakit na tagday to, nankimey manlapud kabuasan anggad labi pian makakolekta na manga limamplo sentimos ed sakey agew. Ag sikatoy makaugip ed labi lapud graben sakit. Ag-abayag et akaawat kami na saray sulat manlapud saray agagi ed nanduruman Estado ya manga-imbita ed sikami ya onla tan bisitaen ira; balet lapud anggapoy paraan mi ya makapaway ed Estado, say inyebat mi et ag ni akalukas so dalan para ed sikami.
GSAM 266.4“Akaawat kami na sulat manlapud si Agi Chamberlain, ya taga Connecticut, ya mangipapaseseg ed sikami ya onatendi ed sakey a komperensya ed satan a Estado. Nandesidi kami ya onla no makala kami na paraan. Nankareglo so asawak ed amo to, tan naamtaan to ya walay samploran dolyar ya utang ed sikato. Say kapaldua na saya et ginamit ko ed panaliw na saray kawes ya talagan kaukolan, insan ko inampit so overcoat na asawak, ya anggan saray ampit et pinantitipon ko, kanian mairap la natan ya nabirbir so orihinal ya abel ed saray taklay to. Walan limaran dolyar so atilak ed sikami pian makapanla ed Dorchester, Mass. Say baul mi et karga to so ngalngali amin ya kayarian mi ed mundo. Balet walaan kami na kareenan na kanonotan tan malinis a konsensya, tan saya so mas pinabli mi nen say saray pankaabigan ed mundo.
GSAM 267.1“Linma kami ed abung nen Agi Nichols, tan antis kamin tinmaynan, inikdan nen Agi Nichols so asawak na limaran dolyar, ya abayaran ed plete mi paonla ed Middletown, Conn. Bago kami ed satan a syudad, tan agmi ni anengneng so anggan siopa ed saray agagi ed satan a Estado. Limamplo a sentimos la labat so atilak ed sikami. Tinmakot so asawak ya usaren itan ya man-arkila na karwahe, kanyan imbantak to so baul ed tapew na bunton na saray tabla, tan nandaral kami ya mananap na siopaman ya kapareho mi na pananisia. Ag-abayag et aromog mi si Agi Chamberlain, ya angitagar ed sikami ed abung to.”
GSAM 267Komperensya ed Rocky Hill, Conn.
GSAM 267.2Sayan komperensya et ginawa ed Rocky Hill, say pantitiponan et sakey a baleg tan ag-asumpal a kwarto ed abung nen Agi Belden. Say onsublay ya ekstrak manlapud sulat ya insulat nen Pastor White para ed si S. Howland, et mangiiter na pigaran makapainteres a detalye nipaakar ed say miting:—
GSAM 267.3“Nen Abril 20, impadala nen Agi Belden so kariton to ed Middletown para ed sikami tan saray akawarasan ya agagi ed satan a syudad. Sinmabi kami ed abung to [Rocky Hill] manga alas kwatro na ngarem, tan diad pigaran minuto et sinmabi met la ra di Agi Bates tan Gurney. Nanmiting kami ed saman a labi na manga labinlima kami. Nen Biernes na kabuasan, sinmabi ra so saray agagi anggad nagmaliw ya manga limamplo kami. Aliwan amin da iraya so sigpot ya walad katuaan. Say miting mi ed saman ya agew et makapainteres a maong. Impaliwawa nen Agi Bates iray ganggan ed malinew a paraan, tan say importansya ra et pinalinew ni ed panamegley na saray makapanyarin testimonya. Say salita et naging epektibo pian pabiskegen iramay wala la ed katuaan, tan pian nabangon iramay agni sigurado.”2
GSAM 267Inimbitaan ed Oswego County, N.Y.
GSAM 267.4Bilang resulta na impangikalat na traktado nen Pastor Bates ed saray Adbentista, saray totoo ed arum ya Estado so nampisa ya angingunor ed Sabado. Si Hiram Edson, ya taga Port Gibson, N.Y., so nansulat ya angimbita ed si Pastor tan Mrs. White tan arum ni ya onatendi ed komperensya na saray angingunor ed Sabado diad Volney, Oswego County, nen Agosto, 1848. Inkuan to ya saray agagi et kaslakan ya mairap-bilay, tan agto nipromisa ya baleg so nagawaan da ed panagbayar na gastos. Si Pastor White et akaawat na $40 bilang resulta na trabahon ginawa to ed uma na dika. Say sakey a parte na saya et inusar ed panaliw na kawes ya talagan kaukolan, tan say nakebel et pinambayar da ed biahe da paonla tan paoli ed Volney.
GSAM 268.1Sayan komperensya ed sagur na New York et ginawa ed karwahean nen Mr. Arnold. Wala so manga talumplo tan limaran totoo ya akatambong, amin ya atipon ed satan a parte na Estado, balet ngalngali anggapoy duara ed sikara so nankasakey na opinyon. Balang sakey et ipipilit toy dilin opinyon to, ya ibabaga ran unong iratan ed Biblia. Amin da et maseset ya ipa-abante so saray pananisia da tan ipangaral iratan. Inkuan ed sikara ya si Pastor White tan say asawa to et aliwan nambiahe na ontan karukey pian labat ondengel ed sikara, noag ingen et linma pian ibangat ed sikara so katuaan. Say papanisiaan nen Mr. Arnold et say sanlibon taon ya abitla ed Apocalipsis 20 et apalabas la, tan saramay sanlasus tan kwarenta'y kuatro libon abitla ed Apocalipsis et saramay pinabangon manlapud inaatey nen inmolin mabilay si Kristo.
GSAM 268Kontra nen Mr. Arnold ed Saray Ordenansa
GSAM 268.2Leleg a saray simbolo na ompapatey a Katawan tayo et walad arapan na sayan grupo, tan leleg a manpaparaan la ran komemoran so irap a sinagmak to, si Mr. Arnold et tinmalindeg tan inkuan ton anggapoy pananisia to ed gawaen da,—a say Panag-apunan na Katawan et itutuloy na Paskua, a gaganapen maminsan labat ed sakey taon.
GSAM 268.3Sarayai a nikaduman pandumaan na opinyon so angiter na ambelat a pasinga ed si Mrs. White. Amta ton maong ya aliwa so si Mr. Arnold, tan baleg a ermen so sinmabid linawa to, ta singa ag nirespeto so Dios. Wala ray nankibeg ya ompapatey la; balet nampikasi para ed sikato ra di Pastor Bates, White, Chamberlain, Gurney, tan Edson, tan mapangasin dinengel na Katawan so pikakasian na saray aripen to, tan sikatoy inmabig. Say liwawa na tawen so nansiansia ed sikato, tan ag-abayag et agto la inisip iray bengatlan manlapud dalin. Legan ya walad onyan a kipapasen, impanengneng ed sikato so arum ed saray lingo na saramay wadman, tan ontan met so katuaan ya kabaliktaran na sarayan lingo, ya impanengneng to ya sarayan ag-nankaparehon pananaw, ya ibabaga ran unong ed Biblia, et unong labat ed saray opinyon da nipaakar ed Biblia, tan nepeg dan taynan iray lingo ra, tan mankakasakey ed mensahe na komatlon anghel. Maglorian anampot so miting; analo so katuaan. Saray akapansiansia ed sarayan kakatwan nanduruman opinyon et inamin da ray lingo ra, tan nankasakey ira ed say kasalukuyan a katuaan na mensahe na komatlon anghel, tan baleg so bendisyon na Dios ed sikara.
GSAM 269Sakey a Pakanengneng a Walay Makapakelaw a Panag-usar na Biblia
GSAM 269.1Say onsublay ya salaysay nipaakar ed sayan miting et inter nen Mr. Alexander Ross, nen Enero 4, 1884, ya sikatoy sakey ed saray talumplo tan limaran akilaok ed melag ya pantitipon. Inkuan to:—
GSAM 269.2“Si Agi White, legan ya walad pakanengneng, et tinmakder tan inala to so Biblia na pamilya ed kawigi ton lima; say libro et ordinaryo so kabaleg to. Legan ton iiterter ya akalukas, ed atagey ya pasen, ya agto tinitingey, ed kawanan ton lima et ibabaliktad to manlapud sakey a teksto paonlad sananey, tan no ituro to la so teksto, et uuliten to itan. Tinitingey ko so dakel a teksto pian nengnengen no uuliten to so mismon ituturo to. Siak odino arum ed saray kaiba et inusisa mi ran amin. Kada beses, aliwa labat ya inulit to so teksto ya tinuro to, noag ingen ginawa to ya legan ya akatingin so mata to ed tagey tan diad direksyon ya kasumlang ed Biblia. Sarayai a kasulatan ya inulit to so amerdi ed saray palson teorya na saray manag-Sabado ya nantitipon ed Volney, nen Agosto, 1848, tan nansengegan na pankakasakey mi ed katuaan.”
GSAM 269.3Talagan, mairap ya kombinsien so siopaman ya ag tinaynan so lingo ya doktrina ya tinulid ed saray ontan ya sirkumstansya, diad panamegley na saray malinew ya teksto ya inala ed Biblia, tan diad sayan makapakelaw ya paraan. Sayan grupo na saray manag-Sabado ed Oswego County, kayari na nireporma so saray lingo da tan nankasakey ira ed katuaan, et linma ra manlapud saman a miting pian iyasay liwawa ed arum. Saray resulta et seguradon anengneng so ebidensya ya gawa na Dios. Si Satanas et lawas ya akaparaan ya manbanga, mangiter na gulo, tan manwaras, diad antokaman ya paraan ya nagawaan to. “Say Dios et aliwan manangawa na kaguluan, noag ingen na kareenan, unong ed amin ya simbaan na saray santo.”3
GSAM 270Saray Milagro na Panagpaabig
GSAM 270.1Kayari na samay komperensya ya abitla ed tagey, nanggawa ray miting ed Madison County, Port Gibson, Port Byron, tan ed Siyudad na New York. Kayari na saraya et walay sakey a pangkabilugan a miting ed Connecticut. Diad arum ed sarayan lugar, asinger a maong so Katawan ed saray aripen to, tan say pakayari ya manpaabig na Baleg a Manag-tambal et sinmabi ed saray mansasakit bilang ebat ed saray masimoon a pikakasi na saray totoo to legan dan tinumbok so totontonen ya impa-alagey ed Epistola nen Santiago.4 Anggan saray totoon inkuan na saray doktor ya anggapo lay ilalo et inabig ed saray sakit da. Saray insidente ya ontan so klase et mabetbet ya naeksperiensya ed nanduruman panaon manlapud 1845.
GSAM 270Saray Pionero et Man-tiis ed Kairapan
GSAM 270.2Si Pastor White, diad Review and Herald, nen Pebrero 5, 1880, sanen mansasalita nipaakar ed saraman ya agew na saray pionero, inkuan to:—
GSAM 270.3“Diad saray unaan min panag-obra, nan-irap kami ed eras lapud kaandiay suston naakan, tan ed betel lapud kaandiay suston kawes. Inikkat mi ed sarili mi anggan saray kaukulan ed bilay pian makatipon kami na kuarta para ed gawa na Dios. Legan a diad parehon panaon et pinapagal min maong so sarili mi pian nagawaan so baleg a kantidad na trabaho ya singa kaukulan a gawaen diad panagsulat, panag-edit, panagbiahe, tan panangipangaral manlapud sakey a Estado paonlad sananey.”
GSAM 270.4Say taon 1848 et agnalingwanan, aliwa labat ed istorya na isabi, noag ingen ed politika. Saray katuaan na mensahe na komatlon anghel et malinew a maong, tan say dalan et onbubukas ed nanduruman direksyon para ed pan-abante na kimey. Diad sayan panaon, saray nagagawa ed moral tan politikal a mundo et manpaparungtal na sakey a kipapasen a pinan-plano pian pasibayen a mangatapew na atensyon na saray manaaral na propesiya. Aliwa labat a walay baleg a kalirongan ed limog na saray nasyon na Daan a Mundo, noagta diad Hydesville, Wayne Co., N.Y., ginmapo so saray panagparungtal na modernon Spiritualism, a kuan na saray manaaral na Biblia et nepeg a sikato so “espiritu na saray demonyo, a mantitipon ed saray nasyon na mundo para ed bakal na agew na Katawan.”
GSAM 271Kalibuan na Saray Bansa nen 1848
GSAM 271.1Diad ika-21 ya agew na Pebrero, 1848, sanen saray kortesano nen Louis Phillippe na Pransya et nantitipon ed liber to, inkuan to: “Anggapo ni so mas mapeget ya panayaman ko ed trono na imperyo nen say natan ya labi.” Diad panag-sombi na onsublay ya labi, akasulong na “antikey ya makapal a dyaket,” akabisti bilang sakey ya managmaneho na kalesa, sikatoy tinmakas ed paway na padir na syudad na Paris ya manaanap na pasen a panagsilungan para ed personal a kaligtasan to. Say rason na sayan baleg tan biglan pananguman et ibabaga ran resulta na arum ya ginawa to ya pabor ed panag-agaw na papato, ya amapasnok ed saray sakop tan sundalo to. Nen saman ya agew, asumpal to ed syudad na Paris so sakey a baleg a panag-inspeksyon ed armada na Pransya; tan nen inyan da la ray armas da, pinmawil la ed palasyo, nen biglan linmukso so sakey a melag a laki ed sakey a kanyon, ya iwagayway toy sakey a bandera ya taloy kolor, ya iyeyag to, “Pababaan so papa! PABABAAN SO PAPA!!” Inalagey na saray sundalo so eyag, tan maples ya inmalat ed saray linya, ya ombibiskeg legan ya onaalat, anggad akilaok so eyag ya, “PATALSIKEN MET SO ARI!” Diad pigaran oras, say interon Paris et nagmaliw ya lugar na magulon kaguluan. Saray sundalo, ya awit day paltog da, ya kaiba ray grupo na totoo, et manbabatik ya paonla ed palasyo na ari. Sikato, nen naimforman nipaakar ed kaguluan, et maples ya tinmakas ya akasulot na sananey a kawes pian ag sikatoy nabirbir.
GSAM 271Saray Bansa ya Akibiang ed Say Pakibakal
GSAM 271.2Say gulo tan ag-inkakareen ed Pransya et maples ya kinmayat ed arum ya bansa. Say Prussia, Hanover, Sardinia, Sicily, Naples, Venice, Lombardy, Tuscany, tan Roma et sinmublay met ed parehon espiritu na karaklan. Diad loob na taloy bulan, amin ya Europa et ginmalaw, tan masulok ya talomploy imperyo tan panarian so walad sankabaleglan ya gulo. Saray trono et apoolan ed saray karsada, saray ari tan emperador et tinmakas tan nanyamot lapud takot ya ompatey ira. Impikto na saray politiko ya walay pankakabalang na saray gobyerno na mundo.
GSAM 272.1Dakel ed saray ministro na Adbentista ya agni akadengel ed mensahe na komatlon anghel, anengneng da iyan kalirongan, tan inisip da ya saya la seguro so panagtipon na saray nasyon para ed “giyera na baleg ya agew na Dios ya Makapanyarin-amin.”5
GSAM 272Nadiskubre so Mensahe na Panagselyo
GSAM 272.2Diad sayan mismon panaon, naaralan na saray Adbentista na Komapito ya Agew manlapud Kasulatan ya say Sabado na komapat a ganggan so tanda, odino selyo, na mabilay a Dios, tan sinmabi la so panaon para ed panangipasiag na mensahe na panagselyo na Apocalipsis 7:1-4, tan mannononot ira na saray paraan pian nipasabi iyan mensahe ed saray totoo. Legan ya manpreprepara iray totoo na ikapitoy agew para ed sayan kimey, ibabaga met na saray Adbentista na Unonan Agew, “Naudi kayo la ed mensahe yon panagselyo, ta say bakal na baleg ya agew tan say mismon isabi na Katawan et asingger la ed sikatayo.”
GSAM 272Biglan Tinmunda so Gulo
GSAM 272.3Kayari na manga taloy bulan, tinmunda so gulo ed limog na saray bansa; aliwan lapud impankasundo ed saray reklamo da, noag ingen ed paraan ya ag naipaliwawa na saray mismon peryodista. Nipaakar ed sayan problema, si Horace Greeley, diad New York Tribune, et inkuan to: “Baleg a pankelaw ed sikami ya amin no antoy biglan nansengegan na sayan kalirongan ed limog na saray bansa; balet mas baleg nin pankelaw no antoy amapatunda ed saya.”
GSAM 272Si Senador Choate nipaakar ed Situasyon ed Daan a Mundo
GSAM 272.4Sinmabi tayo ed taon 1851, tan naromog tayo si Senador Choate, diad sakey a diskurso ed arapan na Kongreso na Estados Unidos, ya tinukoy to so kipapasen na saray bengatla ed Daan a Mundo, tan inkuan to:
GSAM 272.4“No anto so eksakton kipapasen tan itsura ya singa walay anino, lurem, tan kabilungetan ya manpapasirong ed sikato, et sigpot yon natatalusan; no panon ya talagan ag-akakalma. Napan-isip ko a singa saray pribilehyo na saray korona, tan saray kanepegan na totoo, tan saray tinipon a pasnok na sanlibon taon et mangiguyod la na espada manlapud kaluban to para ed sakey a labanan a no iner et onagus so dala, singa ed apokalipsis a pakanengneng, ‘angga ed saray brida na kabayo,’ tan no iner et naandi so interon lahi na totoo; no iner say baleg a kampana na panaon et mankiling lamet na sananey oras; no iner say sosyedad mismo et suboken ed apoy tan bakal, no kasin nanlapud kalikasan tan say Dios na kalikasan o andi.”
GSAM 273“Testimonya” nen Nobyembre 18, 1848
GSAM 273.1Legan a saramay manibabaga a sayan agawagaway ed saray nasyon nen 1848 et panangigapo na isabi na Katawan, et adismaya ra na maong, panon balet so agawa ed saray Adbentista na Komapito ya Agew a nansabian a sinmabi la so panaon parad “selyo na mabilay a Dios” a ipresenta ed saray totoo? Bilang ebat, mangikokot kami manlapud sakey a traktado ya impalapag nen Pastor Joseph Bates nen bulan na Enero, 1849. Diad panagsalita to nipaakar ed sakey a nagawa nen Nobyembre 18, 1848, inkuan to:—
GSAM 273.2“Sakey a melag a grupo na saray agagi a lalaki tan bibii so nantitipon ed sakey a miting diad Dorchester, asingger ed Boston, Mass. Antis ya nampisa so miting, arum ed sikami so man-aaral ed arum a punto na mensahe na panag-selyo; walay daiset a pandumaan na opinyon nipaakar ed inkaduga na pananaw ed salitan ‘man-aasend,’ tan arum ni, tan lapud ginawa mi lan pinikasi so pampublika na mensahe diad komperensya na Topsham [Maine] antis na satan, tan say paraan na pampublika et singa ag-masyadon malinew, kanian nandesidi kami a mankakasakey ya iyawat ya amin ed Dios. Kayari na pigaran bekta ya mapekpek a pikakasi para ed liwawa tan instruksyon, inter na Dios ed si Agi White so onsublay ed pakanengneng.”
GSAM 273.2Kokopyaen mi ray salita unong ed impangibaga to legan na pakanengneng to:—
GSAM 274Saray Salitan Inbaga ed Pakanengneng
GSAM 274.1“Iner so pinmawayan na liwawa? Abuloyan mon bangatan kami na anghel mo no iner so pinmawayan na liwawa. Ginmapo ed melag, sanen angiter ka na sakey a liwawa a tinmumbok ed sakey. Say testimonya tan saray ganggan et akasuldong, ag-ira nayarin isian; say unonan onsabi et say samploran ganggan, a nanlapud Dios. Sikatoy maliket a maong sanen say ganggan to et ginmapo a linma ed biskeg, tan saray aderal a pasen et ginmapo a nipaalagey. Manlapud inkakapoy et nagmaliw ya mabiskeg lapud pananap ed salita to. Say subok ed satan et antikey labat so panaon. Sayan say selyo! Onleletaw la! Onleletaw, manlapud iletaw na agew. Singa say agew, unona et ambetel, onpetang tan mangibaki na sinag to. Nen linma so katuaan, daiset labat so liwawa ed satan, balet onleletaw ya onleletaw. Ay, say pakayari na sarayan sinag! Onbiskeg. Say sankabalgan a belat tan liwawa et walad satan a katuaan, ta mansiansia ya anggad angga, no agla nakaukolan so Biblia. Tinmayak itan diman ed bukig; ginmapo ed melag a liwawa, balet say sinag to et makapaabig. Ay, panon kabiskeg iman a katuaan; sikato so sankatageyan kayari dan onloob ed maong a dalin, balet onaligwas ni anggad ag la ra natey. Ginmapo itan manlapud onleletaw so agew, ituloy toy dalan to a singa say agew, balet ag balot onselek.
GSAM 274.2“Sasagkaan na saray anghel so apatiran dagem. Si Dios so mangokontrol ed saray pakayari. Agni binitawan na saray anghel, ta agni amin ya santo so aka-selyo. No ombangon si Michael, sayan kairapan et onlad interon mundo. Akaparaan la ran man-ihip. Walay pansagkaan lapud agni aka-selyo iray santo. On, ipaamta mo ray bengatlan anengneng tan nadngel mo, tan say bendisyon na Dios et mila ed sika. Nengneng yo! Satan a pan-alsa et lalon onkakasil, tan lalon onliliwawa.”6
GSAM 274.3Kayari ton pinmaway manlapud sayan pakanengneng, imbaga nen Mrs. White ed asawa to,
GSAM 274.3“Walay mensahe para ed sika. Nepeg mon igapo so man-imprenta na melag a papel tan ipawit ed saray totoo. Pabalin ya melag ni ed gapo; balet legan a babasaen na saray totoo et ipawit da ed sika so pundo pian makapan-imprenta ka, tan magmaliw ya matalona manlapud gapo. Manlapud sayan melag ya gapoan et impanengneng ed siak a singa saray ilog na liwawa ya linmiber ed intiron mundo.”
GSAM 275Makapadua-dua ed Pananaw na Too
GSAM 275.1Saray an-anayan a prediksyon et ginawa nen 1848 nipaakar ed isesekat tan panlalaknab na katuaan na Sabado. No nengnengen so situasyon manlapud pama-isip na too ed saman a panaon, ibaga na rason, “Saman a prediksyon et ag balot nasumpal.” Sakey a laki so angibaga ed sakey ed saray manag-obra mi kayari na pigaran panaon manlapud impangawa na prediksyon, “Kailangan yo na 144,000 a taon pian gawaen so ipapasal yo.” “Anto!” kuan da, “talo ran managpulong—si Pastor White tan say asawa to, tan si Pastor Bates—amin da anggapoy kuarta, a walaan na kulang a sanlasus a taga-unor, a amin da et anggapoy kuarta, a onle-leetan a walaan na pigaran lasus a kopya na sakey a walom-pulo a pahina a traktado nipaakar ed isyu na Sabado, pian mangiter na mensahe na pasakbay ed interon mundo! Kabalbaleg ya isipen!” Legan ya ibabaga na saramay man-iisip na ontan, “Ag nayari!” say pananisia ed mensahe tan say testimonya na seguradon tagumpay et inkuan to, “Diad ngaran na Dios na Israel, nagawa itan! tan diad panagtiwala ed biskeg to, nepeg ya nagawa itan!”
GSAM 275No Panon ya Imprenta so Unonan Papel na Adbentista na Komapito ya Agew
GSAM 275.2Manlapud panaon ya impanengneng so testimonya nipaakar ed trabahon panag-imprenta, dakel so pikakasi ya inter na saray manbabantay ed ikapitoy agew, ya ilukas na Katawan so dalan para ed panag-imprenta na sakey a “melag a papel.” Say baleg a kakulangan et kuarta pian naseguro so impangipaway na unonan isyu. Nen bulan na Hunyo, 1849, si Pastor White et akaala na pankanawnawa ya man-anik na apataplo ya akre na dika ya timothy, gamit so lingkaw a de-kamay, ed bayar ya pitomplo tan liman sentimos kada akre; tan lapud saya et nagawaan ton ipaway so unonan isyu na melag a dyornal. Nayarin ag magmaliw ya aliwa no isingit ed sayan punto so sakey a kopya na unonan pahina na melag a papel. Nengnengen na managbasa ed unonan kolum so salita nen Pastor White, no iner to inkuan, “Say dalan et agni nilukasan pian igapo so trabaho anggad natan.” Tan nanengneng yo met ya say panagsakripisyo to so “anglukas na dalan.”
GSAM 276Salaysay nen Mrs. White Nipaakar ed Saray Unonan Papeles
GSAM 276.1Kuan nen Mrs. White nipaakar ed gapo na trabahon panag-imprenta:—
GSAM 276.2“Say asawak et ginmapo ya man-publish na melag a papel diad Middletown, waloy milya so kaarawi to manlapud Rocky Hill, Conn., tan mabetbet ton lalakaren iyan distansya tan ompawil, anggano sikatoy pilay ni ed saman. Nen inawit to so unonan isyu manlapud imprenta, amin kami et nanduko ed liber to, a kinerew mi ed Katawan, a walaay mapakumbaban puso tan dakel a lua, ya ipainawa to komon so bendisyon to ed makapoy ya gawa na aripen to. Insan to insulat ed saray papel so ngaran na amin ya iisipen ton manbasa, tan inawit to ed post-office diad sakey a bag ya gawa ed alpombra. Balang isyu et inyakar manlapud Middletown paonlad Rocky Hill, tan lawas antis iran iparaan para ed post-office et inyan ira ed arapan na Katawan, tan saray mapekpek a pikakasi, a sinamitan na lua, et inyapay ed Dios pian say bendisyon to et mila ed saray mareen a mensahero. Ag-abayag, sinmabi iray sulat a mangawit na pundo pian ipalapag so papel, tan say maong a balita na dakel a kamarerwa a nankapit ed katuaan.”7
GSAM 276Asumpal so Impikto na Suporta ed Papel
GSAM 276.3Diad liknaan ya mas aralem nen say simplin interes labat ya ipresenta mi iyan unonan pahina na unonan peryodiko ya impalapag na saray Adbentista na Komapito ya Agew. Say interon tomo na The Present Truth et binukel na labin-sakey ya isyu ya walay waloran pahina, ya duaray kolum so balang sakey. Say babasaen ed pahina et sukat ton apat tan liman-walo ed waloran pulgada. Saray Numero 1 tan 4 et imprenta nen Hulyo, Agosto, tan Setyembre, diad Middletown, Conn. Saray Numero 5 anggad 9 et imprenta diad Oswego, N.Y., tan say petsa to et Disyembre, 1849, Marso, Abril, tan Mayo, 1850. Say Numero 11 et petsa na Nobyembre, 1850, tan imprenta diad Paris, Maine. Diad Numero 6, imbaga nen Pastor White, “Legan na impangipaway ed saray unonan apatiran numero, sobra-sobra so sinmabi a kuarta pian bayaran iray papel. Saya so inusar ed pambayar na saray gastos mi ed saray miting ya inatendian mi.” Legan na taon 1849, diad impluensya na sarayan papel, tan say panganguna na kimey nen Pastor Bates, dakel so angawat ed mensahe diad Vermont, Michigan, tan arum niran Estado.
GSAM 278.1No ikumpara ed makapadismayan situasyon na trabaho nen 1848, konsideraen tayo so pigaran katuaan unong ed kipapasen to natan ed 1905, tan diad onia et mas makapanghusga tayo nipaakar ed pinal a resulta na sayan gawa, no siopa so duga—saray ankontra ed mapaabeban gapo na mensahe, odino say Dios na tawen ya nansalita diad panamegley na aripen ton bii nipaakar ed “onleletneg” a biskeg na “panag-selyo” a trabaho.
GSAM 278Progreso na Trabahon Panag-imprenta
GSAM 278.2Sayan katuaan et ipapangaral tan ipapalapag natan ed manga apataplo ed saray manunan lenguahe na mundo. Imbes ya taloran ministro, no bilangen iray inordinan tan saray walay lisensya, masulok ya 600 so bilang da, likud ni ed nilasus ya arum ya mantratrabaho bilang doktor, manag-ebanghelyo na Biblia, maestro, tan misyonaryon medikal. Say literatura na denominasyon et irerepresenta ed masulok ya kapalduan lasus a nanduruman peryodiko, ya iimprenta ed ngalngali duamplon opisina na panangipalapag ya walad Europa, Asya, Africa, North tan South America, saray isla na Pacific, tan Australia. Diad sarayan opisina na panangipalapag et naiimprenta so masulok ya sanlibo tan sanlasus a nanduruman libro, pamphlet, tan traktado. Say pangala na kopya na balang sakey, kaiba iray peryodiko para ed sakey taon, et mankaukolan na manga $340. Imbes ya simplin sanlasus a mansasalimbuk, et ngalngali 100,000 so manliliket ed sayan katuaan. Tua ya sayan mensahe, a singa say agew, et “onleletaw,” tan nayarin ibaga tayo, diad salita na testimonya nen 1848, “Ay say pakayari na sarayan sinag!”
GSAM 278Say Kabilian na Saray Bansa
GSAM 278.3Legan ya onaaligwas so mensahe, anto met so kipapasen na saray bansa? Manlapud saman ya panaon anggad natan, diad saray publikon dyaryo, mabetbet tayon nababasa so saray balita nipaakar ed say pankabalgan a guerra ya magano lan nagawa ed Europa. Anggano walay gulo dia, tan panagsabog diman, say pangkabilugan a “bagyo” et pipigilan,—say “apatiran dagem” et ag-ipalubos a man-ihip a mankasabay-sabay, “angga ed natatakan iray aripen na Dios.” Ya wala iray elemento na kolkolan tan guerra, balet ag onlobo lapud kokontrolen ira, et malinew ed amin.
GSAM 279.1Si Henry Ward Beecher, aliwan abayag antis na impatey to, tinawag to so panagmantini na saray ontan a karakel ya armada ed Europa, “panag-ala na bilay a dala antis ni, lapud takot ya ompan nabuyak.” Say kipapasen na saray bansa, a wala ray apalaran tan busolan da, tan say manbabanta ya ugali da ed balang sakey, inikompara to ed sakey a “kipapasen ya anggapoy makakiwas,” a resulta na sakey a grupo na lalakin akaturo iray kampit ed pagew na balang sakey, ya anggapo ed sikara so makpel a man-ataki, lapud takot dan sikara so naataki. “Balet,” kuan to, “wala ed sikara so makakita a magano na dugan panaon a man-ataki, tan insan onsabi so pankakaguloan ya amin.”
GSAM 279Pankumpara na Saray Gamit na Guerra
GSAM 279.2Manlapud 1848, saray kagawaan na guerra et ginawa ya no ikumpara ed saratan, say sankamaungan ed saman a panaon et nibilang la natan ya singa saray galaw-galaw labat. Say “Peace Association” na Amerika, diad impangawag to para ed saray serbisyo na kareenan diad Peace Sunday,—Disyembre 15, 1895,—et inkuan to: “Natan, legan a walay malinew a pan-uswag na sibilisasyon, diad sananey a dapag et mas baleg so preparasyon para ed guerra ed limog na saray bansa nen say kapiganman.”
GSAM 279Si Heneral Miles Nipaakar ed Saray Preparasyon ed Guerra
GSAM 279.3Si Heneral Nelson A. Miles, diad sakey a diskurso to ed baleg a pantitipon ed Washington, D.C., nen Enero 12, 1904, inkuan to:—
GSAM 279.4“Diad sayan masinag a panaon na progreso tan marunong, pinino a sibilisasyon, maliket kami komon a manisia ya saray kairapan tan peligro na guerra et abawasan la; balet anggano singa makapakelaw, anggapo ni so panaon ed historya na mundo ya ontan karakel a kayamanan so insayang ed preparasyon para ed guerra, tan anggapo met so panaon ya ontan karakel a milyon na saray sanay, marunong, tan disiplinadon lalaki, ya akabakal na saray sankadederalan a armas, so inala manlapud saray dalan na mareen ya industriya, singa ed panaon natan.”
GSAM 280.1Balet say alipugpug na guerra et ag ni sinmabi, legan ya mantutuloy so kimey na panagtatak.