Kabanata 21 — Say Manangigiya ya Lima ed Kimey

GSAM 322.1“Iturong tan ibangat ta ka ed dalan ya dalanen mo.”¹

GSAM 322.2Ed sikatoy mangigagaway Katawan a pananisiaan to, say panangasikaso to et naynay a nanengneng. Wala met balet iray panaon ya sayan panangasikaso et mas lalon nalilikna, singa saray espisyal a panangiliktar manlapud kaugsan tan peligro, nanengneng tan agnanengneng, tan saray direktan pankanawnawan inter na probidensya para ed panagpalaknab na katuaan to. Nipaakar ed sarayan tema so tatalakayen na sayan kapitulo.

GSAM 322Say Unonan Pakanengneng ed Michigan

GSAM 322.3Nen bulan na Mayo, 1853, binmisita si Pastor White tan say asawa to ed Michigan. Unona ya pankanawnawa ya akasabi ra ed sagur na Buffalo, N.Y. Nen unor ya Sabado na Mayo, wadia ra ed Tyrone, tan diman et impanengneng ed si Mrs. White diad pakanengneng so nanduruman grupo na saray manag-Sabado ed Estado, a kaiba iray pabano nipaakar ed saray impluwensya ya posiblin onkontra ed sikara. Nen Hunyo 2, diad Jackson, nansulat na waloran pahina na foolscap, ya ibabaga to so arum ed saray bengatlan impanengneng ed sikato. Interan to ak na kopya ya ginawa ed lapis na sayan pakanengneng, diad kondisyon ya mangiter ak ed sikato na simplin kopya ya nisulat ed pluma tan tinta.

GSAM 322Sakey a Bii a Nampropropesyon na Kasantosan

GSAM 322.4Kaiba ed arum ya impanengneng, adiskribe so kaso na sakey a bii ya pansasagpotan ton onloob ed limog na saray totoo tayo. Inkuan to ya sayan bii et ipapasal to so baleg a kabanalan. Agni balot anabat nen Mrs. White so bii, tan anggapoy amta to nipaakar ed sikato maliban ed saramay impaamta ed sikato diad sayan pakanengneng. Imbaga to aliwa labat so paraan na panggagawa na bii, noagta pati met no sikatoy napasibayagan et mangipasirayew na itsuran masanto, tan ibaga to, “Say—Katawan—so—amakabat—ed—pusok.” Inkuan to ya sayan bii et manbibiahe ed interon bansa a kaiba toy sakey a kalangweran a laki, legan a say asawa ton laki, a matatken la, et walad abung a mantratrabaho pian suportaan ira ed mauges a gawa ra. Inkuan nen Mrs. White ya impanengneng na Katawan ed sikato ya “anggano ipapasen na bii ya masanto, sikato tan say kalangweran a laki et akasalanan ed panaglabas ed ikapiton ganggan.” A kaiba ed bulsa ko so akasulat a deskripsyon na sayan kaso, nanalagar ak a walaan na daiset a kapaga pian nengnengen no antoy pansumpalan na saray bengatla.

GSAM 323Say Miting ed Vergennes, Mich.

GSAM 323.1Nankimeetan kami ed Jackson, Battle Creek, Bedford, tan Hastings, insan kami sinmabi ed Vergennes, Kent Co., ya naamtaan ya ditan so panayaman na bii. Sinmabi kami ed lugar ya pan-istar mi ed labi, nen Hunyo 11, medyo antis na Sabado. Say pan-istar mi et diad abung nen Pastor White ya datin ministro na say denominasyon ya Christian. Lapud balo ni labat ya nanayam iray totoo ed sayan lugar, nanggawa la ray preparasyon para ed saray miting mi diad sakey a baleg tan balon ginawan kamalir, taloy milya ni so kaarawi to, tan say biin anengneng ed pakanengneng, unong ed naamtaan, et manaayam ni duay milya so kaarawi to lampas ed lugar na miting.

GSAM 323Testimonya ed Fanatiko

GSAM 323.2Nen Hunyo 12, alas-10:30 na kabuasan, nantitipon kami ed kamalir para ed miting. Yinmurong si Mrs. White ed kawigi a sampot na entablado, akayurong ak ed abay to, si Pastor Cornell ed abay ko, tan si Pastor White et walad kawanan na entablado, ya mansasalita. Kayari na manga labinliman minuto ya mansasalita, sinmabi ya mankaiba so sakey ya matatken a laki tan sakey a kalangweran a laki, tan yinmurong ira ed arapan a yurongan ed abay na entablado. Kaiba da so sakey ya atagey, maimpis, tan andeket a bii, ya yinmurong ed abay na puerta. Kayari na antikey a diskurso nen Pastor White, inmalsá si Mrs. White tan ginapoan to so komento to ed panamegley na panagsalita nipaakar ed panag-alwar ya nepeg ya wala ed saray ministro pian agda deralen so kimey ya inter ed sikara, ya inusar to so teksto, “Magmaliw kayon malinis, sikayo ran mangawit na saray sisidyan na Katawan.” Inkuan to ya aliwan bilin na Dios so manawag na bii ya manbiahe ed interon bansa a kaiba so arum a laki ya aliwan asawa to. Diad kaunoran, malinew ton inkuan,

GSAM 323.2“Saman a bii ya inmeyurong nen agano ni diman ed abay na puerta et ibabaga ton tinawag na Dios pian manpulong. Manbibiahe ya kaiba iyan kalangweran a laki ya kalaluklok to ni labat ed arapan na lamesaan, legan a sayan matatken a laki, say asawa to—kaasian to la komon na Dios!—et manirap ed abung pian makakanaan na kuarta ya uusaren da ed panagkarok da. Ibabaga ton sikatoy masanto—ya sikatoy nankasantos—balet, ed amin a panagpankunwari ton masanto, impanengneng na Dios ed siak ya sikato tan sayan kalangweran a laki et akasalanan ed panaglabas ed ikapiton ganggan.”

GSAM 324.1Amta na amin ya wadman ya si Mrs. White et agto ni anengneng irayan totoo anggad sinmabi ra ed kamalir. Say impamili to ed sikara tan impangiladawan to ed ugali ra ed paraan ya ginawa to, et walay epekto to ed isip na saray wadman, tan pinabiskeg to so talek tan pinatibay to so pananisia ra ed saray pakanengneng.

GSAM 324Saray Salitan Inbelyaw Unong ed Impikto

GSAM 324.2Legan ya mangitatestigo si Mrs. White, wala so mampapanabangan ya impakanengneng ed si Mrs. Alcott, say biin pinabalaw, pian nanengneng no panon ton inawat so imbaga tan no antoy gawaen tan ibaga to. No inosente ed akusasyon ya imbatik ed sikato, natural labat ya iilaloan ya ombangon tan ikaligen to so amin. No walay kasalanan to tan peteg ya mauges so ugali to, nayarin anggapoy duwa-duwa to ya idemni so amin, anggano amta ton katuaan itan. Imbes ya ontan, ginawa to so mismon imbaga na testimonya ya gawaen to no inter ed sikato so panagsaway. Matantan ya inmatagey, legan ya amin ya mata et akatingin ed sikato, tan nampanengneng na itsuran santo, matantan ya inkuan to, “Say—Katawan—so—amakabat—ed—pusok,” tan yinmurong ya agla nansalita ni. Imbaga to so mismon imbaga na testimonya ya ibaga to, tan imbaga to ed parehon paraan.

GSAM 325Inako so Kasalanan

GSAM 325.1Tua, amta na Dios so puso da, tan amta da met ya makasalanan ira ed say akusasyon; ta kayari to, imbaga na kalangweran a laki ed si Mr. Gardner, sakey a manaayam ed parehon lugar, ya maong ya intepetan to nipaakar ed satan, “Mr. Gardner, say imbaga nen Mrs. White nipaakar ed sikami et talagan tua;” tan say bii, kayari ton imbaga ed si Mrs. Wilson, diad Greenville, nen 1862, ya “agto la ngalngali pakpelan so mansalita na anggan sakey a salita kontra ed si Agi White ta ompan nabirbir ya onlaban ed Dios,” inamin to ya tua so impanengneng nipaakar ed sikato tan say kalangweran a laki.

GSAM 325Say Partido na Messenger

GSAM 325.2Nen panaon na kalgasan na 1853, pigaran adismaya ed Michigan so nantitipon tan ginapoan day nampalapag na sakey a peryodiko a tatawagen ya Messenger of Truth. Say misyon na sayan peryodiko tan saray managpalapag to et singa say gagala ra et maneral tan manparat na ngaran imbes ya manpatibay. Dakerakel ya tila so insulat ed saray pahina to, ya anpasibkel ed sikami ed kimey mi ed mensahe; tan lapud saya so unonan eksperiensya mi ed ontan ya prankan pan-ataki, inisip mi ya obligasyon mi ya kontraten iray mapanirang ya ibabaga ra. Say panggawa ed saya et kinan na oras ya dapat komon ya inusar ed panangiyabante na katuaan ya impanmatalek ed sikami, tan duga ya akapangunor ed saray gagala nen Satanas, ya anggapoy duwa-duwa ya sikato so nan-ganyat ed sayan panagsupak. Tan ontan so kipapasen na bengatla anggad labi na Hunyo 20, 1855, sanen si Pastor White tan say asawa to, si Pastor Cottrell, tan siak et katatapos mi labat na miting ed Oswego, N.Y. Aburido kami ed miting mi lapud sakey a si Lillis, ya linmoob tan impalapag to ray satan a makapanirang a dokumento ed saray totoo. Lamet ya pinmaway so tepet nipaakar ed kimey mi ed sayan bengatla. Amin ya datin sagpot ya ebatan iray tila ra et nagresulta labat ed lalon panag-gawa ra na saraya.

GSAM 325Patarok tan Hula

GSAM 325.3Diad sakey a panagdasal ya ginawa ed saman a labi diad abung nen John Place, diad syudad na Oswego, si Mrs. White et naikdan na pakanengneng ya anengneng to ya no ituloy mi so kimey mi, ya mangibabangat na katuaan, ya agmi papansinen iray totoon singa say “Partido na Messenger,” sikara so manbabakal ed limog da tan say dyaryo da et onbagsak, tan no nagawa itan, naamtaan mi ya say bilang mi et nadoble. Lapud pananisia mi ya sayan testimonya et nanlapud Katawan, tampol kamin nanggawa unong ed satan.

GSAM 326Panagbagsak na Partido tan Dyaryo na Messenger

GSAM 326.1Maples ya inmabanti so pananisia ed katuaan, legan a say “Partido na Messenger” et nankakolkolan la ed limog da. Diad antikey a panaon, akawarasan so grupo, ta dakel ed saray lider da so tinmunda la ed panag-Sabado. Ag-abayag et tinmunda so dyaryo da lapud kakulangan na suporta, tan samay nansilbi bilang editor ed pigaran panaon et inmalis so atensyon to ed panagbangat ed eskwelaan; balet lapud agto nin unonan naaralan so mankontrol ed sarili to, talagan abigo ed panagkontrol ed saray estudyante to. Diad impanbabalaw to ed sakey ya ugaw a laki ed eskwelaan to, angala na rebolber, ya tinmanol balet ag nampaltog. Pian makatakas ed panag-lynch, apilitan ya tinmakas ed labi paonlad Canada.

GSAM 326Epekto ed Gawa na Adbentista

GSAM 326.2Diad sayan panaon, wala so mas baleg a pankakasakey tan pankakasundo ed limog na saray totoo tayo nen say kapiganman; tan legan a gagawaen iray sagpot pian ipasabi so mensahe, nankabukasan so dalan ed amin a direksyon.

GSAM 326.3Diad No. 10, Vol. 11, na Review, Enero 14, 1858, say editor, legan ton ibabaga so resulta na kimey na Messenger, inkuan to: “Diad panaon na ag-pankakasakey, sanen ginawa so sagpot ya deralen so Review, say kayarian na iglesia diad opisina et apateg na $700 labat. Manlapu la'd saman et dinmakel la ya anggad $5,000. Nensaman et walay manga sanlibon manbabayar ya subscribers, natan et duay libo la, pati say medyo andukey ya listaan na saray ‘libre’.”

GSAM 326.4Lapud sinmabi la natan ed panaon (1858) ya nansian tan nansisibay so “Partido na Messenger,” tan tinmunda lay Messenger, makabaliksan iray abitlan numero ed tagey. No panon ya eksakton dinoble so bilang na saray manbabayar ya subscriber na Review, ontan met so bilang na saray mananisia ya masulok ni ed dinoble. Kanian, asumpal so prediksyon ya ginawa di Mrs. White nen Hunyo, 1855.

GSAM 327Saray Miting ed Tolda so Unonan Insuhesti

GSAM 327.1Kaugalian mi nen saray unaan ya agew na mensahe so man-miting ed saray eskwelaan no anggapoy mas maong ya lugar ya narumog. Diad sakey a bilding a singa saya, diad sakey a pankanawnawa, nantitipon so ontan karakel a totoo ya ag la nasakopan na duaran eskwelaan a singa satan so kabaleg da. Pian nadngel na amin, say managsalita et tinmalindeg ed akalukas a bintana tan nansalita ed saramay walad loob na abung tan ed mas dakel nin dumerengel a akayurong ed saray karwahe da tan diad dika. Say pakanengneng ed sayan baleg a tipon na totoo so nansengegan na pan-isip a manggawa na saray miting ed tolda.

GSAM 327Unonan Panagtipon ed Tolda diad Battle Creek, Mich.

GSAM 327.2Kanian nen Mayo 22, 1854, nadesisyonan nen Pastor James White tan arum ed konseho, ya magmaliw ya posiblin plano so pangusar na saray tolda para ed saray miting. Diad saman a panaon, saray angkakabaleg a tolda et daiset labat a beses ya uusaren para ed arum a gagala maliban ed saray sirko, menagerie, tan nanduruman klase na palabas. Say Michigan so unonan Estado ya angigapoan na saray Adbentista na Komapito ya Agew na satan a klase na kimey. Say unonan miting ed tolda so ginmapo ed Battle Creek, nen Hunyo 10, 1854. Diad natan, say onian paraan na panag-miting no panaon na tiagew so dinmakel la a maong.

GSAM 327Insuhestyon na Saray Kampo-Panagtipon

GSAM 327.3Nen taon 1868, sakey nin mapursigin a kundang so ginawa. Maong ya kinonsidera so kaukulan na pangigawa na saray kampo-panagtipon, tan say desisyon et saya so magmaliw a sankaabigan a paraan pian naasikaso so dakel a pantitipon na saray totoo tayo ed saray pangkabilugan a miting. No walay baleg a tolda para ed saray pampublikon serbisyo tan saray mas angkekelag a tolda para ed pamilya, magmaliw a komportable so totoo, tan sirin, makapansiansia ra na pigaran agew a mabunga ed panagpulong tan panagdayew.

GSAM 328Say Unonan Kampo-Panagtipon ed Wright, Mich.

GSAM 328.1Say unonan kampo-panagtipon et ginawa ed Wright, Mich., nen Sept. 1-7, 1868. Saray an-anayan importantin pangkabilugan a pantitipon na saray totoo tayo et dinmakel la ya anggad masulok ya kapaldua a lasus a kampo-panagtipon so gagawaen kada taon ed nanduruman parte na lawak. Aliwa labat ed Amerika so panggagawaan na sarayan kampo-panagtipon, noag ingen pati ed Europa, Australia, New Zealand, tan South Africa.

GSAM 328.2Say sankabaleglan ya pantitipon na onyan klase ya agawa ed saray totoo tayo et nen taon 1893, diad Lansing, Mich. Diad satan ya baleg a pantitipon, walay 3,400 a totoo ya manaayam ed masulok ya 500 a tolda na pamilya. Masulok ya 150,000 a yarda na canvas so inusar ed panagpaalagey na nanduruman tolda ed kampo.

GSAM 328Kailalwasan ed Disgrasya ed Riles na Tren

GSAM 328.3Diad onsublay ya agew kayari na desisyon ya saliwen so sankaunaan min 60-pie ya tolda (Mayo 23, 1854), si Pastor White tan say asawa to, ya walad Jackson, Mich. ed saman, et man-umpisa la komon ed biahe da paonlad Wisconsin, no iner so pan-trabahoan da ed sakey a panaon. Ginastos mi so ngarem ed abung nen D. R. Palmer, ya asingger labat ed istasyon. Maminpiga ed saman ya ngarem ya nansalita si Pastor White ya inkuan to, “Kakatwa so naliliknak nipaakar ed panag-umpisa na sayan biahe; balet, Ellen, walay nitalagan a panagpulong tayo, tan nepeg tayon onla. No anggapoy nitalagan a panagpulong ko, ag ak onla natan ya labi.”

GSAM 328.4Sanen sinmabi lay labi, asinger la ed isabi na tren, nampikasi kami. Singa amin et nainspirasyon ya manpikasi para ed kaligtasan nen Pastor White tan say asawa to ed sayan biahe. Sanen inmalsá kami, impahayag nen Pastor White so pananisia to ya say Katawan so man-asikaso tan man-ingat ed sikara.

GSAM 328.5Nen alas-otso, iniba ko ra ed tren pian ontulong a mangaseguro na yurongan da tan mangi-ayos na saray gamit da. Linmoob kami ed sakey a karwahe a walaan na saray yurongan a atagey so sandalan, a tatawagen ed saramay agew a “kariton ya parad panagugip.” Kuan nen Mrs. White, “James, agko nayarian so mansiansia ed sayan karwahe, kaukolan kon ompaway.” Tinmulong ak ed sikara ya makaala na yurongan ed pegley na ontumbok ya bagon. Yurong si Mrs. White ya awit-awit to ray pakete to ed pagew to, balet inkuan to, “Ag ak makapainawa ed sayan tren.” Tinmuyag so kampana, tan diad maples ya pan-ibagan “Good-by,” tinmaynan ak ya tampol paonla ed si Cyrenius Smith, pian man-istar diman ed labi.

GSAM 329.1Mga alas-dyes, abigla kami ya amin nen nadngel mi si Pastor White, ya inisip mi et adalan la paonla ed Chicago, ya mankoknol ed puerta. Inkuan to ya say tren et linmabas ed riles, taloy milya ed sagur na Jackson; ya maslak ed tren, pati say makina, et dineral ya maong; balet anggano dakel so inatey, sikatoy tan si Mrs. White et akaliktar ya anggapoy sugat da. Ag-abayag et akala na kabayo tan karwahe, tan kaiba si Abram Dodge, linma pian alaen si Mrs. White, ya inawit na Pastor ed saray taklay to ed arawi, diad babasa tan mapitek a dalin tan tinampas ed melag a sapa, paonlad ligtas a pasen, arawi ed pinan-apektoan na disgrasya.

GSAM 329.2Diad masakbay ya kabuasan na onsublay ya agew, linma ak a kaiba si Mr. Dodge pian nengnengen so aderal. Diad sakey a pasen ya say dalan et manbabaliw ed riles ya ag-direkta, walay sakey a baka ya nandera pian man-inawa ya diretso ed riles. Say makina et anggapoy kagamitan to ya pangipaarawi ed baka, kanian nen abangga to may ayep et abantak manlapud riles paonlad kawigi. Diad unonan yegyeg nen binmangga so makina ed dalin, say bagon na bagahe, ya kawalaan na kaban nen Pastor White ya napno na libro, et biglan linmabas ya intero manlapud riles tan ag-aderal; diad parehon bekta, say bagon na saray pasahero ed beneg na tren et akakawala manlapud arum ya parte na tren ya anggapoy tulong na too, tan mareen ya tinmunda ed riles. Say makina tan kariton a kargaan na panggatong tan danum et tinmuloy ed dalin ya arawi ed riles na manga anem o waloran rod, sanen tinumbok na makina so sakey ya puon na oak ya manga taloy piye so kalapar to. Lapud biskeg na tren, say makina et abaliktad ya say dalem to so walad tagey, tan say beneg na kariton a kargaan na panggatong tan danum et inmikot tan akabalagbag ed riles. Say manunan parte na tren, ya manbabatik na amin a biskeg to, et binmangga ed sayan aderal ya makina, kanian nansengeg na komaduan bigla. Say unonan kariton ya binmangga ed makina et sakey ya kariton na tren para ed saray ipapawit a karga, ya apisgis ya singa pinagpaspas. Sikato, pati saray karga to, et nagmaliw ya sakey a bunton na basura ya akatambak ed tapew tan kaliber-liber na kariton a kargaan na panggatong tan danum. Say tinmumbok et sakey a kariton na komaduan klase, a kawalaan na labinwalon pasahero, a say sakey ed sikara et inatey tan amin ya arum et asugatan, balet nanduruma so kabelat na saray sugat da. Sayan kariton et apisag ed duwa lapud inbelas na kariton ya parad panagugip a linmabas ed sikato. Say arapan a parte na kariton ya parad panagugip et abuyak-buyak, tan say yurongan ya ag-inmaroan nen Mrs. White et sigpot a naderal.

GSAM 330Ebidensya na Panangiliktar na Dios

GSAM 330.1Legan min tatalaran so aderal, tan insan say kariton ya akalugan si Pastor White tan say asawa to nen panaon na aksidente, ya akatindeg ya mareen ya bukor to, manga labinlimaran rod so kaarawi to manlapud aderal, alikna min ibaga ed saray puso mi ya nadngel na Dios so pikakasi, tan siopay makaamta no imbaki to so anghel to pian ekalen so koneksion na satan a kariton, pian makaliktar ya anggapoy sugat iray aripen to? Mas lalon nansalpak ed isip mi iyan kanonotan nen imbaga na managkontrol na preno ya agto inekal so koneksion, tan, nian ni, anggapoy too ed plataporma nen agawa itan, tan misteryo ed sikato tan ed amin ya trabahador na tren no panon itan ya agawa; tan say mas lalon misteryo para ed sikara, say singsing a pansilpo tan perno et parehon ag-abari, tan say perno a kaiba so kadena to et akaladter ed plataporma na aderal a karwahe a singa inyan na maingat a lima.

GSAM 330.2Nen labi na ika-24, asapsap lay riles ed saray deral kanian nambatik la ray tren a singa dati, tan si Pastor tan Mrs. White et linmoob lamet ed saray karwahe tan akasabi ran maligen ed nitalagan a panagpulong da ed Wisconsin.

GSAM 330Saray Kontra et Pinabalaw

GSAM 330.3Aliwan lawas ya “mainomay so dalan” ed daan ya Israel. Wala ray kalaban da ed paway ya manaanap na paraan pian pugeran so pan-uswag da ed kada akbo. Say “nanduruman karaklan” tan saray ag-inatalaga ed loob na kampo et akaparaan ya kagawaan, ya panamegley da ya pinan-anapan nen Satanas ya mangibangon na ag-inkakontento, kolkolan, panag-ungol, tan panagrebelde. Say katuaan ya say lima na Dios a mangiiter na panag-asenso et walad saray manmatalek ed sikato, tan say tagumpay et kaiba na saray sagpot da, et paneknek ya sayan totoo et akaromog na pabor ed arapan to—ya say lima na Katawan so mangi-giya ed sikara.

GSAM 331.1Kanian ed isesekat tan progreso na mensahe na komatlon anghel, say impan-abante to et aliwan lapud saray katuaan ya ipapresenta et makapaliket ed natural a puso na too. Noag ingen, say mismon sentral a katuaan na mensahe—say Sabado na Katawan—et mikokontra ed saray makasarili tan mundano ya interes, ya mangibubukor ed saramay ontutumbok ed satan manlapud saray gawaen ed mundo na duaran agew ed sakey simba. Say gawa na katuaan natan et wala met iray paway a kalaban to, a determinado tan ag-ontetelek ed saray sagpot dan deralen so gawa. Nipaakar ed sikara, nayarin ibaga, diad salita na salmista, “No aliwan say Katawan so kaiba mi, natan komon so ibaga na Israel; no aliwan say Katawan so kaiba mi, sanen sinmubok iray totoo kontra ed sikami; sirin, inakmon da kami la komon ya mabilay, sanen nansnag so pasnok da kontra ed sikami.”²

GSAM 331.2Saray makasarili tan ag kontenton totoo ed limog tayo et pinmaway no kapigan no kapigan, ya ibabaga da ray baleg a bengatlan nagawa no nasumpal so gagala ra; balet singa say liwawa ya mangiloko, say liwawa ra et abayag lan apatey. Diad satan a panaon, say kimey na katuaan natan et seguradon tan tuloy-tuloy ya onlalaknab ed intiron mundo, ya lalon nagmaliw a matibay tan mabiskeg ed kada pan-abante.

GSAM 331Saray Pastor Stephenson tan Hall

GSAM 331.3Legan na kaleldo na 1855, si Pastor Stephenson tan Hall et nansagpot ya manggawa na panagrebelde diad Estado na Wisconsin. Amta na saray manunan agagi ya labay da ya suboken so amin ya arum a punto na pananisia tayo diad panamegley na doktrina da ya “Age-to-Come,” tan maples so pananabik da ya saray Adbentista na Komapito ya Agew et ibangat ed sikara so doktrina na probasyon kayari na komaduan isabi nen Kristo.

GSAM 331Pambabaga Nipaakar ed Sikara

GSAM 331.4Nob. 20, 1855, si Mrs. White et impanengneng ed sikato so dalan da, a kaiba so prediksyon nipaakar ed sampot a resulta to diad sarayan salita: “Isipen yo, makapoy a too, ya nayarian yon patundaen so kimey na Dios? Makapoy a too, sakey a dikit na game-game to et nayarin manpa-pasiruk ed sika. Paburen to ka labat ed antikey a panaon.”

GSAM 332.1Inkuan na saray kalaban tayo ya walay sakey a pakanengneng ya angibaga ya sarayan lalaki et magano lan ompatey, tan lapud nambilay ira na pigaran taon, ag-asumpal so pakanengneng. Anggapoy angan-angan ed pakanengneng nipaakar ed ipatey da. Impanengneng ira bilang saray totoon manaanap na paraan pian patundaen so kimey na mensahe na komatlon anghel. Anggano impaamta ed sikara no panon kainomay para ed Dios ya patundaen ira, inyarum so, “Paburen to ka labat ed antikey a panaon.” Antoy ginawa ra?—Imbes ya onaligwas ira ed bakal da, unong ed iilaloan da, singa inyalikter ira ya man-anap na dalan da ed kabilungetan. Kayari pigaran simba, interon inmekal da so Sabado, tan nankontra ra la ed satan. Inilaloan da komon so manggawa na grupo na “Age-to-Come,” a sikara so magmaliw a lider. Imbes ya onaligwas ira ed saya, lapud impangibaliwala da ed Sabado, interon naandi so impluensya da ed saray totoo tayo. Kanian lapud mismon ginawa ra, interon aderal so inmunan plano dan gawaen. Inkuan na saray totoo tayo, “Talaga, ‘pinaburen labat ira na Dios na magano.’”

GSAM 332Makapasyan Kasumpalan na Bilay

GSAM 332.2Nipaakar ed resulta na sarayan duaran lalaki, maong ya iter so pigaran salaysay nipaakar ed makapaermen ya kapalaran da, ya ginawa na saray dili ran agagi, saray mananisia na “Age-to-Come”, ya kaiba da kayari dan tinaynan so Sabado. Talumplo tan pitoran taon lay apalabas, si Mr. Hall et medyo nagmaliw ya baliw (lapud panlemew na utek), say sengegan na sayan kipapasen to et say inkapérdi na dakel ya kayarian lapud panag-tanso na arum. Nankakaliwa ed isip to ya no ompaway ed paway et onlapek, odino onabeba ya anggad dalin. Sikatoy andi-kapeligro, balet, siyempre, ed sarayan andukey ya taon et ag balot akapara ed antokaman ya kimey na ministeryo.³

GSAM 332.3Si Pastor Stephenson et manga labin-anem taon lan inatey. Diad pigaran taon antis na impatey to, sikatoy aliwan matunong so isip to (baliw), anggaman aliwan makapeligro ed arum. Antis ya nagmaliw ya ontan, diad kalayaan ya inisip ton walad sikato diad teorya ya anggapoy ganggan ya sinuportaan to, tinaynan toy dili ton asawa, sakey a bii ya anggapoy ibabaga ran dusing ed inkabuti to (makapangala labat na diborsyo diad panamegley na panag-empleyo na sakey ya matila ya abogado), tan nankasal na sananey a bii ya mas ugaw ni nen say datin asawa to. Sayan ginawa to et sakey a malinlinew a panaglabas ed moralidad kanian anggaman saray kabanga to ed “Age-to-Come” et kinondena da so ginawa to, tan agda la inabuloyan ya manpulong ni para ed sikara.

GSAM 333.1Saray balikas na saray mismon agagi da nipaakar ed sampot ya agew na sarayan lalaki et mangipapabitar na sankaralem ya panangasi; balet saraya so puron katuaan, ya inter ya anggapoy mauges ya intension odino panangiduma. Diad saya, ipapaarap mi la ed saray managbasa mi so pansarili dan konklusyon nipaakar ed pisikal ya aplikasyon na testimonya.

GSAM 333Inawat nen Pastor J. H. Waggoner so Mensahe

GSAM 333.2Nen taon 1852, si Pastor J. H. Waggoner, ya angimaton ed sakey a dyaryo na probinsya ed Wisconsin, inawat to so katuaan ed natan, tan diad tinmumbok a taon et inter to so interon inkasikato ed kimey na ministeryo. Nen 1857, nansulat na duaran importantin pamphlet ya manga duan lasus a pahina so kada sakey. Say una ed saraya et atawag ya, The Nature and Tendency of Modern Spiritualism, tan say komadua, A Refutation of the Age-to-Come. Say una et aliwa labat ya nagmaliw a paraan na panangisalba ed dakel pian ag ira onleksab ed satan a patit nen Satanas, noagta, diad bendisyon na Dios, nilukasan to met so mata na dakel ya agda amta no antoy kabaliksan na sarayan modernon panagpakit.

GSAM 333.3Say Refutation of the Age-to-Come to et sanka-kumpletoan ya impangibuyagyag ed saray palson teorya nipaakar ed probasyon para ed saray makasalanan kayari na komaduan isabi na Katawan tayo. Sanka-kumpletoan so impangikuestyon to ed satan a doktrina kanian aliwa labat ya ag ni naebatan, noag ingen anggapo ni so anggan anton tangka ya ebat ya anengneng mi. Say libro et ipapaliwawa to, ed malinew tan antikey a paraan, so posisyon nen Kristo bilang sakey a pari ed trono na Ama to (say panagpari ton Melkisedek) legan na sayan dispensasyon, tan say posisyon ya okupaen to ed dili ton trono, ed arapen ton andi-anggaan a panarian,—sakey a trono ya anggapoy konektadon panagpari a manamegley.

GSAM 334.1Kayari na satan, nansulat si Pastor Waggoner na komatlon pamphlet ya singa met laman so kabaleg to, ya apanulowan na, The Atonement in the Light of Reason and Revelation. Nen manga taon 1884, saya et nirebisa tan pinalaknab ya anggad sakey a bolyum ya manga 400 a pahina. Sikato so sakey a malinew tan antikey a paliwawa nipaakar ed tema ya impanengneng na titulo to.

GSAM 334.2Manlapud satan ya panaon, sikatoy maapit ya akilaok ed kimey na panag-publish, bilang sakey ya manunulat tan editor. Intuloy to met so ministeryon kimey to, tan saray unor ya taon to et diad Europa so ginanapan to.

GSAM 334.3Nen Abril 17, 1889, bigla ya inatey ed Basel, Switzerland, kayari ton asumpal so unor ton libro, ya From Eden to Eden. Nen ika-16, nansulat na sanagew ya interon, tan insulat to ed diary to, “Nansagpot ak na maong ed sayan agew.” Manlapud report nipaakar ed kipapasen to ya ginawa na saray agagi ed Europa, naala irayan onsublay ya detalye:—

GSAM 334.4“Nen kabuasan na ika-17, manga alas singko y medya, sikatoy biglan inatey ed kusina to, ya anggapoy anggan sakey a bekta ya pasakbay, lapud paralisis na puso. Nansagpot ya maong ed panagtrabaho to pian nasumpal so edisyon ed Ingles na balon libro to, tan iilaloan ton onla ed London ed ontumbok ya Simba, pian manlingkor ed trabaho diman, antis ya ompawil ed Amerika ed onsabin kaleldo.”

GSAM 334.5Manlapud 1854, si Pastor Waggoner et naynay tan kabkabat ya walad arapan na publiko pian idepensa so katuaan, diad pulpito tan diad panamegley na saray peryodiko. Diad panaon na impatey to, sikatoy ngalngali anemaplo tan siam a taon so edad to. Sikatoy inikimot ed Basel, nen Abril 20. Kanian, sakey lamet ed saray unaan ya managgawa ed sayan gawa so inatey ed pasen na serbisyo to.

GSAM 334Panagpaabig ed Pananisia

GSAM 334.6Diad kagapo na tagsibol nen 1858, si Mrs. White et grabe so inirap to ed loob na pigaran agew, ya akakera ed kama to ed halos anggapoy nagawaan ton kipapasen. Sakey a labi, magano lan pegley na labi, sikatoy naandian na malay; sinubok na pamilya so amin a paraan ya amta da pian nabangon so malay to, balet agda nagawaan. Nansiansia ed onyan a kipapasen ed loob na masulok a kapalduan oras, san si Pastor Andrews tan siak et biglan tinawag nen Pastor White pian mibiang ed sakey a panaon na pikakasi. Bilang ebat ed saray maseseg a pikakasi ya inter ed abay na dukolan to, mapangasi ya impamulaw lamet na Katawan so kanonotan to, tan pinaabig to lamet so laman to. Legan ton idadayew so Dios, sikatoy naala ed sakey a pakanengneng, legan nin akadukol. Saray arum a bengatlan impanengneng ed sikato ed sayan pakanengneng et nabasa ed “Testimony for the Church,” No. 5.

GSAM 335Makapakelaw a Pisikal a Pananengneng

GSAM 335.1Walay nikaduman pisikal ya impanengneng ya akasakey ed sayan pakanengneng, ya labay min itdan na espisyal ya atensyon. Si Pastor White tan siak et akayurong kami ed sakey a dapag na kama, tan si Pastor Andrews ed sananey a dapag. Saray lima to et pansisibletan ya akapetpet ed pagew to odino inyegyeg to ra a kaiba iray taklay to ed dati lan malaya tan magaran paraan paonla ed nanduruman eksena ya babantayan to. Say bandad tagey ya parte na laman to et atagey manlapud kama, kanian walay espasyo ya manga walora o siameran pulgada ed baetan na saray abaga to tan say ulonan. Diad arum ya salita, say laman manlapud balangbang paatagey et akakurba ed anggulo ya manga talomploy grado. Tan diad satan ya posisyon et nanayam legan na itutuloy na pakanengneng, ya talomploy minuto. Anggapoy siopaman a natural a makapangiyurong ed ontan a posisyon, ya anggapoy suporta na saray lima tan taklay, lalo la so manbayag ed satan a karukey na panaon. Saya lamet so paneknek ya walay pakayari ya anggapoy kontrol to ya akasuldong ed satan a pakanengneng.

GSAM 335Sakey nin Prediksyon

GSAM 335.2Nen unonan agew na Oktubre, 1858, sakey a pangkabilugan a miting so ingawa nen Pastor tan Mrs. White tan say nansulat, diad Rochester, N.Y. Manlapud sayan miting, iniba na nansulat so sikara ed sakey a biahe ed interon Estado na New York tan saray Estado na New England. Sakey a Sabado, si Mrs. White et akaawat na pakanengneng ya ditan et impanengneng ed sikato, kaiba ed arum niran bengatla, ya diad sakey a lugar ed biyahe min pinan-isipan et si Satanas et manggawa na mabiskeg ya atake ed sikato, tan si Pastor White tan siak et nepeg min mansiansia ya onsusuporta ed sikato diad panamegley na pananisia, tan iliktar na Katawan.

GSAM 336Say Kairapan nen Mrs. White

GSAM 336.1Wala lamet dia so propesiya nipaakar ed no antoy nagawa. Say onsublay et mangipanengneng no panon itan ya eksakton asumpal. Say unonan Sabado kayari na miting ed Rochester, wadia kami ed Roosevelt, tan say onsublay a Sabado et diad Brookfield, Madison County. Say sinmublay ya simba et nanggawa kami na saray miting diad maawang ya kusina nen Mr. Ballou, diad Mannsville, Jefferson County. Legan ya manbibiyahe ed tren manlapud Brookfield paonlad Mannsville, nampalbag so lupa nen Mrs. White diad leksab na saray mata to. Masyado iyan masakit kanian nen sinmabi kami ed Mannsville, apilitan ya onkera ed kama to. Linmaknab so pamalbag ed loob na duaran agew, ya sengegan na agto pan-ugip, tan agto met akapibiang ed saray miting. Nampalbag so ulo to kanian akasara so duaran mata to, tan say lupa to et aburak ya maong kanian aliwa la ya singa lupa na too. Diad pegley na amin ya sayan makapakesaw a sakit tan graben kaba, a resulta na ag-akapainawa, mansasagpot so kalaban pian napagmurmur to kontra ed Dios. Ontan so agawa anggad kasumpalan na saray aturon miting.

GSAM 336.2Kayari na saray miting, imbaga nen Pastor White ed siak,

GSAM 336.2“Agi John, saya so mismon pan-ataki nen Satanas ed asawak ya pinasakbayan itayo ed Rochester. Natatandaan mo so sipan ya ginawa diman ya no sikatayon amin et mantulongan tan suportaan tayo sikato ed pananisia, ya ag tayo ibulos anggan sakey a bekta no onsabi so subok, say pakayari na kalaban et nabuyak, tan sikatoy nailiktar. Onla tayo la natan a tampol tan manpikasi itayo.”

GSAM 336Kailaliktar Unong ed Impikto

GSAM 336.3Linma kami tampol ed kuarto ya kawalaan nen Mrs. White ya akakera ed kama to, tan nampikasi kami na masimoon para ed sikato, legan a saray agagi ed kuarto ya diman mi ingawa ray miting et nampikasi met na mareen. Kayari na manga samploran minuto ya ginmapo kamin nampikasi, sinmabi so pakayari na Katawan tan pinano toy kuarto. Si Mrs. White et tampol ya aliknaan so kaabigan manlapud amin ya sakit, tan tampol ya nankerew na naakan. Nia et manga alas singko na ngarem. Nen alas siyete, naandi la so amin ya pamalbag ed lupa to, tan akila ed miting ed saman ya labi, ya ed pakanengneng na amin et singa dati lan maong.

GSAM 337.1Diad kerew na saray totoo, walay inter a diskurso nen labi nipaakar ed “Tawir na Saray Santo,” tan diad kasumpalan to et angiter na panangibangat si Mrs. White. Legan ya walad paway si Pastor White a kaiba toy melag ya anak ton laki, si W. C., sikatoy inala ed pakanengneng ed arapan na satan a baleg a tipon. Saray arum a bengatlan impanengneng ed sikato ed saman a panaon et nabasa ed sampot ya artikulo na Testimony Number 5, ya nida-date na Mannsville, N.Y., Oktubre 21, 1858.

GSAM 337.2Say inkaligliwa ya naawat nen Mrs. White ed samay okasyon ya abitla ed tagey et singa met lanlamang epektibo unong ed impikto ed samay pakanengneng ya inter ed Rochester. Anggapoy ontan a klase na irap so sinmabi lamet ed satan a biahe, tan walay maglorian impanalo para ed katuaan ed balang lugar.

GSAM 337Pambabaga nipaakar ed Gyeran Sibil na Amerika

GSAM 337.3Nen Sabado, Enero 12, 1861, eksakton taloy bulan antis ya pinaltog so unonan paltog ed Fort Sumter (a sikatoy talagan gapo na guerra ya nansumpal ed kawayangan na 4,000,000 ya aripen ya taga-Africa ed Amerika), say simbaan na Adbentista na Komapito ya Agew ed Parkville, Mich., so indedika. Say serbisyo et inatendian nen Pastor White tan say asawa to, saray Pastor Waggoner, Smith, tan say nansulat. Diad kasumpalan na diskurso nen Pastor White, si Mrs. White et angiter na makapaseseg ya panangibangat, insan sikatoy yinmurong ed sakey a yurongan. Diad sayan posisyon et sikatoy inala ed sakey a pakanengneng. Say abung et napno na totoo, tan talagan sakey ya solemnen lugar. Kayari ton linmabas ed pakanengneng, sikatoy inmalsá, tan legan ton le-leetan so abung, inkuan to:—

GSAM 338.1“Anggapoy anggan sakey a too ed sayan abung ya anggan nan-tagtaginep ni nipaakar ed kairapan ya onsabi ed sayan dalin. Walay panag-uyaw na totoo ed ordinansa na panagsian na South Carolina, balet ipapanengneng ed siak ya natan ya dakel a Estado so mikasakey ed satan ya Estado, tan walay nagawa ya makapataktakot a guerra. Diad sayan pakanengneng, anengneng ko ray angkakabaleg ya armada na duaran kampo ya nantitipon ed pasen na guerra. Nadngel ko so makmak na kanyon, tan anengneng ko ray inatey tan manpapatey ed amin a pasen. Insan anengneng ko ran manbabanggaan ya mansusumlangan [manbabayonetay balang sakey]. Insan anengneng ko so pasen kayari na bakal, ya amin et napno na inatey tan manpapatey. Insan inawit ak ed saray prisoan, tan anengneng ko so irap na saramay mankakailangan, ya mankakayat. Insan inyakar ak ed saray abung na saramay akaandiay asawa, ananak, odino agagi ed guerra. Anengneng ko so kairapan tan ermen da.”

GSAM 338.2Insan, legan ton man-iilingaw a man-iikot ed abung, inkuan to, “Wala ray totoo ed sayan abung ya nabalang so ananak dan lalaki ed satan a guerra.”

GSAM 338Testimonya nen Mrs. Ensign Nipaakar ed Saray Pakanengneng

GSAM 338.3Bilang paneknek ed abitlan katuaan, tan bilang paneknek ya say prediksyon et ginawa ed agew ya abitla, tan bilang alimbawa no panon ya naintindian tan impalapag na kongregasyon, say onsublay ya testimonya so iter:—

GSAM 338.4“Sayan sertipiko so mangipapatunay ya nanayam ak ed St. Joseph County, Michigan, nen Enero, 1861, manga anem a milya so kaarawi to manlapud Parkville. Aliwa ak ya Adbentista. Nen ika-12 ya agew na satan a bulan, pigaran kakaabay ko so linma ed Parkville pian onatendi ed saray miting. Nen pinmawil la ra, imbaga ra ed siak ya walay sakey a bii ed miting ya singa atatrans, tan imbaga to ya walay makapataktakot a guerra ya onsabi ed Estados Unidos; ya saray angkakabaleg ya armada et itipon ed duaran kampo, diad Abalaten ontan met ed Amianen, tan dakel so manirap ed saray prisoan; tan say graben kairapan et nalikna ed dakel a pamilya lapud kaandi na saray asawa, ananak a lalaki, tan agagi a lalaki ed guerra; tan walay lalaki ed abung ya nabalangay ananak da a lalaki ed satan a guerra.” Pinirmaan, “Martha V. Ensign, Wild Flower, Fresno County, California, Enero 30, 1891.”

GSAM 339.1Nipaakar ed impikto na satan a makapataktakot a guerra, inyarum ni nen Mrs. White ya imbaga to ya saray Adbentista na Komapito ya Agew “so naitonton ed saray mairap a kipapasen lapud guerra, tan katungkulan na amin ya mapekpek a manpikasi pian naikdan ira na kakabatan ya naamtaan da no antoy gawaen da ed saray mairap a panaon ya walad arapan da.”

GSAM 339Kabaleg na Gyeran Sibil

GSAM 339.2Diad panaon na impangiter na pakanengneng, say karaklan ed saray totoo ed Norte et daiset labat, no wala man, so pakatalos da nipaakar ed onsabin guerra. Anggan si Presidente Lincoln, taloy bulan kayari to (Abril 12, 1861), nen say pigaran Estado et akila ed South Carolina ed ordinansa to na panagsian, tan say unonan paltog et pinaltog ed Fort Sumter, et nampawag labat na 75,000 a lalaki, tan saraya et para labat ed antikey a panaon na taloy bulan.

GSAM 339.3Say kabilangan na saray sundalo ya akalista ed dapag na Union legan na guerra et 2,859,132. Unong ed Encyclopedia Britannica, “say armada na Confederate et walay bilang to, ed gapo na 1863, ya manga 700,000 a lalaki,” balet mairap ya seguradoen no pigara so interon inlista da. Tinatantya to so bilang na inatey ed sikara ed “manga 300,000 a lalaki.” Ipapasen na arum ya balon encyclopedia so bilang na inatey ed dapag na Union (saray pinatey ed bakal, odino inatey ed sugat odino sakit ya naala ra ed lugar na bakal odino ed saray prisoan) ed 359,528. Nipaakar ed utang ed dapag na Union, kuan na Britannica:—

GSAM 339.4“Say utang et sinmabi ed sankatageyan to nen Agosto 31, 1865, ya umabot ed $2,845,907,626.56. Walay manga $800,000,000 ya kita so nausar met, maslak ed guerra; saray Estado, syudad, probinsya, tan baley so nanggastos ed sarili dan buis tan nantipon na sarili dan utang para ed saray gagala na guerra; say bayar para ed saray pensyon et nayarin umabot na $1,500,000,000 ed sampot. Say gastos na Confederacy et ag balot naamtaan, say kayarian ya aderal na saray armada na Federal tan armada na Confederate et mairap ya tantiyahen; tan say kuartan balor ($2,000,000,000) na saray aripen ed South et naandi lapud guerra. Amin-amin, anggano say gastos na guerra et ag eksakton nabilang, say $8,000,000,000 et sakey ya katamtaman ya tantiya.”⁴

GSAM 340Sakey nin Paneknek na Pakanengneng

GSAM 340.1Nipaakar ed say prediksyon nipaakar ed saray lalaki ed iglesia na Parkville ya nabalang so ananak da ed guerra, ibagak labat ya nen kalgasan na 1883 et asabat ko so matatken na iglesia na Parkville, ya sikato met so matatken nen Enero, 1861, sanen inter so pakanengneng; tan tinepetan ko no natatandaan to so imbaga nen Mrs. White sanen iistorya to so pakanengneng nipaakar ed guerra. “On,” kuan to, “natandaan ko.” “Nibagam ta no pigara so amtam ya walad saman ya abung ed saman ya agew ya abalang so ananak dan lalaki ed guerra?” Tampol ton aninonot iray ngaran na lima, tan inkuan to, “Amtak ya wala ra diman, tan abalang so ananak dan lalaki ed guerra; tan no walad abung ak, ya sarag kon mitongtong ed saray kabaleyak, makapangiter ak ni na arum ya ngaran. Diad isip ko,” intuloy to, “wala ni limara, likud ed sarayan abitla ko.”

GSAM 340.2Say apat a taon tan masulok nin tuloy-tuloy a pibabakal na South, anggad ngalngali kapaldua na amin a tinipon a pwersa so inatey ed bakal odino lapud sakit, so mangipapanengneng na makapakelaw a katuparan na samay abitlan prediksyon ed tagey.

GSAM 340Panag-aripen tan say Guerra

GSAM 340.3Diad panag-istorya to na sakey a pakanengneng ya inter ed sikato nen Enero 4, 1862, inkuan nen Mrs. White:—

GSAM 340.4“Nilibon totoo so apaki-enrol lapud say pakatalos da et sayan guerra et pian puksae'y panag-aripen; balet natan ya akapuesto ra la, naamtaan da ya adukso ra, ya say gagala na sayan guerra et aliwan pian ekalen so panag-aripen, noag ingen pian pansiansiaen itan ya singa dati.”

GSAM 341.1Say abitlan inmunan salita et inter nen panaon ya saray sundalo et kaukolan ya ontulong ed trabaho na panangipawil ed saray amo da ed amin ya aripen ya akatakas ed saray linya na Union, tan saray sundalo et ipapanengneng ya ibabaga ra, “No nagawaan mi ya patundaen iyan panagrebelde, antoy naala tayo?” Makapakesaw so ebat da, “Anggapo. Say sengegan na rebelde et ag-inaekal. Say sistema na panag-aripen, ya aneral ed bansa tayo, et pinaulyan ya mabilay tan manpasimula lamet na sananey ya rebelde.” Saray an-anayan salita, ya inala ed Testimony No. 7, no iner ya inter so makapadinayew ya salaysay na guerra ya intero, diad silong na ulonan ya “Panag-aripen tan say Guerra,” et agto ibabaga ya say panag-aripen et ag balot naekal, noag ingen ipapanengneng to so situasyon unong ed pakanengneng na saray sundalo ed saman. Diad onsublay ya parte na parehon testimonya et walay sakey ya prediksyon ya onia:—

GSAM 341Pangipikto na Tagumpay ed Norte

GSAM 341.2“Balet, iproproklama so nasyonal a panag-ayuno! Kuan na Katawan, ‘Aliwa ta saya so panag-ayuno ya pinili ko, pian ikalag so saray gapos na kaugsan, pian ekalen so saray ambelat a awit, tan pian nibulos iray apigpigsa, tan pian pirdien yo so balang yugo?’ No say bansa tayo et unoren to so panag-ayuno ya pinili na Dios, sirin et awaten to ray pikakasi da nipaakar ed say guerra; balet natan et ag-ira ondadalan ed layag to.”

GSAM 341.3Saray akabidbir ed historya na guerra et amta da so saray inkatalo, kalamidad, pan-atraso, tan arum ni, ya akasuldong ed saray sagpot na Norte ya daegen so pwersa na Sur anggad panaon ya ginawa so Emancipation Proclamation—Enero 1, 1863. Insan, agaylay kaples na saray impanalo manlapud saman ya panaon anggad kasumpal na guerra! Panon so inkapalinew, ed saramay manbabantay ed progreso na trabaho, na inkakumpleto na satan a prediksyon nen Enero 4, 1862. Kayari na inekal iray pabigat, inmalis so panag-aripen tan abariy so yugo ed aripen! Panon so inkapalinew ya dinengel na Dios iray pikakasi na saray totoo to, tan pinaboran to so sagpot ya pansumpal ed guerra nen pinili da so ayuno ya makapaliket ed sikato!

GSAM 342Say Testimonya nen Dati ya Gobernador St. John

GSAM 342.1Diad sakey a diskurso nen Dati a Gobernador John P. St. John, na Kansas, diad Ottawa, Ill., ya dinengel ko nen ngarem na Hunyo 29, 1891, imbaga to so onggendan a balikas:—

GSAM 342.2“Agak ni angano nankadismaya a singa nen tinalo kami na [Confederates] ed Bull Run. Balet amin et kabiangan na plano na Dios. No tinalo mi komon so [Confederates], saray politiko et nanggawa la komon na kareenan, tan say Union et nantuloy a walaan na panag-aripen, tan walaan tayo komon natan. Diad loob na duaran taon, say [Confederates] so walaan na bentahe; balet kayari ya impaway nen Lincoln so kabkabat ya emancipation proclamation, akapawil kami ed dapag na Dios, tan ag kami la nayarin natalo.”