Orí 27 — Àwọn Ẹ̀rí Mìíràn Tí A Fìdí Múlẹ̀
GSAM 442.1“Jehoṣafati dúró, ó sì wí pé, Ẹ gbọ́ tèmi, ẹ̀yin Juda àti ẹ̀yin olùgbé Jerusalẹmu; ẹ gba Olúwa Ọlọ́run yín gbọ́, bẹ́ẹ̀ ni ẹ ó fìdí múlẹ̀; ẹ gba àwọn wòlíì rẹ̀ gbọ́, bẹ́ẹ̀ ni ẹ ó ṣe rere.”1
GSAM 442.2Ní ọ̀pọ̀ ọdún sẹ́yìn, a fún wa ní Ẹ̀rí ìmọ̀ràn nípasẹ̀ Ẹ̀bùn àsọtẹ́lẹ̀ pé, kí òpin tó dé, àwọn ojú ìwé tí a tẹ̀ nípa òtítọ́ yìí yóò “tú ká bí ewé igi ní ìgbà ìwọ́wé.” Ìbéèrè tí ó dìde lọ́kàn ọ̀pọ̀ ènìyàn ni bí èyí yóò ṣe lè ṣẹ, bí a kò bá ṣètò àwọn tí ó gba òtítọ́ gbọ́ tàbí kó wọn jọ lọ́nà kan láti ṣe iṣẹ́ náà. Nínú ìtọ́jú Ọlọ́run, àwọn àṣeyọrí ńlá sábà máa ń jáde láti inú ìbẹ̀rẹ̀ tí ó rẹlẹ̀ jù lọ; bẹ́ẹ̀ ni ó rí nígbà tí ọ̀nà ṣíṣe iṣẹ́ kan bẹ̀rẹ̀ sí í dàgbà láàárín wa.
GSAM 442Ẹgbẹ́ Ìwé Ìhìn àti Iṣẹ́ Ìhìnrere
GSAM 442.3Ní nǹkan bí ọdún 1870, ohun tí àwọn arábìnrin olùfọkànsìn díẹ̀ ṣe ní South Lancaster, Mass., ni ó kọ́kọ́ mú èrò dídá Ẹgbẹ́ Ìwé Ìhìn àti Iṣẹ́ Ìhìnrere sílẹ̀ wá. Fún àkókò díẹ̀, àwọn arábìnrin wọ̀nyí gbìyànjú láti máa fi àwọn ìwé ìròyìn ẹ̀sìn wa àti ìwé ìhìn kéékèèké ránṣẹ́ nípasẹ̀ ilé ìfìwéránṣẹ́ sí onírúurú ènìyàn tí kò sí nínú ìgbàgbọ́ wa, wọ́n sì tún kọ lẹ́tà sí wọn lẹ́yìn náà. Èyí mú kí àwọn ènìyàn mélòó kan gba òtítọ́, ó sì mú ìbéèrè yìí wá sí ọkàn Alàgbà S. N. Haskell pé, “Kí ló dé tí gbogbo àwọn ènìyàn wa kò fi lè lọ́wọ́ nínú ohun tí àwọn arábìnrin díẹ̀ ti ṣe?” Ní ọdún 1871 ní pàtàkì, a jíròrò ọ̀rọ̀ yìí dé ìwọ̀n kan nínú àwọn ojú ìwé Àyẹ̀wò àti Ìkéde. Ní ìpàdé àkànṣe Àpéjọ Gbogbogbo tí a ṣe ní ọjọ́ 29 Oṣù Kejìlá, 1871, Alàgbà Haskell wà níbẹ̀, ó sì ṣàlàyé bí ìgbésẹ̀ náà ṣe lè wúlò nínú iṣẹ́; a sì fọwọ́ sí ìpinnu kan tí ó dámọ̀ràn pé kí a dá àwọn ẹgbẹ́ ìwé ìhìn sílẹ̀. A yan àwọn Alàgbà S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner àti I. D. Van Horn sí ìgbìmọ̀ kan láti mú ètò dídá irú àwọn ẹgbẹ́ bẹ́ẹ̀ sílẹ̀ pé.
GSAM 443.1Ìgbésẹ̀ yìí ṣí àkókò tuntun sílẹ̀ nínú ṣíṣe iṣẹ́ Ìhìn náà. Títí di ìgbà náà, ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé ìsapá oníwàásù tí ó wà níwájú àwọn olùgbọ́ nìkan ni a fi ń kọ́ni ní òtítọ́. Fún ọ̀pọ̀ ọdún, Alàgbà Haskell ṣiṣẹ́ takuntakun láti ṣe àyẹ̀wò àti láti mú àwọn ètò wá tí yóò mú Ẹgbẹ́ Ìwé Ìhìn àti Iṣẹ́ Ìhìnrere kẹ́sẹ járí. Ìdájọ́ òdodo sí i ni láti sọ pé òun gan-an ni aṣáájú-ọ̀nà nínú iṣẹ́ yẹn. Èyí kò kan àwọn Ẹgbẹ́ Ìwé Ìhìn àti Iṣẹ́ Ìhìnrere ní àwọn ìpínlẹ̀ nìkan; òun náà ni ó mú ètò Ẹgbẹ́ Ìwé Ìhìn gbogbogbo kan (tí a wá ń pè ní ti Àgbáyé) lọ síwájú Àpéjọ Gbogbogbo tí ó péjọ ní Battle Creek ní 1878. Agbègbè iṣẹ́ ẹgbẹ́ náà ni àwọn ilẹ̀ tí kò sí lábẹ́ àwọn Àpéjọ àwọn ìjọ ìpínlẹ̀ wa, ní Amẹ́ríkà àti ní àwọn orílẹ̀-èdè òkèèrè pẹ̀lú.
GSAM 443Àwọn Akọ̀wé Tí Ó Jáfáfá—Maria Huntley
GSAM 443.2Olúwa, nínú ìtọ́jú rẹ̀, mú àwọn akọ̀wé tí ó jáfáfá dìde, tí wọ́n sì jẹ́ ìrànlọ́wọ́ ńlá fún Alàgbà Haskell nínú ìgbésẹ̀ yìí. Arábìnrin Maria Huntley jẹ́ ọ̀kan tí ó ṣiṣẹ́ láìfàsẹ́yìn, kódà nígbà tí àìsàn ara ńlá bá a ní àwọn ọdún ìkẹyìn; ó sì kú níbi iṣẹ́ rẹ̀ ní nǹkan bí ọdún mẹ́rìnlá sẹ́yìn. Nípasẹ̀ ìsapá rẹ̀ ni a kọ́kọ́ rí ọ̀pọ̀ àwọn àǹfààní iṣẹ́ tí ó wà ní òkèèrè lónìí. Àwọn akọ̀wé mìíràn ti dara pọ̀ mọ́ iṣẹ́ kan náà, bí agbègbè iṣẹ́ sì ti ń gbòòrò sí i, àìní àwọn akọ̀wé fún onírúurú èdè ti dìde.
GSAM 444Ipa Rẹ̀ Lórí Àwọn Ìjọ Agbègbè
GSAM 444.1Ṣùgbọ́n àbájáde tí ó ṣe pàtàkì jù lọ nínú fífi iṣẹ́ ẹgbẹ́ ìwé ìhìn lélẹ̀ láàárín wa ni ipa tí ó ti ní láti dá ẹ̀mí iṣẹ́ ìhìnrere sílẹ̀, àti láti mú un pọ̀ sí i, nínú Ètò ìjọ ní àwọn agbègbè. Ó ti fún olúkúlùkù ní àǹfààní láti ṣe ohun kan nípa kíkọ lẹ́tà àti pípín àwọn ohun ìkàwé, kí ó sì ní ìmísí tí ó ń wá láti inú ṣíṣe iṣẹ́ fúnra rẹ̀ fún ìgbàlà àwọn ọkàn.
GSAM 444Ẹ̀rí Ìmọ̀ràn Nípa Iṣẹ́ Ìwé Ìhìn
GSAM 444.2Láti fi irú ìtọ́ni tí a fún wa nípasẹ̀ Ẹ̀mí àsọtẹ́lẹ̀ nípa iṣẹ́ ìwé ìhìn àti iṣẹ́ ìhìnrere hàn, a fa ọ̀rọ̀ yìí yọ láti inú Àwọn Ẹ̀rí fún Ìjọ, nọ́ńbà 29 àti 30:—
GSAM 444.3“Bí iṣẹ́ kan bá ṣe pàtàkì ju òmíràn lọ, iṣẹ́ náà ni láti mú àwọn ìwé wa tí a tẹ̀ dé ọ̀dọ̀ gbogbo ènìyàn, nípa bẹ́ẹ̀ kí a tọ́ wọn sí ṣíṣàyẹ̀wò Ìwé Mímọ́. Iṣẹ́ ìhìnrere—mímú àwọn ìwé wa tí a tẹ̀ wọ inú àwọn ìdílé, bíbá wọn sọ̀rọ̀, àti gbígbàdúrà pẹ̀lú wọn àti fún wọn—jẹ́ iṣẹ́ rere, iṣẹ́ tí yóò sì kọ́ àwọn ọkùnrin àti obìnrin láti ṣe iṣẹ́ olùṣọ́-àgùntàn.
GSAM 444.4“Kì í ṣe gbogbo ènìyàn ni ó yẹ fún iṣẹ́ yìí. Àwọn tí ó ní ẹ̀bùn àti agbára tí ó dára jù lọ, tí yóò fi òye àti ètò bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ náà, tí yóò sì fi okun àti ìfaradà mú un lọ síwájú, ni ó yẹ kí a yàn. Ètò kan tí a ṣètò rẹ̀ dáradára ní gbogbo ọ̀nà gbọ́dọ̀ wà; a sì gbọ́dọ̀ fi ìṣòtítọ́ mú un ṣẹ. Àwọn ìjọ ní ibi gbogbo gbọ́dọ̀ ní ìfẹ́ tí ó jinlẹ̀ jù lọ sí iṣẹ́ ìwé ìhìn àti iṣẹ́ ìhìnrere.”
GSAM 444.5“Iṣẹ́ ìwé ìhìn àti iṣẹ́ ìhìnrere jẹ́ iṣẹ́ rere. Iṣẹ́ Ọlọ́run ni. A kò gbọ́dọ̀ kà á sí ohun kékeré lọ́nàkọnà; ṣùgbọ́n ewu yíyí i padà kúrò ní ète rẹ̀ tòótọ́ wà nígbà gbogbo. A nílò àwọn Olùtajà ìwé láti ṣiṣẹ́ nínú iṣẹ́ ìhìnrere. Àwọn ènìyàn tí ìhùwàsí wọn kò bójú mu kò yẹ fún iṣẹ́ yìí. Àwọn ọkùnrin àti obìnrin tí ó mọ bí a ṣe ń bá ènìyàn lò, tí ó mọ̀ ọ̀rọ̀ sọ dáradára, tí ó ní ìríran jíjìn àti ọkàn tí ó lè fi òye mọ ìyàtọ̀ láàárín nǹkan, tí ó sì mọ iyebíye àwọn ọkàn, ni ó lè ṣe àṣeyọrí.”
GSAM 445.1Bí àwọn ìjọ wa àti àwọn Olùtajà ìwé ṣe ta àti pín àwọn ìwé ńlá, ìwé pẹlẹbẹ àti ìwé ìhìn kéékèèké tí iye wọn lé ní $8,000,000 láàárín ọdún méjìlá jẹ́ ẹ̀rí tí ó lágbára nípa ìwúlò iṣẹ́ Ẹgbẹ́ Ìwé Ìhìn àti Iṣẹ́ Ìhìnrere.
GSAM 445Àsọtẹ́lẹ̀ Lòdì sí Ọgbọ́n Ayé
GSAM 445.2Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ kan wà tí a sọ nípa iṣẹ́ ní ilẹ̀ Yúróòpù, tí ó ń ṣẹ ní ọ̀nà tí ó bá ọ̀rọ̀ náà mu gẹ́gẹ́, débi pé ó yẹ kí a kíyè sí i níbí. Àwọn òṣìṣẹ́ àti àwọn ènìyàn sọ tẹnumọ́ pé a kò lè ṣe iṣẹ́ náà níbẹ̀, pàápàá ní Scandinavia, bí a ṣe ń ṣe é ní Amẹ́ríkà. Sí ìyàlẹ́nu wọn, Mrs. White sọ pé a kì í ṣe pé a lè ṣe iṣẹ́ náà pẹ̀lú àṣeyọrí nìkan, ṣùgbọ́n a tún lè fi ọ̀nà kan náà tí a ń lò ní Amẹ́ríkà gbé e ró; àti pé Olúwa ti fi hàn án pé bí wọ́n bá bẹ̀rẹ̀ sí í san Ìdámẹ́wàá wọn, kódà láti inú èrè kékeré tí wọ́n ń rí, Ọlọ́run yóò mú wọn ṣe rere ré kọjá ohun tí wọ́n ń retí. Ó tún sọ fún wọn pé àwọn Olùtajà ìwé lè ta ìwé ní Scandinavia nípa gbígba àṣẹ ìrà ṣáájú, àti pé yóò kẹ́sẹ járí. Àwọn alábòójútó Ilé atẹ̀wé ní àwọn orílẹ̀-èdè wọ̀nyẹn sọ pé, “A kò lè ṣe é;” wọn “kò tí ì ta ìwé ní ọ̀nà yẹn rí.” Ohun tí ó ṣẹlẹ̀ lẹ́yìn náà ti fi hàn pé ohun tí áńgẹ́lì Olúwa fi hàn án nípa ọ̀rọ̀ yìí ga ré kọjá ọgbọ́n àwọn olùtajà ìwé àti àwọn olùtẹ̀wé ti ayé. Àṣeyọrí ti wà pẹ̀lú iṣẹ́ àwọn Olùtajà ìwé níbẹ̀ láti ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀ gan-an. Àwọn kan lára àwọn tí ó bẹ̀rẹ̀ sí í fi ìdá mẹ́wàá owó díẹ̀ tí wọ́n ń rí fún iṣẹ́ náà ti di Olùtajà ìwé. Wọn kò sì kàn rí ohun tí wọn fi ń gbé ara wọn ró nìkan; wọ́n tún ń rí owó púpọ̀ ju ti ìgbàkigbà rí lọ, nítorí náà wọ́n lè san Ìdámẹ́wàá tí ó pọ̀ púpọ̀ sí i.
GSAM 445.3Ní ọdún 1895, àwọn Olùtajà ìwé ta àwọn ìwé tí a tẹ̀ ní Ilé atẹ̀wé wa ní Christiana, Nọ́rwè, tí iye wọn lé ní $40,000. Ẹ kíyè sí èyí gẹ́gẹ́ bí àsọtẹ́lẹ̀ mìíràn tí ó ṣẹ, àti pé ó ṣẹ láìka bí a ṣe ń sọ ní gbogbo ọ̀nà, nínú ìjọ àti ní òde rẹ̀, pé a kò lè ṣe é.
GSAM 445.4Nípa iṣẹ́ àwọn ẹgbẹ́ ìwé ìhìn tí a dá sílẹ̀ ní 1871 àti lẹ́yìn náà, a lè sọ láìṣiyèméjì pé iye àwọn ènìyàn tí ó ti wá sí òtítọ́ nípasẹ̀ ìsapá irú àwọn òṣìṣẹ́ bẹ́ẹ̀ fẹ́rẹ̀ẹ́ tó iye àwọn tí ó wá nípasẹ̀ ìsapá àwọn òjíṣẹ́ fúnra wọn. Nípasẹ̀ ọ̀nà yìí, a ń kéde Ìhìn náà fún gbogbo orílẹ̀-èdè àti èdè ilẹ̀ ayé.
GSAM 446Ohun Ọ̀ṣọ́ àti Iṣẹ́ Ìwé Ìhìn
GSAM 446.1Ẹgbẹ́ Ìwé Ìhìn àti Iṣẹ́ Ìhìnrere ní California ròyìn ọ̀rọ̀ kan tí ó fani mọ́ra ní Oṣù Kẹrin, 1873. Ó jẹ́ pé gbogbo ohun ọ̀ṣọ́ tí àwọn tí ó ti gba òtítọ́ ní ìpínlẹ̀ náà fi tọrẹ fún ẹgbẹ́ náà títí di ọjọ́ yẹn ni a ti yọ́, tí a dán wò láti mọ bí wúrà àti fàdákà inú wọn ṣe pọ̀ tó, tí a sì tà ní iye wúrà àti fàdákà wọn gan-an fún $200. Gbogbo owó náà ni a fi ra àwọn ìwé ìhìn kéékèèké, ìwé pẹlẹbẹ àti ìwé ìròyìn tí a ti pín; ẹgbẹ́ náà sì ti mọ̀ dájú pé ogún ènìyàn ti gba òtítọ́ nípasẹ̀ àwọn ìwé tí a fi owó ohun ọ̀ṣọ́ náà rà. John I. Tay, ti Oakland, California, wà lára àwọn tí ó mọ òtítọ́ nípasẹ̀ kíkàwé.
GSAM 446San Francisco Gẹ́gẹ́ Bí Ibi Iṣẹ́ Ìhìnrere
GSAM 446.2Ní 1875, a fún ìjọ San Francisco ní Ẹ̀rí ìmọ̀ràn pàtàkì kan, tí a ń pe àfiyèsí sí nísinsìnyí nítorí bí ó ti ṣẹ lọ́nà tí ó yanilẹ́nu. Láti ìbẹ̀rẹ̀, ó di dandan fún ìjọ yìí láti máa yá gbọ̀ngàn fún ìjọsìn, pẹ̀lú ìnáwó tí ó pọ̀ àti ìnira díẹ̀. Kò ṣeé ṣe láti ṣe ọ̀wọ́ ìpàdé tí ó tẹ̀ lé ara wọn nínú wọn, nítorí a sábà máa ń nílò wọn fún àwọn iṣẹ́ mìíràn.
GSAM 446.3Ní ìrọ̀lẹ́ ọjọ́ 14 àti 20 Oṣù Kẹrin, 1875, a pe àwọn ọmọ ìjọ tí ó jẹ́ aṣáájú ní San Francisco jọ sí ilé Ìyáàfin J. L. James, ní Òpópónà Karùn-ún, nítòsí Òpópónà Ọjà. Níbẹ̀ ni Mrs. White sọ fún wa ohun tí a ti fi hàn án nínú Ìran wòlíì nípa ipò náà: pé San Francisco yóò máa jẹ́ ibi iṣẹ́ ìhìnrere nígbà gbogbo, níbi tí a ti lè máa ṣe iṣẹ́ náà; àti pé bí a bá fi ọgbọ́n darí ọ̀rọ̀ náà, àwọn ọkàn yóò máa bá a lọ láti gba òtítọ́. Bí a bá kọ́ ilé ìjọsìn kan níbi tí a lè pè àwọn ènìyàn sí, tí a sì lè ti ṣiṣẹ́, àwọn ọkàn yóò dara pọ̀ mọ́ wọn. Àwọn wọ̀nyí yóò sì tún ṣèrànwọ́ láti san ìnáwó àti láti san gbèsè tí ó di dandan láti jẹ nínú pípèsè ilé ìpàdé kan.
GSAM 447.1Mrs. White tẹ̀ síwájú pé òun ti rí i pé, nígbà tí òun bá tẹnu mọ́ ìjẹ́pàtàkì kí ìjọ San Francisco kọ́ ilé ìjọsìn kan, yóò dà bí ìgbésẹ̀ kan nínú òkùnkùn lójú ìjọ tálákà yẹn. Ṣùgbọ́n a pàṣẹ fún un láti sọ pé, bí wọ́n bá bẹ̀rẹ̀, wọn yóò rí bí ìtọ́jú Ọlọ́run yóò ṣe máa ṣí ọ̀nà sílẹ̀ níwájú wọn, ní ìṣísẹ̀ kọ̀ọ̀kan; àti pé a ó mú àwọn ọ̀rẹ́ dìde fún wọn ní gbogbo ọ̀nà, títí a ó fi san gbogbo gbèsè náà níkẹyìn.
GSAM 447.2Gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn díẹ̀ tí ó wà ní àwọn ìpàdé tí a ti mẹ́nu kàn, mo lè sọ pé èrò pé àwùjọ yẹn, tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé tálákà ayé yìí ni gbogbo wọn, yóò gbé ìgbésẹ̀ láti kọ́ ilé ìpàdé tí ó wọn ẹsẹ̀ bàtà 35 x 80, ní ìlú kan tí iye owó tí ó kéré jù fún ilẹ̀ kan dà bí ẹni pé kò lè kéré sí $6,000, dà bí “ìgbésẹ̀ kan nínú òkùnkùn” ní tòótọ́. Ohun kan ṣoṣo tí ó mú kí wọ́n gbé ìgbésẹ̀ náà ni ìgbẹ́kẹ̀lé kíkún tí wọ́n ní pé Ẹ̀rí ìmọ̀ràn tí Mrs. White fún wọn wá láti ọ̀dọ̀ Olúwa, àti pé yóò ṣẹ dájúdájú.
GSAM 447.3Níwọ̀n bí mo ti lọ́wọ́ nínú iṣẹ́ náà dé ìwọ̀n kan láti ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀ títí di ìsinsìnyí, mo fẹ́ sọ níbí pé Ẹ̀rí ìmọ̀ràn tí a mẹ́nu kàn lókè ti ṣẹ ní gbogbo kúlẹ̀kúlẹ̀ rẹ̀. Nígbà tí a bẹ̀rẹ̀ sí í wá ilẹ̀, a rí ilẹ̀ tí iye rẹ̀ jẹ́ $6,000 rà fún $4,000. Arábìnrin kan sọ pé òun yóò fi $1,000 tọrẹ bí òun bá lè ta ilé àti ilẹ̀ òun. Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ó fi ohun ìní náà lé aṣojú títà ilé àti ilẹ̀ lọ́wọ́, ẹni tí ó sọ fún un pé owó tí ó fẹ́ tà á kéré jù. Láàárín ọ̀sẹ̀ méjì, a ta ohun ìní rẹ̀ fún owó tí ó fi $1,000 ju iye tí ó kọ́kọ́ fi lé e lọ, ó sì san owó tí ó ṣèlérí. Ẹlòmíràn, arákùnrin tálákà kan tí kò rí bí a ṣe lè kọ́ ilé ìjọsìn náà, ṣùgbọ́n tí ó sọ pé, “Bí Olúwa bá sọ pé a gbọ́dọ̀ ṣe é, òun yóò ṣí ọ̀nà kan sílẹ̀,” rí i sí ìyàlẹ́nu rẹ̀ pé a ti parí pínpín ogún ọ̀kan nínú àwọn ìbátan rẹ̀, àti pé ó ti di olóhun $20,000 nípasẹ̀ rẹ̀. Ó fi $1,000 tọrẹ fún iṣẹ́ ilé náà, ó sì ra ìdá kẹta ilẹ̀ ìjọ náà láti kọ́ ilé gbígbé fún ara rẹ̀ sí i; nípa bẹ́ẹ̀, ó mú ìtura bá ẹgbẹ́ náà ní ọ̀nà méjì.
GSAM 448Ìrànlọ́wọ́ Pàtàkì Kan fún San Francisco
GSAM 448.1Bẹ́ẹ̀ ni a lè mẹ́nu kan ọ̀pọ̀ ẹ̀bùn àti ìrànlọ́wọ́ tí ìgbìmọ̀ náà rí bí wọ́n ṣe ń tẹ̀ síwájú nínú kíkọ́ ilé náà. Ó tó láti sọ pé a kọ́ ilé ìjọsìn náà, pẹ̀lú ilẹ̀ rẹ̀, fún nǹkan bí $14,000; àwọn ẹ̀bùn sì ti san ohun tí ó ju ìdajì iye náà lọ kí a tó parí ilé náà. Níwọ̀n bí Òpópónà Laguna, níbi tí a ti kọ́ ilé náà, ti wà ní apá ìlú kan tí ilé fún iṣẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ kò tó, ìgbìmọ̀ ilé-ẹ̀kọ́ wá láti yá àwọn yàrá ìsàlẹ̀ fún lílo gẹ́gẹ́ bí ilé-ẹ̀kọ́ kí a tó tilẹ̀ fi òrùlé sí ilé náà. Owó ilé tí ó jẹ́ dọ́là márùnléláàádọ́rin lóṣooṣù, tí a gbà fún àkókò tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ọdún méjì, san èlé àti ìnáwó ìtọ́jú ilé, ó sì jẹ́ kí ẹgbẹ́ náà lè fi gbogbo ohun tí ó bá rí kó jọ san gbèsè tí ó ṣẹ́ kù.
GSAM 448Ilé Ìtọ́jú Tí A Ti Ń Fi Omi Ṣe Ìwòsàn
GSAM 448.2Ní ìsinsìnyí, apá kékeré nínú gbèsè tí a jẹ nígbà yẹn ló ṣẹ́ kù. Ní apá ìsàlẹ̀ ilé ìjọsìn náà sì ni ilé ìtọ́jú tí a ti ń fi omi ṣe ìwòsàn wà, tí ó ní gbogbo ohun èlò tí a nílò, tí kò sì ní ìṣòro owó kankan. Iye rẹ̀ pọ̀ ju gbèsè tí ó ṣẹ́ kù lọ gan-an, gbèsè náà yóò sì di ohun àtijọ́ láìpẹ́.
GSAM 448.3Apá Ẹ̀rí ìmọ̀ràn náà tí ó sọ nípa àwọn ọkàn tí yóò gba òtítọ́ ti ṣẹ lọ́nà ìyanu púpọ̀. Kì í ṣe àwọn ènìyàn ní ogún-ogún nìkan, ṣùgbọ́n ọgọ́rọ̀ọ̀rún, ni ó ti gba ìmọ́lẹ̀ òtítọ́ ní ìlú náà, tí wọ́n sì ti tú ká sí onírúurú apá ilẹ̀ ayé nísinsìnyí. Látìgbàdégbà tí mo bá ṣèbẹ̀wò sí San Francisco, mo máa ń rí láti ènìyàn méjì sí mẹ́wàá tí ó ti gba òtítọ́ láti ìgbà tí mo ti pàdé wọn gbẹ̀yìn; òpin kò sì tí ì dé.
GSAM 449Ikú Alàgbà White
GSAM 449.1Ní nǹkan bí ọdún 1880, a kọ́ Mrs. White nípasẹ̀ Ẹ̀mí àsọtẹ́lẹ̀ pé kí ó sọ fún ọkọ rẹ̀, Alàgbà James White, pé kí ó bọ́ ọ̀pọ̀ nínú àwọn àníyàn àti ojúṣe tí ó ti rù sílẹ̀, kí ó sì jẹ́ kí wọ́n kọjá sí ọwọ́ àwọn ẹlòmíràn tí ó kéré ní ọjọ́ orí, nígbà tí òun yóò “múra sílẹ̀ fún ìyípadà ìkẹyìn rẹ̀”—èyí túmọ̀ sí pé eré ìje rẹ̀ lórí ilẹ̀ ayé yóò parí láìpẹ́. Ó bẹ̀rẹ̀ sí í fiyè sí ìtọ́ni yìí, kò sì sí àkókò láti fi falẹ̀ rárá, nítorí ní ọdún 1881 iṣẹ́ rẹ̀ dáwọ́ dúró, ó sì sùn nínú Jésù. Ní ọjọ́ 31 Oṣù Keje, ibà màláríà kọlù ú. Ní ọjọ́ 3 Oṣù Kẹjọ, a gbé e láti ilé rẹ̀ lọ sí Ilé Ìtọ́jú Ìlera Battle Creek, níbi tí ó ti gba gbogbo ìtọ́jú àti àbójútó tí ó ṣeé ṣe láti fún un, ṣùgbọ́n kò ṣàǹfààní kankan. Àìsàn rẹ̀ ń burú sí i. Láti ìbẹ̀rẹ̀ àìsàn rẹ̀, ó ní ìmọ̀lára pé “ìyípadà ìkẹyìn” òun ti dé.
GSAM 449Ọ̀rọ̀ Alàgbà Smith
GSAM 449.2Nígbà tí Alàgbà Uriah Smith ń sọ̀rọ̀ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ yìí, ó sọ pé: “Ó ṣòro kí ipò tí ikú rẹ̀ ti dé lè dára ju èyí lọ. Ní gbogbo ìgbà tí ó ṣì mọ ohun tí ń ṣẹlẹ̀ nínú ọjọ́ mẹ́ta ìkẹyìn àìsàn rẹ̀, ó jẹ́rìí pé òun kò ní ìrora kankan. Àwùjọ ńlá àwọn ọ̀rẹ́ olóòótọ́ tí ó ń sunkún dúró nínú ilé àti ní àyíká rẹ̀, nígbà tí ẹ̀mí rẹ̀ ń lọ díẹ̀díẹ̀ ní ọ̀sán Ọjọ́ Ìsinmi dídùn yẹn. Bí ẹni tí ó ń wọ oorun ìdákẹ́jẹ́ẹ́ ni ó ṣe lọ sínú ikú; nígbà tí gbogbo rẹ̀ sì parí, ó dà bí ẹni pé àlàáfíà dídùn kan ti tẹ̀dó sí gbogbo ẹ̀yà ojú rẹ̀. Ó dà bí ẹni pé a ti dáhùn àdúrà yìí:
GSAM 449.4Nígbà ikú rẹ̀, ọjọ́ orí rẹ̀ jẹ́ ọgọ́ta ọdún àti ọjọ́ méjì. Ọ̀wọ̀ tí àwọn ènìyàn ní fún un ní Battle Creek hàn nínú bí àwọn ènìyàn tí kò kéré sí ẹgbàá ó lé ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta ṣe wà ní ìsìnkú rẹ̀ ní ọjọ́ 13 Oṣù Kẹjọ. Ọ̀wọ́ kẹ̀kẹ́ ẹṣin márùndínlọ́gọ́rùn-ún àti ọ̀pọ̀ ènìyàn tí ó ń fi ẹsẹ̀ rìn sì tẹ̀ lé e lọ sí ibi ìsinmi ìkẹyìn rẹ̀ ní Ilẹ̀ Ìsìnkú Oak Hill.
GSAM 450.1Nínú ọ̀pọ̀ ọ̀rọ̀ ẹ̀rí tí a sọ lẹ́yìn ikú rẹ̀, tí a sì tẹ̀ jáde nínú Àyẹ̀wò àti Ìkéde, a fa èyí tí Alàgbà S. N. Haskell kọ yọ:—
GSAM 450.2“Nígbà tí mo bá ronú nípa ìdájọ́ rẹ̀ tí ó péye ní fẹ́rẹ̀ẹ́ gbogbo ipò pàjáwìrì, ìyọ́nú ọkàn àti ọlá inú tí ó fi hàn sí àwọn tí ó ṣìnà, àní sí àwọn tí ó ti hùwà ibi sí i pàápàá, nígbàkigbà tí ó bá rí ẹ̀rí ìrònúpìwàdà wọn, àti ìfẹ́ rẹ̀ fún ohun tí ó gbà pé ó tọ́, mo lè sọ ní tòótọ́ pé, Bàbá kan ní Israẹli ti ṣubú. Bí ó sì ti ń sinmi, iṣẹ́ náà àti ọ̀pọ̀ ènìyàn yóò mọ ohun tí àìsí ìríran jíjìn rẹ̀ àti ìtọ́jú rẹ̀ bí bàbá ṣe túmọ̀ sí.”
GSAM 450.3Nígbà tí ó kú, àwọn ọ̀tá wa sọ pé Ìhìn náà gbọ́dọ̀ dáwọ́ dúró nísinsìnyí. Kò rí bẹ́ẹ̀; àwọn ilé iṣẹ́ tí ó ti dá sílẹ̀ lábẹ́ ọwọ́ Ọlọ́run ni a ti yàn láti dàgbà sí títóbi jù bẹ́ẹ̀ lọ, kí wọ́n dà bí “àwọn igi tí Olúwa gbìn,” tí ọ̀pọ̀ ẹ̀ka tí ó ń so èso yóò sì tàn jáde láti inú wọn.
GSAM 450Àsọtẹ́lẹ̀ Nípa Ṣíṣe Òfin Ẹ̀sìn
GSAM 450.4Ọdún méjìdínlọ́gọ́ta ti kọjá láti ìgbà tí àwọn tí ó ń kéde Ìhìn áńgẹ́lì kẹta ti sọ pé àkókò ń bọ̀, gẹ́gẹ́ bí àsọtẹ́lẹ̀ Ìfihàn 13, tí a ó ṣe inúnibíni sí àwọn ènìyàn ní Àpapọ̀ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà àti ní ibòmíràn nítorí pípa Àwọn àṣẹ Ọlọ́run mọ́. Nínú ìwé kan tí Mrs. White kọ, tí àkọlé rẹ̀ ń jẹ́ Àwọn Ìkọ̀wé Àkọ́kọ́, a ka ohun tí ó tẹ̀ lé yìí nípa ẹ̀kọ́ náà:—
GSAM 450.5“Áńgẹ́lì náà sọ pé, ‘Ẹ wò!’ A yí àfiyèsí mi sí àwọn ènìyàn búburú, tàbí àwọn aláìgbàgbọ́. Gbogbo wọn ń ru sókè. Ìtara àti agbára tí ó wà pẹ̀lú àwọn ènìyàn Ọlọ́run ti ru wọn sókè, ó sì ti mú wọn bínú gidigidi. Ìdàrúdàpọ̀, ìdàrúdàpọ̀ wà ní gbogbo ọ̀nà. Mo rí àwọn ìgbésẹ̀ tí a gbé lòdì sí àwùjọ tí ó ní ìmọ́lẹ̀ àti agbára Ọlọ́run. Òkùnkùn ṣókùnkùn sí i yí wọn ká; síbẹ̀ wọ́n dúró ṣinṣin, wọ́n ní ìtẹ́wọ́gbà Ọlọ́run, wọ́n sì gbẹ́kẹ̀ lé e. Mo rí wọn nínú ìdààmú; lẹ́yìn náà mo gbọ́ tí wọ́n ń ké pe Ọlọ́run tọkàntọkàn. Ní ọ̀sán àti lóru igbe wọn kò dáwọ́ dúró: ‘Ìfẹ́ rẹ, Ọlọ́run, ni kí a ṣe! Bí yóò bá lè yin orúkọ rẹ lógo, ṣí ọ̀nà àbáyọ sílẹ̀ fún àwọn ènìyàn rẹ! Gbà wá lọ́wọ́ àwọn abọ̀rìṣà tí ó yí wa ká. Wọ́n ti yàn wá fún ikú; ṣùgbọ́n apá rẹ lè mú ìgbàlà wá.’”2
GSAM 451.1“Nígbà náà ni mo rí àwọn olórí ilẹ̀ ayé tí wọ́n ń gbìmọ̀ pọ̀, tí Sátánì àti àwọn áńgẹ́lì rẹ̀ sì ń ṣiṣẹ́ kára yí wọn ká. Mo rí ìwé àṣẹ kan, tí a pín àwọn ẹ̀dà rẹ̀ sí onírúurú apá ilẹ̀ náà, tí ó pa á láṣẹ pé àwọn ènìyàn ní àṣẹ, lẹ́yìn àkókò kan, láti pa àwọn ènìyàn mímọ́, àfi bí wọ́n bá fi ìgbàgbọ́ tí ó dá wọn yà sílẹ̀, tí wọ́n jáwọ́ nínú pípa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́, tí wọ́n sì máa pa Ọjọ́ kìíní ọ̀sẹ̀ mọ́.”3
GSAM 451Inúnibíni ní Amẹ́ríkà
GSAM 451.2Àwọn alátakò wa ti sọ pé inúnibíni kò lè dé sí orílẹ̀-èdè yìí láé, nítorí Òfin Ìpìlẹ̀ Àwọn Ìpínlẹ̀ Apapọ̀ Amẹ́ríkà kéde pé “Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin kò gbọdọ̀ ṣe òfin kankan láti fi ẹ̀sìn kan múlẹ̀, tàbí láti dí lílo ẹ̀sìn lọ́fẹ̀ẹ́ dúró.” Ní àfikún sí èyí, “Ìwé Ẹ̀tọ́” ti ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn ìpínlẹ̀ fòfin de ṣíṣe òfin nípa ẹ̀sìn. Láìka àwọn ọ̀rọ̀ ìdánilójú wọ̀nyí sí, àwọn ènìyàn wa ti ń bá a lọ láti kéde ìhìn náà tí ń kìlọ̀ àti ìmúrasílẹ̀ tí a nílò láti dojú kọ ìjà náà.
GSAM 451.3Ní 1863, a dá ẹgbẹ́ kan sílẹ̀ pẹ̀lú ète láti yí Òfin Ìpìlẹ̀ Àwọn Ìpínlẹ̀ Apapọ̀ Amẹ́ríkà àti àwọn òfin ilẹ̀ náà padà, kí wọ́n lè fi wọ́n fipá mú ẹ̀sìn ṣẹ. Àwọn èrò wọ̀nyí ti rí àwọn alátìlẹ́yìn ní kíákíá, ìlànà fífi agbára mú àwọn ènìyàn ṣe ohun tí ó tọ́, pàápàá nípa pípa Ọjọ́ kìíní ọ̀sẹ̀ mọ́, sì ti tàn débi pé inúnibíni gidi ti bẹ̀rẹ̀ ní ọ̀pọ̀ ìpínlẹ̀. Ó tilẹ̀ dé àwọn ìpínlẹ̀ tí òfin Ọjọ́ kìíní ọ̀sẹ̀ wọn yọ àwọn tí ń pa ọjọ́ mìíràn mọ́ nítorí ẹ̀rí ọkàn wọn sílẹ̀, a sì ti fi àwọn ènìyàn sínú ẹ̀wọ̀n nítorí pé wọn kò pa Ọjọ́ kìíní ọ̀sẹ̀ mọ́.
GSAM 452Ìmú Ní Ìgbà Ọgọ́rùn-ún àti Mẹ́rìndínlógún
GSAM 452.1Níwájú mi ni àkọsílẹ̀ ìmú Àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje ní Amẹ́ríkà ní ìgbà ọgọ́rùn-ún àti mẹ́rìndínlógún, láti ọdún 1878 sí oṣù kẹta, 1896. Nínú àwọn wọ̀nyí, a dá ọgọ́rùn-ún àti mẹ́sàn-án lẹ́bi. A ti fi ọ̀pọ̀ wọn sínú ẹ̀wọ̀n fún ogún sí ọgọ́ta ọjọ́, a sì fipá mú bíi méjìlá nínú wọn ṣiṣẹ́ nínú “ẹgbẹ́ ẹlẹ́wọ̀n tí a so pọ̀ mọ́ ẹ̀wọ̀n irin,” pẹ̀lú àwọn apànìyàn, àwọn olè àti àwọn ọ̀daràn tí ó burú jù lọ. Nínú gbogbo ẹjọ́ wọ̀nyí, àwọn tí ó dá wọn lẹ́jọ́ jẹ́wọ́ pé wọ́n wà lára àwọn aráàlú tí ó dára jù lọ.
GSAM 452Ẹgbẹ́ Òmìnira Ẹ̀sìn
GSAM 452.2Ní ọjọ́ 21 oṣù keje, 1889, a dá ẹgbẹ́ kan sílẹ̀ ní Battle Creek, Michigan, tí a pè ní Ẹgbẹ́ Òmìnira Ẹ̀sìn ti Orílẹ̀-èdè. Ète rẹ̀ ni láti tako ṣíṣe òfin ẹ̀sìn, láti tan ìmọ̀ sí àwùjọ nípa ìbáṣepọ̀ tòótọ́ tí ó yẹ kí ó wà láàárín ẹ̀sìn àti ìjọba aráàlú, àti láti ran àwọn tí a ń ṣe inúnibíni sí nítorí ẹ̀rí ọkàn wọn lọ́wọ́. Ẹgbẹ́ yìí ṣe iṣẹ́ púpọ̀ gidigidi nínú pípín àwọn ìwé kálẹ̀ àti fífi òye yé àwọn ènìyàn nípa ojúṣe àti ewu àkókò náà ní orílẹ̀-èdè wa. Ní tòótọ́, ó ṣe iṣẹ́ ńlá nínú títan àwọn ìkìlọ̀ tí ó wà nínú ìhìn náà nínú Ìfihàn 14:9-12 kálẹ̀.
GSAM 452Ìrànlọ́wọ́ Àwọn Ìwé Ìròyìn Tí Kì Í Ṣe Ti Ẹ̀sìn
GSAM 452.3Àwọn ìwé ìròyìn bíi New York Sun, New York World, Chicago Inter Ocean, àti àwọn mìíràn, bẹ̀rẹ̀ sí í sọ̀rọ̀ nípa àwọn inúnibíni tí a ń fi agbára ṣe sí Àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje ní àkókò náà, nínú àwọn ojú ewé ọ̀rọ̀ olóòtú wọn. Àwọn àpilẹ̀kọ jáde tí ó sọ̀rọ̀ láìbẹ̀rù nípa ìwà àìṣòdodo tí a hù sí aráàlú Àwọn Ìpínlẹ̀ Apapọ̀ Amẹ́ríkà nítorí pé ó tẹ̀lé ẹ̀rí ọkàn ara rẹ̀, àti nítorí pé ó pa ọjọ́ gan-an tí òfin Ọlọ́run yàn mọ́. Nípasẹ̀ irú àwọn àpilẹ̀kọ ìwé ìròyìn bẹ́ẹ̀, ọ̀ràn yìí dé ọ̀dọ̀ àràádọ́ta ọ̀kẹ́ òǹkàwé. Láàárín oṣù kan, òtítọ́ pàtàkì tí ó wà nínú Ìhìn áńgẹ́lì kẹta dé sí àfiyèsí àwọn ènìyàn tí ó pọ̀ ju gbogbo àwọn tí a ti lè dé ọ̀dọ̀ wọn ní ohun tí ó lé ní ogún ọdún lọ.
GSAM 453Ìbínú Ènìyàn Di Ìyìn fún Olúwa
GSAM 453.1Báyìí ni a ṣe rí i pé ìsapá àwọn ènìyàn láti dá iṣẹ́ Ọlọ́run dúró, àti láti rí àwọn òfin tí yóò ṣètìlẹ́yìn fún Ọjọ́ Ìsinmi tí a gbé dìde láti díje pẹ̀lú èyí tí òfin kẹrin pa láṣẹ, ti ṣí ọ̀nà sílẹ̀ fún òtítọ́ láti tẹ̀ síwájú ní kíákíá sí i.
GSAM 453.2Bí a ṣe ń ṣe àṣàrò nípa ohun tí a ti ṣe ní oṣù díẹ̀ nípasẹ̀ àwọn ọ̀nà wọ̀nyí, ẹsẹ Ìwé Mímọ́ méjì wá sí ọkàn wa pẹ̀lú agbára. Ọ̀kan kà pé, “Àwa kò lè ṣe ohunkóhun lòdì sí òtítọ́, bí kò ṣe fún òtítọ́;”4 Èkejì sì kà pé, “Nítòótọ́, ìbínú ènìyàn yóò yìn ọ́: ìyókù ìbínú ni ìwọ yóò dá dúró.”5
GSAM 453Àsọtẹ́lẹ̀ Nípa Àwọn Òfin Ọjọ́ kìíní ọ̀sẹ̀
GSAM 453.3Nínú Ẹ̀rí ìmọ̀ràn Nọ́ńbà 32, tí a tẹ̀ jáde ní 1885, ọ̀rọ̀ kan wà nípa bí a ó ṣe gbé àwọn òfin Ọjọ́ kìíní ọ̀sẹ̀ kalẹ̀ ní Àwọn Ìpínlẹ̀ Apapọ̀ Amẹ́ríkà. Ó kà pé: “Láti rí ìtẹ́wọ́gbà àti àtìlẹ́yìn àwọn ènìyàn, àwọn aṣòfin yóò gba ìbéèrè fún òfin Ọjọ́ kìíní ọ̀sẹ̀.”6 Ẹ jẹ́ kí a ronú fún ìṣẹ́jú díẹ̀ nípa bí èyí ti ṣẹ tẹ́lẹ̀.
GSAM 453Ṣíṣe Òfin Nípa Ìfihàn Àgbáyé
GSAM 453.4Ní 1892, a béèrè lọ́wọ́ Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin pé kí ó fòfin de ṣíṣí Ìfihàn Àgbáyé ní Ọjọ́ kìíní ọ̀sẹ̀. A ó ṣe ìfihàn náà ní Chicago, Illinois, láti oṣù karùn-ún sí oṣù kẹwàá ọdún náà. A gbé irú òfin bẹ́ẹ̀ kalẹ̀ ní ọjọ́ 19 oṣù keje, 1892, lábẹ́ irú ìfipá gan-an tí a ti sọ tẹ́lẹ̀ lókè. Ẹ sì rántí pé èyí ni ìgbà àkọ́kọ́ tí Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àwọn Ìpínlẹ̀ Apapọ̀ ti Àríwá Amẹ́ríkà ṣe òfin rí lórí ọ̀ràn Ọjọ́ Ìsinmi.
GSAM 453.5Àwọn ìjọ fi àtòjọ orúkọ tó pọ̀ gidigidi, àwọn ìwé ẹ̀bẹ̀ àti àwọn ìhìn tẹlifíráfù ránṣẹ́. Wọn kò kàn bẹ Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin, ṣùgbọ́n pẹ̀lú inú rere (?) wọ́n sọ fún àwọn aṣòfin náà pé “àwa fi èyí ṣe ìlérí fún ara wa àti fún ẹnì kejì wa pé láti àkókò yìí lọ, a ó kọ̀ láti dìbò fún tàbí ṣètìlẹ́yìn fún ọmọ Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin èyíkéyìí, yálà aṣòfin àgbà tàbí aṣojú, fún ipò tàbí iṣẹ́ ìgbọ́kànlé èyíkéyìí, tí ó bá dìbò fún ìrànlọ́wọ́ sí i ní irú ọ̀nà èyíkéyìí fún Ìfihàn Àgbáyé láìsí àwọn àdéhùn tí a sọ nínú àwọn ìpinnu wọ̀nyí.” Àdéhùn náà ni pé kí a ti Ìfihàn náà ní Ọjọ́ kìíní ọ̀sẹ̀.
GSAM 454Àwọn Ọ̀rọ̀ nínú Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin, 1892
GSAM 454.1Gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ àwọn ọ̀rọ̀ tí a sọ nínú Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin nígbà tí wọ́n fọwọ́ sí àbá òfin náà, ka èyí tí ó tẹ̀ lé:
GSAM 454.1“Èmi yóò fẹ́ rí kí a kọ ọ̀rọ̀ ìkọ̀sílẹ̀ náà sílẹ̀ ní kedere, kí Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àwọn Ìpínlẹ̀ Apapọ̀ Amẹ́ríkà sì dabaa rẹ̀. Ẹ kọ ọ́. Báwo ni ẹ ó ṣe kọ ọ́? ... Ẹ sọ ọ́ ní ọ̀rọ̀, bí ẹ bá láyà; ẹ gbèjà rẹ̀, bí ẹ bá láyà; mélòó nínú àwọn tí ó dìbò fún un ni yóò tún padà síbí? Mo ní ìrètí pé kò ní sí ẹnìkan. Ẹ ń fi ara yín sínú ewu nípa títakò ó.”
GSAM 454Ìṣògo Tí Ìjọ Ṣe
GSAM 454.2Ó hàn gbangba pé àwọn tí ó béèrè lọ́wọ́ Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin tí wọ́n sì rí i pé ó fọwọ́ sí àbá òfin yìí kà á sí ìṣẹ́gun pàtàkì nínú ètò wọn fún ṣíṣe òfin ẹ̀sìn. A mọ èyí nítorí pé ọ̀kan nínú àwọn òjíṣẹ́ olókìkí wọ̀nyí sọ nínú ìwàásù kan ní Pittsburg, Pennsylvania, ní kété lẹ́yìn ìṣẹ̀lẹ̀ náà pé:—
GSAM 454.3“A ti fi hàn lọ́nà tí ó lágbára jù lọ pé ìjọ ní ipa lórí àwọn ẹgbẹ́ ńlá ti òṣèlú tàbí ìjọba nínú ọ̀ràn Ìfihàn Àgbáyé tí ó ṣẹ̀ṣẹ̀ kọjá. Nígbà náà ni Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà ti Àwọn Ìpínlẹ̀ Apapọ̀ Amẹ́ríkà, ẹgbẹ́ tí ó ga jù lọ ní orílẹ̀-èdè náà, fetí sí ohùn ẹ̀sìn, tí ó sì fọwọ́ sí àbá òfin ìpín owó $5,000,000 fún Ìfihàn Àgbáyé, pẹ̀lú àdéhùn tí ìjọ gbé kalẹ̀ pé a kò gbọdọ̀ ṣí àwọn ẹnubodè ìfihàn ńlá náà ní Ọjọ́ kìíní ọ̀sẹ̀. Òtítọ́ ńlá tí ó dára yìí mú kí Kristẹni ronú pé bí a bá lè ṣe èyí, a tún lè gbé àwọn ìgbésẹ̀ mìíràn tí ó ṣe pàtàkì bákan náà. Ìjọ ń ní agbára sí i ní gbogbo ìgbà, a ó sì máa gbọ́ ohùn rẹ̀ lọ́jọ́ iwájú lọ́pọ̀ ìgbà ju ti àtẹ̀yìnwá lọ.”
GSAM 454.3Báyìí ni a ṣe rí bí ẹ̀rí ìmọ̀ràn tí a fi fúnni ní 1885 ti ṣẹ, tí ó sì ń ṣẹ sí i.
GSAM 455Ìṣọ̀kan Kátólíìkì àti Pùròtẹ́sítáǹtì
GSAM 455.1Ní ìsopọ̀ pẹ̀lú èyí, a ó tọ́ka sí àsọtẹ́lẹ̀ mìíràn tí a sọ ní 1885, tí ó sì tún wà nínú Ẹ̀rí ìmọ̀ràn Nọ́ńbà 32:—
GSAM 455.2“Nígbà tí ẹ̀sìn Pùròtẹ́sítáǹtì bá na ọwọ́ rẹ̀ kọjá ọ̀gbun láti di ọwọ́ agbára Róòmù mú; nígbà tí ó bá na ọwọ́ kọjá ọ̀gbun jíjìn láti bá ẹ̀sìn ìbánisọ̀rọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹ̀mí di ọwọ́ pọ̀; nígbà tí orílẹ̀-èdè wa, lábẹ́ ipa ìṣọ̀kan onípa mẹ́ta yìí, bá kọ gbogbo ìlànà Òfin Ìpìlẹ̀ rẹ̀ sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìjọba Pùròtẹ́sítáǹtì tí àwọn ènìyàn ń yan àwọn aṣojú rẹ̀, tí ó sì ṣètò láti tan irọ́ àti ẹ̀tàn ti póòpù kálẹ̀, nígbà náà ni a lè mọ̀ pé àkókò ti dé fún iṣẹ́ ìyanu Sátánì, àti pé òpin sún mọ́lé.”7
GSAM 455.3Láti fi hàn bí apá àkọ́kọ́ àsọtẹ́lẹ̀ yìí ti ń ṣẹ, a nílò kìkì láti pe àfiyèsí sí ohun tí ń ṣẹlẹ̀ ní àyíká wa. Ẹ wo àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì, àti àwọn òjíṣẹ́ àti àwọn ọmọ ìjọ, bí wọ́n ṣe ń wá ojúrere àwọn Kátólíìkì, tí wọ́n ń pè wọ́n wá sí àwọn àpéjọ wọn, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ẹ rántí pé ó ṣòro láti rí àmì kékeré kan pàápàá ti ohun tí a ń rí báyìí nípa ọ̀ràn yìí ní 1885, nígbà tí a fi ẹ̀rí ìmọ̀ràn tí ó wà lókè fúnni.
GSAM 455.4Láti fi àpẹẹrẹ bí àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì ṣe ń wá ọwọ́ àti ìrànlọ́wọ́ àwọn ọmọlẹ́yìn póòpù hàn, mo fa ọ̀rọ̀ yọ láti inú ìwé ìròyìn Kansas City (Mo.) Star ti ọjọ́ 18 oṣù kẹta, 1896.
GSAM 455Àwọn Mẹ́tọ́díìsì àti Ọjọ́ Pátíríkì Mímọ́
GSAM 455.5Dókítà Mitchell, pásítọ̀ ìjọ Mẹ́tọ́díìsì tí ó jẹ́ aṣáájú ní Kansas City, sọ ọ̀rọ̀ kan ní Ilé Eré Orin Coates, Kansas City, Mo., ní Ọjọ́ Pátíríkì Mímọ́, ọjọ́ 17 oṣù kẹta, 1896. Star pe apá kan nínú ọ̀rọ̀ náà ní “ìran kékeré bí eré orí ìtàgé.” A pàtẹ́wọ́ fún Dókítà Mitchell gidigidi nígbà tí ó sọ èyí pé:—
GSAM 455.6“Ìwà àìfaradà ẹlòmíràn jẹ́ ọmọ àìmọ̀kan. A kò farada ẹlòmíràn nítorí pé a kò mọ àwọn aládùúgbò wa dáadáa tó. Àwa Pùròtẹ́sítáǹtì ni a ti kọ́ láti gba àwọn ohun tí ẹnu kò lè sọ gbọ́ nípa àwọn Kátólíìkì. A ti kọ́ àwọn Kátólíìkì láti gba àwọn ohun tí ẹnu kò lè sọ gbọ́ nípa àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì. Ní báyìí, a rí àwọn èrò àṣìṣe wa nípa ara wa nígbà tí a bá sún mọ́ra débi tí a lè wo ojú ara wa, tí a sì lè di ọwọ́ ara wa mú; bí a bá sáà mọ ara wa sí i, a ó nífẹ̀ẹ́ ara wa sí i. A ti dúró lọ́tọ̀ọ̀tọ̀, a sì ti ń ṣàríwísí ara wa. Ìtìjú ni fún àwọn ọmọlẹ́yìn Kristi ẹni ìbùkún. Gbogbo àwọn Kristẹni ni a ti rà padà nípa ẹ̀jẹ̀ iyebíye kan náà; oore-ọ̀fẹ́ Ọlọ́run kan náà ni ó ń gbé wa ró, a sì ń retí láti dé ọ̀run kan náà. Ẹ gbọ́, ará, ó yẹ kí a bẹ̀rẹ̀ sí í mọ ara wa ní ìsàlẹ̀ yìí.”
GSAM 456.1Star tẹ̀ síwájú pé:—
GSAM 456.2“Dókítà Mitchell wá yíjú sí Bàbá Dalton [àlùfáà Kátólíìkì] tí ó jókòó lẹ́yìn rẹ̀ gan-an, ó sì na ọwọ́ rẹ̀, ó ní, ‘Arákùnrin Dalton, ọwọ́ mi rèé.’ Bàbá Dalton dìde, ó sì di ọwọ́ tí a nà sí i mú. Bí Dókítà Mitchell ṣe ń gbọn ọwọ́ rẹ̀, ó sọ pé, ‘Ìtìjú ńlá ni yóò jẹ́ bí, lẹ́yìn tí a ti gbé fún ìgbà pípẹ́ bẹ́ẹ̀ ní ìlú kan náà lórí ilẹ̀ ayé, a bá nílò áńgẹ́lì kan láti fi wá hàn sí ara wa ní ọ̀run. Ẹ jẹ́ kí a mọ ara wa níhìn-ín lórí ilẹ̀ ayé.’ Àwọn olùgbọ́ pàtẹ́wọ́, lẹ́yìn tí Bàbá Dalton sì jókòó, Dókítà Mitchell tẹ̀ síwájú nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀.”
GSAM 456Ohun Ńlá Tí Yóò Mú Ìpinnu Wá
GSAM 456.3A fa ọ̀rọ̀ yọ láti inú ìwé ìhìn mìíràn tí a kọ ní Melbourne, Australia, ọjọ́ 18 oṣù kejì, 1892:
GSAM 456.3“A fi gbogbo ọ̀run hàn mí bí ó ti ń wo bí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ṣe ń ṣí sílẹ̀. Àkókò líle tí yóò mú ìyípadà wá yóò farahàn nínú ìjà ńlá tí ó ti pẹ́ nípa ìjọba Ọlọ́run lórí ilẹ̀ ayé. Ohun ńlá tí yóò mú ìpinnu wá yóò ṣẹlẹ̀, àti pé láìpẹ́ rárá.”
GSAM 456“Orílẹ̀-èdè Kristẹni” ti Adájọ́ Brewer
GSAM 456.4Ọjọ́ mọ́kànlá lẹ́yìn tí a kọ ìwé yìí, àti kí ó tó dé Àwọn Ìpínlẹ̀ Apapọ̀ Amẹ́ríkà, ìṣẹ̀lẹ̀ kan ṣẹlẹ̀ tí àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì àti àwọn Kátólíìkì tọ́ka sí gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó mú ìpinnu wá nípa kádàrá orílẹ̀-èdè yìí. Mo ń tọ́ka sí ìpinnu Ilé Ẹjọ́ Gíga Jù Lọ ti Àwọn Ìpínlẹ̀ Apapọ̀ Amẹ́ríkà, pé “Orílẹ̀-èdè Kristẹni ni èyí,” tí Olórí Adájọ́ Brewer kéde ní ọjọ́ 29 oṣù kejì. Gẹ́gẹ́ bí a ti fi hàn tẹ́lẹ̀, ní ọjọ́ 19 oṣù keje ọdún kan náà, a fọwọ́ sí Àbá Òfin Títì Ìfihàn Àgbáyé ní Ọjọ́ kìíní ọ̀sẹ̀. Àwọn òjíṣẹ́ tí ó bẹ̀bẹ̀ gidigidi pé kí a fọwọ́ sí i ṣe ẹ̀bẹ̀ wọn pẹ̀lú ìtara lórí ìdí pé, bí Ilé Ẹjọ́ Gíga Jù Lọ ti kéde pé orílẹ̀-èdè Kristẹni ni èyí, ó yẹ láìsí àní-àní kí a dáàbò bo Ọjọ́ Ìsinmi Kristẹni kúrò lọ́wọ́ ìsọ̀dọ̀tí. Bákan náà ni ẹgbẹ́ Àtúnṣe Orílẹ̀-èdè ṣe ronú. Níwọ̀n bí èyí ti jẹ́ orílẹ̀-èdè Kristẹni, ó yẹ kí ó gba Ọlọ́run àti àwọn òfin rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ ìjọba, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Lóòótọ́, ohun ńlá tí ó mú ìpinnu wá ṣẹlẹ̀ nínú ìjà ìkẹyìn yìí, “àti pé láìpẹ́ rárá.”
GSAM 457Àwọn Wòlíì Àtijọ́
GSAM 457.1Ó dàbí pé irú méjì ni àwọn ìran wòlíì tí a fi fún àwọn ìránṣẹ́ Ọlọ́run, àwọn wòlíì—ọ̀kan ni a pè ní “àwọn ìran gbangba,” tàbí àwọn ìran tí a fi fúnni níbi tí a ti lè rí ẹni náà nígbà tí ó wà nínú ìran; èkejì sì ni a pè ní “àwọn ìran òru.” A tọ́ka sí irú ìran àkọ́kọ́ nínú 1 Sámúẹ́lì 3:1, níbi tí a ti rí ìrírí Sámúẹ́lì ọmọ kékeré nínú àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí: “Ọ̀rọ̀ Olúwa ṣọ̀wọ́n ní ọjọ́ wọnnì; kò sí ìran gbangba.”
GSAM 457Àwọn Ìran Gbangba
GSAM 457.2Irú ìran wòlíì yìí (ìran gbangba) ni wòlíì Ìsíkíẹ́lì wà nínú rẹ̀ nígbà tí ọwọ́ Olúwa wà lára rẹ̀. Bí àwọn àgbààgbà Júdà ṣe jókòó níwájú rẹ̀, wọ́n rí i nínú ìran gbangba.8 Ní ìgbà mìíràn, wòlíì Dáníẹ́lì wọ inú ìran wòlíì láàárín àwọn alákòóso Kálídíà. Bí wọ́n bá dúró, wọ́n ì bá ti rí i nínú ìran, ṣùgbọ́n dípò bẹ́ẹ̀, “ìwárìrì ńlá ṣubú lù wọ́n, débi pé wọ́n sá lọ láti fi ara wọn pamọ́.”9
GSAM 457Àwọn Ìran Òru ti Mrs. White
GSAM 457.3Gbogbo àwọn ìran wòlíì àkọ́kọ́ ti Mrs. White jẹ́ ìran gbangba. Láti 1884, irú àwọn ìran náà ti yí padà ní ọ̀nà yìí, nítorí pé ní báyìí wọ́n jẹ́ ohun tí a pè ní “àwọn ìran òru” nínú Ìwé Mímọ́. Kì í ṣe àlá lásán, ṣùgbọ́n áńgẹ́lì dídán kan náà ni ó ń farahàn, tí ó ń fún un ní ìtọ́ni, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní àwọn ọdún àtẹ̀yìnwá nínú àwọn ìran gbangba. Ọ̀pọ̀ àpẹẹrẹ “àwọn ìran òru” ni a kọ sínú Bíbélì, gẹ́gẹ́ bí a ti lè rí nírọ̀rùn nípa kíka Gẹ́nẹ́sísì 46:2; Dáníẹ́lì 2:19; 7:13; Ìṣe Àwọn Àpọ́sítélì 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25.
GSAM 458.1Nínú àwọn ìran òru wọ̀nyí ti Mrs. White, ọ̀pọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ pàtàkì ni a ti sọ, tí wọ́n sì ti ṣẹ lọ́nà tí ó péye gidigidi, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàkíyèsí tẹ́lẹ̀. N ó ṣe àkíyèsí díẹ̀ nínú àwọn ìran tí ó wá ní àkókò tí ó sún mọ́ wa sí i báyìí.
GSAM 458Gbígbé Lọ sí Washington
GSAM 458.2Ní 1893, Mrs. White sọ pé:
GSAM 458.2“Ọ̀pọ̀ iṣẹ́ ju ni a ń kó jọ sí Battle Creek nísinsìnyí. Bí a bá pín àwọn iṣẹ́ wọ̀nyí, tí a sì fi wọ́n sí àwọn ìlú mìíràn, níbi tí ìmọ́lẹ̀ àti ìmọ̀ ti lè jẹ́ ìbùkún fún àwọn agbègbè mìíràn, yóò bá ètò Ọlọ́run mu. Olúwa kò fẹ́ Jerúsálẹ́mù kejì ní Battle Creek. Àwọn àtúnṣe àti ìyípadà ńlá, àti gbígbé àwọn ohun èlò iṣẹ́ àti àwọn ilé-iṣẹ́ lọ sí ibòmíràn, yóò ní láti wáyé bí a ó bá ṣe ìfẹ́ Ọlọ́run.”
GSAM 458.3Ní Àpéjọ Gbogbogbo ní Oakland, California, ní oṣù kẹta, 1903, ó sọ pé:
GSAM 458.3“Láti ọ̀pọ̀ ọdún ni a ti ń fún àwọn ènìyàn wa ní ìkìlọ̀ pé, Ẹ kúrò ní Battle Creek. Ṣùgbọ́n nítorí ọ̀pọ̀ iṣẹ́ tí a dá sílẹ̀ níbẹ̀, ó rọrùn láti dúró, àwọn ènìyàn kò sì lè rí ìdí tí wọ́n fi yẹ kí wọ́n kó lọ.”
GSAM 458.4“Ní ìdáhùn sí ìbéèrè tí a ti béèrè nípa fífi ibòmíràn ṣe ibùgbé, mo dáhùn pé, Bẹ́ẹ̀ ni. Ẹ jẹ́ kí a gbé àwọn ọ́fíìsì Àpéjọ Gbogbogbo àti iṣẹ́ ìtẹ̀wé kúrò ní Battle Creek. Èmi kò mọ ibi tí yóò jẹ́, yálà ní Etíkun Àtìláńtíìkì tàbí ní ibòmíràn. Ṣùgbọ́n èyí ni èmi yóò sọ, Ẹ má ṣe fi òkúta kan tàbí bíríkì kan lélẹ̀ ní Battle Creek láé láti tún ọ́fíìsì Review kọ́ níbẹ̀. Ọlọ́run ní ibi tí ó dára jù fún un.”
GSAM 458.5Lẹ́yìn tí wọ́n gbọ́ ìtọ́ni yìí, àpéjọ àwọn onígbàgbọ́ dìbò pé “kí a gbé àwọn ọ́fíìsì Àpéjọ Gbogbogbo kúrò ní Battle Creek, Michigan, lọ sí ibi kan ní Etíkun Àtìláńtíìkì.”
GSAM 459.1Nínú ìgbìmọ̀ Àpéjọ Gbogbogbo tí a ṣe ní Battle Creek lẹ́yìn ìpàdé Àpéjọ Gbogbogbo, a dìbò pé “àwa fara mọ́ kí a fi olú ọ́fíìsì Àpéjọ Gbogbogbo sí àyíká Ìlú New York.” Nítorí náà, a yan ìgbìmọ̀ ńlá kan láti wá ibi tí ó ṣeé lò. Ìgbìmọ̀ náà sọ ètò wọn fún Mrs. White, wọ́n sì béèrè bóyá ó ní ìmọ́lẹ̀ sí i fún wọn. Ní ìdáhùn, ó sọ pé:—
GSAM 459.2“Kí Olúwa ràn wá lọ́wọ́ láti gbé ìgbésẹ̀ pẹ̀lú òye àti àdúrà. Ó dá mi lójú pé ó fẹ́ kí a mọ ibi tí a ó fi ilé atẹ̀wé wa sí, àti pé láìpẹ́ rárá. Mo gbà pé ọ̀nà kan ṣoṣo tí a lè gbà láìséwu ni láti múra sílẹ̀ láti kó lọ ní kété tí àwọsánmà bá gbéra. Ẹ jẹ́ kí a gbàdúrà pé kí ó tọ́ wa sọ́nà. Ó ti fi hàn nípasẹ̀ ìtọ́jú rẹ̀ pé ó fẹ́ kí a kúrò ní Battle Creek....
GSAM 459.3“Ó yẹ kí a ṣe iṣẹ́ wa ní New York, ṣùgbọ́n èmi kò lè sọ bóyá ó yẹ kí a dá ilé atẹ̀wé wa sílẹ̀ níbẹ̀. Èmi kò lè ka ìmọ́lẹ̀ tí mo ti rí sí ohun tí ó ṣe kedere tó láti fi ṣètìlẹ́yìn fún ìgbésẹ̀ náà.”
GSAM 459.4Lẹ́yìn tí ìgbìmọ̀ náà ti lo ohun tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ọ̀sẹ̀ méjì ní wíwá káàkiri Ìlú New York àti àwọn ìlú tí ó yí i ká, wọn kò rí ibi tí ó yẹ fún ilé atẹ̀wé náà. Nígbà náà ni lẹ́tà kan dé, tí a kọ ní ọjọ́ 30 oṣù karùn-ún, nínú èyí tí Mrs. White sọ pé:—
GSAM 459.5“Bí àwọn arákùnrin wa ṣe ń wá ibi fún ilé atẹ̀wé Review and Herald, wọ́n gbọdọ̀ wá Olúwa tọkàntọkàn. Wọ́n gbọdọ̀ gbé ìgbésẹ̀ pẹ̀lú ìṣọ́ra ńlá, wíwà lójúfò àti àdúrà, kí wọ́n sì máa mọ àìlera ara wọn ní gbogbo ìgbà. A kò gbọdọ̀ gbẹ́kẹ̀ lé ìdájọ́ ènìyàn. A gbọdọ̀ wá ọgbọ́n tí Ọlọ́run ń fi fúnni....
GSAM 459.6“Nípa dídá ilé-iṣẹ́ náà sílẹ̀ ní New York, mo gbọdọ̀ sọ pé, Ẹ ṣọ́ra. Èmi kò fara mọ́ kí ó wà nítòsí New York. Èmi kò lè sọ gbogbo ìdí mi nísinsìnyí, ṣùgbọ́n ó dá mi lójú pé ibi yòówù tí ó bá wà láàárín ọgbọ̀n máìlì sí ìlú náà yóò sún mọ́ ọn jù. Ẹ yẹ àyíká àwọn ibi mìíràn wò. Ó dá mi lójú pé ó yẹ kí a ṣàyẹ̀wò àwọn àǹfààní Washington, D.C., dáadáa.
GSAM 460.1“A kò gbọdọ̀ dá ilé-iṣẹ́ yìí sílẹ̀ nínú ìlú tàbí ní ẹ̀yìn odi ìlú. Ó yẹ kí a dá a sílẹ̀ ní agbègbè ìgbèríko, níbi tí ilẹ̀ ti lè yí i ká.”
GSAM 460Àsọtẹ́lẹ̀ Nípa Ìpèsè Tí Ó Ṣe Wá Lóore
GSAM 460.2Pẹ̀lú ìmọ̀ yìí, ìgbìmọ̀ náà bẹ̀rẹ̀ sí í wá ní àyíká Washington pẹ̀lú àdúrà, nígbà tí lẹ́tà kẹta dé tí ó ní ìtọ́ni yìí nínú:
GSAM 460.2“A ti ń gbàdúrà fún ìmọ́lẹ̀ nípa ibi tí iṣẹ́ wa yóò wà ní Ìlà-oòrùn, ìmọ́lẹ̀ sì ti dé bá wa lọ́nà tí ó ṣe kedere gidigidi. A ti fún mi ní ìmọ́lẹ̀ tí ó dájú pé a ó fi àwọn ibi kan sí ọjà fún wa láti rà, tí àwọn ọkùnrin tí ó ní owó láti ná lọ́fẹ̀ẹ́ ti ná owó púpọ̀ sí. Àwọn tí wọ́n ni àwọn ààfin wọ̀nyí kú, tàbí kí ohun mìíràn gba àfiyèsí wọn, a sì fi ohun ìní náà sí ọjà ní owó tí ó kéré gidigidi....
GSAM 460.3“Láti inú ìmọ́lẹ̀ tí a fi fún mi, mo mọ̀ pé, fún àkókò yìí, olú ọ́fíìsì Review and Herald yẹ kí ó wà nítòsí Washington.”
GSAM 460A Rí Ibi Tí A Sọ Tẹ́lẹ̀
GSAM 460.4Pẹ̀lú ìwé ìhìn yìí lọ́wọ́, ìgbìmọ̀ náà bẹ̀rẹ̀ sí í wá ibi kan ní Agbègbè Columbia, ṣùgbọ́n wọn kò rí ilẹ̀ kankan fún owó tí ó kéré ju ẹgbẹ̀rún dọ́là kan fún éékà kan. Níkẹyìn, a pe àfiyèsí wọn sí Takoma Park. Èyí tí ó tẹ̀ lé ni ìròyìn ìgbìmọ̀ náà:—
GSAM 460.5“A rí ilẹ̀ kan tí ó tó bíi àádọ́ta éékà ní òde Agbègbè náà díẹ̀, ṣùgbọ́n nínú ààlà ìlú Takoma Park, tí a lè rà fún ẹgbẹ̀rún mẹ́fà dọ́là, tàbí ní iye ọgọ́rùn-ún àti ogún dọ́là fún éékà kan. A yẹ ibi yìí wò dáadáa. A rí i pé ní ọdún díẹ̀ sẹ́yìn, oníṣègùn kan láti Boston ti yàn án gẹ́gẹ́ bí ibi fún ilé ìtọ́jú ìlera. A sọ pé ó ti ná nǹkan bí ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́ta dọ́là láti rà á àti láti ṣá gbogbo àwọn igbó kékeré, àwọn igi gígé àti ìdọ̀tí kúrò lórí rẹ̀. Ìṣòro owó kò jẹ́ kí ó lè mú ètò rẹ̀ ṣẹ, ilẹ̀ náà sì bọ́ sí ọwọ́ ọkùnrin kan tí ó ti gbà á gẹ́gẹ́ bí ìdúró fún owó tí ó yá a. Ó ná ọkùnrin yìí ní ẹgbẹ̀rún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún dọ́là.
GSAM 461.1“Àwọn ará ìlú Takoma Park, tí olórí ìlú àti díẹ̀ nínú àwọn aṣáájú ń ṣojú fún, fi tọkàntọkàn tẹ́wọ́ gbà wá sí ibẹ̀, wọ́n sì fún wa ní ìdánilójú ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ọ̀rẹ́ láti mú àwọn ètò wa ṣẹ.
GSAM 461.2“Nínú gbogbo ìrìnàjò àti ìwádìí wa, a kò rí ibi mìíràn tí ó bá àwọn àlàyé inú àwọn ẹ̀rí ìmọ̀ràn mu ní kíkún bí èyí. A gbàgbọ́ pé ìtọ́jú Ọlọ́run ti darí wa sí ibi tí ó fẹ́ kí a gbé.”
GSAM 461.3Níwọ̀n ìmúṣẹ ọ̀pọ̀ ẹ̀rí ìmọ̀ràn tí a gbé kalẹ̀ nínú orí yìí àti àwọn orí tí ó ṣáájú, ẹ jẹ́ kí a “gba Olúwa Ọlọ́run wa gbọ́, kí a sì fìdí múlẹ̀; kí a sì gba wòlíì rẹ̀ gbọ́, kí a sì ṣe rere,” kí a lè múra sílẹ̀ fún àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ń bọ̀ lọ́jọ́ iwájú, kí wọ́n má bàa dé bá wa láìròtẹ́lẹ̀.