Orí 4 — Àkókò Òpin
GSAM 77.1“Nígbà náà ni mo wí pé, Olúwa mi, kí ni yóò jẹ́ òpin àwọn nǹkan wọ̀nyí? Ó sì wí fún mi pé, Lọ ọ̀nà rẹ, Dáníẹ́lì: nítorí pé a ti pa àwọn ọ̀rọ̀ náà mọ́, a sì fi èdìdì dì wọ́n títí dé àkókò òpin. ... Àwọn ènìyàn búburú yóò máa ṣe búburú: kò sí ẹnìkan nínú àwọn búburú tí yóò lóye; ṣùgbọ́n àwọn ọlọ́gbọ́n yóò lóye.”1
GSAM 77.1“Ó wí fún mi pé, Lóye, ìwọ ọmọ ènìyàn: nítorí ní àkókò òpin ni ìran náà yóò ṣẹ.”2
GSAM 77.1“Ṣùgbọ́n ìwọ, Dáníẹ́lì, pa àwọn ọ̀rọ̀ náà mọ́, kí o sì fi èdìdì dì ìwé náà, títí dé àkókò òpin; ọ̀pọ̀ ènìyàn yóò máa rìn kiri, ìmọ̀ yóò sì pọ̀ sí i.”3
GSAM 77.1Kí ni a túmọ̀ sí níhìn-ín nípa “àkókò òpin”? Kò lè jẹ́ òpin gangan fúnra rẹ̀, nítorí pé bí ó bá rí bẹ́ẹ̀, apá àsọtẹ́lẹ̀ Dáníẹ́lì tí a “pa mọ́” kò ní wúlò fún aráyé. Bí “àwọn nǹkan tí a ṣí payá ṣe jẹ́ tiwa,”4 apá yìí gbọ́dọ̀ wúlò ní àkókò kan. Nítorí náà, ọ̀rọ̀ náà “àkókò òpin” gbọ́dọ̀ tọ́ka sí àkókò kan kété ṣáájú òpin fúnra rẹ̀, níbi tí a ó ti lóye àwọn nǹkan tí a sọ fún Dáníẹ́lì.
GSAM 77Ọjọ́ Ìmúrasílẹ̀ Rẹ̀
GSAM 77.2Láìsí àní-àní, ó ń tọ́ka sí àkókò tí wòlíì Náhúmù pè ní “ọjọ́ ìmúrasílẹ̀ rẹ̀.” Níbẹ̀ wòlíì náà ń sọ nípa ìparun Nínéfè pẹ̀lú “ariwo pàṣán, ariwo ìró àwọn kẹ̀kẹ́, ti àwọn ẹṣin tí ń fò sókè, àti ti àwọn kẹ̀kẹ́ ogun tí ń bẹ́ sókè.”5 A kọ́kọ́ fa àfiyèsí wòlíì náà sí ìpọ́njú tí ó tóbi jù tí yóò dé bá gbogbo ayé, nígbà tí “àwọn òkè ń mì nítorí rẹ̀, àwọn òkè kéékèèké sì ń yọ́, ilẹ̀ sì ń jó níwájú rẹ̀, bẹ́ẹ̀ ni ayé àti gbogbo àwọn tí ń gbé inú rẹ̀. Ta ni ó lè dúró níwájú ìbínú rẹ̀? Ta ni ó lè fara da ìgbóná ìbínú rẹ̀? A tú ìbínú rẹ̀ jáde bí iná, àwọn àpáta sì ń wó lulẹ̀ nítorí rẹ̀.... Òpin pátápátá ni yóò ṣe; ìpọ́njú kì yóò tún dìde lẹ́ẹ̀kan sí i.”6
GSAM 78Àwọn Kẹ̀kẹ́ Ogun Pẹ̀lú Àwọn Ògùṣọ́ Iná
GSAM 78.1Wòlíì náà tún ń sọ síwájú nípa ọjọ́ ìmúrasílẹ̀ yìí: “Àwọn kẹ̀kẹ́ ogun yóò ní àwọn ògùṣọ́ iná ní ọjọ́ ìmúrasílẹ̀ rẹ̀, àwọn igi fírì yóò sì mì gidigidi. Àwọn kẹ̀kẹ́ ogun yóò ru ní àwọn òpópónà, wọ́n yóò kọlu ara wọn ní àwọn ọ̀nà gbígbòòrò: wọ́n yóò dà bí ògùṣọ́, wọ́n yóò sì sáré bí mànàmáná. Yóò ka àwọn akọni rẹ̀; wọ́n yóò kọsẹ̀ bí wọ́n ṣe ń rìn; wọ́n yóò yára lọ sí odi rẹ̀, a ó sì pèsè ààbò.”7
GSAM 78.2Àpèjúwe tó péye gan-an nípa ọkọ̀ ojú irin mànàmáná òde-òní ni èyí, pẹ̀lú olùdarí tí ń ka àwọn arìnrìn-àjò rẹ̀, tí ó sì ń tún wọn kà léraléra, láti ibùdó dé ibùdó, tí wọ́n sì ń kọsẹ̀ bí wọ́n ṣe ń rìn nígbà tí ọkọ̀ ojú irin bá ń lọ. Lẹ́yìn náà ni lílo púpọ̀ gidigidi ti àwọn igi fírì fún àwọn igi ìdábùú ojú irin, iṣẹ́ afárá, àwọn àgọ́ ìdábò bo kúrò nínú yìnyín, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. A sọ pé ọ̀nà kan lórí àwọn òkè Sierra Nevada ní 47 maili ti àwọn àgọ́ igi fírì fún yìnyín. Wòlíì náà sì sọ pé èyí yóò wà ní “ọjọ́ ìmúrasílẹ̀ rẹ̀.”
GSAM 78.3Wòlíì Jọẹ́lì tún sọ̀rọ̀ nípa àkókò òpin yìí nígbà tí a fún àwọn ìránṣẹ́ Olúwa ní àṣẹ pé, “Fọn kàkàkí ní Síónì, kí o sì kéde ìkìlọ̀ lórí òkè mímọ́ mi: kí gbogbo àwọn olùgbé ilẹ̀ náà mì; nítorí ọjọ́ Olúwa ń bọ̀, ó sì sún mọ́lé.”8
GSAM 78.4Wòlíì Sefáníà tún sọ pé, “Ẹ kó ara yín jọ, bẹ́ẹ̀ ni, ẹ kó ara yín jọ, ẹ̀yin orílẹ̀-èdè tí a kò fẹ́ràn; kí ìlànà náà tó mú jáde, kí ọjọ́ náà tó kọjá bí ìyàngbò, kí ìbínú líle Olúwa tó dé bá yín, kí ọjọ́ ìbínú Olúwa tó dé bá yín. Ẹ wá Olúwa, gbogbo ẹ̀yin onírẹ̀lẹ̀ ilẹ̀, tí ẹ ti ṣe ìdájọ́ rẹ̀; ẹ wá òdodo, ẹ wá ìrẹ̀lẹ̀: bóyá a ó fi yín pamọ́ ní ọjọ́ ìbínú Olúwa.”9
GSAM 79.1Láti mọ̀ sí i ní kíkún ohun tí ọ̀rọ̀ náà “àkókò òpin” túmọ̀ sí, àti ìgbà tí ó bẹ̀rẹ̀, a ó ṣàkíyèsí àpẹẹrẹ mìíràn níbi tí a ti lo ọ̀rọ̀ kan náà. Nínú orí kọkànlá Dáníẹ́lì, a ṣàfihàn agbára inúnibíni kan tí ó yẹ kí ó di ìjọba rẹ̀ mú títí dé àkókò òpin. Olúwa sọ nípa agbára inúnibíni náà pé, “Àwọn kan nínú àwọn ọlọ́gbọ́n yóò ṣubú, láti dán wọn wò, láti wẹ̀ wọn mọ́, àti láti sọ wọ́n di funfun, títí dé àkókò òpin: nítorí pé ó [àkókò òpin] ṣì wà fún àkókò tí a yàn.”10
GSAM 79Iṣẹ́ Ìwo Kékeré
GSAM 79.2Àwọn olùtumọ̀ Pùròtẹ́sítáǹtì sábà máa ń fohùn ṣọ̀kan pé agbára yìí àti “ìwo kékeré” inú Dáníẹ́lì keje tọ́ka sí ìjọ Róòmù, tí ó ní agbára ìjọba lọ́wọ́ fún àkókò “tí a yàn.” Àkókò tí a yàn náà ni “àkókò, àwọn àkókò, àti ìdajì.”11 Èyí ni ọjọ́ àsọtẹ́lẹ̀ 1260—ọdún 1260—ti ìṣàkóso ìjọba ìwo kékeré náà, láti 538 dé 1798 Lẹ́yìn Kristi. Ní ọjọ́ ìkẹyìn yẹn, a gba agbára ìjọba ìwo kékeré náà kúrò, ní “àkókò tí a yàn.” Nítorí náà, ní àkókò yẹn àwọn ènìyàn ti dẹ́kun láti “ṣubú” ní ọwọ́ agbára yẹn, bí wọ́n ti ń ṣubú tẹ́lẹ̀. Ọdún yìí, 1798, ni ó sì ń fi àmì sí ìbẹ̀rẹ̀ àkókò yẹn nínú àsọtẹ́lẹ̀ yìí tí a pè ní “àkókò òpin.”
GSAM 79.3Ọdún 1798 ni ó parí “ẹgbẹ̀rún ó lé igba àti ọgọ́ta ọjọ́”—ọdún 1260—níbi tí “Àwọn Ẹlẹ́rìí Méjì” Olúwa (Májẹ̀mú Láéláé àti Májẹ̀mú Tuntun) ti yẹ kí wọ́n “sọ àsọtẹ́lẹ̀... tí a wọ aṣọ ọ̀fọ̀.”12 Ní Àwọn Ọjọ́ Òkùnkùn ti inúnibíni, a pa Ìwé Mímọ́ mọ́ sínú èdè Gíríìkì àti Látìn, àwọn èdè wọ̀nyí kò sì yé àwọn ènìyàn lásán. Ìdènà yìí sí Ìwé Mímọ́ ni a fi wé wíwọ̀ wọ́n “ní aṣọ ọ̀fọ̀.”
GSAM 80Àwọn Ẹlẹ́rìí Méjì Tí A Pa
GSAM 80.1“Nígbà tí wọ́n bá ti parí ẹ̀rí wọn [ní ipò aṣọ ọ̀fọ̀], ẹranko tí ó ń gòkè jáde láti inú ọ̀gbun tí kò ní ìsàlẹ̀ yóò bá wọn jagun [Sátánì ń ru àwọn ènìyàn ayé sókè, ó sì ń ṣiṣẹ́ nípasẹ̀ wọn], yóò sì ṣẹ́gun wọn, yóò sì pa wọ́n. Àwọn òkú wọn yóò dùbúlẹ̀ ní òpópónà ìlú ńlá náà, tí a ń pè ní Sódómù àti Íjíbítì nípa ẹ̀mí, níbi tí a tún ti kàn Olúwa wa mọ́ agbelebu [“a ń kàn án mọ́ agbelebu,” ẹ̀dà ti èdè Dẹ́nmákì àti Ẹ̀dà Tí A Ṣàtúnṣe]. Àwọn ènìyàn àti ìdílé, èdè àti orílẹ̀-èdè yóò rí òkú wọn fún ọjọ́ mẹ́ta àti ìdajì, wọn kì yóò sì jẹ́ kí a fi òkú wọn sínú ibojì.”13
GSAM 80Ìjọba Ìbẹ̀rù
GSAM 80.2Pípa àwọn Ẹlẹ́rìí wọ̀nyí ṣẹlẹ̀ ní àsìkò “ìjọba ìbẹ̀rù” ní Faranṣé, láti 1792 dé 1795—ọdún mẹ́ta àti ìdajì. Bí Ìyípadà Faranṣé tilẹ̀ ń bá a lọ fún ọdún mẹ́fà tàbí méje, ó jẹ́ ní ọdún mẹ́ta àti ìdajì àkọ́kọ́ ni wọ́n ṣe ìsapá ńlá láti pa Bíbélì, ìsìn, àti gbogbo ẹni tí ó gbójúgbóyà láti sọ̀rọ̀ ní ìtẹ́wọ́gbà ọ̀kan nínú wọn run. Bí Ìyípadà Faranṣé ṣe ń sọ pé ó ń bá ìjọba ọba àti iṣẹ́ àlùfáà jagun, ní tòótọ́ ó di ogun fún ìparun Ọlọ́run àti Bíbélì. Nípa àwọn àkókò tó ṣáájú Ìyípadà náà, a kà pé,
GSAM 80.2“Kí a má ṣe gbàgbé rárá pé ṣáájú Ìyípadà 1792, a sọ pé àwọn olùgbékalẹ̀ àìgbàgbọ́ ní Faranṣé kó jọ láàárín ara wọn, tí wọ́n sì ná £900,000 [$4,500,000] ní ọdún kan, bẹ́ẹ̀ ni, lẹ́ẹ̀kansi àti lẹ́ẹ̀kansi, láti ra, tẹ̀wé, àti pín àwọn ìwé ká láti ba èrò àwọn ènìyàn jẹ́, kí wọ́n sì mú wọn ṣetán fún àwọn ìgbésẹ̀ aláìnírètí.”14
GSAM 80Àwọn Òǹkọ̀wé Àìgbàgbọ́
GSAM 80.3“Ọ̀nà fún irú Ìyípadà bẹ́ẹ̀ ni a pèsè nípasẹ̀ àwọn ìwé Voltaire, Mirabeau, Diderot, Helvetius, D’Alembert, Condorcet, Rousseau, àti àwọn mìíràn tí ó jọ wọ́n, nínú èyí tí wọ́n gbìyànjú láti tú àwọn ìlànà tí ń dojú kọ ìsìn àdánidá àti èyí tí a ṣí payá ká. Kì í ṣe pé a kọlu ìṣípayá nìkan, ṣùgbọ́n a pa á tì pátápátá; a lé Ọlọ́run kúrò nínú àgbáálá ayé, a sì fi àwòrán èké kan tí a pè ní Abo-òrìṣà Làákàyè sípò rẹ̀.”15
GSAM 81.1Ní ọdún 1793, èrò àwọn ènìyàn jẹ́ bẹ́ẹ̀ tí wọ́n fi ń ké ayọ̀ sí àwọn olùṣeré eré ìtàgé nítorí ẹ̀gàn àìbọ̀wọ̀ wọn sí Ọlọ́run àti Bíbélì. Fún àpẹẹrẹ, a fa ọ̀rọ̀ yìí jáde:
GSAM 81.1“Monert, olùṣeré eré, ní Ìjọ́ St. Roche [Paris], mú àìbọ̀wọ̀ dé òkè. ‘Ọlọ́run, bí o bá wà,’ ni ó wí, ‘gbẹ̀san orúkọ rẹ tí a ṣẹ̀! Mo ń koju ọ. O dákẹ́. O kò gbójúgbóyà láti ta àrá rẹ jáde. Ta ni yóò gbàgbọ́ nínú wíwà rẹ lẹ́yìn èyí?’”16
GSAM 81Iṣẹ́ Àìbọ̀wọ̀ Ní Lyons, Faranṣé
GSAM 81.2Nípa bí àwọn tí ó pa àwọn Ẹlẹ́rìí náà ṣe “kàn Ọmọ Ọlọ́run mọ́ agbelebu lẹ́ẹ̀kansi, tí wọ́n sì fi í sí ìtìjú gbangba” (Hébérù 6:6), a ó rí i nínú àwọn ìṣe ayẹyẹ kan tí Fouché ṣe ní Lyons, fún ọlá Chalier, Gómìnà Lyons, tí wọ́n ti pa. Kí ó tó dé Lyons, Fouché pàṣẹ pé
GSAM 81.2“A gbọ́dọ̀ pa gbogbo àmì ìsìn run; kí a sì kọ sí orí àwọn ẹnu-ọ̀nà ibi ìsìnkú pé, Ikú jẹ́ oorun àìnípẹ̀kun.... A gbé àwòrán Chalier káàkiri àwọn òpópónà, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn apànìyàn àti àwọn aṣẹ́wó sì ń tẹ̀lé e. Lẹ́yìn wọn ni kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ kan tó ń ru ìhìn rere, agbelebu, àti àwọn ohun èlò Ìdàpọ̀ Mímọ́; wọ́n sì fi gbogbo wọn sínú iná láìpẹ́, nígbà tí wọ́n fi ipa mú kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà mu wáìnì mímọ́ nínú ago Ìdàpọ̀ Mímọ́.”17
GSAM 81.3Bí a ṣe ṣàpèjúwe Àjọ̀dún Làákàyè ní Paris ni pé:
GSAM 81.3“Wọ́n lọ ní ìrìn àjò sí àpéjọ náà, àwọn ènìyàn rúkèrúdò ... sì ṣe àwòrán ẹlẹ́yà àwọn ayẹyẹ ìsìn ní ọ̀nà tí ó mú ẹ̀rín púpọ̀ wá.... Àwọn ọkùnrin tí wọ́n wọ aṣọ àlùfáà wá, wọ́n ń kọ halleluyah, wọ́n sì ń jó Carmagnole dé ibi ìjókòó àpéjọ náà. Níbẹ̀ ni wọ́n fi búrẹ́dì ìdàpọ̀ mímọ́ náà, àwọn àpótí tí a fi ń tọ́jú rẹ̀, àti àwọn ère wúrà àti fàdákà sílẹ̀. Wọ́n sọ àwọn ọ̀rọ̀ ẹlẹ́yà.... ‘Ẹ̀yin,’ ni ẹgbẹ́ aṣojú láti St. Denis ké, ‘ẹ̀yin ohun èlò ìtara ìsìn àṣejù, ẹ̀yin ẹni mímọ́ onírúurú, ẹ jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè níkẹyìn, ẹ dìde pẹ̀lú ọ̀pọ̀ ènìyàn, kí ẹ sì sin orílẹ̀-èdè náà nípa lílọ sí ilé-owó láti yo yín.’”18
GSAM 82Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run Jáde Kúrò Nínú Òkùnkùn
GSAM 82.1“Lẹ́yìn ọjọ́ mẹ́ta àti ìdajì, Ẹ̀mí ìyè láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run wọ inú wọn” (àwọn Ẹlẹ́rìí), wọ́n sì “gòkè lọ sí ọ̀run nínú àwọsánmà.”19 Àkókò Ọlọ́run ti dé kí ọ̀rọ̀ rẹ̀ jáde kúrò nínú òkùnkùn, kí a sì gbé e kalẹ̀ níwájú ayé. Àkókò náà ti dé (1798) fún iṣẹ́ ìránṣẹ́ láti ṣe ní gbogbo ayé. Ní 1804, a dá Ẹgbẹ́ Bíbélì ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì sílẹ̀. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹgbẹ́ Bíbélì mìíràn sì tẹ̀lé e, báyìí ni a sì ti tú Bíbélì sí gbogbo àwọn èdè pàtàkì ayé. Nítorí náà, bí Ìwé Mímọ́, àwọn Ẹlẹ́rìí Méjì, ṣe di ohun tí gbogbo ènìyàn lè rí kí wọ́n sì kà, ni a fi wé gíga wọn lọ sí ọ̀run nínú àwọsánmà.
GSAM 82.2Ní àsìkò Ìyípadà Faranṣé, Voltaire sọ pé nínú ọgọ́rùn-ún ọdún kan Bíbélì yóò di ohun tí a kò lò mọ́. Ní ọdún ọgọ́rùn-ún láti ọjọ́ tí ó sọ bẹ́ẹ̀, a pín Bíbélì púpọ̀ sí i ní Faranṣé nìkan ju iye tí a mọ̀ pé ó wà nígbà tí Voltaire ṣe ìgbéraga asán yẹn lọ. A tún sọ pé ilé gan-an tí ó ti sọ ọ̀rọ̀ náà ti di ilé Bíbélì báyìí.
GSAM 82A Ṣàwárí Òkúta Rosetta
GSAM 82.3Àwọn kókó méjì ló ní í ṣe pẹ̀lú ọdún 1798 àti àwọn ará Faranṣé tí a gbọ́dọ̀ kíyè sí: Àkọ́kọ́, ní ọdún yẹn, ọmọ-ogun Faranṣé lábẹ́ Ọ̀gágun Berthier ṣẹ́gun ìjọba póòpù ní Róòmù, wọ́n sì mú àsọtẹ́lẹ̀ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ṣẹ (láìmọ̀ fún ara wọn), àsọtẹ́lẹ̀ tí ó wà nínú ìwé gan-an tí wọ́n ti bá jagun; èkejì, ní ọdún kan náà, ní Fort St. Julien, lórí ẹ̀ka Rosetta ti odò Nile, ọmọ-ogun Faranṣé, nígbà tí wọ́n ń walẹ̀, ṣàwárí òkúta Rosetta olókìkí, tí a ti fi sí Ilé Ìṣẹ̀ǹbáyé ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì. Àkọlé kan wà lórí òkúta yìí ní ọ̀nà mẹ́ta: àwọn àwòrán hieroglyphics, èyí tí àwọn àlùfáà ń lò; ìkọ̀wé demotic, èyí tí àwọn ènìyàn lásán ń lò; àti Gíríìkì. Èyí ni kọ́kọ́rọ́ tí ó ṣí ìkọ̀wé demotic àti hieroglyphic tí ó ti jẹ́ ohun ìjìnlẹ̀ títí di ìgbà yẹn. Báyìí, gẹ́gẹ́ bí ẹlòmíràn ṣe sọ, “ọkọ ìtúlẹ̀ àti ṣọ́fà tí ń yọ àwọn ìkọ̀wé wọ̀nyí jáde ní àwọn ààmì demotic ń pèsè ẹ̀rí púpọ̀ sí i pé àwọn àkọsílẹ̀ Bíbélì ìgbàanì jẹ́ òtítọ́ ju ohunkóhun mìíràn tí ó wá láti òde Ìwé Mímọ́ fúnra rẹ̀.” Nítorí náà, àwọn ènìyàn gan-an tí wọ́n rò pé àwọn yóò pa Bíbélì run ni a lò láìmọ̀ fún ara wọn láti mú àsọtẹ́lẹ̀ ṣẹ, nípa kíkó ìṣàkóso póòpù kúrò ní òpin ọdún 1260, wọ́n sì tún ṣàwárí kọ́kọ́rọ́ sí àwọn ìkọ̀wé gan-an tí ó jẹ́rìí sí òtítọ́ Ìwé Mímọ́ tí wọ́n sapá gidigidi láti pa run.
GSAM 83“Ìwọ Yóò Dúró Nínú Ìpín Rẹ”
GSAM 83.1Kí ni áńgẹ́lì sọ fún Dáníẹ́lì pé yóò ṣẹlẹ̀ ní àkókò òpin? Láti ìgbà tí ó ti gbọ́ ẹni mímọ́ náà sọ pé, “Títí dé Ọjọ́ 2300, nígbà náà ni a ó wẹ ibi mímọ́ mọ́,”20 ọkàn rẹ̀ kún fún àníyàn nípa ohun tí “òpin àwọn nǹkan wọ̀nyí” yóò jẹ́, àti “bí yóò ti pẹ́ tó”.21 Níkẹyìn, a jẹ́ kí ó yé e pé ìmọ̀ àkókò náà kò jẹ́ fún ọjọ́ rẹ̀. A sọ fún un pé, “Lọ ọ̀nà rẹ títí òpin yóò fi dé: nítorí ìwọ yóò sinmi, ìwọ yóò sì dúró nínú ìpín rẹ ní òpin àwọn ọjọ́.”22
GSAM 83.2Àwọn kan ti rò pé ọ̀rọ̀ yìí ń tọ́ka sí òpin ayé ìkẹyìn, àti pé ní àkókò yẹn Dáníẹ́lì, pẹ̀lú àwọn ènìyàn Olúwa tó kù, yóò gba èrè rẹ̀, yóò sì dúró nínú ìpín ogún rẹ̀. A sọ fún wa pé ọ̀rọ̀ Hébérù fún ìpín ogún, agbègbè ilẹ̀, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ, ni gheh-vel. Èyí kì í ṣe ọ̀rọ̀ tí a túmọ̀ sí ìpín nínú Ìwé Mímọ́ yìí; ọ̀rọ̀ tí ó wà níhìn-ín ni goh rahl. Àwọn amòye èdè Hébérù sọ fún wa pé ọ̀rọ̀ goh rahl yìí farahàn ní ìgbà 76 nínú Májẹ̀mú Láéláé, àti pé ọ̀rọ̀ kan náà ni a lò nígbà tí a ń sọ̀rọ̀ nípa ìwẹ̀nù àpẹẹrẹ ibi mímọ́, níbi tí a ti ju ìbò láti pinnu èwo nínú ewúrẹ́ méjì ni a ó pa. Nígbà tí olórí àlùfáà mú ẹ̀jẹ̀ ewúrẹ́ Olúwa lọ sínú ibi mímọ́ láti ṣe iṣẹ́ ìwẹ̀nù, gbogbo Ísírẹ́lì dúró níta, wọ́n ń pọ́n ọkàn wọn, wọ́n sì ń jẹ́wọ́ ẹ̀ṣẹ̀ wọn, kí wọ́n lè dúró ní mímọ́, kí wọ́n sì gba ìbùkún olórí àlùfáà nígbà tí ó bá jáde kúrò ní ibi mímọ́. Nítorí náà, ní ọjọ́ yẹn, Ísírẹ́lì dúró nínú ìpín wọn.
GSAM 84.1Nígbà tí ìwẹ̀nù ibi mímọ́ ìkẹyìn bá dé, ní òpin Ọjọ́ 2300, a ó mú ọ̀ràn Dáníẹ́lì, pẹ̀lú ọ̀ràn gbogbo àwọn olódodo tí ó ti kú, wá síwájú Ọlọ́run fún àyẹ̀wò. Nítorí náà, Dáníẹ́lì dúró nínú ìpín rẹ̀.
GSAM 84Àwọn Ọ̀rọ̀ Tí A Fi Èdìdì Dì Títí Dé 1798
GSAM 84.2Ní ìdáhùn sí ìbéèrè Dáníẹ́lì pé, “Olúwa mi, kí ni yóò jẹ́ òpin àwọn nǹkan wọ̀nyí?”23 a sọ fún un pé, “A ti pa àwọn ọ̀rọ̀ náà mọ́, a sì fi èdìdì dì wọ́n títí dé àkókò òpin.”24 Ohun tí ó mú ọkàn Dáníẹ́lì ṣiṣẹ́ gan-an ni “nígbà wo?”, “ó máa pẹ́ tó?”, àti “kí ni yóò jẹ́ òpin?” Àwọn kókó wọ̀nyí ni ó da wòlíì náà rú tí ó sì yọ ọ́ lẹ́nu, àwọn nǹkan wọ̀nyí nìkan ni a ó sì pa mọ́, a sì fi èdìdì dì wọ́n títí dé “àkókò òpin,” kì í ṣe gbogbo ìwé Dáníẹ́lì, bí àwọn kan ti rò. Ṣáájú àkókò yìí ti 1798, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ àsọtẹ́lẹ̀ ní ìmọ́lẹ̀ nípa ọ̀sẹ̀ àádọ́rin, wọ́n sì lóye pé wọ́n bẹ̀rẹ̀ ní 457 Ṣáájú Kristi, iṣẹ́ ìránṣẹ́ gbangba Kristi, ikú rẹ̀, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ, sì ṣẹlẹ̀ ní ìbámu pẹ̀lú ìṣírò ọ̀sẹ̀ mọ́kàndínláàádọ́rin àti àádọ́rin láti ọjọ́ yẹn. Ìmúṣẹ́ pàtó yìí ti iṣẹ́ Olùgbàlà ní ìbámu pẹ̀lú ìṣírò yìí fún wọn ní ẹ̀rí alágbára pé òun gan-an ni Mèsáyà tòótọ́, àti pé ọjọ́ ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀sẹ̀ àádọ́rin ti fìdí múlẹ̀ láìyípadà. Àìrí wọn pé ọ̀sẹ̀ àádọ́rin jẹ́ apá àkọ́kọ́ Ọjọ́ 2300 ni ó jẹ́ kí ọ̀ràn náà wà ní èdìdì títí lẹ́yìn 1798, gẹ́gẹ́ bí a ti sọ tẹ́lẹ̀.
GSAM 84Kọ́kọ́rọ́ sí Ọjọ́ 2300
GSAM 84.3Ẹ jẹ́ kí a wo àwọn òtítọ́ ọ̀ràn náà nísinsìnyí. Títí di ọdún 1798, àwọn olùtumọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ kò ní ìmọ́lẹ̀ nípa ìgbà tí Ọjọ́ 2300 yóò parí. Wọ́n lè lóye àwọn àmì, ère àti àwọn ẹranko inú ìwé Dáníẹ́lì, ṣùgbọ́n wọn kò lè sọ ibi tí Ọjọ́ 2300 yóò parí, nítorí pé wọn kò tíì lóye ìgbà tí àwọn ọjọ́ náà bẹ̀rẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí lórí kókó yìí, a kà nínú Ìkígbe Ọ̀gànjọ́, ìwé ìròyìn Adventisti kan tí a ń tẹ̀ ní ìlú New York nígbà náà, ti ọjọ́ 15 Oṣù Kẹfà, 1842, pé: “Ó fa ìfẹ́ ọkàn gan-an láti rí oríṣiríṣi òǹkọ̀wé tí kò gbára lé ara wọn, tí wọ́n ti rí láti ọdún 1798 wá ohun tí a kò rí rárá ṣáájú ìgbà náà—pé àádọ́rin ọ̀sẹ̀ náà ni kọ́kọ́rọ́ sí Ọjọ́ 2300.”
GSAM 85Ọ̀pọ̀ Ènìyàn Ń Ṣàwárí Ìmọ́lẹ̀ Náà
GSAM 85.1Bí a ti “fi èdìdì dì” ìmọ̀ yìí títí àkókò tí Olúwa yàn láti ṣí i fún òye àwọn ènìyàn rẹ̀ fi dé, bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ ni, nígbà tí “àkókò òpin” dé, ọ̀pọ̀ yóò “máa sáré síhìn-ín sọ́hùn-ún” nínú Ìwé Mímọ́, tí wọn yóò máa wá àwọn nǹkan wọ̀nyí. Nípa fífi àwọn ìtumọ̀ mélòó kan ti ẹsẹ náà wé ara wọn, èrò yìí yóò hàn kedere.
GSAM 85.2Dókítà Adam Clarke sọ pé: “Ọ̀pọ̀ yóò sapá láti ṣàwárí ìtumọ̀ rẹ̀; ìmọ̀ yóò sì pọ̀ sí i—nípasẹ̀ èyí.”
GSAM 85.3Nínú ẹ̀dà àtúnyẹ̀wò Bíbélì èdè Jámánì ti Luther, a kà pé: “Bẹ́ẹ̀ ni ọ̀pọ̀ yóò ṣàyẹ̀wò rẹ̀, wọn yóò sì rí òye púpọ̀.”
GSAM 85.4Bíbélì èdè Jámánì tí ó gbé àwọn ẹ̀dà lẹ́gbẹ̀ẹ́ ara wọn sọ pé: “Ọ̀pọ̀ yóò kà á já, bẹ́ẹ̀ ni ìmọ̀ yóò sì pọ̀ sí i.”
GSAM 85.5Bíbélì èdè Jámánì ti L. Van Ess, tí póòpù pẹ̀lú fàyè gba fún àwọn òǹkàwé Kátólíìkì, túmọ̀ rẹ̀ báyìí: “Ọ̀pọ̀ yóò wádìí rẹ̀ tán, ìmọ̀ yóò sì pọ̀.”
GSAM 85.6Bíbélì èdè Suwídìn sọ pé: “Ọ̀pọ̀ yóò wádìí nínú rẹ̀, ìmọ̀ yóò sì pọ̀.”
GSAM 85.7Ẹ̀dà àtúnyẹ̀wò ti èdè Dẹ́ńmáàkì àti Nọ́wè sọ pé: “Ọ̀pọ̀ yóò fi ìtara wádìí, ìmọ̀ yóò sì pọ̀ sí i.”
GSAM 85.8A kà nínú Ìkígbe Ọ̀gànjọ́ ti ọjọ́ 15 Oṣù Kẹfà, 1842, nípa wíwá àti rírí ìmọ̀ lórí ohun tí a ti fi èdìdì dì ṣáájú 1798 pé: “Ṣé kì í ṣe ìbámu àgbàyanu pé ọ̀pọ̀ òǹkọ̀wé bẹ́ẹ̀, tí wọn kò mọ ara wọn rárá, dé ìpinnu kan náà ní àkókò kan náà?”
GSAM 86.1A gbé àkọsílẹ̀ àwọn ènìyàn ogún tí wọ́n yàtọ̀ sí ara wọn kalẹ̀ níhìn-ín, àwọn tí wọ́n ṣàwárí òtítọ́ nípa òpin Ọjọ́ 2300, láìsí ìbánisọ̀rọ̀ pẹ̀lú ara wọn, bí kò ṣe gẹ́gẹ́ bí èso wíwádìí Ìwé Mímọ́ pẹ̀lú ìtara, lábẹ́ ìdarí Ẹ̀mí Ọlọ́run. Ní orí àkọsílẹ̀ yìí ni a fi William Miller ti Ìpínlẹ̀ New York sí; àwọn tí ó tẹ̀ lé e ni A. J. Krupp, ti Philadelphia, Pa.; David McGregor, ti Falmouth, Maine; Edward Irving, ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì; Archibald Mason, ti Scotland; W. E. Davis, ti South Carolina; Joseph Wolff, tí ó ṣiṣẹ́ ní oríṣiríṣi agbègbè Éṣíà; Alexander Campbell, nínú ìjíròrò rẹ̀ pẹ̀lú Robert Owen, ní 1829; Kápítènì A. Landers, ti Liverpool, ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì; Leonard Heinrich Kelber, ti Stuttgart, ilẹ̀ Jámánì; Lacunza, ti Sípéènì; Hentzepeter, ti The Hague, Holland; Dókítà Capadose, ti Amsterdam, Holland; Rau, ti Bavaria; àwọn àlùfáà ti Tartary, ní 1821; àwọn akẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì ti Yemen, nínú ìwé wọn tí a pè ní “Seera;” Hengstenberg, ní apá mìíràn ní ilẹ̀ Jámánì; àwọn ará Rọ́ṣíà ní etí Òkun Caspian; àwọn Molokaners ní etí Òkun Baltic, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
GSAM 86.2Ohun tí ó tẹ̀ lé yìí yóò fi hàn bí kókó yìí ṣe ṣí sí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ àsọtẹ́lẹ̀ ní àkókò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, láìsí pé wọ́n mọ ara wọn:—
GSAM 86.3Nínú Ìkígbe Ọ̀gànjọ́ ti ọjọ́ 15 Oṣù Kẹfà, 1842, ni àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí wà: “A ṣẹ̀ṣẹ̀ gba ìwé kan tí àkọlé rẹ̀ jẹ́, ‘Àwọn Àròkọ Méjì lórí Àwọn Nọ́ńbà Àsọtẹ́lẹ̀ Dáníẹ́lì ti Ọjọ́ 2300, àti Ojúṣe Kristẹni láti Wádìí Ìdáǹdè Ìjọ́, láti ọwọ́ Archibald Mason, òjíṣẹ́ ìhìnrere, Wishawtown, Scotland, Newberg. Ward M. Gazeley ló tẹ̀ ẹ́ láti inú ẹ̀dà Glasgow, 1820.’ Nínú ìwé yìí Mason sọ pé, ‘Láìpẹ́ yìí mo rí ìwé kékeré kan, tí Àlùfáà Wm. E. Davis, ti South Carolina, kọ́kọ́ tẹ̀ jáde ní Amẹ́ríkà, tí a sì tún tẹ̀ jáde ní 1818 ní Warkington, ní gúúsù ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì. Òǹkọ̀wé yìí sọ pé Ọjọ́ 2300 bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àádọ́rin ọ̀sẹ̀ náà (orí 9:24). Ẹ̀rí mú mi fohùn ṣọ̀kan pẹ̀lú èrò yìí.’”
GSAM 87Davis, ti South Carolina
GSAM 87.1Nínú ẹ̀dà kan náà ti Ìkígbe Ọ̀gànjọ́, olóòtú sọ pé, “Ó dájú pé a kọ ìwé Davis ní nǹkan bí 1810.” Ní sísọ nípa ìjiyàn tí ó gbé kalẹ̀ nínú ìwé náà, ó sọ pé, “Òǹkàwé lè rò ní tòótọ́ pé òun ń ka àwọn ìwé Miller, Litch, Stores, tàbí Hale, ṣùgbọ́n a gbàgbọ́ pé kò sí ọ̀kan nínú àwọn òǹkọ̀wé Wíwá Kejì ti àkókò yìí tí ó mọ̀ pé ìwé yìí wà títí di ọ̀sẹ̀ tí ó kọjá. Olóòtú ìwé ìròyìn yìí [Ìkígbe] kò tíì gbọ́ nípa rẹ̀ rí. Èrò Davis nípa àkókò, tí Mason gbà, ni pé Ọjọ́ 2300 yóò parí pẹ̀lú ọdún 1843 ti àwọn Júù—ọdún 1844 tiwa.”
GSAM 87Joseph Wolff àti Àwọn Mìíràn Ogún
GSAM 87.2Nínú Ìkígbe Ọ̀gànjọ́ ti ọjọ́ 31 Oṣù Kẹjọ, 1843, a kà pé “ní 1822 Joseph Wolff (ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì) tẹ ìwé kan jáde tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ ‘Òun Yóò Tún Padà Wá, Ọmọ Ènìyàn Nínú Àwọsánmà Ọ̀run.’” Síwájú sí i, a kà pé “ní 1826 àwọn ènìyàn ogún, láti gbogbo ẹ̀ka ìgbàgbọ́ tí ẹ̀kọ́ wọn tọ̀nà, pàdé ní London, pẹ̀lú Ọ̀gbẹ́ni Wolff, láti kẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì. Gbogbo wọn jọ dé ìpinnu kan náà. Wọ́n fi ọdún 45 kún 1260 náà.” Fífi ọdún 45 kún ọdún 1260 tí ó parí ní 1798 yóò mú wa dé òpin 1843, ọdún àwọn Júù, tí ó jẹ́ 1844 tiwa ní ti gidi.
GSAM 87Èrò Alexander Campbell
GSAM 87.3Nínú ẹ̀dà kan náà ti ìwé ìròyìn náà, a sọ nípa Alexander Campbell pé, “ní 1829 ó ṣe ìjíròrò rẹ̀ olókìkí pẹ̀lú Robert Owen, aláìgbàgbọ́ náà, nínú èyí tí ó ti jiyàn pé àwọn Ìran wòlíì Dáníẹ́lì dé òpin àkókò, pé Ọjọ́ 2300 jẹ́ ọdún, wọn yóò sì parí ní nǹkan bí ọdún 1847 láti ìbí Kristi, tí ó jẹ́ ọdún mẹ́rin ṣáájú ìṣirò tí gbogbo ènìyàn ń lò, gẹ́gẹ́ bí òun fúnra rẹ̀ ṣe fi hàn.” Nítorí náà, ìṣirò rẹ̀ yóò mú Ọjọ́ 2300 parí ní ti gidi ní òpin ọdún Júù 1843 kíkún láti ìbẹ̀rẹ̀ àkókò A.D.—1844 ní tòótọ́.
GSAM 88.1Nínú Ìkígbe Ọ̀gànjọ́ ti ọjọ́ 21 Oṣù Kẹsàn-án, 1843, a sọ nípa ìwé kan tí a gbà pẹ̀lú àkọlé yìí, “Ohùn kan sí Britain àti Amẹ́ríkà, nínú Àlàyé Ìwé Mímọ́ nípa Wíwá Kejì Olúwa àti Olùgbàlà wa, èyí tí a ń gbàdúrà fún lójoojúmọ́, pé, ‘Kí ìjọba rẹ dé, kí ìfẹ́ rẹ ṣẹ ní ayé bí ti ọ̀run,’25 láti ọwọ́ Kápítènì A. Landers, ti Liverpool, tí S. Kent àti Ẹgbẹ́ tẹ̀ jáde, 1839.”
GSAM 88.2“Òun náà, bí àwọn yòókù, ṣe ìṣirò àkókò náà, ó sọ pé òpin Ọjọ́ 2300 jẹ́ ọdún 1847 láti ìgbà tí a bí Kristi ní ti gidi.” Èyí yóò jẹ́ 1844 tiwa, nítorí a bí i ní ọdún mẹ́rin ṣáájú ìṣirò tí gbogbo ènìyàn ń lò.26
GSAM 88Leonard Heinrich Kelber
GSAM 88.3Nínú Àyẹ̀wò àti Ìkéde ti ọjọ́ 17 Oṣù Karùn-ún, 1892, àpilẹ̀kọ kan wà láti ọwọ́ Olùṣọ́-àgùntàn L. R. Conradi, ti Hamburg, ilẹ̀ Jámánì, nínú èyí tí ó sọ pé:—
GSAM 88.4“Bóyá ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn òǹkàwé wa ti gbọ́ nípa Bengel, olórí ìjọ́ Lúterì olókìkí náà, ẹni tí ó sọ ní ọ̀rúndún tí ó kọjá [gẹ́gẹ́ bí Schaff ṣe sọ, Bengel kú ní 1751] pé ọdún 1836 ni Olúwa wa yóò farahàn, tí ó gbé ìṣirò rẹ̀ lé nọ́ńbà 666 nínú Ìfihàn. Ṣùgbọ́n pípẹ́ ṣáájú kí àkókò yìí tó parí, ọkùnrin mìíràn bẹ̀rẹ̀ sí í kọ̀wé, olórí ilé-ẹ̀kọ́ kan, tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Leonard Heinrich Kelber. Ìwé kékeré rẹ̀ àkọ́kọ́ jáde ní 1824, àkọlé rẹ̀ ni ‘Òpin Súnmọ́,’ ó sì ní àlàyé Mátíù 24 àti 25 nínú. A tẹ̀ ẹ́ ní Bavaria. Ṣùgbọ́n ní 1835 ìwé tí ó tóbi sí i, pẹ̀lú àkọlé kan náà, jáde ní Stuttgart, ó sì ní ojú ìwé 126. Èyí yóò fa ìfẹ́ ọkàn ní pàtàkì, àti láti mú kí àwọn òǹkàwé wa túbọ̀ lóye, mo fi ìtumọ̀ ojú ìwé àkọlé náà kún un: ‘Òpin Ń Bọ̀, tí a fi ọ̀rọ̀ Ọlọ́run àti àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àìpẹ́ yìí fìdí rẹ̀ múlẹ̀ lọ́nà tí ó jinlẹ̀, tí ó sì dáni lójú; tí ó sọ gbogbo èrò àìtọ́ tí ó tako dídúró de wíwá Olúwa wa, tàbí ṣíṣírò àkókò náà, di asán pátápátá; tí ó fi hàn kedere bí olórí ìjọ́ Bengel ṣe ṣàṣìṣe ọdún méje nípa ọdún pàtàkì tí yóò pinnu ohun gbogbo; nítorí ọdún 1843, dípò 1836, ni òpin, nígbà tí ìjà ńlá láàárín ìmọ́lẹ̀ àti òkùnkùn yóò parí, tí ìjọba àlàáfíà Olúwa wa Jésù tí a ti ń retí láti pípẹ́ yóò sì bẹ̀rẹ̀ ní ayé.’
GSAM 89.1“Ẹ̀dà kejì jáde ní 1841, ní Stuttgart pẹ̀lú, àti bí mo ti mọ̀ tó, òmíràn tún jáde ní Saxony. Gẹ́gẹ́ bí ojú ìwé àkọlé náà ti fihàn, lẹ́yìn tí ìwé náà ti dáhùn sí àwọn èrò àìtọ́ tí ó wọ́pọ̀, ó fi hàn lọ́nà tí ó ṣe kedere, láìsí àní-àní, ìbáṣepọ̀ tí ó wà láàárín Ọjọ́ 2300 ti Dáníẹ́lì 8 àti àádọ́rin ọ̀sẹ̀ ti Dáníẹ́lì 9, ó sì mú wọn dé ọdún 1843 (1843 ti àwọn Júù—1844 tiwa). Lẹ́yìn náà, nínú ìyókù ìwé náà, ó fi àwọn àmì àkókò hàn pé ìṣẹ̀lẹ̀ yìí gbọ́dọ̀ súnmọ́.
GSAM 89.2“Wíwà ọ̀pọ̀ ẹ̀dà rẹ̀ nìkan ti tó láti jẹ́rìí sí ìfẹ́ ọkàn tí ó ru sókè. Arákùnrin Schäche, tí ó ń gbé ní Ọsirélíà nísinsìnyí, rí ìpolówó rẹ̀, àní ní ẹkùn Silesia tí ó jìnnà, lẹ́yìn tí ó sì pàṣẹ pé kí a fi ránṣẹ́ sí òun, ó kà á pẹ̀lú ìfẹ́ ọkàn púpọ̀, lẹ́yìn àwọn ilẹ̀kùn tí ó tì pa. Kò sí àmì kankan nínú ìwé náà tí ó fi hàn pé òǹkọ̀wé mọ̀ nípa irú ìgbésẹ̀ bẹ́ẹ̀ mìíràn ní ayé, síbẹ̀ nípasẹ̀ Ẹ̀mí Ọlọ́run ó dé àwọn ìpinnu kan náà.
GSAM 89.3“Ní 1842 ó kọ ìwé tí ó tún tóbi jù bẹ́ẹ̀ lọ, tí ó ní ojú ìwé 286, ní Stuttgart pẹ̀lú, lórí ‘Àwọn Èrò Pàtàkì Láti Inú Ìwé Mímọ́ Nípa Ìṣẹ̀dá àti Ìgbà Tí Ayé Yóò Wà; tàbí Ìdáhùn Kíkún sí Ìbéèrè Náà: Ìdí Tí Ọlọ́run Fi Dá Ayé Ní Ọjọ́ Mẹ́fà Tí Ó Tẹ̀ Lé Ara Wọn—Bí Olúwa Wa Ti Súnmọ́ Tòsí Láti Ṣe Ìdájọ́ Aṣòdìsí Kristi—Àwọn Ìṣẹ̀lẹ̀ Ńlá Aláyọ̀ ti Ọdún 1843.’”
GSAM 89“Ben Ezra” (Lacunza)
GSAM 89.4Ní nǹkan bí ọdún 1812, Lacunza, ní Sípéènì, tẹ ìwé kan jáde tí àkọlé rẹ̀ jẹ́, Wíwá Mèsáyà Nínú Ọláńlá àti Ògo. Òǹkọ̀wé náà fi orúkọ àṣírí “Ben Ezra” pe ara rẹ̀, a sì rò pé ó jẹ́ Júù kan tí ó ti yí padà sí ìgbàgbọ́ Kristi. Edward Irving, ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, lẹ́yìn tí iṣẹ́ rẹ̀ nípa Wíwá Kejì ti bẹ̀rẹ̀, túmọ̀ ìwé tí a dárúkọ lókè sí èdè Gẹ̀ẹ́sì. Nítorí náà, ó sọ ìtàn rẹ̀ ní èdè méjì ó kéré tán.
GSAM 89.5Ó fa ìfẹ́ ọkàn gan-an, lẹ́yìn tí ọ̀pọ̀ ọdún ti kọjá, láti kó àwọn ìpinnu oríṣiríṣi akẹ́kọ̀ọ́ jọ, àwọn tí wọ́n ṣe ìṣirò sáà Ọjọ́ 2300 láti ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún tí ó kọjá títí dé 1840, tí wọ́n sì fi àádọ́rin ọ̀sẹ̀ náà sí apá àkọ́kọ́ sáà náà, kí a sì rí i pé gbogbo wọn fohùn ṣọ̀kan nípa òpin sáà náà ní 1844.
GSAM 901844 ni Òpin Tòótọ́ Ọjọ́ 2300
GSAM 90.1Ìbéèrè lè dìde pé, Ǹjẹ́ a lè ní ìdánilójú pé 1844 ni déètì tòótọ́ fún òpin Ọjọ́ 2300? Bẹ́ẹ̀ ni! Nítorí bí ó ti dájú pé ìmúṣẹ èké ti àsọtẹ́lẹ̀ kan kò lè dé ní àkókò tí ó tọ́ fún ìmúṣẹ tòótọ́, bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ ni a gbọ́dọ̀ dé ìpinnu pé ọdún 1844 ni òpin tí ó tọ́ fún Ọjọ́ 2300. Ọlọ́run, ẹni tí ó fi èdìdì di ìmọ̀ náà títí di 1798, tí ó sì ṣèlérí pé ìmọ́lẹ̀ yóò tàn nígbà náà, darí àwọn tí ó fi tọkàntọkàn wá a fún òye tí ó tọ́ nípa àkókò náà, nípasẹ̀ Ẹ̀mí rẹ̀ tí kì í ṣàṣìṣe. Àkókò rẹ̀ ti dé fún “ìmọ̀” lórí kókó náà láti “pọ̀ sí i,” ó sì fún wọn ní ìmọ́lẹ̀ tòótọ́.
GSAM 90.2Níwọ̀n bí a ti rí òpin àkókò tí a mú kí àwọn ènìyàn lóye ní “àkókò òpin,” ó yẹ kí a wádìí ìtumọ̀ àwárí náà. A rí i pé nínú sáà náà, ní ìparí iṣẹ́ ìhìnrere, a ó kéde àkókò pàtó fún jíjókòó ìdájọ́. Jòhánù sọ pé, “Mo sì rí áńgẹ́lì mìíràn tí ń fò ní àárín ọ̀run, tí ó ní ìhìnrere àìnípẹ̀kun láti wàásù fún àwọn tí ń gbé orí ilẹ̀, àti fún gbogbo orílẹ̀-èdè, àti ẹ̀yà, àti èdè, àti ènìyàn, ó ń fi ohùn rara wí pé, Ẹ bẹ̀rù Ọlọ́run, ẹ sì fi ògo fún un; nítorí wákàtí ìdájọ́ rẹ̀ dé: ẹ sì foríbalẹ̀ fún ẹni tí ó dá ọ̀run, àti ayé, àti òkun, àti àwọn ìsun omi.”27 Àwọn áńgẹ́lì fúnra wọn kì í wàásù ìhìnrere fún ènìyàn. Ènìyàn ni Olúwa fúnra rẹ̀ yàn láti wàásù ìhìnrere rẹ̀ títí dé òpin ayé.28 Nítorí náà, áńgẹ́lì yìí jẹ́ àmì ìhìn ìhìnrere kan tí ó ń kéde pé àkókò ti dé fún ìdájọ́ láti “bẹ̀rẹ̀ ní ilé Ọlọ́run.”29 A kò lè fúnni ní irú ìhìn bẹ́ẹ̀ láti inú Ìwé Mímọ́ títí a fi ṣàwárí àkókò tí ó dé sí ìdájọ́ nínú Ìwé Mímọ́. Sáà Ọjọ́ 2300 náà, gẹ́gẹ́ bí a ti sọ tẹ́lẹ̀, dé Ìdájọ́ ìwádìí àwọn ènìyàn Ọlọ́run.
GSAM 91Ọjọ́ Ètùtù Jẹ́ Àkókò Ìdájọ́
GSAM 91.1Àwọn Júù ka ọjọ́ ètùtù, ìwẹ̀nù Ibi mímọ́ ti ayé, sí ọjọ́ ìdájọ́, bẹ́ẹ̀ ni wọ́n sì ṣì ń kà á sí. Àní nísinsìnyí, nínú ipò tí wọ́n fọ́n ká, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọn kò lè ṣe gbogbo iṣẹ́ ìsìn ìgbà àtijọ́ tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ọjọ́ ọ̀wọ̀ náà, wọ́n ń pa á mọ́ gẹ́gẹ́ bí ọjọ́ ìdájọ́. Láti fi èyí múlẹ̀, a ó kọ́kọ́ fa ọ̀rọ̀ yọ láti inú ìwé ìròyìn Júù kan tí a ń tẹ̀ ní San Francisco, California, tí a pè ní Olùṣàlàyé Júù, tí ó jẹ́ ohùn àwọn Júù tí ó tẹ̀ lé ìsìn àtijọ́ ní ìwọ̀ oòrùn àwọn Òkè Rocky. Nínú ẹ̀dà Oṣù Kẹsàn-án, 1892, ìkéde wà pé ṣáájú kí ẹ̀dà tí ó kàn tó jáde, oṣù keje àti ọjọ́ ètùtù yóò dé. Orúkọ tí wọ́n ń pe oṣù keje ni Tishree, ti oṣù kẹfà sì ni Ellul; nítorí náà ìwé ìròyìn náà sọ pé, “Oṣù Ellul ti dé, a ó sì máa gbọ́ ìró ìkìlọ̀ Shofar [ìpè tí a ó fọn láti ọjọ́ kìíní sí ọjọ́ kẹwàá oṣù keje, Sáàmù 81:3, 4] ní àràárọ̀ nínú àwọn sínágọ́gù tí ó tẹ̀ lé ìsìn àtijọ́, láti rọ àwọn ènìyàn láti múra sílẹ̀ fún ọjọ́ ìrántí, àti ìdájọ́ ìkẹyìn Yom Kippur.” Níwọ̀n bí wọ́n ti wà ní òpin Ellul, oṣù kẹfà, tí Tishree, oṣù keje, sì fẹ́ bẹ̀rẹ̀, wọn yóò máa gbọ́ ìpè ní àràárọ̀ fún ọjọ́ mẹ́wàá, tí ń kéde ìdájọ́ ìkẹyìn ọdún náà nínú ètò ìsìn tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ yẹn.
GSAM 91Ẹ̀rí Rábì Júù Kan
GSAM 91.2Lẹ́ẹ̀kan sí i, ní ọdún 1902, Rábì Isidore Myers, ti àwùjọ ńlá àwọn Júù ní San Francisco, Cal., sọ nígbà tí ó ń kéde ọjọ́ ètùtù pé: “Nígbà tí ọmọ Ísírẹ́lì bá ń rékọjá ààlà àkókò láti ọdún kan sí òmíràn, a ń rán an létí gidigidi nípa ìṣẹ̀dá àti àṣẹ Ẹlẹ́dàá lórí ohun gbogbo, a sì ń pè é láti ṣe ayẹyẹ, pẹ̀lú ìró ìpè, ọjọ́ ìrántí, bí a ṣe lè pè é, ìbí àkókò àti fífi adé dé Ọba ńlá náà. Ohùn ìpè kan náà, tàbí Shofar, tún ń pè é láti wo ẹ̀yìn, láti ṣàyẹ̀wò àwọn ìṣe rẹ̀ ní ọdún tí ó kọjá fínnífínní, bí ó ti ń dúró pẹ̀lú ìwárìrì níwájú ojú tí ó rí ohun gbogbo ti Ìdájọ́ Òdodo Ayérayé tí ó jókòó lórí ìtẹ́ ìdájọ́.”
GSAM 92.1Níwọ̀n bí a ti ń wẹ Ibi mímọ́ nù lẹ́ẹ̀kan lọ́dún nínú iṣẹ́ ìsìn tẹ́ńpìlì àwọn Júù, ó dájú pé ó hàn sí Dáníẹ́lì pé Ìwẹ̀nù ibi mímọ́ yìí ní òpin Ọjọ́ 2300 gbọ́dọ̀ ní í ṣe pẹ̀lú ohun mìíràn yàtọ̀ sí iṣẹ́ ìsìn ọdọọdún tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ. Olúwa ti kọ́ àwọn ènìyàn rẹ̀ tẹ́lẹ̀ pé, nígbà lílo àmì nínú àsọtẹ́lẹ̀, kí a ka àkókò tí a fúnni sí “ọjọ́ kọ̀ọ̀kan fún ọdún kan.”30 Nítorí náà, sáà Ọjọ́ 2300 yìí, gẹ́gẹ́ bí a ti rí, dé ìparí iṣẹ́ Kristi gẹ́gẹ́ bí àlùfáà àgbà nínú Ibi mímọ́ ti ọ̀run—dé Ìdájọ́ ìwádìí àwọn tí a ti mú ọ̀ràn wọn wá sínú Ibi mímọ́ ti ọ̀run nípasẹ̀ jíjẹ́wọ́ ẹ̀ṣẹ̀.
GSAM 92Àkókò Ìhìn Ìdájọ́ Dé ní 1844
GSAM 92.2Níwọ̀n bí a ti ṣàwárí sáà àkókò tí ìdájọ́ àwọn ènìyàn mímọ́ yóò bẹ̀rẹ̀, ọ̀nà ṣí sílẹ̀ kí a lè fúnni ní Ìhìn náà, “Wákàtí ìdájọ́ rẹ̀ dé,” gẹ́gẹ́ bí ètò Olúwa fún àwọn ìṣẹ̀lẹ̀, bí a ti fi hàn nínú àsọtẹ́lẹ̀. Ẹ kíyè sí i pé kò sọ pé lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ tí a bá ṣàwárí sáà àkókò náà ni a ó kéde Ìhìn náà, ṣùgbọ́n pé ìmọ́lẹ̀ tí a ti “fi èdìdì dì” tẹ́lẹ̀ yóò hàn kedere. A rí i kedere pé èyí ṣẹ. Nínú àwọn orí tí ó tẹ̀ lé, a ó rí i pé Olúwa fi àkókò tí a ó kéde ìhìn Wíwá Kejì hàn ní pàtó bákan náà, àti pé a ṣe ìkéde náà fún ayé gẹ́gẹ́ bí ó ti sọ gan-an.
Notes
- Dáníẹ́lì 12:8-10. ↩
- Dáníẹ́lì 8:17. ↩
- Dáníẹ́lì 12:4. ↩
- Dẹutarónómì 29:29, ↩
- Náhúmù 3:2. ↩
- Náhúmù 1:5-9. ↩
- Náhúmù 2:3-5. ↩
- Jọẹ́lì 2:1. ↩
- Sefáníà 2:1-3. ↩
- Dáníẹ́lì 11:35. ↩
- Dáníẹ́lì 12:7. ↩
- Ìfihàn 11:3. ↩
- Ìfihàn 11:7-9. ↩
- Àwọn Àkọsílẹ̀ Anderson nípa Bíbélì Gẹ̀ẹ́sì, ojú-ewé 494. ↩
- Thomas Dick, lórí Ìmúgbòòrò Àwùjọ, ojú-ewé 154. ↩
- Ìyípadà Faranṣé ti Thier, ìdìpọ̀ 2, ojú-ewé 371. ↩
- Ibid., ojú-ewé 338. ↩
- Ibid., ojú-ewé 365. ↩
- Ìfihàn 11:11, 12. ↩
- Dáníẹ́lì 8:14, ↩
- Dáníẹ́lì 12:6-8. ↩
- Dáníẹ́lì 12:13. ↩
- Dáníẹ́lì 12:8, ↩
- Dáníẹ́lì 12:9. ↩
- Mátíù 6:10. ↩
- Déètì tí ó wà ní etí ojú ìwé Mátíù 2:1. ↩
- Ìfihàn 14:6, 7. ↩
- Mátíù 28:19, 20. ↩
- 1 Pétérù 4:17. ↩
- Númérì 14:34; Ìsíkíẹ́lì 4:6. ↩