Orí 15 — Ìmọ́lẹ̀ Tí ń Pọ̀ síi àti Àwọn Iṣẹ́ Iyanu Tí ó Tóbi Jù
GSAM 235.1“Ẹ rántí àwọn ọjọ́ ìṣáájú, nígbà tí, lẹ́yìn tí a ti tan ìmọ́lẹ̀ sí yín, ẹ fara da ìjà ńlá ti àwọn ìpọ́njú; ní apá kan, nígbà tí a fi yín ṣe ohun ìwòran nítorí ẹ̀gàn àti ìpọ́njú; àti ní apá kan, nígbà tí ẹ di alábàákẹ́gbẹ́ àwọn tí a ń bá ṣe bẹ́ẹ̀.”1
GSAM 235.2Àkókò láti Ìjákulẹ̀ 1844 títí di ìgbà tí ìmọ́lẹ̀ kedere nípa ibi mímọ́ àti Ìhìn áńgẹ́lì kẹta ti ṣí sílẹ̀, jẹ́ àkókò ìdánwò pàtàkì. Àwọn Adventisti tí wọ́n ṣì tẹ̀síwájú nínú ìgbàgbọ́ pé wọ́n tọ̀nà nínú Ìgbésẹ̀ Adventi ìṣáájú, jẹ́ “ohun ìwòran” ní tòótọ́ fún àwọn tí wọ́n rò pé ìhìn náà ti kùnà pátápátá; nítorí èyí, wọ́n dojú kọ ẹ̀gàn ńlá. Wọ́n lè fara dà á pẹ̀lú ayọ̀ nígbà tí wọ́n bá ń di Olúwa mú nípa ìgbàgbọ́, tí wọ́n sì ń pín nínú wíwàníhìn Ẹ̀mí mímọ́ rẹ̀.
GSAM 235Àwọn Ibi Ìkọlù Pàtàkì Méjì
GSAM 235.3Sátánì ní ibi ìdánwò pàtàkì méjì fún àwọn Adventisti. Àkọ́kọ́ ni láti mú àwọn tí ó dúró ṣinṣin nínú ìgbàgbọ́ pé àkókò àsọtẹ́lẹ̀ ti parí gbà pé Wíwá Kejì Kristi jẹ́ wíwá ẹ̀mí, àti pé ní ọ̀nà kan ó ṣe wíwá yìí ní òpin Ọjọ́ 2300. Èkejì ni láti mú àwọn tí ń ṣiyèméjì nípa ìrírí wọn ìṣáájú kọ gbogbo rẹ̀ sílẹ̀. Nítorí náà, bí a ṣe ń ṣí òtítọ́ nípa ibi mímọ́ àti Ìhìn áńgẹ́lì kẹta kálẹ̀ díẹ̀díẹ̀ láti inú Ìwé Mímọ́, àwọn ìhìn Ẹ̀mí Ọlọ́run, nípasẹ̀ Ẹ̀bùn àsọtẹ́lẹ̀, fìdí Ìgbésẹ̀ Adventi ìṣáájú múlẹ̀, wọ́n sì pè é ní “ìmọ́lẹ̀ dídán” tí Ọlọ́run gbé kalẹ̀ ní orí ọ̀nà láti tàn káàkiri títí dé ìlú, wọ́n sì tọ́ka sí ẹ̀rí Ìwé Mímọ́ pé ní Wíwá Kejì, Kristi fúnra rẹ̀ yóò wá ní ti ara; nítorí náà kò lè jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ ní òpin “àwọn ọjọ́” náà.
GSAM 236Àwọn Ìfihàn Ìyanu
GSAM 236.1Tí Olúwa bá ń bá àwọn ènìyàn rẹ̀ sọ̀rọ̀ nípa àwọn Ìran wòlíì ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn wọ̀nyí, ṣé a kò ní retí pé nínú ìfihàn náà fúnra rẹ̀, àwọn àmì ti ohun àtọ̀runwá yóò hàn gbangba? Àwọn àmì wọ̀nyí hàn nínú àwọn Ìran wòlíì ti Arábìnrin E. G. White. Ìṣẹ̀lẹ̀ àwọn Ìran wòlíì náà fúnra wọn, gẹ́gẹ́ bí a ṣe fi hàn nínú Orí 13, jẹ́ iṣẹ́ ìyanu lasan; ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun ìyanu ló wà tí ó so mọ́ àwọn Ìran wòlíì ìṣáájú rẹ̀, èyí tí ẹ ó rí bí ẹ ṣe ń ka iṣẹ́ yìí síwájú; ṣé a sì lè retí pé ó máa jẹ́ yàtọ̀ nínú Ẹ̀bùn irúfẹ́ yìí tí Ọlọ́run ṣe láti fa àfiyèsí àwọn ènìyàn mọ́ra, kí ó sì mú wọn sọ, gẹ́gẹ́ bí Mose, “Èmi yóò yí sí ẹ̀gbẹ́, kí n sì wo ìran ńlá yìí.” Gbólóhùn kúkúrú tí ọmọbìnrin aláìlera, aláìsàn, tí ó dàbí ẹni pé ó wà lẹ́bàá ibojì, sọ pé Olúwa ti fún un ní Ìran wòlíì, kò bá tó láti ṣe èyí. Àwọn ìfihàn ìyanu tí ó so mọ́ àwọn Ìran wòlíì náà dá ìfẹ́ sí wọn sílẹ̀, a sì pè ọmọbìnrin náà láti lọ láti ibi dé ibi kí ó sọ ohun tí Olúwa ti pàṣẹ fún un láti jẹ́ kí àwọn ẹlòmíràn mọ̀.
GSAM 236Àwọn Ìfihàn Àgbàyanu Nínú Ìran wòlíì Kẹta
GSAM 236.2Níhìn-ín ni màá ti sọ àwọn òtítọ́ kan nípa Ìran wòlíì kẹta rẹ̀, èyí tí a fún ní ilé baba rẹ̀, tí a mẹ́nuba nínú Orí 13, ojú-ìwé 212, gẹ́gẹ́ bí baba àti ìyá Arábìnrin White, arábìnrin rẹ̀, Arábìnrin Sarah Belden, àti àwọn mìíràn ṣe sọ fún mi.
GSAM 236.3Nínú yàrá tí a ti fún un ní Ìran wòlíì, Bíbélì ìdílé ńlá kan wà lórí àpótí. Ó jẹ́ ọ̀kan nínú ẹ̀dà kan tí Joseph Teale tẹ̀ jáde ní Boston ní ọdún 1822. Ìwé náà gùn ní ìwọ̀n inṣi méjìdínlógún sí mọ́kànlá, ó sì ní sisanra inṣi mẹ́rin; ó sì wọn díẹ̀ ju poun méjìdínlógún lọ. Nígbà tí ó wà nínú Ìran wòlíì, ó dìde, ó sì gbé Bíbélì wúwo yìí sórí apá òsì rẹ̀, ìwé náà sì ṣí sílẹ̀, ó sì na a síta ní igun 90° sí ara rẹ̀; lẹ́yìn náà, fún ohun tí ó ju ìdajì wákàtí lọ, ó fi ọwọ́ ọ̀tún rẹ̀ yí ojú ìwé sí ibi dé ibi, ó sì tọ́ka sí àwọn ẹsẹ̀ Ìwé Mímọ́ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, tí ó ń tún sọ bí ojú rẹ̀ ṣe ń wo òkè, tí kò sì wo ìwé náà. Arábìnrin rẹ̀ Sarah (tó wá di aya Stephen Belden), tàbí ní àwọn ìgbà kan ẹlòmíràn tó wà níbẹ̀, ń wo gbogbo ẹsẹ̀ tí ìka rẹ̀ tọ́ka sí, wọ́n sì rí i kedere pé ní gbogbo ìgbà ó ń tún ẹsẹ̀ Ìwé Mímọ́ tí ìka rẹ̀ wà lé lórí sọ. Ìyá Harmon sọ pé ọmọbìnrin rẹ̀ Ellen ní ipò àdánidá “kò lè gbé Bíbélì wúwo yẹn kúrò lórí àpótí nítorí àìlera; ṣùgbọ́n nínú Ìran wòlíì, ó gbé e pẹ̀lú ìrọ̀rùn, ó dàbí ẹni pé ó jẹ́ ìwé Majẹmu kékeré tí a lè fi sínú àpò nìkan.”
GSAM 237.1Nítorí náà, ìyanu ńlá ni èyí!—ọmọbìnrin ẹlẹgẹ́ kan, tí ó wọn poun àádọ́rin péré, ń di Bíbélì wúwo fún ohun tí ó ju ìdajì wákàtí lọ ní ipò tí ọkùnrin alágbára kò lè dì í fún ìṣẹ́jú méjì; ó tún ń yí sí ibi dé ibi sí àwọn ẹsẹ̀ Ìwé Mímọ́ tí ó jẹ́rìí ní gbogbo ìgbà pé ẹsẹ̀ tí ó ń sọ ni wọ́n jẹ́, bí ojú rẹ̀ ṣe ń wo òkè tí kò sì wo ìwé náà; àti ní ìkẹyìn, ohùn kan ń jáde láti ara ẹni tí kò ní ìṣípò ẹ̀dọ̀fóró tàbí èémí nínú ara, tí ó sì ń tún àwọn ẹsẹ̀ Ìwé Mímọ́ tí a tọ́ka sí sọ dáadáa—èyí dájú pé ó kọjá ẹ̀sùn pé agbára ènìyàn ló ṣe é, tàbí pé àìsàn ni ó fà á. Àwọn tí wọ́n rí i ka á sí ìfihàn Ẹ̀mí Ẹni tí ó sọ̀rọ̀ láti inú igbó tó ń jó. Irú àwọn ìfihàn bẹ́ẹ̀ nínú Ìran wòlíì kẹta Arábìnrin Harmon, níbi tí a ti mọ̀ wọ́n, mú ẹ̀rí tó dájú wá pé agbára kan tó ju ohun tí ó ní ààlà lọ wà nínú àwọn Ìran wòlíì náà.
GSAM 237Ìran wòlíì Topsham
GSAM 237.2Kò pẹ́ lẹ́yìn ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ni àwùjọ Adventisti ní Topsham, tó wà ní nǹkan bí ọgbọ̀n maili sí àríwá-ìlà-oòrùn Portland, Maine, gbọ́ nípa bí Olúwa ṣe ń bá Arábìnrin Ellen G. Harmon lò, wọ́n sì pè é sí ibẹ̀. Ó gba ìkésíni náà, báyìí ni ó ṣe bẹ̀rẹ̀ ìbẹ̀wò rẹ̀ sí Topsham. Ní àkókò yẹn, àwọn ìpàdé Adventisti ni wọ́n ń ṣe ní ilé Ọ̀gbẹ́ni Curtiss. Arábìnrin Frances Lunt (tí orúkọ rẹ̀ àtijọ́ jẹ́ Arábìnrin Frances Howland), ti Oakland, Cal., fún mi ní gbólóhùn yìí, tí ọjọ́ rẹ̀ jẹ́ 19 Oṣù Kínní 1890:—
GSAM 238.1“Èmi àti ìdílé baba mi lọ sí àwọn ìpàdé Arábìnrin Harmon ní Topsham ní 1845, àti nígbà àwọn ìpàdé wọ̀nyí ó ní Ìran wòlíì. Ó jẹ́ ìgbà àkọ́kọ́ tí a rí i nínú Ìran wòlíì. Ọ̀kan lára àwọn Bíbélì ìdílé àtijọ́ wọ̀nyẹn [Bíbélì ìdílé Teale, tí ó wọn poun méjìdínlógún] jẹ́ ti Arákùnrin Curtiss. Arábìnrin Harmon gbé Bíbélì ńlá yìí kúrò lórí àpótí nígbà tí ó wà nínú Ìran wòlíì, ó sì ń tọ́ka sí àwọn ẹsẹ̀ Ìwé Mímọ́ bí ó ṣe ń yí ewé dé ewé, nígbà tí ojú rẹ̀ ń wo òkè tí ó sì yà kúrò lára ìwé náà. Àwọn ẹsẹ̀ tí ó tún sọ jẹ́ ọ̀rọ̀ ìtọ́nisọ́nà, ìṣírí, tàbí ìbáwí. Ohun mìíràn tí ó yàtọ̀ nínú ìfihàn náà ní àkókò yẹn ni ipò tí ìwé náà wà. Ó di í lórí ọwọ́ rẹ̀ tí ó ṣí sílẹ̀, ní igun 45°, kò sì sí ẹlòmíràn tó lè di ìwé kankan ní irú igun bẹ́ẹ̀ láìjẹ́ pé ó yọ kúrò ní ọwọ́ wọn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀; ṣùgbọ́n Arábìnrin Harmon di Bíbélì yìí ní igun yẹn fún ìṣẹ́jú mélòó kan, ó dúró ṣinṣin bí ẹni pé ó lẹ̀ mọ́ ọwọ́ rẹ̀, nígbà tí ó ń kọjá láti ọ̀dọ̀ ẹni kan sí ọ̀dọ̀ ẹlòmíràn nínú yàrá náà.”
GSAM 238Ẹ̀rí Arábìnrin Truesdail
GSAM 238.2Gbólóhùn mìíràn nípa Ìran wòlíì kan náà yìí wá láti ọ̀dọ̀ Arábìnrin M. C. Truesdail, ti Trenton, Mo., tí ọjọ́ rẹ̀ jẹ́ 27 Oṣù Kínní 1891. Ó sọ pé:—
GSAM 238.3“Mo jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún ní 1845, mo sì wà níbẹ̀ nígbà ìbẹ̀wò àkọ́kọ́ Arábìnrin Harmon sí Topsham, nígbà tí ó ní Ìran wòlíì ní ilé Arákùnrin Curtiss, níbi tí ó gbé Bíbélì ìdílé ńlá náà sókè, ó sì dì í ní ipò tí kò sí ẹlòmíràn tó lè di ìwé lórí ọwọ́ láìjẹ́ pé ó yọ kúrò lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.
GSAM 238.4“Arábìnrin Harmon wà nínú Ìran wòlíì fún ohun tí ó ju wákàtí méjì lọ. Ó jẹ́ ìfihàn agbára Ọlọ́run tó wúni lórí jù lọ tí mo ti rí rí, mo sì ti rí i nínú Ìran wòlíì ju ìgbà méjìlá lọ. Àwọn ìgbà wọ̀nyí máa ń jẹ́ àkókò ìbẹ̀rù mímọ́ àti ìwádìí ara ẹni, ṣùgbọ́n èyí kọjá gbogbo wọn. Háà! báwo ni a ṣe ń wárìrì bí Ọlá ńlá ọ̀run ṣe ń kọ́ wa nípasẹ̀ ohun èlò aláìlera rẹ̀; bí ó ṣe ń ka sí wa àwọn ìpínrọ̀ tí ń tùni nínú tí ó sì yẹ fún ipò ìdánwò wa; irú bí Heberu 2:2, 3; Jakọbu 5:7, 8; Heberu 10:35, 39; 1 Peteru 1:7; Luku 12:32-37, yàtọ̀ sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ mìíràn, nígbà tí ó ń gbé Bíbélì ìdílé ńlá náà ga tó bẹ́ẹ̀ tí mo fi ní láti dúró lórí àga kí n lè ka ibi tí ó ń tọ́ka sí. Mi ò rò pé Arábìnrin Harmon ga ju ìwọ̀n inṣi méjì lọ sí mi.”
GSAM 239.1Àwọn ìfihàn bẹ́ẹ̀ mú kí àwọn olóòtítọ́ mọ̀ pé agbára kan tó ju ènìyàn lọ ń darí ohun èlò onírẹ̀lẹ̀ náà, àwọn ìkésíni sì wá láti onírúurú apá New England pé kí ó wá sọ Ẹ̀rí ìmọ̀ràn rẹ̀.
GSAM 239Iṣẹ́ Ọwọ́ Jẹ́ Ẹ̀ṣẹ̀
GSAM 239.2Kò pẹ́ lẹ́yìn èyí ni a kọ́ Arábìnrin Harmon nínú Ìran wòlíì pé kí ó bẹ̀wò sí Paris, Maine, níbi tí àwọn ènìyàn kan wà tí wọ́n gbà pé ẹ̀ṣẹ̀ ni láti ṣe iṣẹ́ ọwọ́. Alàgbà Stephens ti Woodstock, Maine, ni aṣáájú nínú àṣìṣe yìí, ó sì ní ipa tó lágbára lórí àwọn ẹlòmíràn. Ó ti jẹ́ oníwàásù Methodist tẹ́lẹ̀, a sì ka á sí Kristẹni onírẹ̀lẹ̀ àti olóòótọ́. Ó ti jèrè ìgbẹ́kẹ̀lé ọ̀pọ̀ ènìyàn nítorí ìtara rẹ̀ fún òtítọ́ àti ìgbé-ayé mímọ́ tí ó dàbí ẹni pé ó ń gbé, èyí sì mú kí àwọn kan gbà pé Ọlọ́run ló ń darí rẹ̀ ní pàtàkì. Olúwa fún Arábìnrin Harmon ní ìbáwí fún un. Ó sọ pé ó ń tako ọ̀rọ̀ Ọlọ́run nípa yíyẹra fún iṣẹ́, nípa fífi àwọn àṣìṣe rẹ̀ lé àwọn ẹlòmíràn lórí, àti nípa dẹ́bi fún gbogbo ẹni tí kò gba wọ́n. Ó kọ gbogbo ẹ̀rí tí Olúwa fún láti mú un dá a lójú nípa àṣìṣe rẹ̀, ó sì kọ̀ láti jẹ́wọ́ àṣìṣe rẹ̀. Ó tẹ̀lé àwọn ìmọ̀lára, ó sì rìn ìrìn-àjò tó rẹ̀, ó ń rìn jìnnà, níbi tí yóò ti gba ìjẹ́ni níyà nìkan, ó sì ka gbogbo èyí sí ìjìyà fún Kristi. Ó fi òye àti ìdájọ́ rẹ̀ sílẹ̀.
GSAM 239.3Nípa Ẹ̀rí ìmọ̀ràn Arábìnrin Harmon àti àbájáde ọ̀ràn náà, màá fa ọ̀rọ̀ kan yọ láti inú lẹ́tà tí mo gba lọ́dọ̀ Arábìnrin M. C. Truesdail, ẹni tí ń gbé ní Paris, Maine nígbà yẹn. Lẹ́yìn tí ó sọ àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ kan tó bá ohun tí a sọ lókè mu, ó sọ pé:—
GSAM 240.1“Àwọn ìjẹ́wọ́ wá láti ọ̀dọ̀ gbogbo wọn yàtọ̀ sí aṣáájú wọn, Jesse Stephens. Arábìnrin Harmon kìlọ̀ fún un pé bí kò bá rẹ ara rẹ̀ sílẹ̀ nípa jíjẹ́wọ́ àwọn àṣìṣe rẹ̀, òun yóò parí iṣẹ́ ayé rẹ̀ láìpẹ́. Gbogbo wọn ló lóye èyí sí àsọtẹ́lẹ̀ pé yóò pa ara rẹ̀ ní ọ̀nà kan.”
GSAM 240.2Èyí ni ohun tí ó ṣẹ̀yìn nínú ọ̀ràn rẹ̀:—
GSAM 240.3“Lẹ́yìn tí agbo kékeré rẹ̀ fi í sílẹ̀, ó di aláìní-inú dùn, kò sì pẹ́ tí ó fi pàdánù ọgbọ́n rẹ̀, ó kọ̀ láti jẹ ohunkóhun tí àwọn ènìyàn búburú bá sè. Kò tíì gbọ́ pé mo ti padà láti Massachusetts nígbà tí mo gbé oúnjẹ ọ̀sán rẹ̀ tọ̀ ọ́ lọ. Bí ó ṣe na ọwọ́ rẹ̀ egungun jáde láti inú àyè kékeré kan nínú fèrèsé, ó béèrè pé, ‘Ṣé Ọlọ́run ni ó rán ọ wá pẹ̀lú èyí, Arábìnrin Marion?’ Nígbà tí ó ṣàkíyèsí ìdáhùn mi tí ó ń ṣiyèméjì, ó kọ̀ láti tọ́ ọ wò. Ipò ìbànújẹ́ rẹ̀, tí wọ́n ti sé e mọ́ nínú yàrá kékeré kan ní ilé arákùnrin rẹ̀ (aláìgbàgbọ́), rán mi létí ìkìlọ̀ tí a fi inú rere ránṣẹ́ sí i láti ọ̀run, tí ó sì kọ̀ pẹ̀lú agídí. Wọ́n mú un lọ sí ọ̀dọ̀ ìdílé rẹ̀ ní ọjọ́ méjì lẹ́yìn ìbẹ̀wò ìbànújẹ́ yìí, níbi tí ó ti parí ayé rẹ̀ láìpẹ́ nípa pípa ara rẹ̀, ó sì fi aṣọ ibùsùn rẹ̀ ṣe okùn.”2
GSAM 240Àsọtẹ́lẹ̀ Kan Ṣẹ
GSAM 240.4Ní ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn 1845, nípa ìkésíni Otis Nichols, Arábìnrin Harmon bẹ̀wò sí Massachusetts, arábìnrin rẹ̀ Sarah sì bá a lọ. Wọ́n dúró sí ilé ìdílé Ọ̀gbẹ́ni Nichols. Òun àti aya rẹ̀ máa ń bá wọn lọ nínú kẹ̀kẹ́ wọn, wọ́n sì ń gbé wọn lọ sí ibi ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ láti ṣe ìpàdé, níbi tí Arábìnrin Harmon ti ń sọ Ẹ̀rí ìmọ̀ràn rẹ̀. Báyìí ni ó ṣe lè bẹ̀wò sí Boston, Roxbury, àti Carver. Ní ìgbà ìbẹ̀wò kejì wọn sí Boston, Mass., ìṣẹ̀lẹ̀ kan tó fani mọ́ra gan-an ṣẹlẹ̀.
GSAM 240.5Àwùjọ àwọn ènìyàn onífẹ̀ẹ́ àṣejù kan wà ní Boston àti agbègbè rẹ̀, àwọn náà sì gbà pé ẹ̀ṣẹ̀ ni láti ṣiṣẹ́; ìhìn pàtàkì wọn ni, “Ẹ ta ohun tí ẹ ní, kí ẹ sì fún àwọn aláìní ní àánú.” Wọ́n sọ pé wọ́n wà nínú ọdún ìdáríjì, pé ilẹ̀ gbọ́dọ̀ sinmi, àti pé a gbọ́dọ̀ bójú tó àwọn tálákà láìsí iṣẹ́. Sargent, Robbins, àti àwọn mìíràn ni aṣáájú. Wọ́n dẹ́bi fún àwọn Ìran wòlíì náà pé ti èṣù ni, nítorí pé a ti fi àwọn àṣìṣe tiwọn hàn. Wọ́n le gan-an sí gbogbo ẹni tí kò bá wọn gbàgbọ́.
GSAM 241.1Bí Arábìnrin Harmon àti arábìnrin rẹ̀ ṣe ń bẹ̀wò ní ilé Ọ̀gbẹ́ni Nichols, Sargent àti Robbins wá láti Boston láti béèrè ojú rere lọ́dọ̀ rẹ̀, wọ́n sì sọ pé wọ́n wá ṣe ìbẹ̀wò àti láti sùn níbẹ̀ lálẹ́. Ọ̀gbẹ́ni Nichols dáhùn pé inú rẹ̀ dùn pé wọ́n wá, nítorí pé Arábìnrin Sarah àti Arábìnrin Ellen Harmon wà nínú ilé náà, ó sì fẹ́ kí wọ́n mọ ara wọn. Wọ́n yí èrò wọn padà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, wọn kò sì jẹ́ kí a yí wọn lérò padà láti wọ ilé náà. Ọ̀gbẹ́ni Nichols béèrè bóyá Ellen lè sọ ìhìn rẹ̀ ní Boston, àti bóyá wọ́n máa gbọ́, lẹ́yìn náà wọ́n dájọ́. “Bẹ́ẹ̀ ni,” ni wọ́n sọ, “wá sí Boston ní Ọjọ́ Ìsinmi tó ń bọ̀ [èyí túmọ̀ sí ọjọ́ Àìkú, nítorí pé wọn kò tíì gba Ọjọ́ Ìsinmi]; a fẹ́ láǹfààní láti gbọ́ ọ.”
GSAM 241.2Ọ̀gbẹ́ni Nichols sọ èyí fún mi ní ilé rẹ̀ ní Dorchester ní 1858. Ó sọ pé ó ti ṣe gbogbo ìṣírò rẹ̀ láti lọ sí Boston ní òwúrọ̀ Ọjọ́ Ìsinmi pẹ̀lú kẹ̀kẹ́ rẹ̀, kí ó gbé Arábìnrin Harmon lọ sí ìpàdé tí a pinnu. Ní ìrọ̀lẹ́ yẹn, nígbà àdúrà ìdílé, a gbé e lọ sínú Ìran wòlíì. Nígbà tí ó jáde nínú rẹ̀, ó sọ pé, “Arákùnrin Nichols, mi ò ní lọ sí Boston lọ́la; Olúwa ti fi hàn mí pé mo gbọ́dọ̀ lọ sí Randolph. Ó ní iṣẹ́ kan fún mi láti ṣe níbẹ̀.” Ọ̀gbẹ́ni Nichols bọ̀wọ̀ fún ọ̀rọ̀ rẹ̀ gan-an. Ó ti ṣèlérí láti gbé e lọ sí Boston lọ́jọ́ kejì, ó sì béèrè pẹ̀lú àníyàn pé, “Kí ni màá ṣe sí ọ̀rọ̀ tí mo sọ fún Sargent àti Robbins?” “Má ṣe bìkítà nípa èyí,” ni Arábìnrin Harmon sọ, “Olúwa ti pàṣẹ fún mi láti lọ sí ọ̀nà kejì.” “Ó dáa,” ni Ọ̀gbẹ́ni Nichols sọ, “mi ò lóye rẹ̀.” “Olúwa fi hàn mí pé a ó lóye rẹ̀ nígbà tí a bá dé ibẹ̀,” ni Arábìnrin Harmon sọ. “Ó dáa,” ni Ọ̀gbẹ́ni Nichols sọ, “ọ̀nà kankan kò sí fún ọ láti dé ibẹ̀ bí kò ṣe pé a lọ gbé ọ, ṣùgbọ́n mi ò mọ bí màá ṣe ṣàlàyé ọ̀ràn náà fún àwọn arákùnrin ní Boston.”
GSAM 241.2Ọ̀gbẹ́ni Nichols tún sọ fún mi pé “Arábìnrin Harmon rí àgàbàgebè wọn nínú Ìran wòlíì, pé kò ní sí ìpàdé ní Boston ní Ọjọ́ Ìsinmi, àti pé Sargent, Robbins, àti àwọn mìíràn tí ń tako yóò pàdé pẹ̀lú àwùjọ ńlá ní Randolph (maili mẹ́tàlá sí Boston) ní Ọjọ́ Ìsinmi; àti pé a gbọ́dọ̀ pàdé àwọn alatako ní Randolph, ní ìpàdé wọn ní Ọjọ́ Ìsinmi, níbẹ̀ ni a ó ti fún un ní ìhìn fún wọn, èyí tí yóò mú kí àwọn olóòtítọ́ àti àwọn aláìṣojúsàájú mọ̀ bóyá àwọn Ìran wòlíì rẹ̀ jẹ́ ti Olúwa tàbí ti Sátánì.” Dípò kí wọ́n lọ sí Boston lẹ́yìn náà sí Randolph, tí ó jẹ́ ìjìnnà maili méjìlélógún, wọ́n lọ tààrà sí Randolph, wọ́n sì dé ní àkókò ìpàdé. Ní ibẹ̀ wọ́n rí àwọn gan-an tí wọ́n ti gbà láti pàdé wọn ní Boston. Nígbà náà ni Ọ̀gbẹ́ni Nichols sọ pé, “Mo lóye rẹ̀ báyìí.”
GSAM 242.1Ìsapá yìí ti Sargent àti Robbins láti yàgò fún Ẹ̀rí ìmọ̀ràn Arábìnrin Harmon, àti ọ̀nà tí a fi darí rẹ̀ kí ó lè pàdé wọn, ní ipa ńlá lórí ọkàn àwọn kan tí ó wà níbẹ̀. Nípa ìpàdé náà fúnra rẹ̀, màá fa àkọsílẹ̀ tí Ọ̀gbẹ́ni Nichols fún ní yọ pé:—
GSAM 242Àwọn Ìfihàn Àrà Ọ̀tọ̀
GSAM 242.2“A mú Arábìnrin Ellen wọ inú ìran wòlíì pẹ̀lú àwọn ìfihàn àrà ọ̀tọ̀, ó sì ń bá a lọ láti sọ̀rọ̀ nínú ìran wòlíì náà pẹ̀lú ohùn tí ó mọ́ kedere, tí gbogbo àwọn tí ó wà níbẹ̀ lè gbọ́, títí ó fi fẹ́rẹ̀ẹ́ di àkókò tí oòrùn ń wọ̀. Inú bí Sargent, Robbins àti French gidigidi, ara wọn sì ru nígbà tí wọ́n gbọ́ Arábìnrin Ellen tí ó ń sọ̀rọ̀ nínú ìran wòlíì, èyí tí wọ́n sọ pé ó ti ọ̀dọ̀ èṣù wá; wọ́n lo gbogbo agbára ìdarí tí wọ́n ní lórí àwọn ènìyàn àti gbogbo agbára ara wọn láti sọ ipa ìran wòlíì náà di asán. Wọ́n á jọ kọrin sókè gan-an, lẹ́yìn náà wọ́n á máa sọ̀rọ̀ àti kíka Bíbélì sókè ní ọ̀kọ̀ọ̀kan, kí a má bàa lè gbọ́ Ellen, títí agbára wọn fi tán, tí ọwọ́ wọn sì ń gbọ̀n tó bẹ́ẹ̀ tí wọn kò fi lè ka Bíbélì mọ́. Ṣùgbọ́n láàárín gbogbo ìdàrúdàpọ̀ àti ariwo yìí, gbogbo àwọn tí ó wà níbẹ̀ gbọ́ ohùn Ellen tí ó mọ́, tí ó sì ga, ní kedere bí ó ti ń sọ̀rọ̀ nínú ìran wòlíì. Àtakò àwọn ọkùnrin wọ̀nyí tẹ̀síwájú níwọ̀n ìgbà tí wọ́n ṣì lè sọ̀rọ̀ àti kíkọrin, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ọ̀rẹ́ wọn kan bá wọn wí, wọ́n sì bẹ̀ wọ́n pé kí wọ́n dáwọ́ dúró. Ṣùgbọ́n Robbins sọ pé, ‘Ẹ ti tẹrí ba fún òrìṣà kan: ọmọ màlúù wúrà ni ẹ ń bọ̀.’
GSAM 243.1“Ọ̀gbẹ́ni Thayer, ẹni tí ó ni ilé náà, kò dá a lójú pátápátá pé ìran wòlíì rẹ̀ ti ọ̀dọ̀ èṣù wá, gẹ́gẹ́ bí Robbins ti sọ. Ó fẹ́ kí a dán an wò lọ́nà kan. Ó ti gbọ́ pé a lè dá àwọn ìran tí ó wá nípa agbára Sátánì dúró nípa ṣíṣí Bíbélì àti gbígbé e lé ẹni tí ó wà nínú ìran, ó sì béèrè lọ́wọ́ Sargent bóyá òun yóò dán an wò lọ́nà yẹn, ṣùgbọ́n Sargent kọ̀ láti ṣe bẹ́ẹ̀. Nígbà náà ni Ọ̀gbẹ́ni Thayer mú Bíbélì ìdílé ńlá kan tí ó wúwo, tí ìwọ̀n ojú ìwé rẹ̀ jẹ́ ìdá mẹ́rin bébà ìtẹ̀wé, tí ó dùbúlẹ̀ lórí tábìlì, tí a kì í sábà lò, ó ṣí i, ó sì gbé e sí àyà Ellen ní ṣíṣí bí ó ti wà nínú ìran wòlíì, nítorí pé ní àkókò náà ó fi ẹ̀yìn rẹ̀ rọ̀ mọ́ ògiri ní igun yàrá náà. Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ tí a gbé Bíbélì náà lé e, ó dìde dúró, ó sì rìn lọ sí àárín yàrá náà, pẹ̀lú Bíbélì tí ó ṣí ní ọwọ́ kan, tí ó gbé sókè dé ibi tí ọwọ́ rẹ̀ lè dé. Bí ojú rẹ̀ ti tẹjú mọ́ òkè, ó sọ pẹ̀lú ìfọkànsìn pé, ‘Ẹ̀rí tí ó wá láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run nípa ìmísí,’ tàbí àwọn ọ̀rọ̀ tí ó ní irú ìtumọ̀ bẹ́ẹ̀. Lẹ́yìn náà, bí ó ti na ọwọ́ kan sókè pẹ̀lú Bíbélì náà, tí ojú rẹ̀ sì ń wo òkè, tí kò wo Bíbélì, ó ń fi ọwọ́ kejì ṣí àwọn ojú ìwé fún ìgbà pípẹ́, ó ń fi ìka rẹ̀ kan àwọn ẹsẹ kan, ó sì ń sọ ọ̀rọ̀ wọn lọ́nà tí ó tọ́ pẹ̀lú ohùn ìfọkànsìn. Ọ̀pọ̀ àwọn tí ó wà níbẹ̀ wo àwọn ẹsẹ tí ó tọ́ka sí, láti rí bóyá ó ń sọ wọ́n lọ́nà tí ó tọ́, nítorí ojú rẹ̀ ń wo òkè ní gbogbo àkókò náà. Díẹ̀ nínú àwọn ẹsẹ tí ó tọ́ka sí jẹ́ ìdájọ́ lórí àwọn ènìyàn búburú àti àwọn tí ń sọ̀rọ̀ òdì sí Ọlọ́run; àwọn mìíràn sì jẹ́ ìkìlọ̀ àti ìtọ́ni nípa ipò tí a wà nígbà náà.
GSAM 243Ìran Wòlíì Rẹ̀ Tí Ó Pẹ́ Jù Lọ, Ó Lé ní Wákàtí Mẹ́fà
GSAM 243.2“Ó wà ní ipò yìí jálẹ̀ ọ̀sán títí ó fi sún mọ́ àkókò tí oòrùn ń wọ̀, nígbà tí ó jáde kúrò nínú ìran wòlíì. Nígbà tí Ellen dìde dúró nínú ìran wòlíì, pẹ̀lú Bíbélì tí ó wúwo, tí ó ṣí ní ọwọ́ rẹ̀, tí ó sì rìn káàkiri yàrá náà, tí ó ń sọ àwọn ẹsẹ Ìwé Mímọ́, Sargent, Robbins àti French dákẹ́. Fún ìyókù àkókò náà, ọkàn wọn kò balẹ̀, bẹ́ẹ̀ sì ni ti ọ̀pọ̀ àwọn mìíràn; ṣùgbọ́n wọ́n di ojú wọn, wọ́n sì fi agídí dúró dé òpin láìjẹ́wọ́ ohun tí wọ́n ní lọ́kàn.”3
GSAM 244Ìgbéyàwó Ọ̀dọ́bìnrin Harmon
GSAM 244.1Ní 30 Oṣù Kẹjọ, 1846, Ọ̀dọ́bìnrin E. G. Harmon àti Alàgbà James White ṣe ìgbéyàwó, wọ́n sì jọ ṣiṣẹ́ fún ìlọsíwájú ìhìn náà. Ní ọdún 1847, iṣẹ́ wọn pọ̀ jù lọ ní Maine àti Massachusetts.
GSAM 244.2Ní Ọjọ́ Ìsinmi àkọ́kọ́ ní Oṣù Kẹrin, a fi ìran wòlíì kan tí ó fa ọkàn mọ́ra gidigidi han Ìyáàfin White, ní ilé Stockbridge Howland, ní Topsham, níbi tí wọ́n ti sábà ń ṣe ìpàdé nígbà náà. Ìran wòlíì yìí ni èyí tí a mẹ́nu kàn nínú Àwọn Àkọsílẹ̀ Àkọ́kọ́, níbi tí ó ti rí ibi mímọ́ àti àwọn ohun èlò inú rẹ̀, àkókò ìpọ́njú, àwọn ènìyàn mímọ́ tí ń sá kúrò ní àwọn ìlú, àwọn ènìyàn búburú tí ó yí wọn ká, ìdáǹdè wọn nípasẹ̀ ohùn Ọlọ́run, ọdún jubili, wíwá Olúwa nínú kẹ̀kẹ́ àwọsánmà, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ó yẹ kí a kíyè sí díẹ̀ lára àwọn ìṣesí rẹ̀ nígbà tí ó wà nínú ìran wòlíì yìí.
GSAM 244Ọ̀pọ̀ Bíbélì ni A Lò Nínú Ìran Wòlíì Kan
GSAM 244.3Ní ọjọ́ 19 Oṣù Kìíní, 1890, Ìyáàfin Frances Lunt (ọmọbìnrin S. Howland) sọ fún mi pé:
GSAM 244.3“Ní ẹ̀gbẹ́ yàrá tí a ti ń ṣe àwọn ìpàdé, tábìlì kan wà tí oríṣiríṣi ìwé wà lórí rẹ̀, lára èyí tí àwọn Bíbélì mélòó kan wà tí wọ́n ní ìwọ̀n déédéé. Nígbà tí Ìyáàfin White wà nínú ìran wòlíì, ó dìde dúró, ó lọ síbi tábìlì náà, ó mú Bíbélì kan láìfọwọ́ kan ìwé mìíràn. Ó fi ọwọ́ òsì gbé e ní ṣíṣí sókè ju orí rẹ̀ lọ, ó sì fi ìka atọ́ka ọwọ́ ọ̀tún tọ́ka sí ẹsẹ Ìwé Mímọ́ tí ó ń sọ bí ó ti dúró níwájú ẹni tí a fi ẹsẹ náà ránṣẹ́ sí; lẹ́yìn náà ó gbé ìwé tí ó ṣí náà sí àyà ẹni tí ó sọ ẹsẹ Ìwé Mímọ́ náà fún. Ó padà síbi tábìlì náà, ó mú Bíbélì mìíràn, ó sì tún sọ ẹsẹ Ìwé Mímọ́ mìíràn lọ́nà kan náà, ó sì gbé Bíbélì tí ó ṣí náà sí àyà ẹni tí ó ń bá sọ̀rọ̀. Ó ṣe èyí fún nǹkan bí ènìyàn mẹ́fà; lẹ́yìn náà, ó jókòó sórí àga lọ́nà tí ó dùn mọ́ni, nígbà tí ojú rẹ̀ ń wo òkè ní gbogbo àkókò náà, tí kò wo ìwé.”
GSAM 245.1Nípa èyí, Ìyáàfin Truesdail sọ pé:
GSAM 245.1“Mo wà níbẹ̀ [Oṣù Kẹrin, 1847] nígbà tí Arábìnrin White lọ síbi tábìlì, tí ó sì mú Bíbélì kan tẹ̀lé òmíràn láàárín àwọn ìwé tí ó wà lórí tábìlì náà, tí ó ń gbé Bíbélì sí àyà ẹni tí ó ní ẹsẹ Ìwé Mímọ́ fún. Ó ṣe èyí nígbà tí ojú rẹ̀ ń wo ọ̀run. Ní àkókò yìí, ó gbé Bíbélì sókè ju orí rẹ̀ lọ bí ó ti ń bá mi sọ̀rọ̀; lẹ́yìn náà ó gbé e sí àyà mi. Ẹsẹ tí a fún mi ni 2 Kọ́ríńtì 6:17.”4
GSAM 245.2Nínú lẹ́tà kan láti ọ̀dọ̀ Ìyáàfin Frances Lunt, ó fún wa ní orúkọ ènìyàn mẹ́ta tí wọ́n wà níbẹ̀ ní àkókò yìí, tí a sì gbé àwọn Bíbélì lé bí Ìyáàfin White ti ń bá ẹnìkọ̀ọ̀kan wọn sọ̀rọ̀ nípa ẹsẹ tí ó jẹ mọ́ ọn; orúkọ Ìyáàfin Truesdail sì wà lára àwọn orúkọ náà.
GSAM 245Iṣẹ́ Àkọ́kọ́ Wà Láàárín Àwọn Onígbàgbọ́ nínú Wíwá Olúwa
GSAM 245.3Iṣẹ́ Ọ̀dọ́bìnrin Harmon, lábẹ́ ìtọ́sọ́nà ẹ̀bùn àsọtẹ́lẹ̀, láti Oṣù Kìíní, 1845, títí dé ìgbà ìrúwé 1846, tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó oṣù méjìdínlógún, wà láàárín àwọn “onígbàgbọ́” nínú wíwá Kristi láìpẹ́, àwọn tí ó ti ń bá kẹ́gbẹ́ tẹ́lẹ̀. Lẹ́yìn òpin Ọjọ́ 2300 (22 Oṣù Kẹwàá, 1844), títí tí wọn yóò fi lóye ohun tí ó fa ìjákulẹ̀ wọn àti irú ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ nígbà náà, ewu wà pé àwọn onígbàgbọ́ yóò yà wọ inú àwọn èrò tí kò tọ́, tàbí kí wọ́n kọ gbogbo ìrírí wọn tí ó ti kọjá sílẹ̀ pátápátá. Ìhìn rẹ̀ sí irú àwọn ènìyàn bẹ́ẹ̀ ni pé: “Ọlọ́run ni ó darí ìgbésẹ̀ tí ó ti kọjá. Ẹ di ìgbàgbọ́ yín mú ṣinṣin. Olúwa ṣì ní iṣẹ́ kan fún àwọn ènìyàn rẹ̀. Ẹ máa kẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì. Ẹ wá inú ọ̀rọ̀ náà fínnífínní, ẹ ó sì rí ìmọ́lẹ̀.”
GSAM 245.4Ìtọ́ni yìí bá ètò Olúwa mu. Ète rẹ̀ láti ìgbà gbogbo ni pé kí a mú àwọn ìhìn pàtàkì rẹ̀ fún àwọn ènìyàn rẹ̀ jáde láti inú ọ̀rọ̀ rẹ̀ ní àkókò tí ó yẹ fún wọn, lẹ́yìn náà ni ẹ̀bùn àsọtẹ́lẹ̀ yóò wọlé “ní ipò kejì,” láti fi ìdí àwọn onígbàgbọ́ múlẹ̀ àti láti gbé wọn ró.
GSAM 246.1Àpẹẹrẹ tí ó ṣe kedere nípa òtítọ́ yìí wà nínú ọ̀ràn Kọ̀rnílíù gẹ́gẹ́ bí a ti kọ ọ́ sínú Ìṣe Àwọn Àpọ́sítélì. Áńgẹ́lì Ọlọ́run kan farahàn án, ó sì fi ìran wòlíì kan hàn án nínú ilé rẹ̀. Áńgẹ́lì náà mọ àwọn òtítọ́ ìhìnrere dáadáa, ó sì lè ti kọ́ Kọ̀rnílíù ní ìhìnrere, ṣùgbọ́n a rán an láti ṣe ìránṣẹ́ fún ẹni tí ó jẹ́ ajogún ìgbàlà nípa fífi ìran wòlíì han Kọ̀rnílíù. Ó mú un dá a lójú pé Olúwa ti tẹ́wọ́ gba ìjọsìn àti ìyàsímímọ́ rẹ̀. Kò wàásù ìhìnrere fún un, ṣùgbọ́n ó kàn sọ fún un pé kí ó ránṣẹ́ pe Pétérù, ẹni tí ó ń wọ̀ sí ilé Símónì, aláwọ̀, ní Jópà. Pétérù wá, ó sì kéde ìhìnrere Kristi fún Kọ̀rnílíù láti inú Ìwé Mímọ́.
GSAM 246Ipò Ẹ̀bùn Àsọtẹ́lẹ̀
GSAM 246.2Ní ibi yìí, ó yẹ kí a kíyè sí bí àwọn ẹ̀bùn ṣe ń yọ ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ, gẹ́gẹ́ bí Olúwa ti là á kalẹ̀ nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀. Pọ́ọ̀lù tọ́ka sí èyí nínú lẹ́tà rẹ̀ sí àwọn ará Kọ́ríńtì, níbi tí ó ti sọ pé, “Ọlọ́run sì ti yan àwọn kan sí inú ìjọ, àkọ́kọ́ àwọn àpọ́sítélì, èkejì àwọn wòlíì.”5
GSAM 246.3Nígbà tí a bá wo ọ̀rọ̀ àpọ́sítélì náà nípa ìbáṣepọ̀ àwọn ẹ̀bùn wọ̀nyí nínú iṣẹ́ ìhìnrere, a rí lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ìdí tí a fi ń tẹ̀lé ìtòlẹ́sẹẹsẹ yìí. Nígbà tí Pọ́ọ̀lù ń fi àwọn ẹ̀bùn wọ̀nyí wéra, ó sọ pé: “Nítorí náà, àwọn èdè jẹ́ àmì, kì í ṣe fún àwọn tí ó gbàgbọ́, bí kò ṣe fún àwọn tí kò gbàgbọ́; ṣùgbọ́n sísọ àsọtẹ́lẹ̀ kì í ṣe fún àwọn tí kò gbàgbọ́, bí kò ṣe fún àwọn tí ó gbàgbọ́.”6 Ètò Olúwa ni pé kí àwọn ìhìn pàtàkì rẹ̀ sí ayé wá láti inú ọ̀rọ̀ rẹ̀; nítorí náà, ó ń ru ọkàn àwọn ènìyàn sókè láti wá inú Ìwé Mímọ́ fínnífínní, kí wọ́n sì jáde gẹ́gẹ́ bí àwọn àpọ́sítélì, tí ẹrù àwọn ìhìn Olúwa wà lọ́kàn wọn, tí wọ́n ń kéde wọn láti inú Bíbélì, tí ó ti dúró láìyẹsẹ̀ láti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìran wá. Bí àwọn onígbàgbọ́ ṣe ń dìde, ẹ̀bùn àsọtẹ́lẹ̀ ń wọlé “ní ipò kejì,” tí ó ń ṣe ipa tirẹ̀ “fún mímú àwọn ènìyàn mímọ́ pé, fún iṣẹ́ ìránṣẹ́, fún gbígbé ara Kristi ró.”7