Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
04 / 31
04 / 31

Orí 1 — Ọ̀rọ̀ Ìbẹ̀rẹ̀

John Norton Loughborough

GSAM 21.1NÍGBÀ tí a bá ń sọ̀rọ̀ nípa Wíwá Kejì Kristi, a ń sọ̀rọ̀ nípa ohun kan tí ó ti jẹ́ ìrètí àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní tòótọ́ láti ìgbà tí a ti lé àwọn òbí wa àkọ́kọ́ kúrò nínú ọgbà Édẹ́nì. Nínú ọ̀rọ̀ tí a sọ fún ejò, pé irú-ọmọ obìnrin náà yóò fọ́ orí rẹ̀, ìdánilójú wà pé olùmúpadàbọ̀sípò kan yóò wá nígbẹ̀yìn, ẹni tí yóò ṣẹ́gun Sátánì, tí yóò sì fòpin sí ìṣàkóso tí ó gbà láìní ẹ̀tọ́, tí yóò sì mú ète Ọlọ́run ṣẹ lórí ilẹ̀ ayé. A rò pé Ádámù àti Éfà gbà pé iṣẹ́ yìí yóò ṣẹ láìpẹ́ rárá, àti pé ọ̀kan nínú àwọn ọmọ tí yóò jáde tààrà láti ọ̀dọ̀ wọn ni yóò ṣẹ́gun. Síbẹ̀, nínú ètò Ọlọ́run, ìlérí nípa Olùgbàlà kúrò nínú ìparun tí ó dà bí ẹni pé ó ti dé náà kó gbogbo ohun tí ó ti ń farahàn láti ìgbà náà mọ́ra nínú mímú “ète tirẹ̀ àti oore-ọ̀fẹ́, èyí tí a fi fún wa nínú Kristi Jésù kí ayé tó bẹ̀rẹ̀” ṣẹ.1

GSAM 21.2Bí a bá ti fi gbogbo ìbànújẹ́ àti ìpọ́njú tí yóò kún ayé hàn Ádámù àti Éfà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ní gbogbo ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún láàárín ìparun ayé àti ìmúpadàbọ̀sípò rẹ̀, ìbànújẹ́ wọn ìbá kọjá èyí tí wọ́n lè fara dà. Ọlọ́run ọ̀run, nínú àánú oníjẹ̀lẹ́ńkẹ́ àti ìyọ́nú rẹ̀, fi ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ yìí pamọ́ fún wọn, ó sì jẹ́ kí wọ́n di ìrètí dídùn náà mú pé láìpẹ́ a ó gbà wọ́n sí òmìnira ológo àwọn ọmọ Ọlọ́run. Ìrònú pé ìràpadà sún mọ́lé yóò mú kí wọ́n túbọ̀ fi tọkàntọkàn múra sílẹ̀ de ìṣẹ̀lẹ̀ náà.

GSAM 22.1Bẹ́ẹ̀ náà ni ó ti rí fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní gbogbo ìran láti ọjọ́ Ádámù. Ó dá wọn lójú pé ìṣẹ̀lẹ̀ ńlá, tí ó ṣe pàtàkì, yóò wáyé ní àkókò kan ní ọjọ́ iwájú—pé Kristi yóò wá nígbẹ̀yìn, yóò sì fi ìjọba rẹ̀ múlẹ̀. Àwọn náà, bí Ádámù àti Éfà, gbà pé ìṣẹ̀lẹ̀ náà sún mọ́lé, wọn kò sì mọ ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ láàárín àkókò tiwọn àti ìṣẹ̀lẹ̀ náà, gẹ́gẹ́ bí àwọn méjèèjì kò ti mọ̀; bí kò bá rí bẹ́ẹ̀, ó ṣeé ṣe kí ọkàn wọn ti rẹ̀ ní ṣíṣe ìsapá láti dé ibi àfojúsùn fún èrè náà.

GSAM 22.2A lè ṣàlàyé ìrònú yìí pẹ̀lú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ kan nínú ìtàn àwọn àwárí ńlá. Àwọn ọkùnrin tí wọ́n ṣe àwọn àwárí náà ń mú ète Ọlọ́run ṣẹ ní tòótọ́, bí wọn kò tilẹ̀ mọ̀; síbẹ̀, àwọn èrò tí ó mú wọn ṣiṣẹ́ kò wá bá àwọn àbá tí àwọn fúnra wọn gbé kalẹ̀ láti fi bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ náà mu ní gbogbo ọ̀nà.

GSAM 22Àwọn Ìyọrísí Tí Ó Tàn Jìnnà ti Àwọn Àwárí Columbus

GSAM 22.3Montgomery, nínú ìwé rẹ̀ Ìtàn Amẹ́ríkà,2 ẹ̀dà 1902, ojú ìwé 8, 9, nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀ nípa àbá tí ó mú Columbus bẹ̀rẹ̀ ìrìn-àjò rẹ̀ lórí òkun, àti bí ó ṣe mú ètò rẹ̀ ṣẹ láti dé àwọn ilẹ̀ Índíà Ìlà Oòrùn nípa lílọ sí ìwọ̀ oòrùn lórí òkun, wí pé:—

GSAM 22.4“Columbus rò pé òun lè mú ètò Ọba Pọ́túgà dára sí i. Ó dá a lójú pé ọ̀nà kan wà tí ó kúrú, tí ó sì dára ju ọ̀nà tí Diaz ti tọ́ka sí lọ, láti dé àwọn ilẹ̀ Índíà. Ètò atukọ̀ ará Genoa [Columbus] yìí jẹ́ èrò tuntun, ó sì tún nílò ìgboyà ńlá. Dípò kí ó lọ sí ìlà oòrùn, tàbí sí gúúsù àti ìlà oòrùn, ó pinnu láti lọ tààrà sí ìwọ̀ oòrùn. Gẹ́gẹ́ bí ó ṣe gbàgbọ́, ó ní ìdí mẹ́ta tí ó dára, tí ó sì fìdí múlẹ̀, láti ṣe irú iṣẹ́ bẹ́ẹ̀: Àkọ́kọ́, gẹ́gẹ́ bí àwọn ìwé tó dára jù nípa ilẹ̀ ayé ní àkókò rẹ̀ ti fi hàn, ó dá Columbus lójú pé ilẹ̀ ayé kò tẹ́ pẹrẹsẹ bí ọ̀pọ̀ ènìyàn ti rò, ṣùgbọ́n pé ó rí bí bọ́ọ̀lù. Ìkejì, ó rò pé ayé tí ó rí bí bọ́ọ̀lù yìí kéré púpọ̀ ju bí ó ti rí lọ, àti pé ilẹ̀ ni ó pọ̀ jù lórí rẹ̀, dípò omi. Ìkẹta, nítorí tí kò mọ̀, tí kò sì fura rárá pé ilẹ̀ ńlá Amẹ́ríkà tàbí Òkun Pàsífíìkì wà, ó rò pé etíkun Éṣíà tàbí àwọn ilẹ̀ Índíà wà ní òdìkejì Sípéènì àti etíkun ìwọ̀ oòrùn Yúróòpù gan-an. Ó ṣírò pé gbogbo ọ̀nà láti sọdá dé Cipango, tàbí Japan, kò ní ju nǹkan bí ẹgbẹ̀rún mẹ́rin máìlì lọ.
GSAM 23.1“Ètò rẹ̀ nìyí: Yóò gbéra láti Yúróòpù; yóò darí ọkọ̀ ojú omi rẹ̀ sí ìwọ̀ oòrùn, síhà Japan, yóò sì tẹ̀ lé ìyíká ayé títí yóò fi gbé e dé ibi tí ó ń wá. Lójú rẹ̀, ó dà bí ohun tí ó dájú, tí ó sì rọrùn, gẹ́gẹ́ bí eṣinṣin kan tí ń rìn yí èso ápù ká.
GSAM 23.2“Bí ìrìn-àjò àwárí náà bá yọrí sí rere, yóò ní àǹfààní ńlá yìí: Yóò wọ àwọn ilẹ̀ Índíà tààrà láti ẹnu ọ̀nà iwájú, dípò kí ó gba ọ̀nà àyíká àti irú ẹnu ọ̀nà ẹ̀gbẹ́ kan dé ibẹ̀, bí àwọn ará Pọ́túgà ti gbọ́dọ̀ ṣe.

GSAM 23.3“A rí i pé ọkùnrin yìí, ẹni tí ìmọ̀ rẹ̀ nípa lílo ìṣirò, ẹ̀kọ́ nípa ilẹ̀ ayé, àti ìdarí ọkọ̀ ojú omi dára bí ti ẹnikẹ́ni ní àkókò rẹ̀, tọ́ nípa kókó àkọ́kọ́—ìrísí ilẹ̀ ayé—ṣùgbọ́n ó ṣàṣìṣe pátápátá nípa àwọn méjì yòókù.

GSAM 23Àṣìṣe Tí Ó Mú Oríire Wá

GSAM 23.4“Síbẹ̀, ó yani lẹ́nu pé àwọn àṣìṣe rẹ̀ ràn án lọ́wọ́ ní ọ̀nà kan. Àṣìṣe tí ó ṣe nípa bí ọ̀nà náà ṣe jìn tó mú oríire ńlá wá. Bí Columbus bá ti ṣírò bí ayé ṣe tóbi tó àti bí irú ìrìn-àjò bẹ́ẹ̀ ṣe gùn tó ní ọ̀nà tó tọ́, ó ṣeé ṣe kí ó má ti gbéra lórí òkun, nítorí òun ìbá ti rí i lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ pé ọ̀nà tí àwọn ará Pọ́túgà dábàá kúrú púpọ̀ sí i, owó rẹ̀ sì tún kéré sí i. Pẹ̀lú èyí, bí ó bá lè rò tàbí rí i tẹ́lẹ̀ ní ọ̀nà èyíkéyìí pé ilẹ̀ ńlá Amẹ́ríkà wà ní àárín ọ̀nà rẹ̀ gan-an, ìyẹn fúnra rẹ̀ lè má ti mú un bẹ̀rẹ̀ ìrìn-àjò àwárí nígbà náà, nítorí ète rẹ̀ kì í ṣe láti rí ilẹ̀ tuntun, bí kò ṣe láti rí ọ̀nà tuntun sí ilẹ̀ tí a ti mọ̀ tẹ́lẹ̀.”

GSAM 23Ìrètí Ńlá ti Gbogbo Àkókò

GSAM 23.5Bẹ́ẹ̀ ni àwọn ènìyàn Ọlọ́run, láti ìran dé ìran ní gbogbo àkókò, ti ní ìrètí wíwá Kristi níwájú wọn “gẹ́gẹ́ bí ìdákọ̀ró ọkàn, tí ó dájú, tí ó sì fìdí múlẹ̀.”3 Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n sábà máa ń kígbe nínú ìrora ní àárín ìbànújẹ́ àti ìpọ́njú pé, “Yóò ti pẹ́ tó, Olúwa, kí ìdáǹdè tó dé?” síbẹ̀ wọ́n ti máa ń tẹ̀ síwájú, wọ́n sì ti sọ, wọ́n sì tún ń sọ bí Paulu pé, “Kí ni ìrètí wa, tàbí ayọ̀ wa, tàbí adé ìṣògo wa? Kì í ha ṣe ẹ̀yin pàápàá níwájú Jésù Kristi Olúwa wa nígbà wíwá rẹ̀?”4

GSAM 24Ìrètí Náà Mú Paulu Dúró

GSAM 24.1Àwọn àpẹẹrẹ díẹ̀ nípa agbára ìrètí yìí láti mú ènìyàn dúró yóò tó níbí. Nígbà tí a mú Paulu wá síwájú Fẹ́líkì láti dá a lẹ́jọ́, tí a sì fún un láyè láti sọ̀rọ̀ fún ara rẹ̀, ó wí pé, “Ní ọ̀nà náà tí wọ́n ń pè ní ẹ̀kọ́ èké ni èmi ń sin Ọlọ́run àwọn baba mi, mo sì gba gbogbo ohun tí a kọ sínú òfin àti nínú àwọn ìwé àwọn wòlíì gbọ́; mo sì ní ìrètí nínú Ọlọ́run, èyí tí àwọn fúnra wọn náà gbà, pé àjíǹde àwọn òkú yóò wà, ti àwọn olódodo àti ti àwọn aláìṣòdodo.”5

GSAM 24.2Nínú ọ̀rọ̀ ìgbèjà ọlọgbọ́n tí ó sọ nígbà tí a mú un wá síwájú Ágírípà, Paulu wí pé, “Nísinsin yìí mo dúró níbí, a sì ń dá mi lẹ́jọ́ nítorí ìrètí ìlérí tí Ọlọ́run ṣe fún àwọn baba wa; ìlérí náà ni àwọn ẹ̀yà wa méjìlá ń retí láti rí gbà, bí wọ́n ti ń fi tọkàntọkàn sin Ọlọ́run lọ́sàn-án àti lóru. Nítorí ìrètí yìí ni àwọn Júù fi ń fi ẹ̀sùn kàn mí, Ọba Ágírípà. Èé ṣe tí ẹ̀yin fi ń rò pé ó ṣòro láti gbàgbọ́ pé Ọlọ́run lè jí àwọn òkú dìde?”6 Nígbà tí ó dé Róòmù nígbẹ̀yìn láti fara hàn níwájú Késárì, ó sọ fún àwọn Júù pé, “Nítorí ìrètí Ísírẹ́lì ni a fi dè mí pẹ̀lú ẹ̀wọ̀n yìí.”7

GSAM 24.3Paulu sọ̀rọ̀ lọ́pọ̀lọpọ̀ nípa ìrètí náà nínú lẹ́tà rẹ̀ sí Títù: “Nítorí oore-ọ̀fẹ́ Ọlọ́run tí ń mú ìgbàlà wá ti farahàn sí gbogbo ènìyàn, ó ń kọ́ wa pé, kí a kọ àìwà-bí-Ọlọ́run àti ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ ayé sílẹ̀, kí a sì máa gbé pẹ̀lú ìwà ìkóra-ẹni-níjàánu, òdodo àti ìwà-bí-Ọlọ́run nínú ayé ìsinsin yìí, ní wíwo ìrètí alábùkún náà àti ìfarahàn ológo Ọlọ́run ńlá àti Jésù Kristi Olùgbàlà wa.”8

GSAM 24Pétérù Ń Yọ̀ Nínú Ìrètí Náà

GSAM 24.4Pétérù sọ̀rọ̀ nípa ìrètí kan náà báyìí: “Olùbùkún ni Ọlọ́run àti Baba Jésù Kristi Olúwa wa, ẹni tí ó tún bí wa, gẹ́gẹ́ bí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àánú rẹ̀, sí ìrètí alààyè nípasẹ̀ àjíǹde Jésù Kristi kúrò nínú àwọn òkú, sí ogún tí kò lè bàjẹ́, tí kò lẹ́gbin, tí kì í sì í rẹ̀ dànù, tí a fi pamọ́ sí ọ̀run fún yín, ẹ̀yin tí a ń fi agbára Ọlọ́run ṣọ́ nípasẹ̀ ìgbàgbọ́ sí ìgbàlà tí ó ṣetán láti farahàn ní àkókò ìkẹyìn. Nínú èyí ni ẹ ń yọ̀ gidigidi, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé nísinsin yìí, fún ìgbà díẹ̀, bí ó bá pọn dandan, ẹ ń banújẹ́ nítorí onírúurú ìdánwò: kí ìdánwò ìgbàgbọ́ yín, tí ó ṣe iyebíye púpọ̀ ju wúrà tí ń ṣègbé lọ, bí a tilẹ̀ fi iná dán an wò, lè yọrí sí ìyìn àti ọlá àti ògo nígbà ìfarahàn Jésù Kristi.”9

GSAM 25Ète Ọlọ́run Nínú Ìṣẹ̀dá

GSAM 25.1Ìwé Mímọ́ fi ète Ọlọ́run hàn nínú dídá ayé; láti inú ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ sì ni a tún ti ń kọ́ nípa ètò rẹ̀ fún ọjọ́ iwájú: “Báyìí ni Olúwa tí ó dá ọ̀run wí, Ọlọ́run fúnra rẹ̀ tí ó mọ ilẹ̀ ayé, tí ó sì ṣe é; ó fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀, kò dá a lásán, ó mọ ọ́ kí a lè gbé inú rẹ̀.”10 Nígbà tí ó ti mọ ọ́, ó fi í fún ènìyàn. Onísáàmù wí pé, “Ọ̀run, àní àwọn ọ̀run, ti Olúwa ni; ṣùgbọ́n ilẹ̀ ayé ni ó ti fi fún àwọn ọmọ ènìyàn.”11 Ṣùgbọ́n nígbà tí ó fi í fún ènìyàn, ènìyàn ní ìwà títọ́, gẹ́gẹ́ bí ọlọ́gbọ́n náà ti sọ pé, “Èyí nìkan ni mo rí, pé Ọlọ́run dá ènìyàn pẹ̀lú ìwà títọ́; ṣùgbọ́n wọ́n ti wá ọ̀pọ̀ ìhùmọ̀ kiri.”12

GSAM 25.2A kà nípa bí Olúwa ṣe bá ìran ènìyàn lò, pé “nígbà tí ó ya àwọn ọmọ Ádámù sọ́tọ̀, ó ṣètò ààlà àwọn ènìyàn gẹ́gẹ́ bí iye àwọn ọmọ Ísírẹ́lì,”13 èyí ni pé, gẹ́gẹ́ bí iye àwọn ọmọ Ísírẹ́lì tòótọ́ tí a ó kó jọ nígbẹ̀yìn lórí ilẹ̀ ayé gẹ́gẹ́ bí ọmọ abẹ́ ìjọba rẹ̀ tí ń bọ̀. Paulu sọ ọ́ nínú ọ̀rọ̀ wọ̀nyí: “Ọlọ́run ... ti fi ẹ̀jẹ̀ kan ṣoṣo dá gbogbo orílẹ̀-èdè ènìyàn láti máa gbé gbogbo orí ilẹ̀ ayé, ó sì ti pinnu àwọn àkókò tí a yàn tẹ́lẹ̀ àti ààlà ibi gbígbé wọn; kí wọ́n lè wá Olúwa, bóyá wọ́n lè fi ọwọ́ wá a, kí wọ́n sì rí i, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé kò jìnnà sí ẹnìkọ̀ọ̀kan wa; nítorí nínú rẹ̀ ni a wà láàyè, tí a ń rìn, tí a sì ní ìwàláàyè wa.”14 Nígbà tí ète ìpilẹ̀ṣẹ̀ yìí nípa ilẹ̀ ayé bá ṣẹ, “gbogbo àwọn ènìyàn rẹ pẹ̀lú yóò jẹ́ olódodo.”15 A tún sọ nípa wọn ní ipò náà pé, “Olùgbé kì yóò sọ pé, Àìsàn ń ṣe mí: àwọn ènìyàn tí ń gbé ibẹ̀ ni a ó dárí àìṣedéédéé wọn jì.”16 Ìgbà náà ni “àwọn onínú tútù yóò jogún ilẹ̀ ayé; wọn yóò sì máa yọ̀ nínú ọ̀pọ̀ àlàáfíà.”17

GSAM 26Wíwá Kejì Kristi Kì Í Ṣe Àròsọ

GSAM 26.1A sọ nínú lẹ́tà kejì Pétérù pé “àwa kò tẹ̀ lé àwọn àròsọ tí a fi ọgbọ́n àrékérekè dá, nígbà tí a sọ agbára àti wíwá Jésù Kristi Olúwa wa di mímọ̀ fún yín, ṣùgbọ́n a fi ojú ara wa rí ọlá ńlá rẹ̀. Nítorí ó gba ọlá àti ògo láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run Baba, nígbà tí ohùn bẹ́ẹ̀ ti inú ògo tí ó tayọ wá sí i pé, Èyí ni Ọmọ mi àyànfẹ́, ẹni tí inú mi dùn sí gidigidi. Àwa sì gbọ́ ohùn yìí tí ó ti ọ̀run wá, nígbà tí a wà pẹ̀lú rẹ̀ lórí òkè mímọ́. A tún ní ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó túbọ̀ dájú; ẹ ń ṣe dáadáa bí ẹ bá fi etí sí i, gẹ́gẹ́ bí ìmọ́lẹ̀ tí ń tàn ní ibi òkùnkùn, títí ilẹ̀ yóò fi mọ́, tí ìràwọ̀ òwúrọ̀ yóò sì yọ nínú ọkàn yín.”18

GSAM 26.2Nínú ẹsẹ Ìwé Mímọ́ yìí, aposteli náà tọ́ka sí ìyípadà ológo lórí òkè gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí Wíwá Kejì Kristi. Ṣáájú ìṣẹ̀lẹ̀ yìí, Olùgbàlà wa ti sọ fún àwọn aposteli rẹ̀ pé, “Àwọn kan wà tí ó dúró níhìn-ín, tí wọn kì yóò tọ́ ikú wò, títí wọn yóò fi rí Ọmọ ènìyàn tí ń bọ̀ nínú ìjọba rẹ̀”19—gẹ́gẹ́ bí Lúùkù ṣe kọ ọ́ sílẹ̀, “Àwọn kan wà tí ó dúró níhìn-ín, tí wọn kì yóò tọ́ ikú wò, títí wọn yóò fi rí ìjọba Ọlọ́run.”20

GSAM 26.3Ìlérí yìí ṣẹ ní tààràtà nínú ìyípadà ológo náà fúnra rẹ̀. Nínú “ìran” yìí lórí òkè, wọ́n rí Jésù nínú ògo, bí yóò ṣe farahàn nígbà tí ó bá dé nínú ìjọba rẹ̀. Wọ́n rí Èlíásì (Èlíjà), ẹni tí a mú lọ sí ọ̀run láìtọ́ ikú wò, tí ó dúró fún àwọn tí a ó gbé lọ—tí a ó yí padà láti ara kíkú sí ara àìkú—“ní ìṣẹ́jú kan, ní ìṣẹ́jú ojú kan,” nígbà tí Olúwa bá dé.21 Mósè pẹ̀lú wà níbẹ̀, ẹni tí ó ti kú, tí ó dúró fún àwọn tí a ó jí dìde kúrò nínú àwọn òkú láti pàdé Olúwa. Nítorí náà, nínú “ìran” yìí, wọ́n rí àwòrán Kristi tí ń bọ̀ nínú ìjọba rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí ó ti ṣèlérí fún wọn.

GSAM 27Àsọtẹ́lẹ̀ Jẹ́ Ọ̀rọ̀ Tí Ó Túbọ̀ Dájú

GSAM 27.1Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn aposteli ti rí ìran ológo yìí lórí òkè ìyípadà ológo, tí wọ́n sì ti gbọ́ ohùn Ọlọ́run tí ó fi ìtẹ́wọ́gbà rẹ̀ hàn, Pétérù aposteli fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé: “A ní ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó túbọ̀ dájú.” Pẹ̀lú ọ̀rọ̀ yìí, kò dín iye ohun tí wọ́n rí àti èyí tí wọ́n gbọ́ ní àkókò tí a kò lè gbàgbé náà kù. Wọ́n gbọ́ ohùn Ọlọ́run lẹ́ẹ̀kan nígbà náà, ṣùgbọ́n nínú àwọn àsọtẹ́lẹ̀ pàtàkì tí wọ́n tẹ̀ síwájú dé Wíwá Kejì Kristi, a ní ohùn Ọlọ́run tí a tún gbọ́ léraléra. Ní tòótọ́, gbogbo àsọtẹ́lẹ̀ tí ó sọ ohun kan pàtó, tí ó ti ṣẹ tàbí tí a kọ sílẹ̀ nínú ìtàn, jẹ́ ohùn Ọlọ́run sí wa. Ní ìtumọ̀ yìí ni ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ fi gbọ́dọ̀ jẹ́ ohun tí ó “túbọ̀ dájú.” Ẹ̀dà Àtúnyẹ̀wò túmọ̀ rẹ̀ sí “tí a mú dájú.” Àsọtẹ́lẹ̀ ń di èyí tí a mú dájú nípa gbogbo kúlẹ̀kúlẹ̀ rẹ̀ kọ̀ọ̀kan tí ó bá ṣẹ. Gbogbo ìṣẹ̀lẹ̀ kọ̀ọ̀kan tí a sọ tẹ́lẹ̀, nígbà tí ó bá ṣẹ, jẹ́ ìdánilójú pé àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ yòókù tí a sọ tẹ́lẹ̀ yóò ṣẹ dájúdájú.

GSAM 27Irú Ohun Tí Àsọtẹ́lẹ̀ Jẹ́

GSAM 27.2Àwọn ẹ̀rí wọ̀nyí láti ọ̀dọ̀ àwọn olókìkí akẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì nípa irú ohun tí àsọtẹ́lẹ̀ jẹ́ ní agbára:—

GSAM 27.3Thomas Newton fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé “àsọtẹ́lẹ̀ jẹ́ ìtàn tí a sọ ṣáájú àkókò rẹ̀, tí a sì sọ ní ṣókí; ìtàn jẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó ti ṣẹ, tí a sì ṣàlàyé lẹ́kùn-ún-rẹ́rẹ́. Àwọn ọ̀rọ̀ àfọ̀ṣẹ èké ti wà nínú ayé; ṣùgbọ́n gbogbo ọgbọ́n àti ìwà búburú ènìyàn àti àwọn ẹ̀mí èṣù kò lè mú irú àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí a kọ sínú Ìwé Mímọ́ jáde.”

GSAM 27.4Sir Isaac Newton jẹ́rìí pé “fífi etí sí àwọn wòlíì jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn àbùdá ìpìlẹ̀ ìjọ tòótọ́.”

GSAM 27.5Dókítà A. Keith wí pé “àsọtẹ́lẹ̀ bá iṣẹ́ ìyanu èyíkéyìí dọ́gba, òun fúnra rẹ̀ sì jẹ́ ohun ìyanu.... Ohùn Ẹni tí ó ní gbogbo agbára nìkan ni ó lè pe àwọn òkú jáde láti inú ibojì,—ohùn Ẹni tí ó mọ ohun gbogbo nìkan ni ó lè sọ gbogbo ohun tí ó fara pamọ́ sínú òkùnkùn ọjọ́ iwájú, èyí tí ènìyàn kò lè wọ inú rẹ̀ mọ̀ bí ilé àwọn òkú,—àwọn méjèèjì sì jẹ́ ohùn Ọlọ́run bákan náà.”

GSAM 28.1Matthew Henry sọ pé “ní àkókò Ọlọ́run, tí í ṣe àkókò tí ó dára jù, àti ní ọ̀nà Ọlọ́run, tí í ṣe ọ̀nà tí ó dára jù, àsọtẹ́lẹ̀ yóò ṣẹ dájúdájú. Gbogbo ọ̀rọ̀ Kristi mọ́ gidigidi, nítorí náà ó dájú gidigidi.”

GSAM 28Ète Àsọtẹ́lẹ̀

GSAM 28.2A lè kọ́ ọ̀kan nínú àwọn ète Olúwa nínú fífúnni ní àsọtẹ́lẹ̀ láti inú ọ̀rọ̀ Kristi sí àwọn aposteli rẹ̀. Nígbà tí ó ń sọ àsọtẹ́lẹ̀ nípa àwọn ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ nínú ìgbésí ayé Júdásì, ó wí pé, “Mo sọ fún yín kí ó tó ṣẹlẹ̀, pé nígbà tí ó bá ṣẹlẹ̀, kí ẹ lè gbàgbọ́ pé èmi ni.”22

GSAM 28.3Olúwa tún sọ nípasẹ̀ Aísáyà wòlíì pé, “Èmi ni Ọlọ́run, kò sì sí ẹni tí ó dàbí mi, tí ń sọ òpin láti ìbẹ̀rẹ̀, àti láti ìgbà àtijọ́ àwọn ohun tí a kò tí ì ṣe, tí ń wí pé, Ète mi yóò dúró, èmi yóò sì ṣe gbogbo ohun tí ó wù mí.”23

GSAM 28.4Lẹ́ẹ̀kan sí i, “Mo ti sọ àwọn ohun àtijọ́ láti ìbẹ̀rẹ̀, wọ́n sì jáde láti ẹnu mi, mo sì fi wọ́n hàn; mo ṣe wọ́n lójijì, wọ́n sì ṣẹ.... Láti ìbẹ̀rẹ̀ gan-an ni mo ti sọ ọ́ fún ọ; kí ó tó ṣẹlẹ̀ ni mo fi í hàn ọ́; kí ìwọ má bàa sọ pé, Òrìṣà mi ni ó ṣe wọ́n, àti ère gbígbẹ́ mi, àti ère dídà mi, ni ó pàṣẹ wọn. Ìwọ ti gbọ́, wo gbogbo èyí; ẹ̀yin kì yóò ha sọ ọ́? Mo ti fi àwọn ohun tuntun hàn ọ́ láti ìgbà yìí, àní àwọn ohun tí ó fara pamọ́, tí ìwọ kò sì mọ̀ wọ́n. A dá wọn nísinsin yìí, kì í ṣe láti ìbẹ̀rẹ̀; kódà kí ọjọ́ náà tó dé ìwọ kò gbọ́ wọn, kí ìwọ má bàa sọ pé, Wò ó, mo ti mọ̀ wọ́n.”24

GSAM 28.5Láti inú ọ̀rọ̀ yìí, a rí agbára ìmúṣẹ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí pé Ọlọ́run ni orísun àsọtẹ́lẹ̀, àti bí ìmúṣẹ yìí ṣe ń fi hàn pé agbára Olúwa ga ju gbogbo òrìṣà àwọn abọ̀rìṣà lọ. A tún kíyè sí i láti inú àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí pé àsọtẹ́lẹ̀ ní ipò tí ó ṣe pàtàkì gidigidi nínú Ìwé Mímọ́ òtítọ́. Níwọ̀n bí àwọn òtítọ́ wọ̀nyí ti rí bẹ́ẹ̀, ó jẹ́ ohun àjèjì tí ó yani lẹ́nu pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn kì í fi bẹ́ẹ̀ fiyè sí kíkẹ́kọ̀ọ́ àwọn apá àsọtẹ́lẹ̀ nínú Ìwé Mímọ́, tàbí pé wọn kò fiyè sí wọn rárá.

GSAM 29A Kò Fi Èdìdì Di Àsọtẹ́lẹ̀

GSAM 29.1Àwọn tí kò ní ìmọ̀ sọ pé àwọn kò kàwé, nítorí náà àwọn kò lè lóye àwọn àsọtẹ́lẹ̀. Ní ọwọ́ kejì, ọ̀pọ̀ àwọn tí ó kàwé, títí kan àwọn kan láàárín àwọn òjíṣẹ́ ìjọ, sọ pé: “A ti fi èdìdì di àwọn àsọtẹ́lẹ̀, a kò sì lè lóye wọn. Gbogbo wa mọ̀ pé ìwé Ìfihàn jẹ́ ìwé tí a fi èdìdì dì.”

GSAM 29.2Nínú Ìfihàn, a fún Jòhánù olùfẹ́ ní àṣẹ pàtàkì pé kí ó má ṣe fi èdìdì di ìwé náà.25 Bákan náà, nínú ìwé yìí, a kéde ìbùkún fún àwọn tí ó “gbọ́ ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ yìí, tí wọ́n sì pa ohun tí a kọ sínú rẹ̀ mọ́.”26 Báwo ni a ṣe lè pa àwọn ohun tí ó wà nínú ìwé tí a fi èdìdì dì mọ́, bí a kò bá lóye wọn, tí a kò sì lè lóye wọn? Olúwa sọ nípasẹ̀ Mósè pé, “Ti Olúwa Ọlọ́run wa ni àwọn ohun ìkọ̀kọ̀; ṣùgbọ́n tiwa àti ti àwọn ọmọ wa títí láé ni àwọn ohun tí a ti fi hàn, kí a lè ṣe gbogbo ọ̀rọ̀ òfin yìí.”27

GSAM 29.3Ó hàn gbangba láti inú ọ̀rọ̀ tí Olúwa sọ fún àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ nípa àwọn àsọtẹ́lẹ̀ Dáníẹ́lì pé ó fẹ́ kí a lóye wọn. A kà pé: “Nítorí náà, nígbà tí ẹ bá rí ohun ìríra tí ń sọ ibi di ahoro, tí Dáníẹ́lì wòlíì sọ̀rọ̀ rẹ̀, tí ó dúró ní ibi mímọ́ (kí ẹni tí ó bá kà á lóye),”28 èyí túmọ̀ sí pé, Ẹ lóye Dáníẹ́lì wòlíì.

GSAM 29.4Olúwa fi àṣìṣe tí ó wà nínú sísọ pé a kò lè lóye àsọtẹ́lẹ̀ hàn nínú ọ̀rọ̀ wọ̀nyí: “Gbogbo ìran náà ti dàbí ọ̀rọ̀ ìwé tí a fi èdìdì dì sí yín, tí a fi lé ẹni tí ó kàwé lọ́wọ́, tí a sì sọ pé, Jọ̀wọ́, ka èyí: ó sì dáhùn pé, Èmi kò lè kà á, nítorí a fi èdìdì dì í: a sì fi ìwé náà lé ẹni tí kò kàwé lọ́wọ́, tí a sọ pé, Jọ̀wọ́, ka èyí: ó sì dáhùn pé, Èmi kò kàwé. Nítorí náà Olúwa wí pé, Níwọ̀n bí àwọn ènìyàn yìí ti ń sún mọ́ mi pẹ̀lú ẹnu wọn, tí wọ́n sì ń fi ètè wọn bọ̀wọ̀ fún mi, ṣùgbọ́n tí wọ́n ti mú ọkàn wọn jìnnà sí mi, tí ìbẹ̀rù wọn sí mi sì jẹ́ ohun tí a fi àṣẹ ènìyàn kọ́ wọn: nítorí náà, kíyèsi i, èmi yóò tún ṣe iṣẹ́ ìyanu láàárín àwọn ènìyàn yìí, àní iṣẹ́ ìyanu àti ohun ìyanu: nítorí ọgbọ́n àwọn ọlọ́gbọ́n wọn yóò ṣègbé, òye àwọn olóye wọn yóò sì fara sin.”29 Bí àwọn ènìyàn tí wòlíì ń tọ́ka sí níhìn-ín bá ti tẹ̀lé ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó dájú, wọn kì bá tí yà kúrò nínú òfin Ọlọ́run, kí wọ́n sì fi àṣẹ ènìyàn rọ́pò àwọn àṣẹ rẹ̀.

GSAM 30Ìtumọ̀ Àsọtẹ́lẹ̀ Kì Í Ṣe Ti Ẹnìkan Fúnra Rẹ̀

GSAM 30.1Kì í ṣe nítorí pé àsọtẹ́lẹ̀ ní ìtumọ̀ jíjinlẹ̀ kan tí ó farasin, tí ó sì jẹ́ àdììtú, ni ọ̀pọ̀ ènìyàn kò fi lóye rẹ̀. Àpọ́sítélì Pétérù ti sọ nípa rẹ̀ pé, “Ẹ mọ èyí lákọ̀ọ́kọ́, pé kò sí àsọtẹ́lẹ̀ Ìwé Mímọ́ tí ìtumọ̀ rẹ̀ jẹ́ ti ẹnìkan fúnra rẹ̀. Nítorí àsọtẹ́lẹ̀ kò ti inú ìfẹ́ ènìyàn wá nígbà àtijọ́; ṣùgbọ́n àwọn ènìyàn mímọ́ Ọlọ́run sọ̀rọ̀ bí Ẹ̀mí Mímọ́ ti ń darí wọn.”30 Ọ̀rọ̀ yìí fi hàn kedere pé ohun tí ó ṣe pàtàkì láti lóye àsọtẹ́lẹ̀ ni gbígba Ẹ̀mí tí ó sọ̀rọ̀ nípasẹ̀ àwọn wòlíì. Nípa Ẹ̀mí náà, tí a ṣèlérí fún gbogbo àwọn tí ó bá wá a, a kọ ọ́ pé, “Òun yóò tọ́ yín sí gbogbo òtítọ́.”31

GSAM 30Àsọtẹ́lẹ̀ Tí Ó Ṣẹ

GSAM 30.2Nígbà tí a bá ń kẹ́kọ̀ọ́ àsọtẹ́lẹ̀, àwọn òtítọ́ kan wà tí a gbọ́dọ̀ máa rántí nígbà gbogbo: Ọlọ́run, ẹni tí kò lè ṣàṣìṣe, ni orísun àsọtẹ́lẹ̀, nígbà tí àkókò ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ kan bá sì dé, ìṣẹ̀lẹ̀ tí a sọ tẹ́lẹ̀ gan-an yóò ṣẹlẹ̀. Bákan náà, níwọ̀n bí Olúwa, ẹni tí ó ní agbára láti mọ ohun tí ènìyàn yóò ṣe gan-an ṣáájú, ti sọ àkókò tí ohun kan yóò ṣẹlẹ̀, nígbà tí àkókò náà bá dé, ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ náà tí ó jẹ́ òtítọ́ yóò wáyé. Ní ọ̀rọ̀ mìíràn, kò ṣeé ṣe kí ìmúṣẹ èké ti àsọtẹ́lẹ̀ ṣẹlẹ̀ ní àkókò tí a yàn fún ìmúṣẹ tòótọ́. Ní ìbámu pẹ̀lú òtítọ́ tí ó dájú yìí, a lè sọ pé nígbà tí àkókò Olúwa bá dé láti fi ìhìn òtítọ́ rẹ̀ fún ayé, ìhìn náà kì í kùnà láti farahàn.

GSAM 30.3Ní ìgbà kan, lẹ́yìn tí òǹkọ̀wé ti sọ̀rọ̀ nípa ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀, aláìgbàgbọ́ kan tí ó wà níbẹ̀ wá síwájú, ó sì wí pé, “Èmi gbọ́dọ̀ kí ẹ̀yin olùtumọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ kú oríire, nítorí ẹ ní oríire púpọ̀. Nígbà tí ẹ bá ń kẹ́kọ̀ọ́ ìtàn, ó dàbí ẹni pé ẹ máa ń tètè rí ohun tí ó bá àsọtẹ́lẹ̀ mu pátápátá.” A dáhùn pé, “Bẹ́ẹ̀ ni, ó bá a mu nítorí a ṣe é láti bá a mu. Bí ìwọ bá lọ sí ilé ìtajà ìbòrí ọwọ́ láti ra ìbòrí ọwọ́ méjì, ṣé ìwọ kì yóò retí láti rí èyí tí yóò wọ ọwọ́ rẹ dáadáa?” Ó dáhùn pé, “Dájúdájú màá retí bẹ́ẹ̀, nítorí a ṣe wọ́n láti wọ ọwọ́ dáadáa.” Òǹkọ̀wé sì wí pé, “Bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ ni Ọlọ́run tí ó mọ ohun tí ènìyàn yóò ṣe gan-an ti sọ àsọtẹ́lẹ̀ nípa wọn; nígbà tí àwọn ènìyàn náà bá sì dé láti kó ipa wọn, tí wọ́n sì ṣe àwọn ohun tí ó sọ tẹ́lẹ̀ gan-an, òpìtàn tí ó jẹ́ olóòótọ́ yóò ṣàkọsílẹ̀ ìṣe wọn, tí yóò bá àsọtẹ́lẹ̀ náà mu pátápátá nígbà tí a bá fi wọ́n wé e.”

GSAM 31Àsọtẹ́lẹ̀ Jẹ́ Ìmọ́lẹ̀ Nínú Òkùnkùn

GSAM 31.1Àpọ́sítélì Pétérù sọ pé kí a fiyè sí àsọtẹ́lẹ̀ bí ìmọ́lẹ̀ tí ń tàn ní ibi òkùnkùn. Láìsí fìtílà àsọtẹ́lẹ̀, ọjọ́ iwájú ì bá jẹ́ òkùnkùn biribiri. Ète ìmọ́lẹ̀ ni láti lé òkùnkùn lọ—nígbà tí a bá ń rìn ní ibi òkùnkùn, láti fi ọ̀nà hàn, kí ó sì fi ọ̀nà náà hàn kedere, kí arìnrìn-àjò lè rí ọ̀nà, kí ó sì yàn án ní ìṣísẹ̀ kọ̀ọ̀kan. Onísáàmù wí pé, “Ọ̀rọ̀ rẹ jẹ́ fìtílà fún ẹsẹ̀ mi, àti ìmọ́lẹ̀ sí ọ̀nà mi.”32 Ọlọ́gbọ́n wí pé, “Ọ̀nà àwọn olódodo dàbí ìmọ́lẹ̀ tí ń tàn, tí ó ń tàn sí i sí i títí di ọ̀sán gangan.”33 Báyìí ni a ṣe rí i, bí a ti ń tẹ̀síwájú nínú ìṣàn àkókò, pé ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, ní pàtàkì nínú ìmúṣẹ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀, yóò máa ṣí sílẹ̀ sí i sí i, tí yóò sì máa hàn sí akẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì kedere sí i pé ó wà ní tòótọ́ lójú ọ̀nà tí ó lọ sí ìmọ́lẹ̀ àìnípẹ̀kun àti ọ̀sán ayérayé.

GSAM 31Ìṣẹ̀lẹ̀ Pàtàkì Mẹ́ta Láti Édẹ́nì Títí Dé Òpin

GSAM 31.2Bí a bá wo ọ̀nà àwọn ènìyàn Olúwa láti Édẹ́nì títí dé òpin nínú ìmọ́lẹ̀ Ìwé Mímọ́, ìṣẹ̀lẹ̀ mẹ́ta wà tí ó ṣe pàtàkì jù lọ. Èkíní ni wíwá àkọ́kọ́ Kristi, dídi ènìyàn, wíwá Ẹmánúẹ́lì, Ọlọ́run tí ó farahàn nínú ẹran ara; èkejì ni Àtúnṣe ńlá lẹ́yìn Àwọn Ọjọ́ Òkùnkùn—ọdún 1260 ti ìnilára, nígbà tí a fi ọ̀rọ̀ Olúwa pamọ́ kúrò lọ́dọ̀ àwọn aráàlú fẹ́rẹ̀ẹ́ pátápátá—èyí tí í ṣe jíjáde ìjọ láti ipò aginjù rẹ̀, àti fífi Ìwé Mímọ́ sí ibi tí gbogbo ènìyàn ti lè kà á, kí wọ́n sì mọ ìfẹ́ rẹ̀; ẹ̀kẹta ni Wíwá Kejì Olúwa wa láti mú àkókò ìmúpadàbọ̀sípò ohun gbogbo wá, tí Ọlọ́run ti sọ nípasẹ̀ ẹnu gbogbo àwọn wòlíì mímọ́ rẹ̀ láti ìgbà ìṣẹ̀dá ayé; èyí yóò fòpin sí “ìjà àwọn ìran,” ìjà láàárín ẹ̀ṣẹ̀ àti òdodo, yóò sì mú àkókò ògo wá, èyí tí gbogbo àwọn àkókò ti ń dojú kọ.

GSAM 32Àsọtẹ́lẹ̀ Pèsè Àwọn Àmì Ọ̀nà Títí Dé Òpin

GSAM 32.1Bí a ti ń fiyè sí ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó dájú bí ìmọ́lẹ̀ tí yóò darí ìṣísẹ̀ wa, tí yóò sì fi ọ̀nà tí ó tọ́ hàn wá láàárín òkùnkùn, dájúdájú a ó rí i pé a ti fi àmì sí ọ̀nà náà kedere nínú ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀, jálẹ̀ ìṣàn àkókò títí dé Wíwá Kejì Kristi. Níwọ̀n bí ó ti rí bẹ́ẹ̀, àwọn tí ó bá tẹ̀lé ìmọ́lẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tímọ́tímọ́ yóò mọ àwọn àmì àti ẹ̀rí pé ọjọ́ ńlá náà sún mọ́lé; wọn yóò sì tún mọ iṣẹ́ Olúwa bí ó ti ń tẹ̀síwájú láìdúró nínú àwọn ìhìn òtítọ́ tí yóò mú àwọn ènìyàn kan múra láti pàdé rẹ̀ ní àlàáfíà nígbà wíwá rẹ̀.

GSAM 32.2Bí Ìwé Mímọ́ ti sọ pé ọjọ́ Olúwa yóò dé bá ọ̀pọ̀ ènìyàn bí “olè ní òru,”34 ó tún sọ nípa àwọn tí ó dúró nínú ìmọ̀ràn Olúwa pé, “Ẹ̀yin, ará, kò sí nínú òkùnkùn, tí ọjọ́ náà yóò fi dé bá yín bí olè. Gbogbo yín ni ọmọ ìmọ́lẹ̀ àti ọmọ ọ̀sán.”35

GSAM 32Ẹ Rántí Ìtọ́sọ́nà Olúwa

GSAM 32.3Bí a ti ń rántí ìtọ́sọ́nà Olúwa nínú Ìgbésẹ̀ Adventi, ó dára kí a kíyèsi pé ète Ọlọ́run nígbà gbogbo ni pé kí àwọn ènìyàn rẹ̀ rántí bí ó ti fi ìtọ́jú àti agbára rẹ̀ hàn nítorí wọn. Ní ṣíṣàlàyé ìdí tí Ísírẹ́lì fi yí padà kúrò lọ́dọ̀ Ọlọ́run, onísáàmù sọ pé, “Wọ́n gbàgbé Ọlọ́run Olùgbàlà wọn, ẹni tí ó ti ṣe ohun ńlá ní Íjíbítì; iṣẹ́ ìyanu ní ilẹ̀ Hámù, àti àwọn ohun ẹ̀rù lẹ́bàá Òkun Pupa.”36 Bí ó bá dára fún Ísírẹ́lì láti rántí bí Olúwa ti darí wọn, ṣé kò dára fún àwa náà? Nínú ayọ̀ ńlá, onísáàmù tún wí pé, “Fi ìbùkún fún Olúwa, ìwọ ọkàn mi, má sì gbàgbé gbogbo oore rẹ̀.”37

GSAM 33.1Ní gbogbo ìran, Olúwa ti ní àwọn òtítọ́ pàtàkì tí, nípa oore-ọ̀fẹ́ rẹ̀, yóò mú àwọn ènìyàn kan jáde kúrò nínú ìdè ẹ̀ṣẹ̀, tí yóò sì mú wọn yẹ láti wọ Kénáánì ti ọ̀run; ó sì ṣàǹfààní láti ronú nípa bí Olúwa ti bá àwọn tí ó kéde àwọn òtítọ́ wọ̀nyí lò.

GSAM 33Àwọn Èso Ńlá Láti Inú Ohun Kékeré Jù Lọ—Ẹ̀rí D’Aubigné

GSAM 33.2D’Aubigné, nínú Ìtàn Àtúnṣe rẹ̀, wí pé, “Ọlọ́run, ẹni tí ó ń múra iṣẹ́ rẹ̀ sílẹ̀ láti ìran dé ìran, ń fi àwọn ohun èlò tí ó jẹ́ aláìlágbára jù lọ ṣe é nígbà tí àkókò rẹ̀ bá dé. Láti fi ohun kékeré jù lọ mú èso ńlá jáde, irú bẹ́ẹ̀ ni òfin Ọlọ́run. Òfin yìí, tí ó ń ṣiṣẹ́ níbi gbogbo nínú ìṣẹ̀dá, tún wà nínú ìtàn.”38

GSAM 33.3Nígbà tí Ọlọ́run, ní àtijọ́, bẹ̀rẹ̀ sí í yan àwọn ènìyàn pàtàkì kan láti fi wọ́n múlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí orílẹ̀-èdè tí í ṣe tirẹ̀ ní pàtàkì, ó bẹ̀rẹ̀ nípa pípe ọkùnrin kan—Ábúráhámù—ẹni tí ó ń gbé láàárín àwọn abọ̀rìṣà, ní Úrì ti àwọn ará Kálídíà. Láti inú rẹ̀ ni àwọn ọmọ-ọmọ tí ó pọ̀ jáde; ṣùgbọ́n nígbà tí a gbé wọn ga sí ipò orílẹ̀-èdè, Ọlọ́run ọ̀run sọ nípa wọn pé: “Kì í ṣe nítorí pé ẹ pọ̀ ju àwọn ènìyàn mìíràn lọ ni Olúwa fi nífẹ̀ẹ́ yín, tí ó sì yàn yín; nítorí ẹ̀yin ni ó kéré ní iye jù lọ nínú gbogbo ènìyàn.”39

GSAM 33.4Lẹ́ẹ̀kan sí i, nígbà tí ó fẹ́ gba àwọn ènìyàn rẹ̀ sílẹ̀ kúrò nínú ìdè wọn ní Íjíbítì, ó yan ẹni kan gẹ́gẹ́ bí aṣáájú wọn, ẹni tí a fi pamọ́ fún oṣù mẹ́ta ní ilé ìyá rẹ̀ nígbà tí ó wà ní ìkókó; lẹ́yìn náà, a fi í sínú àpótí lásán kan tí a fi esùsú ṣe lọ́nà tí kò ní ọ̀ṣọ́, tí a fi ọ̀dà kùn, a sì fi í sí abẹ́ ààbò Odò Náílì. Síbẹ̀, Mósè kan náà yìí ni ẹni tí, nígbà tí ó dàgbà tó láti lóye, yàn ọ̀nà ìrẹ̀lẹ̀ ti jíjìyà pẹ̀lú àwọn ènìyàn Ọlọ́run dípò ìgbádùn tí ó wà nínú “àwọn adùn ẹ̀ṣẹ̀ fún ìgbà díẹ̀.”40

GSAM 34Ìṣẹ́gun Gídíónì

GSAM 34.1Lẹ́yìn náà, nígbà tí Olúwa fẹ́ gba Ísírẹ́lì sílẹ̀ lọ́wọ́ àwọn ará Mídíánì àti àwọn ará Ámálékì, tí wọ́n wọ ilẹ̀ wọn “bí eéṣú ní ọ̀pọ̀lọpọ̀,” tí wọ́n sì ba èso ilẹ̀ jẹ́, tí ó fi jẹ́ pé “kò sí oúnjẹ fún Ísírẹ́lì, kò sí àgùntàn, tàbí màlúù, tàbí kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́,” Olúwa rán áńgẹ́lì kan sí Gídíónì. Ọmọ Jóáṣì yìí wà nínú ìpọ́njú débi pé ó ń pa àlìkámà díẹ̀, ó sì ń fi í pamọ́ kúrò lọ́wọ́ àwọn ọ̀tá rẹ̀. Nígbà tí áńgẹ́lì náà sọ fún un pé òun yóò gba Ísírẹ́lì sílẹ̀, Gídíónì béèrè pẹ̀lú ìyàlẹ́nu pé, “Kí ni èmi yóò fi gba Ísírẹ́lì là? Wò ó, ìdílé mi jẹ́ tálákà ní Mánásè, èmi sì ni ẹni tí ó kéré jù lọ ní ilé baba mi.”41 Ọkùnrin tálákà, onírẹ̀lẹ̀ kan náà yìí jáde pẹ̀lú ọ̀ọ́dúnrún ọkùnrin rẹ̀, pẹ̀lú àwọn fìtílà àti ìkòkò wọn tí kò ní ọ̀ṣọ́ (ìṣe kan tí ó lè dàbí òmùgọ̀ sí ìdájọ́ ènìyàn tí ó ní ààlà), nípa fífi Ọlọ́run ṣe agbára wọn, wọ́n sì jèrè ìṣẹ́gun ńlá. Ṣáájú ìdáǹdè náà, Gídíónì lè ti pohùn ìpohùnréré bí ti wòlíì Ámósì nígbà tí ó béèrè pé, “Nípasẹ̀ ta ni Jákọ́bù yóò dìde? Nítorí ó kéré.”42

GSAM 34Ọmọ Ìkókó Nínú Ibùjẹ Ẹran

GSAM 34.2Ní àkókò tí Olúwa yàn, a bí Olùgbàlà aráyé, àwọn olùṣọ́-àgùntàn sì rí i tí ó dùbúlẹ̀ nínú ibùjẹ ẹran. Àwọn ìbátan rẹ̀ lórí ilẹ̀ ayé ń ṣe àwọn iṣẹ́ ìrẹ̀lẹ̀ tí ó ní ọlá. Nípa òṣì rẹ̀ ní ayé, Olùgbàlà sọ pé, “Àwọn kọ̀lọ̀kọ̀lọ̀ ní ihò, àwọn ẹyẹ ojú ọ̀run sì ní ìtẹ́; ṣùgbọ́n Ọmọ ènìyàn kò ní ibi tí yóò fi orí rẹ̀ lé.”43 Ó yan àwọn àpọ́sítélì rẹ̀ “láàárín àwọn ènìyàn ipò ìsàlẹ̀, tí bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọn kì í ṣe àwọn tí ó rẹlẹ̀ jù lọ, wọn kò dé ipò àwọn ènìyàn àárín. Báyìí ni a ṣe pinnu ohun gbogbo láti fi hàn fún ayé pé iṣẹ́ náà jẹ́ ti Ọlọ́run, kì í ṣe ti ènìyàn.”

GSAM 35Kì Í Ṣe Ọ̀pọ̀ Ọlọ́gbọ́n Ni A Pè

GSAM 35.1Pọ́ọ̀lù sọ nípa iṣẹ́ ní ọjọ́ ìjọ ìṣáájú pé: “Òmùgọ̀ Ọlọ́run gbọ́n ju ènìyàn lọ; àìlera Ọlọ́run sì lágbára ju ènìyàn lọ. Nítorí ẹ rí ìpè yín, ará, pé kì í ṣe ọ̀pọ̀ ọlọ́gbọ́n nípa ti ara, kì í ṣe ọ̀pọ̀ alágbára, kì í ṣe ọ̀pọ̀ ọlọ́lá, ni a pè; ṣùgbọ́n Ọlọ́run ti yan àwọn ohun òmùgọ̀ ayé láti dójú ti àwọn ọlọ́gbọ́n; Ọlọ́run sì ti yan àwọn ohun aláìlágbára ayé láti dójú ti àwọn ohun tí ó lágbára; àwọn ohun rírẹlẹ̀ ayé, àti àwọn ohun tí a kẹ́gàn, ni Ọlọ́run ti yàn, àní àwọn ohun tí kò sí, láti sọ àwọn ohun tí ó wà di asán; kí ẹran ara kankan má bàa ṣògo níwájú rẹ̀.”44

GSAM 35Àwọn Ọkùnrin Onírẹ̀lẹ̀ Nínú Àtúnṣe

GSAM 35.2A rí ìlànà kan náà tí ó farahàn nínú ìgbésí ayé àwọn Olùtúnṣe ńlá ti ọ̀rúndún kẹrìndínlógún. Òpìtàn sọ pé: “Olùtúnṣe náà Zwingle jáde láti inú ahéré olùṣọ́-àgùntàn kan ní àwọn òkè Alps; Melanchthon, onímọ̀ ẹ̀kọ́ Ọlọ́run ti Àtúnṣe, jáde láti inú ilé iṣẹ́ alágbẹ̀dẹ ohun ìjà; Luther sì jáde láti inú ilé kékeré awakùsà tálákà kan.” Nípa ara rẹ̀, Luther sọ pé: “Tálákà gidigidi ni àwọn òbí mi. Baba mi jẹ́ agégi tálákà (lẹ́yìn náà ó di awakùsà), ìyá mi sì ti gbé igi lórí ẹ̀yìn rẹ̀ ní ọ̀pọ̀ ìgbà, kí ó lè rí ohun tí yóò fi tọ́ àwọn ọmọ rẹ̀ dàgbà. Wọ́n fara da iṣẹ́ tí ó nira jù lọ nítorí wa.”

GSAM 35.3Àpọ́sítélì Jákọ́bù, nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀ nípa pípe àwọn ènìyàn sí iṣẹ́ Olúwa, wí pé, “Ẹ fetí sílẹ̀, ẹ̀yin ará mi olùfẹ́, ṣé Ọlọ́run kò yan àwọn tálákà ayé yìí láti jẹ́ ọlọ́rọ̀ ní ìgbàgbọ́, àti ajogún ìjọba tí ó ti ṣèlérí fún àwọn tí ó fẹ́ràn rẹ̀?”45

GSAM 35Àwọn Mẹ́tọ́díìsì Àkọ́kọ́

GSAM 35.4Bí a ti ń tọpa ìtẹ̀síwájú àwọn olùtúnṣe títí dé àwọn ọjọ́ ìbẹ̀rẹ̀ ìjọ Mẹ́tọ́díìsì, nígbà tí a fi ìtara kéde ẹ̀kọ́ pé a ń rí oore-ọ̀fẹ́ gbà lọ́fẹ̀ẹ́, a rí i pé agbára Ọlọ́run bá a lọ. Bí a ti fi í síwájú àwọn ènìyàn pẹ̀lú òtítọ́ àti ìfẹ́ oníjẹ̀lẹ́ńkẹ́ Kristi, tí wọ́n sì fi ìgbàgbọ́ alààyè gbà á, àwọn onígbàgbọ́ rí ìdáríjì àwọn ẹ̀ṣẹ̀ àtẹ̀yìnwá gbà; wọ́n sì tún rí agbára tí ń sọni di mímọ́, tí yóò ràn wọ́n lọ́wọ́ láti gbé ìgbésí ayé mímọ́. Ìjọ Mẹ́tọ́díìsì ní ìbẹ̀rẹ̀ rírẹlẹ̀, a sì bù kún un gẹ́gẹ́ bí ìgbàgbọ́ àti ìgbẹ́kẹ̀lé àìlẹ́tàn àwọn òjíṣẹ́ àti àwọn ọmọ ìjọ rẹ̀.

GSAM 36.1Bí a ti ń tọpa àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àti ìrírí tí ó tan mọ́ Ìgbésẹ̀ Adventi, a rí i pé, gẹ́gẹ́ bí gbogbo iṣẹ́ Olúwa tí ó ń lo ènìyàn láti ṣe, ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀ wà láàárín àwọn tálákà àti àwọn tí a kò mọ̀; ṣùgbọ́n kí ẹnikẹ́ni má ṣe dá a lẹ́bi nítorí èyí láìkọ́kọ́ fi ìṣọ́ra yẹ ẹ̀rí tí iṣẹ́ ńlá yìí dúró lé wò, kí wọ́n má bàa wà ní ipò àwọn tí Olúwa béèrè nípa wọn pé, “Ta ni ó ti kẹ́gàn ọjọ́ àwọn ohun kékeré?”46

GSAM 36Ìdáhùn Eck sí Luther

GSAM 36.2Fún àǹfààní àwọn tí ó lè fẹ́ fi iye díẹ̀ tàbí púpọ̀ àwọn tí ó gba ẹ̀kọ́ kan pinnu bóyá ẹ̀kọ́ náà tọ́ tàbí kò tọ́, a fa apá kan yọ láti inú àríyànjiyàn láàárín Luther àti Eck. Bí Luther ti gbé ìpìlẹ̀ rẹ̀ lé Ìwé Mímọ́, tí ó sì ní ìgboyà láti tako ẹ̀tọ́ àwọn ènìyàn láti gbé èrò wọn ga ju ọ̀rọ̀ Ọlọ́run lọ, Eck dáhùn pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ ẹ̀gàn wọ̀nyí: “Ó yà mí lẹ́nu bí Dókítà ọlọ́wọ̀ ṣe fi ìrẹ̀lẹ̀ àti ìwọ̀ntúnwọ̀nsì pinnu láti dá àwọn baba olókìkí púpọ̀ bẹ́ẹ̀ lójú ìjà ní òun nìkan, tí ó sì ṣe bí ẹni pé òun mọ̀ ju àwọn póòpù aláṣẹ gíga, àwọn ìgbìmọ̀, àwọn dókítà, àti àwọn yunifásítì lọ! ... Kò sí iyèméjì pé yóò jẹ́ ohun ìyanu bí Ọlọ́run bá ti fi òtítọ́ pamọ́ kúrò lọ́dọ̀ ọ̀pọ̀ ènìyàn mímọ́ àti àwọn ajẹ́rìíkú bẹ́ẹ̀ títí di wíwá Baba ọlọ́wọ̀ náà.”

GSAM 36.3A lè dáhùn ọ̀rọ̀ yìí dáadáa pẹ̀lú ìdáhùn Zwingle sí John Faber, ní Zurich, nígbà tí èkejì fi “ìyàlẹ́nu rẹ̀ hàn sí bí ọ̀ràn ṣe dé sí, nígbà tí a kọ̀ àwọn àṣà àtijọ́ tí ó ti wà fún ọ̀rúndún méjìlá sílẹ̀, tí a sì pinnu kedere pé gbogbo ayé Kristẹni ti wà nínú àṣìṣe fún ẹgbẹ̀rún kan àti irinwó ọdún.” Zwingle tètè dáhùn pé “àṣìṣe kò dínkù ní àṣìṣe nítorí pé gbígbà á gbọ́ ti pé ẹgbẹ̀rún kan àti irinwó ọdún, àti pé nínú ìjọsìn Ọlọ́run, jíjẹ́ àṣà àtijọ́ kò túmọ̀ sí ohunkóhun bí a kò bá lè rí ìpìlẹ̀ tàbí àṣẹ fún un nínú Ìwé Mímọ́.”47

GSAM 37Ọ̀rọ̀ Olúwa Lòdì sí Ọgbọ́n Ènìyàn

GSAM 37.1Ewu fífi ara gbára lé èrò ènìyàn, dípò fífi ọ̀rọ̀ Olúwa dáhùn ìbéèrè náà pé, “Kí ni òtítọ́?”, ni wòlíì Hóséà fi hàn kedere nígbà tí ó wí pé, “Ẹ ti ro ilẹ̀ ìwà búburú, ẹ ti ká àìṣòdodo; ẹ ti jẹ èso irọ́; nítorí ìwọ ti gbẹ́kẹ̀ lé ọ̀nà rẹ, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn alágbára rẹ.”48 Ìtẹ̀sí ọkàn ènìyàn nígbà gbogbo ni láti gbẹ́kẹ̀ lé ènìyàn; ṣùgbọ́n bí a ti ń sún mọ́ àkókò tí Olúwa yóò “dìde, tí yóò sì mi ilẹ̀ ayé tìtì gidigidi,” wòlíì Aísáyà gbà wá níyànjú pé, “Ẹ dẹ́kun gbígbẹ́kẹ̀ lé ènìyàn, ẹni tí èémí rẹ̀ wà nínú ihò imú rẹ̀; nítorí kí ni a ó kà á sí?”49

GSAM 37.2Níwọ̀n bí Ìwé Mímọ́ ti kìlọ̀ fún wa báyìí nípa ewu wa nínú ọ̀ràn yìí, kí ẹnikẹ́ni má ṣe yára dá Ìgbésẹ̀ Adventi lẹ́bi, bí ẹni pé kò yẹ fún àyẹ̀wò nítorí ìbẹ̀rẹ̀ rírẹlẹ̀ rẹ̀, tàbí nítorí àwọn tí a ń pè ní ẹni ńlá lójú ayé kò tí ì fara mọ́ iṣẹ́ náà. Kàkà bẹ́ẹ̀, kí gbogbo ènìyàn fi ìṣọ́ra gbé àwọn ohun tí ó fi lélẹ̀ yẹ̀ wò. Òtítọ́ níye lórí débi tí a kò lè díwọ̀n rẹ̀, nígbà tí a bá sì fi èrò lásán àwọn ènìyàn wé e, wọ́n jẹ́ ìyàngbò tí kò níye lórí.

Notes

  1. 2 Tímótì 1:9 ↩
  2. David H. Montgomery, Àwọn Òtítọ́ Pàtàkì Nínú Ìtàn Amẹ́ríkà, ẹ̀dà 1902, ojú ìwé 8, 9. ↩
  3. Hébérù 6:19. ↩
  4. 1 Tẹsalóníkà 2:19. ↩
  5. Ìṣe Àwọn Aposteli 24:14, 15. ↩
  6. Ìṣe Àwọn Aposteli 26:6-8. ↩
  7. Ìṣe Àwọn Aposteli 28:20. ↩
  8. Títù 2:11-13. ↩
  9. 1 Pétérù 1:3-7. ↩
  10. Aísáyà 45:18. ↩
  11. Sáàmù 115:16. ↩
  12. Oníwàásù 7:29. ↩
  13. Diutarónómì 32:8. ↩
  14. Ìṣe Àwọn Aposteli 17:26-28. ↩
  15. Aísáyà 60:21. ↩
  16. Aísáyà 33:24. ↩
  17. Sáàmù 37:11. ↩
  18. 2 Pétérù 1:16-19. ↩
  19. Mátíù 16:28. ↩
  20. Lúùkù 9:27. ↩
  21. 1 Kọ́ríńtì 15:51, 52 ↩
  22. Jòhánù 13:19 ↩
  23. Aísáyà 46:9, 10 ↩
  24. Aísáyà 48:3-7 ↩
  25. Ìfihàn 22:10 ↩
  26. Ìfihàn 1:3 ↩
  27. Deuterónómì 29:29 ↩
  28. Mátíù 24:15 ↩
  29. Aísáyà 29:11-14 ↩
  30. 2 Pétérù 1:20, 21 ↩
  31. Jòhánù 16:13 ↩
  32. Sáàmù 119:105 ↩
  33. Òwe 4:18 ↩
  34. 1 Tẹsalóníkà 5:2; 2 Pétérù 3:10 ↩
  35. 1 Tẹsalóníkà 5:4, 5 ↩
  36. Sáàmù 106:21, 22 ↩
  37. Sáàmù 103:2 ↩
  38. Ìtàn Àtúnṣe, ìwé 2, orí 1, ìpínrọ̀ 1 ↩
  39. Deuterónómì 7:7 ↩
  40. Hébérù 11:25 ↩
  41. Àwọn Onídàájọ́ 6:4, 5, 15 ↩
  42. Ámósì 7:2 ↩
  43. Mátíù 8:20 ↩
  44. 1 Kọríńtì 1:25-29 ↩
  45. Jákọ́bù 2:5 ↩
  46. Sekaráyà 4:10 ↩
  47. Ìtàn Ìsìn Pùròtẹ́sítáǹtì ti Wylie, orí 12, ìpínrọ̀ 16, 17; Ẹ̀dà Cassel, ojú ìwé 458 ↩
  48. Hóséà 10:13 ↩
  49. Aísáyà 2:22 ↩

Note

Back