Kapitulo 1 — Introduksyon

GSAM 21.1NO sasalitaen tayo so nipaakar ed komaduan isabi nen Kristo, tatagopen tayo so sakey a tema ya diad katuaan et inilaloan la na saray totoo na Dios manlapu la nen impaalis iray inmunan atateng tayo ed hardin na Eden. Diad imbaga ed uleg, ya say bini na bii et pekpeken to so ulo to, sakey ya kaseguroan ya diad kaunoran et walay onsabin managpasimbalo, ya tinaloen to ray panag-agaw nen Satanas, tan gawaen to so gagala na Dios diad dalin. Say isipen et inisip nen Adan tan Eva ya sayan gawa et magano lan nagawa, tan say sakey ya tampol ya ilalak da so magmaliw ya mananalo. Balet diad plano na Dios, say sipan na Manangiliktar manlapud say singa inkaderal et sakop to so amin ya nanlapu la nen inmunan ginawa ed panumpal na “sarilin gagala tan grasya to, ya inter to ed sikatayo ed si Kristo Jesus antis ni ya ginmapo so mundo.”¹

GSAM 21.2No komon inikdan si Adan tan Eba na pakanengneng ed saman a mismo ya panaon ed kairapan tan kairapan ya manpunoy mundo diad andukey iran panaon ed pegley na inkaderal tan inkabawi to, agda komon nasungdoan so ermen da. Say Dios na tawen, diad maletey a panangasi tan panangasi to, inyamot to iya ed sikara, tan pinabayan to ra ya mangalima ed masimoon a ilalo ya magano ran nailiktar ed marangal a kawayangan na ananak na Dios. Say panagnonot ya say panangiliktar et asingger la so natural ya mamaseseg ed sikara ed mas baleg ya inkamaseset ed panparaan da ya onarap ed satan ya agawa.

GSAM 22.1Ontan met so agawa ed saray totoo na Dios ed amin a henerasyon manlapud panaon nen Adan. Segurado ira ya walay baleg tan importantin agawa ya nagawa ed arapen—ya si Kristo et diad kaunoran et onsabi tan ipaalagey to so panarian to. Sikara met, a singa si Adan tan Eba, anisia ra ya asingger la so agawa, tan, a singa sikara, agda amta no antoy nagawa ed baetan na panaon da tan say agawa; no andi, nayarin adismaya ira ed panagpursigi dan onarap ed gunggona.

GSAM 22.2Sayan kanonotan et nayarin iladawan panamegley na saray agawa nipaakar ed saray baleg a diskubre. Saray totoon nansugod ed saraya, anggaman agda amta, et diad tua et itutupad da so gagala na Dios; balet, apakiwas ira na saray ideya ya ag-inmabagay diad amin a paraan ed saray mismon teorya da ya amakiwas ed sikara.

GSAM 22Saray Malaknab ya Epekto na Saray Adiskubre nen Columbus

GSAM 22.3Si Montgomery, diad American History to, ed edisyon na² nen 1902, diad pahina 8, 9, legan ton ibabaga so nipaakar ed teorya ya amakiwas ed si Columbus ya onggapo ed biahe to, tan say impangipatungpal to ed plano ton makasabi ed East Indies diad panlayag paonlad sagur, inkuan to:—

GSAM 22.4“Inisip nen Columbus ya nayari ton paaligwasen so proyekto na Ari na Portugal. Segurado ya segurado sikato ya walay mas antikey tan mas maong ya dalan pian makasabi ed India nen say dalan ya tinandaan nen Diaz. Say plano na marinon taga-Genoa [si Columbus] et singa ka-orihinal to met ka-mapanggas. Imbes ya manlayag pa-bokig, odino pa-abagatan tan bokig, im-propose to so direktan panlayag pa-sagur. Wala, unong ed pananisia to, so taloran maong tan matibay a rason para ed ontan a gawaen: Unona, singa saray sankamaongan a heograpiya ed panaon to, kombinsido si Columbus ya say dalin et aliwan patar, unong ed isipen na karaklan a totoo, noagta sakey a globo. Kuman-duwa, inisip to ya sayan mundo et mas melag nen say peteg, tan say mas baleg a parte to et dalin imbes ya danum. Kuman-talo, lapud anggapoy amta to tan anggapoy inisip to nipaakar ed kiwawala na kontinente na Amerika odino say Dagat Pasipiko, inisip to ya say baybay na Asya odino saray Indiya et direktan akalaban ed Espanya tan say sagur a baybay na Europa. Say interon distansya ya onla ed Cipango, odino Hapon, tinantya to ya ag onlabas ed manga apat a libon milya.

GSAM 23.1“Say plano to et onia: Manlapud Europa; iturong toy barko to pa-sagur paonla ed Hapon, tan tumboken toy kurbada na mundo anggad mangitarok ed sikato ed no antoy aanapen to. Diad kanonotan to, singa itan segurado tan simpli a singa say panakar na lango ed liber na mansanas.

GSAM 23.2“No magmaliw ya mauswag so ekspedisyon, walay baleg a bintaha to: Diretso ton onloob ed Indiya diad arapan a puerta, imbes ya ondateng ed sikara diad paikot-ikot a paraan, tan diad singa pan-loob ed gilid, a singa nepeg ya gawaen na saray Portuges.

GSAM 23.3“Nanengneng tayo ya sayan laki, ya akatalos ed praktikal ya matematika, heograpiya, tan nabigasyon a singa met ed siopaman ed panaon to, et duga ed unonan punto,—say itsura na dalin,—balet talagan aliwa ed duaran arom ni.

GSAM 23Sakey a Maswerte ya Lingo

GSAM 23.4“Balet, makapakelaw, saray lingo to et akatulong ed sikato diad sakey a paraan. Say lingo ton ginawa nipaakar ed distansia et sakey a baleg a suwerte. No inmaton ya inkuenta nen Columbus so kalaknab na mundo, tan say tuan karukey na ontan a biahe, nayarin ag la komon sikato nambiahe, ta nanengneng to la komon a tampol ya say ruta na Portugal et mas antikey tan mas mura. Ontan met, no naisip to o anengneng to ed arum a paraan ya say kontinente na Amerika et walad mismon dalan to, satan a mismo et ag to met siguro pinasyan onla ed sakey a biahe na panagdiskubre, ta say gagala to et aliwan mananap na balon bansa, noag ingen say balon dalan paonla ed daan a bansa.”

GSAM 23Say Baleg a Ilalo na Saray Panahon

GSAM 23.5Kanian saray totoo na Dios, diad inlabas na saray panaon, et walaan na ilalo ed isabi nen Kristo ya unaan ed sikara “a singa angkla na kamarerwa, a segurado tan ag onggagalaw.”³ Anggano mabetbet ya walad pegley na ermen tan kairapan et manngalngal ira ed sakit na linawa, “Anggad kapigan, O Katawan, antis ya onsabi so kiliktar?” balet tinmuloy-tuloy ira, tan singa si Pablo et imbaga da tan ibabaga da nin siansia, “Anto so ilalo mi, odino liket, odino korona na panliket? Aliwa ta sikayo met so walad arapan na Katawan tayon Jesu-Kristo ed isabi to?”⁴

GSAM 24Si Pablo ya Pinasigla na Ilalo

GSAM 24.1Pigaran alimbawa na pakayarin man-suporta na sayan ilalo, diad sayan koneksion, so magenap la. Nen si Pablo et inarap ed arapan nen Felix, tan pinayagan ya mansalita para ed sarili to, inkuan to, “Diad dalan ya tatawagen dan heresiya, ontan so panagdayew ko ed Dios na saray atateng ko, ya manisia ed amin a bengatlan nisulat ed Ganggan tan ed saray Propeta; tan walaan ak na ilalo ed Dios, ya aawaten da met, ya walay panagbilay lamet na saray inatey, parehon saray matunong tan saray aliwan matunong.”⁵

GSAM 24.2Diad marunong a panagsalita to nen inyakar ed arapan nen Agripa, imbaga nen Pablo, “Natan et akaalagey ak tan huhusgaan lapud ilalo ed sipan a ginawa na Dios ed saray atateng tayo; ya sayan sipan et iilaloan na labinduan tribu tayo a mansaserbi ed Dios ya tuloy-tuloy ed agew tan labi a makasabi. Lapud sayan ilalo, Ari Agripa, akusado ak na saray Judio. Akin et isipen yon ag-apanisiaan ya say Dios et mamabangon na saray inaatey?”⁶ Nen diad kaunoran et walad Roma pian onarap ed si Cesar, inkuan to ed saray Judio, “Lapud say ilalo na Israel akagapos ak na sayan kadena.”⁷

GSAM 24.3Malayang nansalita si Pablo nipaakar ed satan a ilalo diad sulat to ed si Tito: “Ta say grasya na Dios a mangiteter na kilalaban et nipanengneng la ed amin a too, a mangibabangat ed sikatayo a, diad panagtanggian ed agpanaggalang ed Dios tan saray pilalek na mundo, et manbilay itayon matunong, marakep, tan madi-Dios, diad sayan natan a mundo, legan a manaalagar ed satan a bendisyonan ya ilalo, tan say maglorian isabi na baleg a Dios tan Manangiliktar tayon si Jesu-Kristo.”⁸

GSAM 24Si Pedro a Manliliket ed Ilalo

GSAM 24.4Impasalita met nen Pedro so parehon ilalo a singa onia: “Pinabpabli so Dios tan Ama na Katawan tayon Jesu-Kristo, ya unong ed masagan a panangasi to et inyanak to itayo lamet ed mabilay ya ilalo diad panamegley na inkioli nen Jesu-Kristo manlapud inaatey, ed sakey ya tawir ya agnabubulok, ag naduditiran, tan ag onkupas, ya aka-reserba ed tawen para ed sikayo, ya babantayan na pakayari na Dios diad panamegley na pananisia anggad kaligtasan ya akaparaan ya ipatnag ed sampot ya panaon. No iner et baleg so liket yo, anggano natan et diad antikey a panaon, no kaukolan, et manermen kayo lapud nanduruman tukso: pian say subok na pananisia yo, ya mas mabli ni nen say balitok ya naderal, anggano suboken ed apoy, et naromog parad dayew tan galang tan gloria diad isabi nen Jesu-Kristo.”⁹

GSAM 25Say Gagala na Dios ed Panamalsa

GSAM 25.1Ipapabitar na Saray Kasulatan so gagala na Dios ed impamalsa to ed mundo; tan manlapud salita na propesiya naaralan tayo met so plano to nipaakar ed arapen: “Onia so kuan na Katawan a namalsa ed saray tawen, say Dios a mismo a namorma ed dalin tan amalsa ed saya; sikatoy angiletneg ed saya, agto pinalsa ya anggapoy serbi, pinorma to ya panayaman.”¹⁰ Nen aporma to la, inter to ed too. Kuan na salmista, “Say tawen, anggan saray tawen, et kien na Katawan; balet say dalin et inter to ed saray anak na too.”¹¹ Balet nen inter to ed too, matunong so too, unong ya imbaga na makabat a too, “Sakey labat so naamtaan ko, ya say Dios et ginawa to so too a matunong; balet sikara so nananap na dakel a paraan.”¹²

GSAM 25.2Nabasa tayo so panangasikaso na Katawan ed sankakabansaan, ya “nen pinisangay to ray ananak nen Adan, inturo to ray ketegan na saray totoo unong ed bilang na saray anak na Israel,”¹³ ya an-tan, unong ed bilang na tuan Israel ya diad kaunoran et tiponen ed dalin bilang saray sakop na arapen a panarian to. Impasabi iya nen Pablo ed sarayan salita: “Say Dios ... et ginawa to manlapud sakey a dala so amin a nasyon na totoo pian manayam ed interon dalin, tan tinakda to met iray panaon ya adetermina la, tan saray ketegan na panayaman da; pian anapen da so Katawan, no kasin nalikna da tan naromog da, anggaman sikatoy aliwan arawi ed balang sakey ed sikatayo; ta diad sikato et mabilay tayo, tan onkikimot, tan walaan na bilay.”¹⁴ No nasumpal la iyan orihinal a gagala nipaakar ed dalin, “saray totoo mo met et magmaliw iran amin a matunong.”¹⁵ Lamet, nibaga nipaakar ed sikara ed satan a kipapasen, “Say manaayam et agto ibaga, Mansasakit ak: saray totoon manaayam diman et napirdona so kasalanan da.”¹⁶ Satan so magmaliw a panaon no kapigan “saray maabeba so manawir ed dalin; tan manliket ira ed karakel na kareenan.”¹⁷

GSAM 26Say Komaduan Ipasatal nen Kristo Aliwan Tantara

GSAM 26.1Nisulat ed komaduan epistola nen Pedro ya “ag kami tinmumbok ed saray istoryan ginawa-gawa tan maarte, sanen impaamta mi ed sikayo so pakayari tan isabi na Katawan min si Jesu-Kristo, noag ingen sikami so mismon akanengneng ed kagalangan to. Ta sikatoy akaawat manlapud Dios ya Ama na galang tan gloria, sanen walay boses ya linma ed sikato manlapud maringal a gloria, ya inkuan to, Sikato so inad-arok ya Anak, ya akapaliket ak ed sikato. Tan sayan boses ya nanlapud tawen et nadngelan mi, nen kaiba mi sikato ed sagradon palandey. Wala met ed sikami so mas seguradon salita na propesiya, ya maong so gagawaen yo no imanoen yo, a singa sakey a liwawa ya manliliwawa ed ambilunget a pasen, anggad onsabi so kabuasan, tan say bitewen na kabuasan et onbangon ed saray puso yo.”¹⁸

GSAM 26.2Diad sayan kasulatan, tinukoy na apostol so transfigurasyon ed palandey bilang paneknek na komaduan isabi nen Kristo. Antis na sayan agawa, imbaga na Manangiliktar tayo ed saray apostol to, “Wala ray arum ya akaalagey dia, ya agda nanamen so patey, anggad agda nanengneng so Anak na Too ya onsasabi ed panarian to”¹⁹ —unong ed impansulat nen Lucas, “Wala ray arum ya akaalagey dia, ya agda nanamen so patey, anggad agda nanengneng so panarian na Dios.”²⁰

GSAM 26.3Sayan sipan et literal ya asumpal diad mismon panagbaliw na itsura. Diad sayan “pakanengneng” diad palandey, anengneng da si Jesus ya apasnag, unong ed panagparungtal to no onsabi la ed panarian to. Anengneng da si Elias (Elias), ya inala ed tawen ya agto nanamen so patey, ya irerepresenta to so saramay alaen ed tawen—say panagbaliw manlapud mamatey paonlad ag-mamatey—“diad sakey a bekta, diad kidlat na mata,” no onsabi so Katawan.²¹ Wala met si Moises, sakey ya inatey, ya mangirerepresenta ed saramay paolien manlapud inaatey pian salubongen so Katawan. Kanian ed sayan “pakanengneng” anengneng da so isabi nen Kristo ed panarian to, unong ya insipan to ed sikara.

GSAM 27Say Propesiya, Sakey a Mas Segurado a Salita

GSAM 27.1Anggano anengneng la na saray apostoles iyan maringal a pakanengneng diad palandey na transfigurasyon, tan nadngel da so bosis na panangabobon na Dios, pinaneknekan na apostol Pedro: “Walaan tayo na mas seguradon salita na propesiya.” Diad sayan balikas, agto babaliwalaen so anengneng tan nadngel da diad saman a agnalingwanan a pankanawnawa. Nandngel ira na bosis na Dios na maminsan, balet diad saray baleg a linya na propesiya, ya anggad komaduan isabi nen Kristo, nadngel tayo so bosis na Dios a paulit-ulit. Diad katuaan, balang sakey ya seguradon propesiya ya asumpal odino nirekord ed historya et say boses na Dios para ed sikatayo. Dapat et diad sayan kabaliksan ya say salita na propesiya et “mas segurado.” Say Revised Version et in-translate to ya “ginawan segurado.” Say propesiya et ginawan segurado diad panamegley na balang sakey ya detalye ya asumpal. Balang sakey ya agawa ya impropesiya, no asumpal la, et sakey ya paneguro ya saray nakekeran ya impropesiya ya agawa et seguradon nagawa.

GSAM 27Say Klase na Propesiya

GSAM 27.2Saray onsublay a testimonya manlapud saray bantog a manag-aral na Biblia nipaakar ed naturalesa na propesiya et makapanyari:—

GSAM 27.3Impaseguro nen Thomas Newton ya “say propesiya et istorya ya inasahan tan pinakikey; say istorya et propesiya ya asumpal tan pinabaleg. Wala ray palson orakulo ed mundo; balet say amin a kakabatan tan kaugsan na totoo tan demonyo et ag makapanggawa na anggan anton propesiya a singa saray akasulat ed Biblia.”

GSAM 27.4Si Sir Isaac Newton et mangatestigo ya “say panagdengel ed saray propeta et sakey ya manunaan ya karakter na tuan iglesia.”

GSAM 27.5Imbaga nen Dr. A. Keith ya “say propesiya et kapada na antokaman a milagro, tan sikato met lanlamang et milagroso.... Say boses na Makapanyarin-Amin labat so makapatawag ed saray inaatey manlapud panteon,—say boses na Amta-na-Amin labat so makapangibaga ed amin ya aka-amot ed ambilunget a arapen, ya para ed too et singa agnasusumpungan a singa saray ayaman na inaatey,—tan parehas iran boses na Dios.”

GSAM 28.1Imbaga nen Matthew Henry ya “diad panaon na Dios, ya sikato so sankaabigan a panaon, tan diad paraan na Dios, ya sikato so sankaabigan a paraan, so propesiya et seguradon nasumpal. Balang salita nen Kristo et peteg a puro, kanian peteg a segurado.”

GSAM 28Say Gagala na Propesiya

GSAM 28.2Nalmoan tayo ed saray salita nen Kristo ed saray apostol to so sakey ya gagala na Katawan ed pangiter na propesiya. Legan ton mansasalita na propesiya nipaakar ed saray nagawa ed bilay nen Judas, inkuan to, “Ibabaga ko ed sikayo antis ya nagawa, pian no nagawa la, manisia kayo ya siak so sikato.”²²

GSAM 28.3Inkuan met na Katawan diad panamegley na propeta Isaias, “Siak so Dios, tan anggapoy kapara kod siak, a mangibabalita na sampot manlapud gapo, tan manlapud saray unaan a panaon so saray bengatlan agni agawa, a mangibabaga, Say plano ko et manalagey, tan gawaen ko so amin a labay ko.”²³

GSAM 28.4Lamet, “Impasabi ko ray datin bengatla manlapud gapo, tan linmabuas iratan ed sangik, tan impanengneng ko ra; ginawak iratan a bigla, tan agawa iratan.... Manlapu ni ed gapo et impasabi ko la ed sika; antis ya agawa et impanengneng ko la ed sika; pian agmo ibaga, Say dios-diosan ko so nanggawa ed saratan, tan say inukit a dios-diosan ko, tan say dios-diosan ko ya ginawa ed tinunaw a metal, so angibilin ed saratan. Nadngel mo la, nengneng mo so amin ya saya; tan agyo ta ipaamta? Impanengneng ko ed sika so saray balon bengatla manlapud natan, anggan saray akasalimokmok a bengatla, tan agmo ra amta. Niletneg la ra natan, tan aliwan manlapud gapo; anggan antis ni na agew ya agmo ra nadngel, pian agmo nibaga, Nengneng, amta ko la ra.”²⁴

GSAM 28.5Manlapud sayan lenguahe, nanenengneng so biskeg na saray propesiya ya asumpal bilang paneknek na diosnong nanlapuan na propesiya, ontan met ed panangipatnag na pakayari na Katawan ya mas atagey nen say amin a dios na saray Hentil. Napatnagan met manlapud sarayan salita ya say propesiya et walay importantin maong a pasen to diad saray Kasulatan na katuaan. Lapud tua irayan bengatla, makapakelaw a dakel a totoo so daiset odino anggapoy imano da ed panagaral na saray propesiya a parte na Sagradon Kasulatan.

GSAM 29Say Propesiya et Aliwan Akaselyo

GSAM 29.1Saray ag-makabat et ibabaga ran ag-ira makaaral, kanian agda natatalosan iray propesiya. Diad sananey a dapag, dakel ed saray edukado, tan arum ed sikara et kabiangan na ministeryo, so mangibabaga: “Saray propesiya et sinelyoan la, tan ag-natalosan. Amta tayon amin ya say libro na Apocalipsis et sakey a sinelyoan a libro.”

GSAM 29.2Diad Apocalipsis, say inad-aron si Juan et inikdan na espesyal a ganggan ya agto iselyo so libro.²⁵ Diad sayan libro met, walay bendisyon ya imbalikas parad saramay “makadengel ed saray salita na sayan propesiya, tan mangiingat ed saramay bengatlan akasulat ed loob to.”²⁶ Panon ya natulok iray bengatlan walad sakey a sinelyoan a libro no ag ira natatalosan, tan ag met natatalosan? Imbaga na Katawan diad panamegley nen Moises, “Saray sekreto et para ed Katawan a Dios tayo; balet saray impa-anengneng et para ed sikatayo tan ed ananak tayo anggad angga, pian nagawaan tayo so amin a salita na sayan ganggan.”²⁷

GSAM 29.3Napatunayan ya ginawa na Katawan iray propesiya nen Daniel pian natalosan manlapud saray salita to ed saray disipulo to nipaakar ed saraya. Nabasa tayo: “Kanian no nanengneng yo so karuksan a panagderal, a sinalita nen propeta Daniel, a akaalagey ed sagradon lugar (siopaman so mambasa, pakatalos to),”²⁸ a singa ibabaga to, Talosan yo si propeta Daniel.

GSAM 29.4Impanengneng na Katawan so kamalian na pananabian ya ag natalosan so propesiya, diad sarayan salita: “Say pakanengneng na amin et nagmaliw ed sika a singa saray salita na sakey a libro ya akaselyo, ya iyawat na totoo ed sakey a maalam, ya ibabaga ra, Basaen mo pa ya, tan ibaga to, Agko nayari, ta akaselyo: tan say libro et iyawat ed samay aliwan maalam, ya ibabaga ra, Basaen mo pa ya, tan ibaga to, Aliwa ak a maalam. Kanian inkuan na Katawan, Lapud sayan totoo et papanasingger ed siak ed sangi ra, tan diad bibil ra et idadayew da ak, balet inyarawi da so puso ra manlapud siak, tan say takot da ed siak et imbangat na bilin na totoo: kanian, nia, manggawa ak na makapakelaw a gawa ed limog na sayan totoo, on, makapakelaw a gawa tan pankelawan: ta say kakabatan na saray marunong da et nabalang, tan say pakatalos na saray maingat da et niyamot.”²⁹ No komon tinumbok na saray totoon tutukoyen na propeta dia so seguradon salita na propesiya, ag komon ira adistansya ed ganggan na Dios, tan agda komon sinalatan iray bilin to na saray ganggan na too.

GSAM 30Say Propesiya et Aliwan Pribadon Interpretasyon

GSAM 30.1Aliwan lapud say propesiya et walay aralem, akasalimukok, tan misteryoson kabaliksan kanian dakel so ag makatalos ed satan. Imbaga nen apostol Pedro nipaakar ed satan, “Ya amta yo nin unona, ya anggapoy propesiya ed Biblia ya nanlapud pribadon interpretasyon. Ta say propesiya et ag nanlapud linawa na too nen saman a panaon; noagta saray sagradon totoo na Dios so nansalita unong ed impangigapo ed sikara na Espiritu Santo.”³⁰ Malinew ya ipapabitar ed sayan salita ya say manunaan ed pakatalos na propesiya et say panangawat ed satan ya espiritu ya nansalita diad panamegley na saray propeta. Nipaakar ed satan ya espiritu, ya insipan ed amin ya mananap ed satan, nisulat, “Itonton to kayo ed amin a katuaan.”³¹

GSAM 30Asumpal a Propesiya

GSAM 30.2Diad panagaral na propesiya, wala ray pigaran katuaan ya nepeg ya lanang ya tandaan: Say Dios, ya ag makapankamali, so nanggawa na propesiya, tan no onsabi la so panaon para ed katuparan na sakey ya impakabat, say mismon impakabat ya nagawa so manpasabi. Ontan met, lapud say Katawan, ya walaan na pakayari ya nanengneng ya antis ni so gawaen na totoo, et mangituro na sakey a panaon no kapigan nagawa so sakey a bengatla, no onsabi la itan a panaon, natupad so tuan propesiya. Diad arum a salita, say palson katuparan na propesiya diad espisipikon panaon para ed tuan katuparan et imposible. Unong ed sayan katuaan, nayarin ibaga tayo, no onsabi la so panaon na Katawan para ed mensahe to na katuaan ya iter ed mundo, say mensahe et lanang ya ompaway.

GSAM 30.3Nensaman, sanen say nansulat et nansalita nipaakar ed katuparan na propesiya, sakey ya agmananisia ya akatambong so linma tan inkuan to, “Nepeg kon kongratulaen kayo, sikayo ran manag-interpreta na propesiya, ta maswerte kayo. Diad panagaral yo ed historya, singa mainomay labat ya naromog yo so eksakton mitukoy ed propesiya.” “On,” so ebat mi, “mankana ta ginawa ya mankanan. No onla ka ed tindaan na guantes pian manaliw na sakey a pares na guantes, agta ka man-ilalo ya makalmo na saray mankanan ed limam?” Inmebat, “Siempre, ta ginawa iratan pian mankana.” “Kanian,” kuan na nansulat, “say Dios a amta to no anto so gawaen na totoo, so nanggawa na saray prediksyon nipaakar ed sikara, tan no sarayan totoo et onkiwas la, tan gawaen da so mismon bengatlan impredikto to, say tuan managsulat na awaran et mangirekord na saray ginawa ra, a no ikumpara ed prediksyon, et eksakton mitunosan.”

GSAM 31Say Propesiya et Silew ed Kabilungetan

GSAM 31.1Imbaga nen apostol Pedro ya nepeg tayon ikdan na pansin so propesiya a singa sakey a liwawa a manliliwawa ed madilim a lugar. No anggapo so sulo na propesiya, say arapen et magmaliw a sigpot a kabilungetan. Say gagala na liwawa et pian paandien so kabilungetan—no manbibiahe ed madilim a lugar, pian nipanengneng so dalan, tan pian malinew a nipanengneng so dalan, pian say manbibiahe et nagawaan to, kada akayang, ya nanengneng tan pilien so dalan. “Say salita mo,” kuan na salmista, “et sakey a lamparaan ed saray sali ko, tan liwawa ed dalan ko.”³² Inkuan na makabat a too, “Say dalan na saray matunong et singa say manliliwawa a silew, a lalo tan lalo nin manliliwawa anggad say perpekton agew.”³³ Kanian nanenengneng, legan tayon manlalabas ed ilog na panaon, a say salita na Dios, lalo la ed saray propetikon katuparan to, et lalo tan lalo nin onlukas, a mamapalinew tan lalo nin mamapalinew ed estudyante na Biblia a sikatoy seguradon walad dalan a mangitonton ed andi-anggaan a silew tan andi-anggaan ya agew.

GSAM 31Taloran Manunaan ya Agawa Manlapud Eden Anggad ed Kaunoran

GSAM 31.2No nonoten so dalanan na saray totoo na Katawan manlapud Eden anggad sampot, diad liwawa na Biblia, walay taloran agawa ya nikadkaduman mapatnag. Say una et say unonan isabi nen Kristo, say inkamatoo, say isabi nen Emmanuel, say Dios ya nagmaliw a too; say komadua, say baleg a Reporma kayari na Madilim ya Panahon—say 1260 a taon na panag-irap, ya say salita na Katawan et ngalngali interon inyamot ed saray karaklan a totoo—say isabi na iglesia manlapud kipapasen ton singa walad kalawakan, tan say pangiyan na saray Kasulatan ed pasen ya nabasa tan naamtaan na amin so linawa to; say komatlo, say komaduan isabi na Katawan tayo pian iyakar so panaon na panagpasubli na amin a bengatlan imbalikas ed sangi na amin a masanto ton propeta manlapud ginmapo so mundo; saya, pian isara so “kolkolan na saray panaon,” say kolkolan ed baetan na kasalanan tan inkatunong, pian iyakar so panaon na gloria, a papuntaan na amin a panaon.

GSAM 32Say Propesiya et Mangiteter na Saray Tanda ed Dalan Anggad ed Sampot

GSAM 32.1No sikatayo et mangiter na atensyon ed seguradon salita na propesiya bilang sakey a liwawa a mangigiya ed saray akay tayo, a mangipapatnag ed sikatayo na duga a dalan diad pegley na kabilungetan, seguradon naromog tayo so dalan a malinew a nitalaga diad salita na propesiya diad interon agus na panaon anggad komaduan isabi nen Kristo. Lapud saya, saray maasikason ontutumbok ed liwawa na propesiya et aliwa labat ya nabirbir da ray tanda tan panandaan ya asingger la so baleg ya agew, noag ingen nabirbir da met so kimey na Katawan legan ya tuloy-tuloy ya onproprogreso ed saray mensahe na katuaan ya mangiparaan ed saray totoo pian salubongen so isabi to ed kareenan.

GSAM 32.2Anggano ibabaga na Kasulatan ya say agew na Katawan et onsabi ed karaklan a singa “matakew ed labi,”³⁴ ibabaga to met nipaakar ed saramay akaalagey ed plano na Katawan, “Sikayo, agagi, aliwa kayo ed kabilungetan, pian agto kayo nalmoan a singa matakew itan ya agew. Sikayo so amin ya ananak na liwawa, tan ananak na agew.”³⁵

GSAM 32Tandaan Iray Panangigiya na Katawan

GSAM 32.3Diad pananemdem ed saray panangigiya na Katawan diad panaggalaw na isabi to, maong ya tandaan ya naynay ya plano na Dios ya saray totoo to et nonoten da ray panangipatnag na probidensya tan pakayari to para ed sikara. Diad pangiter na saray rason no akin ya onarawi so Israel ed Dios, inkuan na salmista, “Nalingwanan da so Dios a Manangiliktar da, a nanggawa na saray baleg a bengatla diad Ehipto; makapakelaw a gawa diad dalin na Ham, tan makapataktakot a bengatla diad Dayat a Balanga.”³⁶ No maong itan para ed Israel a nonoten da ray panangigiya na Katawan ed sikara, aliwa ta maong met para ed sikatayo? Diad panag-ekstasi, imbaga lamet na salmista, “Purian mo so Katawan, O kamarerwak, tan agmo lilingwanan so amin a pabor to.”³⁷

GSAM 33.1Diad amin ya panaon, say Katawan et walaan na saray importantin katuaan, ya imparaan na grasya to, pian itonton so sakey a bansa manlapud panag-aripen na kasalanan, tan pian iparaan ira para ed isesebek da ed tawen a Canaan; tan makagunggona ya nonoten so panag-asikaso na Katawan ed saramay angibangat ed sarayan katuaan.

GSAM 33Dagkel a Resulta manlapud Sankamelagan a Pamaakaran—Say Testimonya nen D'Aubigné

GSAM 33.2Si D'Aubigné, diad History of the Reformation to, so inkuan to, “Say Dios, ya mangipeparaan na kimey to diad inlabas na saray panaon, so gagawaen to iya diad panamegley na saray sankakapuyan ya instrumento, no sinmabi la so panaon to. Say panggawa na baleg a resulta diad panamegley na sankamelagan ya paraan, ontan so ganggan na Dios. Sayan ganggan, ya manuuley ed amin a pasen diad kalikasan, so naromog met ed historya.”³⁸

GSAM 33.3Nen say Dios, nen saman ya apalabas a panaon, et ginmapo a mamili na espisyal a totoo pian itatag ira bilang nikaduman nasyon para ed sikato, saya et diad panamegley na panawag ed sakey a laki—si Abraham—ya nanayam ed limog na saray Hentil, diad Ur na saray Caldeo. Manlapud sikato et nansabong so amayamay a kaliwetan; balet nipaakar ed sikara, sanen inyalagey la bilang sakey a nasyon, imbaga na Dios na tawen: “Aliwan lapud mas dakel kayo nen siopaman a bansa kanian inaro tan pinili kayo na Katawan, ta sikayo so sankamanoman ed amin a totoo.”³⁹

GSAM 33.4Insan, nen labay ton iliktar so saray totoo to manlapud panag-aripen da ed Ehipto, pinili to bilang lider da so sakey a, nen ugaw ni, et inyamot ed loob na taloy bulan ed abung na ina to, tan kayari to et inyan ed sakey a simpli tan magasal a kaban a gawa ed saray tugey tan pinahiran na picha, tan impaagus ed Ilog Nilo. Sayan si Moises met, balet, et pinili to, nen sinmabi la ed edad na pakatalos, so mapaabeban dalan na panirap a kaiba iray totoo na Dios imbes ya say liket ya naromog ed “saray ligliwa na kasalanan ed sakey a panaon.”⁴⁰

GSAM 34Say Tagumpay nen Gideon

GSAM 34.1Kayari na satan, nen iliktar na Katawan so Israel manlapud saray Midianita tan Amalekita, ya sinmabi ed dalin da “a singa saray duron lapud karakel da,” tan dineral da so anien na dalin, ya anggapo lay “pakan na Israel, balang man et karnero, baka, odino asno,” nampadala so Katawan na anghel ed si Gideon. Sayan anak nen Joash et nairapan ya anggad kinailangan ton mangisian na saray bukel na daiset a trigo ed saray uhay tan iyamot itan manlapud saray kalaban to. Nen impaamta na anghel ed sikato ya sikatoy mangiliktar ed Israel, si Gideon et apakibot ya tinmepet, “Panon kon iliktar so Israel? Nia, say pamilyak et mairap ed Manase, tan siak so sankabebaan ed abung na ama ko.”⁴¹ Sayan parehon mapaabebay tan mairap a laki et linma a kaiba so talon lasus a lalaki to, a walaan na simplin lampara tan banga ra (sakey ya gawa ya singa kabalawan ed limitadon panag-isip), tan ginawa ran biskeg so Dios, tan analo ra na baleg a pananalo. Antis na panangiliktar, nayarin imbalikas nen Gideon so ermen to a singa samay propeta Amos nen tinepet to, “Siopa so ipangibangon ed si Jacob? ta sikatoy melag.”⁴²

GSAM 34Say Ugaw ed Panpakakan na Ayep

GSAM 34.2Diad tinakda ya panaon na Katawan, nianak so Manangiliktar na katooan, tan aromog na saray pastol ya akainana ed sakey a pasen a panpakakan na ayep. Saray kapamilya to ed dalin et tinmuloy ed mapakumbaba balet marangal a panagbilay. Nipaakar ed inkakairap to ed dalin, imbaga na Manangiliktar, “Saray soro et walaan na abot, tan saray manok ed tawen et walaan na salian; balet say Anak na Too et anggapoy pandangnan na ulo to.”⁴³ Pinili to ray apostol to “manlapud saramay mas abeban klase, ya anggano aliwan sankabebaan, et ag makasabi ed lebel na saray pegley-pegley a klase. Amin a bengatla et ginawa pian ipanengneng ed mundo ya say kimey et aliwan nanlapud too, noag ingen nanlapud Dios.”

GSAM 35Aliwan Dakerakel so Marunong so Tinawag

GSAM 35.1Imbaga nen Pablo nipaakar ed kimey ed saray agew na inmunan iglesia: “Say kabatangan na Dios et mas makabat nen say totoo; tan say inkakapoy na Dios et mas mabiskeg nen say totoo. Ta nanenengneng yo so panawagan yo, agagi, no panon ya aliwan dakel so makabat unong ed laman, aliwan dakel so mabiskeg, aliwan dakel so marangal so tinawag; balet pinili na Dios iray bengatlan kabatangan ed mundo pian pabaingen iray makabat; tan pinili na Dios so saray makapoy a bengatla ed mundo pian pabaingen iray mabiskeg; tan saray abeban bengatla ed mundo, tan saray bengatlan uumsien, pinili na Dios, on, pati saray bengatlan anggapo, pian gawaen ya anggapo iray wala; pian anggapoy laman a manpasirayew ed arapan to.”⁴⁴

GSAM 35Mapakumbaba iran Lalaki ed Repormasyon

GSAM 35.2Nalmo tayo so parehon prinsipyo ya impanengneng ed bilay na saray angkakabaleg ya Reformador na koma-16 a siglo. Imbaga na historyador: “Say Reformador a si Zwingle et nanlapud abong na pastol ed Alpine; si Melanchthon, say teologo na Reporma, et nanlapud tindaan na panday na armas; tan si Luther et nanlapud abong na sakey a mairap a minero.” Nipaakar ed sarili to, imbaga nen Luther: “Mairap ya maong so atateng ko. Say ama ko et sakey ya mairap a manag-puter na kiew (kayari to et nagmaliw a minero), tan say ina ko et mabetbet ya mangakakarga na kiew ed beneg to, pian makala na pambilay ed panag-alaga to ed ananak to. Inanosan da so sankairapan a trabaho para ed sikami.”

GSAM 35.3Say apostol Santiago, legan ton mansasalita nipaakar ed panawag na saray totoo ed serbisyo na Katawan, so nansalita, “Dengelen yo, inad-arok iran agagi, aliwa ta pinili na Dios iray mairap ed sayan mundo, mayaman ed pananisia, tan man-eres ed panarian ya insipan to ed saramay mangaaro ed sikato?”⁴⁵

GSAM 35Saray Unonan Metodista

GSAM 35.4No nengnengen tayo so linya na saray manrereporma ya onaaligwas anggad saray inmunan agew na Methodism, sanen say doktrina na libre a grasya et maseseg ya ipinangaral, nanengneng tayo ya kaiba to so pakayari na Dios. Lapud matoor ya impangipresenta ed saray totoo, a kaiba so maletey a panangaro nen Kristo, tan inako na mabilay a pananisia, saray mananisia et aliwa labat ya akaromog na pakaperdona na saray apalabas a kasalanan, noag ingen sakey a pakayarin mamasantos pian nagawaan dan manbilay na mabilay a kinasanto. Say Methodism et walay mapaabeban gapoan, tan binindisyonan unong ed pananisia tan simplin talek na saray ministro tan saray ordinaryon membro.

GSAM 36.1Diad pan-usisa ed saray agawa tan eksperiensya ya akonekta ed kilusan na isabi, naromog tayo ya, singa ed amin ya gawa na Katawan ya say too so ahente ed pangagawa to, say nanlapuan to et diad limog na saray mairap tan ag kabat; balet ag komon manghusga so siopaman kontra ed saya lapud saya antis ya maingat ya usisaen so ebidensya ya pangibabaseyan na sayan baleg a gawa, pian ag ira naromog ed posisyon na saramay intepetan na Katawan, “Siopa so nansuya ed agew na saray angkekelag a bengatla?”⁴⁶

GSAM 36Say Ebat nen Eck ed si Luther

GSAM 36.2Para ed pankaabigan na saramay nayarin man-isip ya say sakey a punto na doktrina et duga o aliwa base ed daiset o dakel ya mangaawat ed satan, i-quote mi, diad kaparte, so kontrobersiya nen Luther tan Eck. Lapud inala nen Luther so posisyon to ed saray Kasulatan, tan inisip ton kontraen so kanepegan na totoo ya iyuna so opinyon da nen say salita na Dios, inmebat si Eck ed sarayan salitan mapang-uyaw: “Napakelaw ak ed kaabebaan tan inkamapaabeba ya panlalaban na reverendo Doktor ya bukor to labat kontra ed saray amayamay ya bantog a ama, tan manpapasen ya mas makabat ni nen saray soberanon pontip, saray konsilyo, saray doktor, tan saray unibersidad! ... Makapakelaw, seguradon, no inyamot na Dios so katuaan ed amayamay a santo tan martir anggad isabi na reverendo Ama.”

GSAM 36.3Sayan ebat et nayarin mitumbok ed samay inebat nen Zwingle ed si John Faber, diad Zurich, nen impahayag na unor so “pakakigtot to ed kipapasen ya asabi na saray bengatla, nen saray daan ya ugali ya tinmalin ed loob na labinduan siglo et tinaynan, tan malinew ya akonkludi ya say Kristianismo et nankamali ed loob na libo't apat a lasus a taon.” Maples ya inmebat si Zwingle ya “say lingo et ag nagmaliw ya mas duga lapud say pananisia ed satan et tinmalin na libo't apat a lasus a taon, tan diad panagdayew ed Dios, say inkadaan na gawi et anggapoy kabaliksan to no anggapoy rason o basiyan ya naromog parad satan diad sagradon Kasulatan.”⁴⁷

GSAM 37Say Salita na Katawan kontra ed Kakabatan na Too

GSAM 37.1Say peligro na panag-asa ed saray opinyon na totoo, imbes ya resolbien so tepet ya, “Anto so katuaan?” diad panamegley na Salita na Katawan, et malinew ya impaliwawa na propeta Oseas sanen inkuan to, “Nankalot kayo na kaugsan, nan-ani kayo na krimen; kinan yo so bunga na tila; lapud nampasal kayo ed dalan yo, ed karakel na saray makapanyarin totoo yo.”⁴⁸ Say ugali na puso na too et lawas ya manmatalek ed too; balet legan ya onasingger so panaon ya say Katawan et “omabangon tan mamayegyeg na makapataktakot ed dalin,” ipapaseseg na propeta Isaias, “Ontunda kayo ed too, ya say engas to et walad saray abot na eleng to; ta diad antoy sikatoy nibilang?”⁴⁹

GSAM 37.2Lapud saya so paka-abiso ed saray Kasulatan nipaakar ed say peligro tayo ed sayan direksyon, ag komon mangusga na tampol so anggan siopa ed say kilusan na adbentista, singa ag narapat ya ikonsidera lapud mapakumbaba ya gapo to, odino lapud saramay tatawagen ya atagey ed pakanengneng na mundo et ag sinuportaan so kilusan. Imbes, komon ta usisaen ya maong na amin so saray ibabaga to. Say katuaan et ag napresyowan so balor to, ya no ikumpara, saray opinyon labat na totoo et singa anggapoy-kakanaan ya dayami.