Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
15 / 31
15 / 31

Orí 12 — Ìjákulẹ̀—Ìwé Kíkorò

John Norton Loughborough

GSAM 185.1“Mo mú ìwé kékeré náà kúrò ní ọwọ́ áńgẹ́lì, mo sì jẹ ẹ́; ó sì dùn bí oyin ní ẹnu mi: ní kété tí mo sì ti jẹ ẹ́, ikùn mi kikorò. Ó sì wí fún mi pé, ‘O gbọdọ̀ tún sọtẹ́lẹ̀ níwájú ọ̀pọ̀ ènìyàn, àti àwọn orílẹ̀-èdè, àti àwọn ahọ́n, àti àwọn ọba.’ A sì fún mi ní esùsú kan tí ó dà bí ọ̀pá; áńgẹ́lì náà sì dúró, ó ń wí pé, ‘Dìde, kí o sì wọn tẹmpili Ọlọ́run, àti pẹpẹ, àti àwọn tí ń sìn níbẹ̀.’1

GSAM 185.2Nínú èdè Ìwé Mímọ́, “jíjẹ” ìwé dúró fún gbigba òtítọ́ kí a lè bá àwọn mìíràn sọ̀rọ̀ rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ṣe rí nínú Ésekíẹ́lì, níbi tí a ti fi “ìwé kíká kan” hàn wòlíì náà, tí a sì wí fún un pé, “Jẹ ìwé kíká yìí, kí o sì lọ bá ilé Ísírẹ́lì sọ̀rọ̀.” Lẹ́yìn tí ó jẹ ìwé kíká náà, ó wí pé, “Nígbà náà ni mo jẹ ẹ́; ó sì wà ní ẹnu mi bí oyin fún adùn.”2

GSAM 185.3Wòlíì Jẹremáyà lo àpẹẹrẹ kan náà pé: “A rí ọ̀rọ̀ rẹ, mo sì jẹ wọ́n; ọ̀rọ̀ rẹ sì jẹ́ ayọ̀ àti ìdùnnú ọkàn mi.”3 Nínú èdè yìí, a kọ́ pé “adùn” ìwé nígbà tí a ń jẹ ẹ́ dúró fún ayọ̀ àti ìtẹ́lọ́rùn tí àwọn tí ń jẹ ọ̀rọ̀ Olúwa bá nírìírí.

GSAM 185Ìwé náà Dùn, Lẹ́yìn náà Ó Kikorò

GSAM 185.4Ìwé tí a mẹ́nuba nínú Ìṣípayá 10, tí a sọ pé ó dùn bí oyin fún ẹni tí ó jẹ ẹ́, ṣùgbọ́n tí ó di “kikorò” lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ (tàbí, gẹ́gẹ́ bí àwọn kan ṣe túmọ̀ rẹ̀, “ní kété tí ó ti dà nínú mi, ó di picra nínú ikùn mi”4), ni ìwé náà, láti inú èyí tí áńgẹ́lì ti kéde ní orúkọ ẹni tí ó dá ọ̀run, ayé àti òkun pé, “Àkókò kì yóò sí mọ́.” Nítorí náà, jíjẹ ìwé yìí gbọdọ̀ dúró fún gbigba ìkéde àkókò náà pẹ̀lú ayọ̀. Kíkórò òjijì ti oúnjẹ náà fún àwọn tí ó jẹ ẹ́ gbọdọ̀ dúró fún ìyàtọ̀ ìbànújẹ́ nínú ìrírí wọn lẹ́yìn tí àkókò ìwé náà ti kọjá, tí wọ́n sì rí i pé ìjákulẹ̀ ńlá ni àwọn ìrètí wọn.

GSAM 186Ìkéde Àkókò náà Jẹ́ Oúnjẹ kékeré tí Ó Dùn

GSAM 186.1Ìkéde àkókò ní 1844 jẹ́ ìròyìn ayọ̀ nítòótọ́ fún àwọn tí ó gbàgbọ́, tí wọ́n sì, láìsí iyèméjì, retí ìgbàlà ayérayé kúrò nínú gbogbo àìsàn, ìpọ́njú àti ìbànújẹ́ ayé ẹ̀ṣẹ̀ yìí láìpẹ́. Èrò pé ní ọ̀sẹ̀ díẹ̀ péré wọ́n yóò di ẹni tí a lógo, tí a sọ di àìkú, tí wọ́n sì wà ní ìlú wúrà Ọlọ́run pẹ̀lú Ọba wọn, jẹ́ ohun tí ń ru ọkàn sókè gan-an. Gẹ́gẹ́ bí ẹni kan tí ó ní ìrírí yẹn ṣe sọ pé, “Àwọn tí ó fẹ́ràn Jésù tọkàntọkàn lè lóye ìmọ̀lára àwọn tí ó ń ṣọ́ pẹ̀lú ìfẹ́ tó lágbára jù lọ fún dídé Olùgbàlà wọn.... A sún mọ́ wákàtí yìí pẹ̀lú ọ̀wọ̀ àti ìdákẹ́jẹ́. Àwọn onígbàgbọ́ tòótọ́ sinmi nínú ìbáṣepọ̀ dídùn pẹ̀lú Ọlọ́run, ẹ̀rí ìdánilójú àlàáfíà tí yóò jẹ́ tiwọn ní ọjọ́ iwájú tí ó mọ́lẹ̀. Àwọn tí ó ní ìrètí àti ìgbẹ́kẹ̀lé yìí kò lè gbàgbé àwọn wákàtí iyebíye wọ̀nyẹn tí wọ́n ń dúró.”

GSAM 186.2Ipò ìdánwò pàtàkì ti àwọn tí, ní ọjọ́ kọkànlá oṣù keje, rí ara wọn ṣi wà nínú ayé òkùnkùn ìdánwò àti ìdẹwò yìí, níbi tí wọ́n ti ní láti dojú kọ ẹ̀gàn, yẹ̀yẹ́ àti ìfiṣẹ̀sín àwọn tí wọ́n ti gba wọn níyànjú láti múra sílẹ̀ láti pàdé Olúwa wọn ní wákàtí díẹ̀ ṣáájú, rí àpẹẹrẹ tó yẹ nínú ọ̀ràn Màríà nígbà tí ó “dúró lóde ibojì, ó ń sunkún”; àti nígbà tí àwọn áńgẹ́lì béèrè lọ́wọ́ rẹ̀ pé, “Obìnrin, èé ṣe tí o fi ń sunkún?” ó wí fún wọn pé, “Nítorí wọ́n ti mú Olúwa mi kúrò, èmi kò sì mọ ibi tí wọ́n gbé e sí.”5

GSAM 187Ìjákulẹ̀, Ṣùgbọ́n Kì í Ṣe Ìrẹ̀wẹ̀sì

GSAM 187.1Àwọn tí ó kọjá nínú ìṣẹ̀lẹ̀ ìdánwò yìí sọ nípa rẹ̀ pé:

GSAM 187.1“A dààmú, a sì ní ìjákulẹ̀, ṣùgbọ́n a kò kọ̀ ìgbàgbọ́ wa sílẹ̀. A mọ̀ pé a ti ṣe ojúṣe wa; a ti gbé ní ìbámu pẹ̀lú ìgbàgbọ́ iyebíye wa; a ní ìjákulẹ̀, ṣùgbọ́n a kò rẹ̀wẹ̀sì. A nílò sùúrù tí kò lópin, nítorí àwọn ẹlẹ́yà pọ̀. A sábà máa ń kí wa pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ ẹ̀gàn nípa ìjákulẹ̀ wa tẹ́lẹ̀. ‘Ẹ kò tíì gòkè lọ; nígbà wo ni ẹ̀ ń retí láti gòkè lọ?’ àti àwọn ọ̀rọ̀ ẹ̀gàn mìíràn ni àwọn ojúlùmọ̀ ayé wa máa ń sọ sí wa, àti àwọn kan tí wọ́n ń pe ara wọn ní Kristẹni pàápàá, tí wọ́n gba Bíbélì gbọ́ ṣùgbọ́n tí wọ́n kùnà láti kọ́ àwọn òtítọ́ ńlá àti pàtàkì rẹ̀. A ṣì wà lábẹ́ agbára ikú; àbájáde ègún sì yí wa ká. Ó ṣòro láti tún gbé àníyàn ìgbésí ayé tí ń bani nínú jẹ́, èyí tí a rò pé a ti fi sílẹ̀ títí ayérayé.”

GSAM 187Ní Àfiwé Pẹ̀lú Àwọn Ọmọ-ẹ̀yìn Tí Ìjákulẹ̀ Bá

GSAM 187.2Ìmọ̀lára irú àwọn ẹni bẹ́ẹ̀, nígbà tí a bá fi wé ayọ̀ àti ìdùnnú wọn ní wákàtí díẹ̀ ṣáájú, ó gbọdọ̀ ti dà bí kíkórò líle ti picra sí wọn. Ayé tó yí wọn ká rò pé, gẹ́gẹ́ bí ó ṣe dájú pé ọ̀pọ̀ ènìyàn ṣe lẹ́yìn kíkàn Jésù mọ́ àgbélébùú, àwọn onígbàgbọ́ yóò kọ̀ ìgbàgbọ́ wọn sílẹ̀ báyìí, wọ́n á sì darapọ̀ mọ́ àwọn tí ń fi ìwà òmùgọ̀ tí ayé rò pé wọ́n ti hù ṣe ẹlẹ́yà. Kíákíá ni wọ́n kẹ́kọ̀ọ́, sí ìyàlẹ́nu wọn, pé ìfẹ́ sí ìfarahàn Olúwa kò rọrùn láti mú kúrò nínú ọkàn àwọn tí ó ti ya ara wọn sí mímọ́ fún Ọlọ́run nítòótọ́.

GSAM 187“Kò Jókòó Pẹ̀lú Àwọn Ẹlẹ́yà”

GSAM 187.3Ọ̀nà tí àwọn ẹni onítara wọ̀nyí tẹ̀ lé, àti ìmọ̀lára wọn, ni ọ̀rọ̀ wòlíì Jẹremáyà ṣàlàyé dáadáa, níbi tí ó ti wí pé,

GSAM 187.3“A rí ọ̀rọ̀ rẹ, mo sì jẹ wọ́n; ọ̀rọ̀ rẹ sì jẹ́ ayọ̀ àti ìdùnnú ọkàn mi: nítorí a ń pè mí ní orúkọ rẹ, Olúwa Ọlọ́run àwọn ọmọ-ogun. Èmi kò jókòó nínú àpéjọ àwọn ẹlẹ́yà, bẹ́ẹ̀ ni n kò yọ̀; mo jókòó ní ònìkan nítorí ọwọ́ rẹ; nítorí o ti kún mi fún ìbínú. Èé ṣe tí ìrora mi fi ń bá a lọ títí, tí ọgbẹ́ mi kò sì lè wòsàn, tí ó kọ̀ láti rí ìwòsàn? Ṣé ìwọ yóò jẹ́ fún mi bí ẹni èké pátápátá, àti bí omi tí ń gbẹ?”6

GSAM 188James White Nípa Ìjákulẹ̀

GSAM 188.1Àwọn ọ̀rọ̀ díẹ̀ kúkúrú láti ẹnu àwọn kan nínú àwọn ẹni tí ìjákulẹ̀ bá, ṣùgbọ́n tí wọ́n ṣì ní ìrètí, yóò fún wa ní àwòrán rere nípa ipò náà. Àkọ́kọ́ jẹ́ láti ọ̀dọ̀ Alàgbà James White, ẹni tí ó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àṣeyọrí púpọ̀ ní 1843 àti 1844. Ó wí pé:—

GSAM 188.2“Ìjákulẹ̀ nígbà tí àkókò náà kọjá jẹ́ ìjákulẹ̀ kíkorò. Àwọn onígbàgbọ́ tòótọ́ ti fi gbogbo rẹ̀ sílẹ̀ fún Kristi, wọ́n sì ti ní ìrírí wíwà rẹ̀ pẹ̀lú wọn gẹ́gẹ́ bí kò ṣe rí rí. Wọ́n rò pé wọ́n ti fún ayé ní ìkìlọ̀ ìkẹyìn wọn, wọ́n sì ti yà ara wọn, díẹ̀ tàbí púpọ̀, kúrò lọ́dọ̀ ọ̀pọ̀ aláìgbàgbọ́ àti ẹlẹ́yà. Pẹ̀lú ìbùkún Ọlọ́run lórí wọn, wọ́n ní ìfẹ́ púpọ̀ sí i láti bá Ọ̀gá wọn àti àwọn áńgẹ́lì mímọ́ tí wọ́n retí pé yóò dé láìpẹ́ kẹ́gbẹ́, ju láti bá àwọn tí wọ́n ti yà kúrò lọ́dọ̀ wọn lọ. Ìfẹ́ Jésù kún ọkàn, ó sì ń tàn láti ojú gbogbo ènìyàn, wọ́n sì gbàdúrà pẹ̀lú ìfẹ́ tí a kò lè sọ pé, ‘Wá, Olúwa Jésù, kí o sì wá kíákíá,’ ṣùgbọ́n kò wá.

GSAM 188.3“Ṣùgbọ́n Ọlọ́run kò kọ àwọn ènìyàn rẹ̀ sílẹ̀.... Àwọn apá Ìwé Mímọ́ bí èyí tó tẹ̀ lé e, tí ó wà nínú lẹ́tà sí àwọn Hébérù, wá pẹ̀lú agbára àkànṣe àti ìtùnú sí inú ọkàn àti èrò àwọn ẹni tí a dánwò, tí wọ́n ń dúró: ‘Nítorí náà, ẹ má ṣe sọ ìgbẹ́kẹ̀lé yín nù, èyí tí ó ní ẹ̀san ńlá. Nítorí ẹ nílò sùúrù, kí lẹ́yìn tí ẹ bá ti ṣe ìfẹ́ Ọlọ́run, ẹ lè gba ìlérí náà. Nítorí ní àkókò díẹ̀, ẹni tí yóò wá yóò wá, kò sì ní pẹ́. Ṣùgbọ́n olódodo yóò yè nípa ìgbàgbọ́; ṣùgbọ́n bí ẹnikẹ́ni bá yí padà sẹ́yìn, ọkàn mi kì yóò ní inú dídùn sí i. Ṣùgbọ́n àwa kì í ṣe nínú àwọn tí ń yí padà sẹ́yìn sí ìparun; àwa jẹ́ nínú àwọn tí ó gbàgbọ́ sí ìgbàlà ọkàn.’7 Àwọn kókó pàtàkì nínú apá Ìwé Mímọ́ yìí ni wọ̀nyí:—

GSAM 188.4“1. Àwọn tí a ń bá sọ̀rọ̀ wà nínú ewu láti sọ ìgbẹ́kẹ̀lé wọn nù nínú ohun tí wọ́n ti ṣe dáadáa.

GSAM 189.1“2. Wọ́n ti ṣe ìfẹ́ Ọlọ́run, wọ́n sì wọ inú ipò ìdánwò kan tí sùúrù ti di dandan.

GSAM 189.2“3. Ní àkókò yìí, olódodo gbọdọ̀ yè nípa ìgbàgbọ́, kì í ṣe nípa ṣíṣiyèméjì bóyá wọ́n ti ṣe ìfẹ́ Ọlọ́run, ṣùgbọ́n nípa ìgbàgbọ́ nínú ohun tí wọ́n ti ṣe ìfẹ́ Ọlọ́run nínú rẹ̀.

GSAM 189.3“4. Àwọn tí kò bá fara dà ìdánwò ìgbàgbọ́, tí wọ́n sì sọ ìgbẹ́kẹ̀lé wọn nù nínú iṣẹ́ tí wọ́n ti ṣe ìfẹ́ Ọlọ́run nínú rẹ̀, tí wọ́n sì yí padà sẹ́yìn, yóò gba ọ̀nà tààrà lọ sí ìparun.”8

GSAM 189Láti Ọ̀dọ̀ N. Southard, Olootu Ìkígbe Ọ̀gànjọ́

GSAM 189.4Nínú Ìkígbe Ọ̀gànjọ́ ti Oṣù Kẹwàá 31, 1844, ní nǹkan bí ọjọ́ mẹ́wàá lẹ́yìn òpin Ọjọ́ 2300, a tẹ̀jáde ọ̀rọ̀ yìí láti inú ìkọ̀wé olootu náà:—

GSAM 189.5“Ní fífi gbogbo àwọn ipò tí ó yí ìgbésẹ̀ yìí ká wò, àwọn ipa ìbùkún tí ó ti mú wá sí inú èrò àwọn ọmọ Ọlọ́run, àti ìkórìíra àti ìwà búburú tí àwọn ọ̀tá rẹ̀ ti fi hàn, a gbọdọ̀ kà á sí ‘Ìkígbe ọ̀gànjọ́’ tòótọ́. Bí a bá sì ní ọjọ́ díẹ̀ láti dán ìgbàgbọ́ wa wò, ó ṣì bá àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá mu; nítorí nígbà tí gbogbo wọn dìde tí wọ́n sì tún fitilà wọn ṣe, àkókò kan ṣì wà tí fitilà àwọn wúńdíá òmùgọ̀ yóò máa kú. Èyí kò lè ṣẹlẹ̀ títí di lẹ́yìn tí ọjọ́ kẹwàá bá kọjá; nítorí títí di àkókò yẹn, fitilà wọn yóò jó. Nítorí náà, ọjọ́ náà gbọdọ̀ kọjá kí àwọn òmùgọ̀ lè fi ìgbàgbọ́ wọn sílẹ̀, gẹ́gẹ́ bí 1843 ṣe gbọdọ̀ kọjá fún Àkókò ìdúró. Ìdádúró díẹ̀ kì í ṣe ìdí ìjákulẹ̀, ṣùgbọ́n ó fi hàn bí Ọlọ́run ṣe péye nínú mímú ọ̀rọ̀ rẹ̀ ṣẹ. Nítorí náà, ẹ jẹ́ ká di ìjẹ́wọ́ ìgbàgbọ́ wa mú láìṣiyèméjì; nítorí ẹni tí ó ṣe ìlérí jẹ́ olóòótọ́.”

GSAM 189Láti Ọ̀dọ̀ Joseph Marsh, Olootu Ohùn Òtítọ́

GSAM 189.6Nínú Ohùn Òtítọ́ ti Oṣù Kọkànlá 7, 1844, a kà pé:—

GSAM 189.7“A fi ayọ̀ jẹ́wọ́ pé a ti ṣàṣìṣe nípa irú ìṣẹ̀lẹ̀ tí a retí pé yóò ṣẹlẹ̀ ní ọjọ́ kẹwàá oṣù keje; ṣùgbọ́n a kò tíì lè jẹ́wọ́ pé Olórí Àlùfáà wa ńlá kò ṣe gbogbo ohun tí àpẹẹrẹ náà yóò jẹ́ kí a retí pé yóò ṣe ní ọjọ́ yẹn. A gbàgbọ́ báyìí pé ó ṣe é.”

GSAM 190.1Àwọn Adventisti retí pé ní ọjọ́ kẹwàá oṣù keje, 1844, Ọjọ́ 2300 yóò parí, àti pé ní ọjọ́ yẹn Kristi yóò parí iṣẹ́ àlùfáà rẹ̀, yóò sì wá sí ayé láti bù kún àwọn ènìyàn rẹ̀. Ìwádìí lẹ́yìn náà ti fi hàn pé ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ Ìwẹ̀nù ibi mímọ́ ọ̀run ni ó ṣẹlẹ̀ ní ọjọ́ yẹn, kì í ṣe ìparí iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àlùfáà.9 Dípò kí wọ́n ka iṣẹ́ ìwẹ̀nù ibi mímọ́ sí apá kan nínú iṣẹ́ Kristi gẹ́gẹ́ bí àlùfáà, wọ́n sọ pé ìwẹ̀nù ibi mímọ́ ni yóò jẹ́ ìwẹ̀nù ayé pẹ̀lú iná nígbà dídé Kristi. Bí kì í bá ṣe gbogbo ayé, ó kéré tán, ilẹ̀ Kénáánì ni a ó wẹ̀ mọ́ ní àkókò yẹn.

GSAM 190Ibi Mímọ́ ni Wọ́n Gbà Pé Ayé Ni

GSAM 190.2A ṣàfihàn èrò yìí nínú àpilẹ̀kọ Geo. Storrs nínú Ìkígbe Ọ̀gànjọ́ ti Oṣù Kẹrin 25, 1844. Ó béèrè pé, “Kí ni ibi mímọ́ tí a ó wẹ̀ mọ́? Èrò mi tẹ́lẹ̀ ni pé gbogbo ayé ni. Pé ó jẹ́ apá kan ayé ni mo ṣì gbàgbọ́. Ṣùgbọ́n apá wo? ni ìbéèrè tí màá gbìyànjú láti dáhùn.”

GSAM 190.3Ó tọ́ka sí ìlérí tí Ọlọ́run ṣe fún Ábúráhámù, ìdásílẹ̀ rẹ̀ fún Ísákì, àti ìsọdọ̀tun rẹ̀ fún Jékọ́bù, ó sì tún tọ́ka sí orin Mósè, tí Míríámù kọ lẹ́yìn ìkọjá Òkun Pupa, níbi tí wọ́n ti kọrin pé: “Ìwọ yóò mú wọn wọlé, kí o sì gbìn wọ́n sí orí òkè ìní rẹ, sí ibi tí ìwọ, Olúwa, ti ṣe fún ara rẹ láti máa gbé, sí ibi mímọ́, Olúwa, tí ọwọ́ rẹ ti fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀.”10

GSAM 190.4Bí òǹkàwé bá fara balẹ̀ fi ọ̀rọ̀ tí ó wà lókè wé àkọsílẹ̀ ìmúṣẹ̀ rẹ̀ tí onísáàmù ṣe, yóò rí i pé kò sọ pé ilẹ̀ Pálẹ́sìnì pàápàá ni ibi mímọ́. Dáfídì sọ, nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀ nípa bí Olúwa ṣe ń darí àwọn ọmọ Ísírẹ́lì pé: “Ó mú wọn wá sí ààlà ibi mímọ́ rẹ̀, àní sí òkè yìí tí ọwọ́ ọ̀tún rẹ̀ ti rà.”11 Nínú orin Òkun Pupa, a sọ nípa ilẹ̀ Kénáánì pé ó jẹ́ ibi tí ó ṣe láti “máa gbé, nínú ibi mímọ́.” Báyìí, nínú ọ̀rọ̀ yìí láti inú Sáàmù, Òkè Moria, níbi tí a ti kọ́ ibi mímọ́ sí, ni a pè ní “ààlà ibi mímọ́ rẹ̀” nìkan. Ṣùgbọ́n nínú sáàmù yìí kan náà a sọ pé, “Ó yan ẹ̀yà Júdà, Òkè Síónì tí ó fẹ́ràn. Ó sì kọ́ ibi mímọ́ rẹ̀ bí àwọn ààfin gíga, bí ayé tí ó ti fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ títí ayérayé.”12

GSAM 191Wọ́n Rò Pé Ìwẹ̀nù ibi mímọ́ Túmọ̀ sí Ṣíṣe Ilẹ̀ Ayé Ní Mímọ́

GSAM 191.1Nínú àpilẹ̀kọ tí a tọ́ka sí lókè, lẹ́yìn tí alàgbà náà fa ohun tí wọ́n rò pé ó jẹ́ ẹ̀rí pé ilẹ̀ ayé, tàbí ó kéré tán ilẹ̀ Palẹstínì, ni Ibi mímọ́, ó tẹ̀síwájú láti béèrè pé, “Báwo ni a ó ṣe wẹ Ibi mímọ́ náà nù?” Ó fi ọ̀rọ̀ wòlíì Míkà dáhùn pé, “Nítorí, kíyèsi i, Olúwa ń jáde kúrò ní ipò rẹ̀, yóò sì sọ̀kalẹ̀, yóò sì tẹ àwọn ibi gíga ilẹ̀ ayé mọ́lẹ̀. Àwọn òkè yóò sì yọ́ lábẹ́ rẹ̀, àwọn àfonífojì yóò sì ya, bí ìda níwájú iná, àti bí omi tí a dà sílẹ̀ láti ibi gíga tí ó lọ gẹ̀rẹ́gẹ̀rẹ́.”13

GSAM 191.2Níwọ̀n bí èrò tí ó gbilẹ̀ ní àkókò náà ti jẹ́ pé ilẹ̀ ayé ni Ibi mímọ́, òǹkàwé yóò tètè rí ìdí tí wọ́n fi rò láìsí iyèméjì pé ní òpin Ọjọ́ 2300, Olúwa yóò dé, yóò sì ṣe ilẹ̀ ayé ní mímọ́ ní ọ̀nà tí Míkà ṣàpèjúwe. Nínú gbogbo àtakò tí a gbé dìde sí àwọn Adventisti, kò sí alátakò kan tí ó tilẹ̀ dábàá pé wíwẹ ilẹ̀ ayé nù nípa iná kì í ṣe ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Ìwẹ̀nù ibi mímọ́ ní òpin Ọjọ́ 2300.

GSAM 191Àwọn Àpọ́sítélì Ní Ìjákulẹ̀, Síbẹ̀ Wọ́n Mú Ìwé Mímọ́ Ṣẹ

GSAM 191.3Èyí kì í ṣe ìgbà kan ṣoṣo tí àwọn ènìyàn ti ṣe ìfẹ́ Olúwa, tí wọ́n mú Ìwé Mímọ́ ṣẹ, tí wọ́n sì tún ní ìjákulẹ̀ nínú ohun tí wọ́n ń retí, kìkì nítorí pé wọn kò lóye irú ohun tí yóò ṣẹlẹ̀. Báyìí ni ó rí pẹ̀lú àwọn àpọ́sítélì Kristi. Nígbà tí ó jókòó lórí ọmọ kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́, tí ó ń gun ún wọ Jerúsálẹ́mù, wọ́n hó nígbà tí wọ́n rántí ọ̀rọ̀ wòlíì náà:14 “Hó, ìwọ ọmọbìnrin Jerúsálẹ́mù: kíyèsi i, Ọba rẹ ń bọ̀ wá sọ́dọ̀ rẹ; olódodo ni, ó sì ní ìgbàlà; onírẹ̀lẹ̀, ó sì gun kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́, àti ọmọ kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́, ọmọ kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́.”15 Ó ṣe pàtàkì tó bẹ́ẹ̀ pé kí igbe ayọ̀ wà ní àkókò náà, débi pé bí wọ́n bá dákẹ́, àwọn òkúta pàápàá yóò kígbe.16 Àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rò pé ní àkókò àti ibi yẹn gan-an, Kristi yóò gorí ìtẹ́ Dáfídì gẹ́gẹ́ bí ọba ayé (“àwa sì ní ìrètí pé òun ni ẹni tí yóò ra Ísírẹ́lì padà”17), nítorí náà wọ́n hó pé, “Ìbùkún ni fún ìjọba Dáfídì baba wa, tí ń bọ̀ ní orúkọ Olúwa.”18 Mélòó ni igbe ayọ̀ ìbá pọ̀ tó ní àkókò náà bí wọ́n bá lóye pé láàárín ọ̀sẹ̀ kan Kristi yóò ti kú, tí yóò sì wà nínú ibojì Jósẹ́fù, tí àwọn ọmọ ogun Róòmù yóò yí i ká? Mélòó ni fífi “ògo” fún Ọlọ́run àti ìyàsímímọ́ ìbá pọ̀ tó láàárín àwọn Adventisti ní 1844 bí wọ́n bá lóye pé Ìwẹ̀nù ibi mímọ́ ní òpin gbogbo àkókò àsọtẹ́lẹ̀ yóò gba ọ̀pọ̀ ọdún kí Olúwa tó dé?

GSAM 192Kò Sí Àṣìṣe Nínú Ìṣírò Ọjọ́ 2300

GSAM 192.1Bí àwọn ènìyàn wọ̀nyí ti fara balẹ̀ tún ìṣírò àkókò náà yẹ̀ wò, wọn kò rí àṣìṣe kankan; ṣùgbọ́n Olúwa kò dé, bẹ́ẹ̀ ni a kò fi iná wẹ ilẹ̀ ayé nù. Kí ni ìtumọ̀ rẹ̀? Wọ́n mọ̀ dájúdájú pé Olúwa ti wà pẹ̀lú wọn nínú ìgbésẹ̀ ńlá náà; ṣùgbọ́n nísinsin yìí, wọn kò mọ ohun tí yóò ṣẹlẹ̀. Ìgbẹ́kẹ̀lé wọn nínú Olúwa kò mì. Wọ́n mọ̀ pé kò ní kọ̀ wọ́n sílẹ̀. Ìmọ́lẹ̀ yóò wá láti ibì kan. Ìbéèrè líle tí ó dojú kọ wọ́n ni a sọ nínú ọ̀rọ̀ Jeremáyà tí a ti tọ́ka sí tẹ́lẹ̀ pé, “Ìwọ ha ó dàbí òpùrọ́ sí mi pátápátá, àti bí omi tí ń gbẹ bí?” Ìgbàgbọ́ kò gba iyèméjì yìí láàyè, nítorí ọ̀rọ̀ Olúwa láti ẹnu wòlíì Hábákúkù nípa Ìran wòlíì náà wá sí ọkàn wọn pé, “Ní òpin ni yóò sọ̀rọ̀, kì yóò sì purọ́.”19 Ọ̀rọ̀ tí a ti fa ọ̀rọ̀ yọ láti ẹnu olóòtú Ohùn Òtítọ́ fi ipò wọn hàn dáadáa pé: “A kò tíì lè gbà pé ní ọjọ́ yẹn gan-an, Olórí Àlùfáà ńlá wa kò ṣe gbogbo ohun tí àpẹẹrẹ ìṣáájú náà fún wa ní ẹ̀tọ́ láti retí.”

GSAM 193A Rí Ìmọ́lẹ̀ Nípa Ibi mímọ́

GSAM 193.1Hiram Edson, ti Port Gibson, N.Y., sọ fún mi pé ní ọjọ́ kejì lẹ́yìn tí àkókò náà kọjá ní 1844, bí ó ti ń gbàdúrà lẹ́yìn àwọn ìdì àgbàdo tí a kó jọ dúró sínú oko kan, Ẹ̀mí Ọlọ́run bà lé e pẹ̀lú agbára púpọ̀ débi pé ó fẹ́rẹ̀ẹ́ gbá a ṣubú sí ilẹ̀, ìmọ̀ kan sì wá sí ọkàn rẹ̀ pẹ̀lú rẹ̀ pé, “Ibi mímọ́ tí a ó wẹ̀ nù wà ní ọ̀run.” Ó sọ èrò yìí fún O. R. L. Crosier, àwọn méjèèjì sì fara balẹ̀ ṣe ìwádìí ọ̀ràn náà. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1846, àlàyé kíkún lórí ọ̀ràn Ibi mímọ́ láti ojú ìwòye Bíbélì, tí Ọ̀gbẹ́ni Crosier kọ, jáde nínú Day Star (Ìràwọ̀ Òwúrọ̀), ìwé ìròyìn tí a ń tẹ̀ nígbà náà ní Cincinnati, Ohio. Nínú àpilẹ̀kọ gígùn yẹn, a fi hàn pé iṣẹ́ Ìwẹ̀nù ibi mímọ́ ni iṣẹ́ ìparí Kristi gẹ́gẹ́ bí olórí àlùfáà wa, tí ó bẹ̀rẹ̀ ní 1844, tí yóò sì parí ní kété ṣáájú kí ó tó tún wá ní tòótọ́ nínú àwọsánmà ọ̀run gẹ́gẹ́ bí Ọba àwọn ọba àti Olúwa àwọn olúwa.

GSAM 193Àwọn Ìjọ Ń Wá Àwọn Ọmọ Ìjọ Tí Wọ́n Ti Pàdánù

GSAM 193.2Ọjọ́ kẹwàá oṣù keje ti kọjá, àwọn ìjọ sì rò pé yóò rọrùn fún wọn láti gba àwọn ọmọ ìjọ tí wọ́n ti pàdánù padà, àwọn tí wọ́n ti yà kúrò lọ́dọ̀ wọn lábẹ́ “Ìkígbe ọ̀gànjọ́” àti Ìhìn áńgẹ́lì kejì; ṣùgbọ́n wọ́n ní ìjákulẹ̀ ńlá nínú èyí, bí ìdáhùn tí ó tẹ̀ lé yìí sí ìpè aláìdáwọ́dúró pé kí wọ́n padà sí àwọn ẹgbẹ́ wọn àtijọ́ yóò ti fi hàn, gẹ́gẹ́ bí ó ti wà nínú Ìkígbe Ọ̀gànjọ́ ti ọjọ́ 26 Oṣù Kejìlá, 1844:—

GSAM 193.3“Ṣùgbọ́n kí ni òtítọ́ ọ̀ràn náà? Wọ́n mọ̀ dáadáa pé nínú ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn ìjọ wọ̀nyí, àwọn kókó tí ó ṣe pàtàkì jù ni, ‘Ìyípadà gbogbo ayé sí Ọlọ́run,’ ‘ìjọba ẹgbẹ̀rún ọdún,’ àti ‘ìpadà àwọn Júù sí Palẹstínì,’ kí Olùgbàlà tó dé fúnra rẹ̀. Àwọn tí ó padà lọ láti jókòó sábẹ́ orin ìrọ́júsùn irú àwọn ẹ̀kọ́ bẹ́ẹ̀ tí kò bá Ìwé Mímọ́ mu, tí kò sì bójú mu, ń ṣe bẹ́ẹ̀ pẹ̀lú ojú wọn ní ṣíṣí; irú ìgbésẹ̀ bẹ́ẹ̀ ní apá tiwọn yóò sì jẹ́ ‘pípadà sẹ́yìn’ ní tòótọ́.

GSAM 194.1“Níwọ̀n bí a ti di ‘òmìnira’ gẹ́gẹ́ bí Ìwé Mímọ́ ti lò ó, ó ní ààbò púpọ̀ sí i láti ‘tẹ̀ síwájú’ ju láti ‘padà sẹ́yìn’ tàbí láti ‘fà sẹ́yìn,’ pàápàá ní àkókò yìí, nígbà tí a ó fi adé ògo fún àwọn olóòótọ́ nínú Kristi Jésù láìpẹ́.”

GSAM 194.2Ìwà àwọn ìjọ ní sísún wíwá Olúwa síwájú nípa gbígbé àwọn ẹ̀kọ́ tí kò bá Ìwé Mímọ́ mu tí a mẹ́nu kàn lókè lárugẹ mú kí àwọn Adventisti rántí ọ̀rọ̀ wòlíì Ìsíkíẹ́lì yìí pé: “Ọmọ ènìyàn, kíyèsi i, àwọn ará ilé Ísírẹ́lì ń sọ pé, Ìran wòlíì tí ó rí jẹ́ fún ọ̀pọ̀ ọjọ́ tí ń bọ̀, ó sì ń sọ àsọtẹ́lẹ̀ nípa àwọn àkókò tí ó jìnnà réré.” Ní ibì kan náà ni a ti rí ìdáhùn tí àwọn Adventisti lò pé, “Nítorí náà sọ fún wọn pé, Báyìí ni Olúwa Ọlọ́run wí: Kò sí ọ̀kan nínú ọ̀rọ̀ mi tí yóò falẹ̀ mọ́, ṣùgbọ́n ọ̀rọ̀ tí mo ti sọ yóò ṣẹ, ni Olúwa Ọlọ́run wí.”20

GSAM 194“Ìwọ Gbọdọ̀ Sọ Àsọtẹ́lẹ̀ Lẹ́ẹ̀kan Sí I”

GSAM 194.3Àwọn tí ó “jẹ” ìwé náà, tí wọ́n sì kéde “àkókò” náà, rò pé iṣẹ́ wọn fún ayé ti parí; nítorí náà ni ìkéde náà fi wá pé wọ́n gbọdọ̀ tún kọ́ àwọn orílẹ̀-èdè, àti àwọn èdè, àti àwọn ọba. Apá mìíràn nínú iṣẹ́ náà, tí a kò tíì rí títí di ìgbà yẹn, gbọdọ̀ di ṣíṣe nísinsin yìí,—èyí ni fífi bí tẹ́ńpìlì Ọlọ́run tí ó wà ní ọ̀run àti iṣẹ́ ìsìn pẹpẹ rẹ̀ ti rí ní tòótọ́ hàn fún àwọn ènìyàn. Àṣẹ láti wọn tẹ́ńpìlì náà (21) ṣe pàtàkì láti lè mọ irú ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ ní òpin àkókò àsọtẹ́lẹ̀, kí a sì tipa bẹ́ẹ̀ ṣàlàyé ọ̀rọ̀ náà pé, “Nígbà náà ni a ó wẹ Ibi mímọ́ nù.”

GSAM 194.4Ṣàkíyèsí pé áńgẹ́lì ìkéde àkókò yìí ti ọ̀run wá, àti pé kí iṣẹ́ rẹ̀ tó parí, ó fúnni ní àṣẹ láti tún kọ́ àwọn ènìyàn. Nítorí náà, Ìhìn náà tí yóò ṣàlàyé ọ̀ràn Ibi mímọ́, tí yóò fi ìdánilójú fún àwọn tí ó ní ìjákulẹ̀, tí yóò sì fún wọn ní “esùsú,” tàbí “ọ̀pá,” tàbí òṣùwọ̀n, ní àkókò kan náà, èyí tí àwọn ènìyàn Ọlọ́run lè fi dán ipò ìwà wọn wò níwájú rẹ̀, gbọdọ̀ ní àwọn àmì tí ó hàn gbangba pé ó ti ọ̀run wá, pé kì í ṣe láti ọ̀dọ̀ ènìyàn.

GSAM 195Ẹ̀tanú Dí Ọ̀nà Láti Dé Ọ̀dọ̀ Àwọn Ènìyàn

GSAM 195.1Ẹ̀tanú tí ó wà sí ẹ̀kọ́ Adventi jẹ́ ìdènà tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ má ṣeé kọjá láti dé ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn; láti gbìyànjú láti tún kọ́ wọn láìsí ìmọ́lẹ̀ tí ó ṣe kedere tí ó sì dájú nípa ohun tí ó fa ìjákulẹ̀ náà, kì bá ní èrè kankan. Àwọn onígbàgbọ́ Adventisti fúnra wọn nílò kí àṣẹ láti ọ̀run tún fún ọkàn tiwọn ní ìmísí tuntun kí a tó lè kọ́ àwọn ènìyàn lọ́nà tí ó tọ́; báwo sì ni a ṣe lè ṣe èyí? Ṣé a lè ṣe é nípa ọgbọ́n ènìyàn nìkan? Tàbí ṣé àwọn tí ó ti ní ìrírí iṣẹ́ jíjinlẹ̀ Ẹ̀mí Ọlọ́run lábẹ́ ìgbésẹ̀ tí ó ṣẹ̀ṣẹ̀ kọjá yóò tẹ́ ara wọn lọ́rùn pẹ̀lú ìrònú ènìyàn lásán? Kò sí ohun mìíràn ju iṣẹ́ kan tí ó dàbí ti “Ìhìn áńgẹ́lì kẹta”22 tí ó lè gbé wọn jáde kúrò nínú ìdààmú wọn; èyí sì bẹ̀rẹ̀ ní àkókò tí ó yẹ, díẹ̀díẹ̀, bí wọ́n ṣe lè gbà á, pẹ̀lú àwọn ẹ̀rí tí ó múni dáni lójú jù lọ pé ó ti ọ̀run wá.

GSAM 195Bí Àwọn Àgùntàn Tí Kò Ní Olùṣọ́

GSAM 195.2Níbí, àwùjọ ńlá àwọn tí ó ń retí Wíwá Kejì wà, ní ọ̀nà kan, bí àwọn àgùntàn tí kò ní olùṣọ́, tí ẹgbẹẹgbẹ̀rún wọn ti ya ara wọn kúrò nínú gbogbo ìjọ àti àwọn ìlànà ìgbàgbọ́ ní ọ̀sẹ̀ díẹ̀ péré ṣáájú, tí kò sí ẹgbẹ́ ènìyàn kankan tí ó ń bójú tó àlàáfíà ẹ̀mí wọn. Wọn kò ní olùdámọ̀ràn lórí ilẹ̀ ayé tí wọ́n lè fọkàn tán; Ọlọ́run nìkan ni ìgbẹ́kẹ̀lé wọn wà nínú rẹ̀.

GSAM 195.3Síbẹ̀, ó dá wọn lójú nípa ohun kan, èyí sì dàbí ìdákọ̀ró fún wọn,—ìkéde àkókò náà tọ́.23 Ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí àwùjọ kan, wọ́n wà ní ipò tí ó jẹ́ pé bí Ọlọ́run kò bá tọ́ wọn sọ́nà, tí kò sì pa wọ́n mọ́, ó ṣeé ṣe kí wọ́n gba àwọn àlàyé èké, tàbí kí wọ́n pàdánù “sùúrù,” kí wọ́n sì jáwọ́ nínú ìgbàgbọ́ nínú ìrírí wọn àtijọ́. Àwọn kan ṣe bẹ́ẹ̀; nígbà tí àwọn mìíràn, tí wọ́n tẹjú ìgbàgbọ́ wọn mọ́ ẹni tí ọkàn wọn fẹ́, ń fi taratara béèrè pé, “Olùṣọ́, báwo ni òru? Olùṣọ́, báwo ni òru? Olùṣọ́ náà wí pé, Òwúrọ̀ ń bọ̀, àti òru pẹ̀lú: bí ẹ bá fẹ́ béèrè, ẹ béèrè: ẹ padà, ẹ wá.”24

GSAM 196J. N. Andrews Sọ̀rọ̀ Nípa Ìjákulẹ̀

GSAM 196.1Alàgbà J. N. Andrews, ọ̀kan nínú àwọn tí ó la ìrírí yìí kọjá ní 1844, sọ báyìí nípa ìjákulẹ̀ náà:—

GSAM 196.2“Àwọn tí ó retí Olúwa ní 1843 àti ní 1844 ní ìjákulẹ̀. Òtítọ́ yìí jẹ́ ìdí tí ó tó fún ọ̀pọ̀ ènìyàn láti kọ gbogbo ẹ̀rí nípa ọ̀ràn yìí sílẹ̀. A jẹ́wọ́ ìjákulẹ̀ náà, ṣùgbọ́n a kò lè gbà pé èyí jẹ́ ìdí tí ó tọ́ láti sẹ́ pé ọwọ́ Ọlọ́run wà nínú iṣẹ́ yìí. Ìjọ àwọn Júù ní ìjákulẹ̀ nígbà tí Jésù fi ara rẹ̀ hàn gẹ́gẹ́ bí Mèsáyà tí a ṣèlérí, ní òpin iṣẹ́ Jòhánù Onítẹ̀bọmi. Àwọn ọmọ-ẹ̀yìn tí wọ́n ní ìgbẹ́kẹ̀lé sì ní ìjákulẹ̀ tí ó kún fún ìbànújẹ́ jù lọ nígbà tí àwọn ọwọ́ búburú mú ẹni tí wọ́n ń retí pé yóò dá Ísírẹ́lì nídè, tí wọ́n sì pa á. Lẹ́yìn àjíǹde rẹ̀ pẹ̀lú, nígbà tí wọ́n ń retí pé yóò tún dá ìjọba padà fún Ísírẹ́lì, wọn kò lè ṣe àìní ìjákulẹ̀ nígbà tí wọ́n lóye pé òun ń lọ sọ́dọ̀ Baba rẹ̀, àti pé a ó fi àwọn sílẹ̀ fún ìgbà pípẹ́ nínú ìpọ́njú àti ìrora ọkàn. Ṣùgbọ́n ìjákulẹ̀ kò fi hàn pé Ọlọ́run kò ní ọwọ́ nínú títọ́ àwọn ènìyàn rẹ̀ sọ́nà. Ó yẹ kí ó mú kí wọ́n ṣàtúnṣe àwọn àṣìṣe wọn, ṣùgbọ́n kò yẹ kí ó mú kí wọ́n sọ ìgbẹ́kẹ̀lé wọn nínú Ọlọ́run nù. Nítorí pé àwọn ọmọ Ísírẹ́lì ní ìjákulẹ̀ ní aginjù ni wọ́n ṣe sábà máa ń sẹ́ ìtọ́sọ́nà Ọlọ́run. A fi wọ́n hàn gẹ́gẹ́ bí ìkìlọ̀ fún wa, kí a má bàa ṣubú nípa títẹ̀ lé àpẹẹrẹ àìgbàgbọ́ kan náà.”25

GSAM 196Òtítọ́ Ń La Ìrìbọmi Àìfẹ́ràn Kọjá

GSAM 196.3Ó dàbí ẹni pé ètò Olúwa ni láti fi àwọn òtítọ́ pàtàkì sí ọ̀nà tí àwọn ènìyàn kò fẹ́, níbi tí gbígbà wọ́n àti ṣíṣe ìgbọràn sí wọn yóò ti jẹ́ àgbélébùú26 fúnni. Èyí rí bẹ́ẹ̀ ní pàtàkì ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn wọ̀nyí. Pétérù, ní sísọ nípa àkókò tí òpin ohun gbogbo yóò “sún mọ́lé,” àti nígbà tí “ìdájọ́” yóò “bẹ̀rẹ̀ ní ilé Ọlọ́run,” sọ pé, “Olùfẹ́, ẹ má ṣe kà á sí ohun àjèjì nípa àdánwò oníná tí yóò dán yín wò, bí ẹni pé ohun àjèjì kan ṣẹlẹ̀ sí yín: ṣùgbọ́n ẹ yọ̀, níwọ̀n bí ẹ ti jẹ́ alábápín nínú ìjìyà Kristi; kí ẹ lè yọ̀ pẹ̀lú ayọ̀ púpọ̀ nígbà tí a ó fi ògo rẹ̀ hàn. Bí a bá ń kẹ́gàn yín nítorí orúkọ Kristi, aláyọ̀ ni ẹ̀yin; nítorí Ẹ̀mí ògo àti ti Ọlọ́run bà lé yín: ní apá tiwọn, a ń sọ̀rọ̀ búburú sí i, ṣùgbọ́n ní apá tiyín, a ń fi ògo fún un.”27

GSAM 197.1Nígbà tí òtítọ́ bá ti gba ìrìbọmi àìfẹ́ràn rẹ̀, láti gbà á nílò oore-ọ̀fẹ́ púpọ̀ ju kí a kàn tẹ̀ lé ìgbàgbọ́ ọ̀pọ̀ ènìyàn lọ. Àwọn alágàbàgebè tí ń díbọ́n kò rí ohun púpọ̀ tí ó lè sún wọn láti gba òtítọ́ kan tí ó béèrè iṣẹ́, bí títukọ̀ lọ sókè odò “ní ìdojúkọ afẹ́fẹ́ àti ìṣàn omi.” Nípa bẹ́ẹ̀, òtítọ́ di àdánwò fún àwọn olóòótọ́, àwọn tí ọkàn wọn mọ́, àwọn olóòótọ́ inú, àti àwọn tí ń tẹ̀ lé ẹ̀rí ọkàn wọn.

GSAM 197.2A ti fi hàn tẹ́lẹ̀ pé àsọtẹ́lẹ̀ Ìgbésẹ̀ Adventi béèrè pé kí ìjákulẹ̀ kan wáyé. Ó sì wáyé; nípa bẹ́ẹ̀, nínú ìpèsè Ọlọ́run, gbígba Ìhìn náà ní àgbélébùú tirẹ̀.

Notes

  1. Ìṣípayá 10:10, 11; 11:1. ↩
  2. Ésekíẹ́lì 3:1-3. ↩
  3. Jẹremáyà 15:16. ↩
  4. Picra—ohun mímu kikorò tí kò dùn rárá, tí a fi ọtí, aloe àti oje òjíá ṣe. ↩
  5. Jòhánù 20:13. ↩
  6. Jẹremáyà 15:16-18. ↩
  7. Hébérù 10:35-39. ↩
  8. Àwọn Àkọsílẹ̀ Ìgbésí Ayé Ellen G. White, ojú ewé 107-109. ↩
  9. Kò sí ẹnìkan ní àkókò yẹn tí ó ní èrò kankan nípa ibi mímọ́ kan ní ọ̀run. ↩
  10. Éksódù 15:17. ↩
  11. Sáàmù 78:54. ↩
  12. Sáàmù 78:68, 69. ↩
  13. Míkà 1:3, 4. ↩
  14. Jòhánù 12:16. ↩
  15. Sekaráyà 9:9. ↩
  16. Lúùkù 19:40. ↩
  17. Lúùkù 24:21. ↩
  18. Máàkù 11:10. ↩
  19. Hábákúkù 2:3. ↩
  20. Ìsíkíẹ́lì 12:27, 28. ↩
  21. Nínú ìwọ̀n kan tí a kò fúnni ní iye kankan gẹ́gẹ́ bí àbájáde, irú nǹkan náà ni ọ̀ràn náà dá lé, kì í ṣe bí ó ti tóbi tó. ↩
  22. Ìfihàn 14:9-12. ↩
  23. Nípa títún ìṣírò wọn nípa Ọjọ́ 2300 yẹ̀ wò pẹ̀lú ìṣọ́ra gíga jù lọ, wọn kò rí àṣìṣe kankan, bẹ́ẹ̀ ni a kò tíì lè rí èyíkéyìí títí di òní. ↩
  24. Aísáyà 21:11, 12. ↩
  25. Àwọn Ìhìn Mẹ́ta ti Ìfihàn 14:6-12, ojú ìwé 33. ↩
  26. Mátíù 16:24. ↩
  27. 1 Pétérù 4:7, 17, 12-14. ↩

Note

Back