Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
29 / 31
29 / 31

Orí 26 — Àwọn Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Wa Ní Òkè-òkun

John Norton Loughborough

GSAM 403.1“A ti kọ ọ́ pé, Àwọn tí a kò sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ fún ni yóò rí; àwọn tí kò sì gbọ́ yóò lóye.”1

GSAM 403.2Iṣẹ́ ìránṣẹ́ wa àkọ́kọ́ sí ilẹ̀ kan níta Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà bẹ̀rẹ̀ ní 1874, nígbà tí a rán Alàgbà J. N. Andrews sí Switzerland, tí ó sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ níbẹ̀.

GSAM 403PÁPÁ IṢẸ́ ÀÁRÍN YÚRÓÒPÙ

GSAM 403.3Ní àkókò yẹn, orílẹ̀-èdè mẹ́jọ ni iṣẹ́ ìránṣẹ́ yìí kó sínú; eyí ni Switzerland, Faranse, Ítálì, Tọ́kì, Bẹ́ljíọ̀mù, Sípéìn, Pọ́túgà, àti Gíríìsì, ilẹ̀ kan tí àwọn ènìyàn 140,000,000 ń gbé.

GSAM 403.4Ó lè wúlò láti mẹ́nu kan ní ibi yìí àwọn ipò tí ó mú kí àwọn ènìyàn wa wọ iṣẹ́ ìránṣẹ́ kan tí ó gbòòrò bẹ́ẹ̀ ní ilẹ̀, ní àkókò tí iye àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ìjọ́ náà kéré.

GSAM 403Alàgbà Czechowski

GSAM 403.5Ní ọdún 1865, Alàgbà M. B. Czechowski, àlùfáà Kátólíìkì Pólándì kan tí ó yí padà, tí ó sì ti gba òtítọ́ òní, fẹ́ kí àwọn ènìyàn wa rán án gẹ́gẹ́ bí òjíṣẹ́ sí Àárín Yúróòpù. Níwọ̀n bí kò ṣe ṣeé ṣe ní àkókò yẹn, ó gbé ọ̀ràn rẹ̀ lọ sí ọ̀dọ̀ Àwọn Adventisti Ọjọ́ kìíní ọ̀sẹ̀ ní Boston, Massachusetts, tí ó ṣeé ṣe kí wọ́n kà á sí ẹni tí kò ní ìbáṣepọ̀ rárá pẹ̀lú àwọn ènìyàn wa. Bí ó ti wù kí ó rí, wọ́n rí owó tí a nílò, wọ́n sì rán án sí ibi iṣẹ́ ìránṣẹ́ tí ó fẹ́.

GSAM 404Àwọn Olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ ní Switzerland

GSAM 404.1Ní 1866, ó kọ́ òtítọ́ Ọjọ́ Ìsinmi àti ìhìn áńgẹ́lì kẹta ní Tramelan, Switzerland; iṣẹ́ yìí mú kí ẹgbẹ́ àwọn Olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ dide. Kété lẹ́yìn náà, ó fi wọ́n sílẹ̀ láti kọ́ ìhìn náà ní Hungary. Kò sọ ohunkóhun fún ẹgbẹ́ Tramelan nípa iṣẹ́ wa ní Amẹ́ríkà, ṣùgbọ́n Albert Vuilleumier, ọ̀kan lára wọn, lè kà Gẹ̀ẹ́sì. Ní àìròtẹ́lẹ̀, ó rí ẹ̀dà kan ti Àyẹ̀wò Adventi. Nípasẹ̀ èyí, pàṣípààrọ̀ lẹ́tà láàárín orílẹ̀-èdè méjèèjì bẹ̀rẹ̀.

GSAM 404A Rán Alàgbà Erzenberger sí Amẹ́ríkà

GSAM 404.2Ní 1869, a rán James Erzenberger, ti Tramelan, sí Amẹ́ríkà kí ó lè kọ́ èdè Gẹ̀ẹ́sì, kí ó sì mọ ẹ̀kọ́ àti àṣà àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje dáadáa. Ó dé Battle Creek ní ọjọ́ 18 Oṣù Kẹfà, ó sì wà ní Amẹ́ríkà fún ọdún kan àti ìdajì. Ó kúrò ní New York ní ọjọ́ 9 Oṣù Kẹsán 1870, ní ìrìn-àjò ìpadà rẹ̀. Ní Oṣù Kẹfà ọdún kan náà, Ademar Vuilleumier bẹ ilẹ̀ yìí wò, ó sì dúró níbẹ̀ fún nǹkan bí ọdún mẹ́rin. Nígbà tí ó padà sí ilẹ̀ ìbílẹ̀, Alàgbà Andrews bá a lọ. Wọ́n dé Neuchatel ní ọjọ́ 16 Oṣù Kẹwàá 1874.

GSAM 404.3Ní 1875, Alàgbà D. T. Bourdeau àti ìdílé rẹ̀ kúrò ní Amẹ́ríkà lọ sí Faranse, níbi tí ìgbìmọ̀ ti yàn wọ́n láti ṣiṣẹ́.

GSAM 404A Bẹ̀rẹ̀ Ìwé Ìròyìn Faranse kan

GSAM 404.4Ní ọdún tó tẹ̀lé, ní Oṣù Keje 1876, a bẹ̀rẹ̀ ní Basel, Switzerland, títẹ̀ ìwé ìròyìn kan ní èdè Faranse, tí a pè ní Les Signes des Temps (Àwọn Àmì Àwọn Àkókò). Ní ọjọ́ 13 Oṣù Karùn-ún 1882, ọdún mẹ́fà lẹ́yìn náà, Alàgbà Haskell ṣíkọ̀ láti New York City lọ sí Yúróòpù. Nígbà ìrìn-àjò iṣẹ́ ìránṣẹ́ yìí, ó lo àkókò díẹ̀ síi tàbí díẹ̀ sílẹ̀ ní Switzerland.

GSAM 405Alàgbà Whitney Lọ sí Basel—Ikú Alàgbà Andrews

GSAM 405.1Ní ọjọ́ 26 Oṣù Keje 1883, Alàgbà B. L. Whitney àti ìdílé rẹ̀ dé Basel; Ìgbìmọ̀ Àpéjọ Gbogbogbo ti yàn án láti bójú tó iṣẹ́ ìránṣẹ́ yẹn, láti ràn Alàgbà Andrews lọ́wọ́, ẹni tí ìlera rẹ̀ ń rẹ̀ kánkán. Ní oṣù díẹ̀ lẹ́yìn náà, ní Oṣù Kẹwàá ọdún yẹn, ó kú.

GSAM 405.2Ní ìgbà èwe Alàgbà Andrews kò ní àǹfààní àwọn ilé-ẹ̀kọ́ gíga àti kọ́lẹ́ẹ̀jì, ṣùgbọ́n ó kẹ́kọ̀ọ́ dáadáa, ó sì jẹ́ ohun tí ayé ń pè ní ẹni tí ó kọ́ ara rẹ̀ tàbí tí ó dá ara rẹ̀ sílẹ̀. Nípa fífi ara rẹ̀ fún ẹ̀kọ́, ó kọ́ Látìn, Gíríkì, àti Hébérù, àti ní àwọn ọdún tó kẹ́yìn èdè Faranse. Ó kọ́ èdè Faranse nítorí pé ó ràn án lọ́wọ́ láti ṣí àti láti tẹ̀síwájú iṣẹ́ ní Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Àárín Yúróòpù, níbi tí ó ti ṣiṣẹ́ fún ọdún mẹ́fà ìkẹyìn ìgbésí-ayé rẹ̀, tí ó ń kọ àti títẹ̀ Àwọn Àmì Àwọn Àkókò Faranse, àti jíjíṣẹ́ ní èdè yẹn. Nígbà tí ó ń ṣiṣẹ́ báyìí ni ikú dé bá a.

GSAM 405Dókítà Kellogg ní Yúróòpù

GSAM 405.3Ní ìgbà ìrúwé 1883, Dókítà J. H. Kellogg bẹ Yúróòpù wò nítorí ìwádìí ìṣègùn. Ó lo ọjọ́ díẹ̀ ní ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn iṣẹ́ ìránṣẹ́ wa, ìbẹ̀wò rẹ̀ sì jẹ́ orísun ìgboyà púpọ̀ fún àwọn òṣìṣẹ́; pàápàá Alàgbà Andrews mọ̀rírì ìmọ̀ràn rẹ̀ nípa iṣẹ́ ní Basel gidigidi.

GSAM 405Alàgbà Butler Bẹ Yúróòpù Wò

GSAM 405.4Ní Àpéjọ Gbogbogbo tí a ṣe ní Oṣù Kẹwàá 1883, a dámọ̀ràn kí a bẹ̀rẹ̀, kíákíá bí ó ti ṣeé ṣe, títẹ̀ ìwé ìròyìn kan ní England. Nítorí ìdìbò mìíràn tí a ṣe ní àpéjọ yìí, àwọn Alàgbà George I. Butler, M. C. Wilcox, àti A. C. Bourdeau lọ síbẹ̀ láti ràn iṣẹ́ ní Yúróòpù àti England lọ́wọ́. Alàgbà Butler dé Glasgow, Scotland, ní ọjọ́ 27 Oṣù Kejì 1884. Ọ̀kan lára àwọn ète ìbẹ̀wò Alàgbà Butler sí iṣẹ́ ìránṣẹ́ òkè-òkun ni láti mọ̀ nípa ìṣàkíyèsí ara ẹni àwọn ìṣòro nínú títẹ̀síwájú iṣẹ́ ní àwọn orílẹ̀-èdè òkè-òkun, àti bí a ṣe lè borí wọn. Òun náà lo àkókò díẹ̀ síi tàbí díẹ̀ sílẹ̀ ní Basel àti ní pápá Àárín Yúróòpù. A. C. Bourdeau ṣiṣẹ́ láàrín àwọn ènìyàn Faranse ní àwọn àfonífojì Alps, láàrín àwọn Waldensian; nígbà tí M. C. Wilcox darapọ̀ mọ́ iṣẹ́ títẹ̀ àti títúnṣe ní England, ó sì dúró títí di òpin 1886.

GSAM 406A Kọ́ Ilé Atẹ̀wé ní Basel

GSAM 406.1Ní 1884, a kọ́ ilé atẹ̀wé, Imprimerie Polyglotte (orúkọ tí ó túmọ̀ sí títẹ̀ ní ọ̀pọ̀ èdè), ní Basel. Ní Oṣù Kẹta 1885, Ìgbìmọ̀ Àpéjọ Gbogbogbo fún H. W. Kellogg ní àṣẹ láti lọ sí Basel kí ó sì ra ẹ̀rọ tó yẹ fún ilé atẹ̀wé náà. Ó ṣe bẹ́ẹ̀, bẹ́ẹ̀ ni a dá ilé iṣẹ́ atẹ̀wé tí ó ní gbogbo ohun èlò tó yẹ, tí àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje ní, sílẹ̀ ní ìlú Basel àtijọ́.

GSAM 406.2Ní àkókò ìbẹ̀wò Alàgbà Butler sí Yúróòpù, a tẹ ìwé ìròyìn Jámánì kan tí a pè ní Herold der Wahrheit ní ọ́fíìsì Basel. Ní ọdún kan náà, a tún tẹ ìwé ìròyìn Romania kan, Adevărulu Prezentu (Òtítọ́ Òní), ní ọ́fíìsì yìí. A sì tún tẹ òmíràn ní èdè Ítálì, tí a pè ní L’Ultimo Messagio (Ìhìn Ìkẹyìn). Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìwé ìròyìn méjèèjì tó kẹ́yìn jẹ́ ìwé ojú-ewé mẹ́rìndínlógún tí a ń tẹ̀ lẹ́ẹ̀kan ní gbogbo oṣù mẹ́ta. Ní Àpéjọ Switzerland, ní Oṣù Kẹwàá 1884, a sọ pé ní ọdún náà a ti tẹ̀, tí a sì ti pín, ẹ̀dà 146,000 ti àwọn ìwé ìròyìn mẹ́rin yìí. Títí di 1895, nígbà tí a yọ ọ́fíìsì atẹ̀wé náà kúrò ní Basel (nítorí inúnibíni) lọ sí Hamburg, Jámánì, a ti tẹ àwọn ìwé àti àwọn ìwé kéékèèké ní èdè mọ́kànlá ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀; èyí ni Faranse, Jámánì, Ítálì, Romania, Sípéìn, Bohemian, Rọ́ṣíà, Dutch, Hungary, Armenian, Tọ́kì, àti Gíríkì-Tọ́kì. Bẹ́ẹ̀ ni ó rí, gẹ́gẹ́ bí orúkọ rẹ̀ ṣe túmọ̀ sí, ó jẹ́ ilé iṣẹ́ “títẹ̀ ní ọ̀pọ̀ èdè.”

GSAM 407Ìyáàfin White Bẹ Yúróòpù Wò

GSAM 407.1Ní ọjọ́ 3 Oṣù Kẹsán 1885, Ìyáàfin White, ọmọ rẹ̀ W. C. White, àti ìdílé rẹ̀ dé Basel. Wọ́n wà ní àwọn orílẹ̀-èdè àtijọ́ fún ọdún kan àti ìdajì, wọ́n ń bẹ àwọn iṣẹ́ ìránṣẹ́ tí ó wà ní pápá Àárín Yúróòpù wò, níbi tí wọ́n ti ṣe iṣẹ́ tí kò ṣeé díwọ̀n fún àwọn iṣẹ́ ìránṣẹ́ onírúurú.

GSAM 407A Ṣètò Àpéjọ Switzerland

GSAM 407.2Ní ọjọ́ 10 Oṣù Kẹsán 1885, a ṣètò Àpéjọ Switzerland. Nínú ìròyìn tí a fún ní àkókò yẹn, a sọ pé àpéjọ náà ní òjíṣẹ́ tí a yà sí mímọ́ kan, àwọn òjíṣẹ́ méje tí wọ́n ní ìwé-àṣẹ, ìjọ́ mẹ́wàá, àti ọmọ ẹgbẹ́ 224. Wọ́n san Ìdámẹ́wàá $1,645.11 ní ọdún tó ṣáájú. Yàtọ̀ sí èyí, wọ́n ti fi ẹ̀bùn $2,041.22 fún iṣẹ́ náà.

GSAM 407Alàgbà Waggoner ní Yúróòpù

GSAM 407.3Ìyáàfin White, pẹ̀lú W. C. White àti ìdílé rẹ̀, padà sí Amẹ́ríkà ní 1887. Ní ọdún kan náà, a pè Alàgbà J. H. Waggoner láti darapọ̀ mọ́ Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Àárín Yúróòpù. Ó lo ohun tí ó ju ọdún méjì lọ ní pápá yìí, ó sì ṣe Basel ní ilé rẹ̀ ní àkókò yìí. Ní ìlú yìí ni ó ti kú, ní ọjọ́ 20 Oṣù Kẹrin 1889, gẹ́gẹ́ bí a ti sọ tẹ́lẹ̀.

GSAM 407.4Àìlera ìlera Alàgbà Whitney àti ikú rẹ̀ lẹ́yìn náà (9 Oṣù Kẹrin 1889) jẹ́ àdánù ìbànújẹ́ mìíràn fún iṣẹ́ ìránṣẹ́ yìí.

GSAM 407Alàgbà Robinson ní Yúróòpù

GSAM 407.5A yan Alàgbà D. A. Robinson, ẹni tí ń ṣiṣẹ́ ní England, gẹ́gẹ́ bí arọ́pò Alàgbà Whitney. Ó ṣiṣẹ́ pẹ̀lú agbára ní agbègbè yìí fún nǹkan bí ọdún mẹ́fà, nígbà tí, nípa ìkésí Àpéjọ Gbogbogbo, ó lọ sí India ní 1895. Ìkúrò rẹ̀ mú kí a yan alábójútó mìíràn.

GSAM 408Alàgbà Holser, Alábójútó Pápá náà

GSAM 408.1Alàgbà H. P. Holser ni ẹni tí a yan fún ipò náà, àti ní àfikún sí ọ́fíìsì yìí, a yan án gẹ́gẹ́ bí alákóso gbogbo Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Àárín Yúróòpù. Níhìn-ín ó ṣiṣẹ́ láìrẹ̀ àti pẹ̀lú ìmúṣẹ́ títí di 1901, nígbà tí àìsàn mú kí òun náà tẹríba. Ó kú ní Canyon City, Colorado, ní ọjọ́ 11 Oṣù Kẹsán 1901.

GSAM 408.2Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ipò wọ̀nyí lòdì sí wọn, iṣẹ́ ìránṣẹ́ náà dàgbà, iṣẹ́ náà sì tẹ̀síwájú, gẹ́gẹ́ bí ìròyìn kan tí a fi fún Àpéjọ Gbogbogbo ní 1895 ṣe fi hàn. Ó sọ pé Àpéjọ Àárín Yúróòpù ní ìjọ́ mọ́kàndínlógún pẹ̀lú ọmọ ẹgbẹ́ 484, tí wọ́n san Ìdámẹ́wàá $4,378.18 ní ọdún tó ṣáájú. Ní ọjọ́ yẹn wọ́n ní òjíṣẹ́ tí a yà sí mímọ́ mẹ́rin àti òjíṣẹ́ márùn-ún tí wọ́n ní ìwé-àṣẹ.

GSAM 408IṢẸ́ ÌRÁNṢẸ́ JÁMÁNÌ-RỌ́ṢÍÀ

GSAM 408.3Ní 1870, J. H. Linderman, pásítọ̀ ìjọ́ kan tó wà nítòsí Elberfeld, Prussia, àti ogójì nínú àwọn ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ sí pa Ọjọ́ Ìsinmi ọjọ́ keje mọ́ nípasẹ̀ kíkẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì, láìmọ̀ pé ẹgbẹ́ Kristẹni mìíràn wà ní ayé tí ń pa ọjọ́ yẹn mọ́ gẹ́gẹ́ bí Ọjọ́ Ìsinmi. A fi ìmọ̀ nípa ẹgbẹ́ yìí hàn sí àwọn ènìyàn wa ní ọ̀nà àjèjì. Alágbe kan wá sí ilé iṣẹ́ ìránṣẹ́ ní Basel ní Ọjọ́ Ìsinmi. Ìdílé náà ń kẹ́kọ̀ọ́ ẹ̀kọ́ Ilé-ẹ̀kọ́ Ọjọ́ Ìsinmi pẹ̀lú Bíbélì tí wọ́n ṣí síwájú wọn. Ìran náà kan ọkùnrin náà, ó sì mú kí ó béèrè ìbéèrè.

GSAM 408Ẹgbẹ́ Elberfeld

GSAM 408.4Nígbà tí ó kẹ́kọ̀ọ́ pé wọn kì í ṣe Júù, ṣùgbọ́n Kristẹni, tí wọ́n ń pa Ọjọ́ Ìsinmi ọjọ́ keje mọ́, ó sọ nípa ẹgbẹ́ yìí ní Elberfeld. Alàgbà Andrews rò pé ó yẹ kí ó ṣàyẹ̀wò ọ̀rọ̀ náà; nítorí náà, pẹ̀lú Alàgbà Erzenberger, ó lọ sí Prussia ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1875, níbi tí wọ́n ti rí ẹgbẹ́ náà gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpèjúwe rẹ̀. Alàgbà Erzenberger dúró fún ìgbà díẹ̀, ó ń ṣiṣẹ́ ní apá Jámánì yẹn, àti ní ọjọ́ 8 Oṣù Kìíní 1876, a batisí ènìyàn mẹ́jọ ní Elberfeld, èyí sì jẹ́ batisí àkọ́kọ́ tí àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje ṣe ní Jámánì.

GSAM 409.1Òtítọ́ ti ní ìdí múlẹ̀ ní Rọ́ṣíà láti ọdún 1882, nípasẹ̀ àwọn ohun ìwé tí àwọn arákùnrin Jámánì ní Amẹ́ríkà rán sí àwọn ọ̀rẹ́ wọn ní àwọn àgbègbè Jámánì ti Rọ́ṣíà.

GSAM 409Alàgbà Conradi ní Yúróòpù

GSAM 409.2Ní 1885, Alàgbà L. R. Conradi kúrò ní Amẹ́ríkà lọ sí pápá Àárín Yúróòpù láti ṣiṣẹ́ láàrín àwọn ará Jámánì. Ní ọjọ́ 28 Oṣù Kẹfà 1886, ó kúrò ní Basel lọ sí Crimea, Rọ́ṣíà. Níhìn-ín, pẹ̀lú Alàgbà Perk, ó rìn lọ sí Berdebulat, níbi tí a ti batisí arábìnrin méjì, tí a sì ṣètò ìjọ́ ọmọ ẹgbẹ́ mọ́kàndínlógún; èyí ni ìjọ́ Adventisti Ọjọ́ Keje àkọ́kọ́ ní Rọ́ṣíà.

GSAM 409A Fi Àwọn Alàgbà Conradi àti Perk Sẹ́wọ̀n

GSAM 409.3Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn èyí, wọ́n mú Àwọn Alàgbà Conradi àti Perk nítorí kíkọ́ ohun tí ó lòdì sí ìgbàgbọ́ Ìjọ Orthodox, wọ́n sì fi wọ́n sẹ́wọ̀n fún ọ̀sẹ̀ márùn-ún ní Perekop. Lẹ́yìn ìtúsílẹ̀ rẹ̀ (nípasẹ̀ ìdásí aṣojú ìjọba Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà), Alàgbà Conradi bẹ Ìlà-oòrùn Rọ́ṣíà wò, ó sì padà sí Switzerland.

GSAM 409Iṣẹ́ Lórí Odò Volga, Rọ́ṣíà

GSAM 409.4Ní ọdún kan náà yìí ni Alàgbà Laubhan bẹ̀rẹ̀ sí ṣiṣẹ́ ní Rọ́ṣíà, nítòsí ilé rẹ̀ tó wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ Odò Volga. Ní 1880, Alàgbà Klein, ti Kansas, wọ iṣẹ́ ní Jámánì Rọ́ṣíà, bẹ́ẹ̀ ni a ti ń gbé àwọn òṣìṣẹ́ dìde fún pápá líle àti ìṣòro yìí; bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a lé àwọn onígbàgbọ́ lọ sí ìgbèkùn, tí a sì fi wọ́n sẹ́wọ̀n, Olúwa ti bù kún iṣẹ́ náà lọ́nà àgbàyanu.

GSAM 409Àṣeyọrí Àwọn Olùtajà Ìwé ní Jámánì

GSAM 409.5Ní ọdún 1888, àwọn Olùtajà ìwé bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní Rheinish-Prussia, Württemberg, Baden, àti Alsace. Àwọn òṣìṣẹ́ mẹ́jọ tàbí mẹ́wàá tí ó ní okun àti olóòótọ́ yọrí sí rere débi pé ní ọdún kan wọ́n tà iye ìwé wọ̀nyí: Ìyè Kristi, 3,000; Láti Edeni sí Edeni, 2,000; àti ìwé kéékèèké 12,000. Nítorí iṣẹ́ yìí, ní ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ gbogbo ibi tí wọ́n ti tà àti kà àwọn ìwé náà, àwọn kan gba òtítọ́ náà, bóyá ọ̀kan tàbí ju bẹ́ẹ̀ lọ.

GSAM 410A Ṣí Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ ní Hamburg

GSAM 410.1Ní Oṣù Karùn-ún 1889, Alàgbà Conradi ṣí iṣẹ́ ìránṣẹ́ ní Hamburg, Jámánì, àti ní àkókò kúkúrú púpọ̀ ni a dá ilé-ẹ̀kọ́ ìdánilẹ́kọ̀ọ́ fún àwọn òṣìṣẹ́ sílẹ̀. Ní Oṣù Kẹwàá tó tẹ̀lé, a ṣètò Ilé-ẹ̀kọ́ Ọjọ́ Ìsinmi pẹ̀lú ọmọ ẹgbẹ́ 28. Ní ọdún yìí ni Alàgbà Haskell bẹ iṣẹ́ ìránṣẹ́ náà wò, a sì ṣètò ìjọ́ ọmọ ẹgbẹ́ ogún, a sì dá ibi ìpamọ́ ìwé sílẹ̀.

GSAM 410.2Ní àkókò yìí Alàgbà J. T. Boettcher ń ṣiṣẹ́ nínú iṣẹ́ Jámánì ní Barmen. A fún Àpéjọ Gbogbogbo ní ìròyìn ní 1890 pé nínú iṣẹ́ ìránṣẹ́ Jámánì-Rọ́ṣíà, ìjọ́ mẹ́sàn-án ni a ti ṣètò, pẹ̀lú ọmọ ẹgbẹ́ 422 lápapọ̀, yàtọ̀ sí àwọn Olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ márùn-ún-dín-lọ́gọ́rin tí a kò tíì ṣètò. Ní ọjọ́ 7 Oṣù Kẹrin ọdún kan náà, a batisí méjìlá síi, wọ́n sì darapọ̀ mọ́ ìjọ́ Hamburg. Ní Oṣù Kejìlá, ọmọ ẹgbẹ́ ìjọ́ yìí ti pọ̀ sí ogójì. Owó tí a rí gbà nínú títà ìwé láti ibi ìpamọ́ ìwé ní Hamburg, Holland, Rọ́ṣíà, àti àwọn apá Jámánì oríṣiríṣi jẹ́ $5,000.

GSAM 410Àṣeyọrí ní Yúróòpù

GSAM 410.3Díẹ̀díẹ̀ ṣùgbọ́n dájú, iṣẹ́ náà tẹ̀síwájú nínú Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Àárín Yúróòpù, gẹ́gẹ́ bí ìròyìn tí a fún ní Àpéjọ Gbogbogbo ní 1891 ṣe fi hàn. Ní àkókò yẹn ìjọ́ márùn-ún wà ní Jámánì, pẹ̀lú ọmọ ẹgbẹ́ 140, ọgọ́ta-lé-mẹ́rin nínú wọn sì jẹ́ ọmọ ìjọ́ Hamburg. Ìdámẹ́wàá tí a san jẹ́ $1,000. Àwọn ìwé tí a tà lórí ọkọ̀ ojú omi, nípasẹ̀ òjíṣẹ́ ọkọ̀ ojú omi ní Hamburg, jẹ́ $500, nígbà tí títà àwọn Olùtajà ìwé fún ọdún náà, ní gbogbo pápá, jẹ́ $6,000. Ọgọ́rùn-ún àti àádọ́ta ti gba òtítọ́ ní Austria, àwọn ìjọ́ mẹ́tàlá sì wà ní Rọ́ṣíà, pẹ̀lú ọmọ ẹgbẹ́ mẹ́rin ọgọ́rùn-ún.

GSAM 411A Lé Olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ Rọ́ṣíà Márùn-ún Sí Ìgbèkùn

GSAM 411.1Ní àkókò yìí (1891), a ti mú márùn-ún nínú àwọn ọmọ ìjọ́ Rọ́ṣíà kan, pẹ̀lú aṣáájú wọn, nítorí kíkọ́ àwọn ẹ̀kọ́ tí ó lòdì sí ìjọ́ tí a fìdí rẹ̀ múlẹ̀; a sì dá wọn lẹ́bi sí ìgbèkùn ọdún márùn-ún lọ sí Trans-Caucasus. Wọ́n máa di wọn pọ̀ pẹ̀lú ẹ̀wọ̀n, wọ́n sì ní láti rìn ọgọ́rùn-ún márùn-ún míìlì. Nínú ìdánwò yìí, ìgbàgbọ́ wọn gbé wọn ró, inú wọn sì dùn nínú Olúwa. Ní ọdún náà, a ti pèsè ìwé kéékèèké ní irú àwọn kíkà Bíbélì ní èdè Rọ́ṣíà, lórí ìjìyà Kristi, oorun àwọn òkú, ọjọ́ wo àti ìdí rẹ̀, àti pé a lè mọ̀ bí?

GSAM 411.2Ní àkókò Àpéjọ Gbogbogbo ní 1895, ọmọ ẹgbẹ́ ní Jámánì ti pọ̀ sí 368, Ìdámẹ́wàá ọdún tó ṣáájú sì jẹ́ $2,327.43.

GSAM 411Àwọn Olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ Púpọ̀ Síi ní Rọ́ṣíà

GSAM 411.3Ní Rọ́ṣíà, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ti ṣí lọ sí àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn, ọmọ ẹgbẹ́ ti pọ̀ sí 467, tí wọ́n san Ìdámẹ́wàá $841.60.

GSAM 411.4Láti ọ̀rọ̀ tí akọ̀wé iṣẹ́ ìránṣẹ́ òkè-òkun sọ nínú kíkà ọ̀sẹ̀ àdúrà 1896, a kẹ́kọ̀ọ́ pé

GSAM 411.4“ní pápá Jámánì-Rọ́ṣíà, ní ọdún tó ṣáájú, agbára wọn ní iye ti fẹ́rẹ̀ẹ́ di ìlọ́po méjì; iye wọn sì pọ̀ síi pẹ̀lú àfikún tó ju irinwó lọ. Ní Berlin, Jámánì, ọgọ́ta ń wá sí iṣẹ́ Ọjọ́ Ìsinmi déédéé. Kíkọ́ ilé ìjọsìn iṣẹ́ ìránṣẹ́ ní Hamburg ti fún iṣẹ́ ibẹ̀ lókun. Ní Munich, ní Bavaria, ọ̀pọ̀ ń dúró de batisí. Àwọn onígbàgbọ́ wà ní Leipsic, Königsberg, Magdeburg, Posen, Stuttgart, àti àwọn ìlú pàtàkì mìíràn ní Jámánì. Ẹgbẹ́ kan tún wà ní Rotterdam, Holland.

GSAM 412.1“Ní Rọ́ṣíà, àwọn Olùtajà ìwé ti gba àṣẹ láti ọ̀dọ̀ ìjọba. A ti ṣe àwọn ìtumọ̀ ìwé ní èdè Lettish àti Esthonian. A ti kó ìwé ìròyìn Jámánì náà kúrò ní Basel lọ sí Hamburg, àti ní ọ́fíìsì yẹn ni wọ́n ti ń tẹ òtítọ́ ní èdè mẹ́rìnlá.”

GSAM 412Batisí ní Hungary

GSAM 412.2Ní ọdún náà, batisí àkọ́kọ́ ṣẹlẹ̀ ní Hungary, àti ìpàdé àkọ́kọ́ fún ṣíṣe àwọn ìlànà mímọ́ ìjọ ní Bohemia. A dá iṣẹ́ ìránṣẹ́ ọkọ̀ ojú omi sílẹ̀ ní Galatz, ní Romania, fún Odò Danube àti Òkun Dúdú.

GSAM 412Títà Ìwé ní Jámánì

GSAM 412.3Nínú Òjíṣẹ́ Ilé fún Oṣù Kejìlá 1895, Alàgbà Spies sọ nípa iṣẹ́ títà ìwé ní pápá Jámánì pé,

GSAM 412.3“Àwọn tí ń bójú tó iṣẹ́ títà ìwé, nígbà tí a bẹ̀rẹ̀ rẹ̀ ní pápá yìí, kò dáwọ́ dúró láti máa tẹ̀síwájú pẹ̀lú rẹ̀, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn akéde àti àwọn oníṣòwò ìwé pàtàkì kan ní Leipsic dá wọn lójú pé ‘títà ìwé nípasẹ̀ ìforúkọsílẹ̀ yóò kuna.’

GSAM 412.4“Ní Oṣù Kẹjọ 1887, a ṣe àtẹ̀jáde àkọ́kọ́ ti Ìyè Kristi ní èdè Jámánì. Nígbà tí ìwé tí a mẹ́nu kàn yìí ti ṣetán fún pínpín, a ṣe ìpàdé ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àwọn Olùtajà ìwé ní Basel; èyí ni ó jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ títà ìwé, kì í ṣe ní Jámánì nìkan, ṣùgbọ́n ní gbogbo Yúróòpù. Àtẹ̀jáde keje ti ìwé yìí ti jáde nísinsìnyí láti ilé atẹ̀wé ní èdè Jámánì.

GSAM 412.5“Láti ọjọ́ 1 Oṣù Kìíní 1895, àwọn Olùtajà ìwé tuntun méjìlá ti wọ pápá náà. Ní Oṣù Kẹfà 1895, ìròyìn fi hàn pé títà ti pọ̀ sí i ní ìdá àádọ́ta nínú ọgọ́rùn-ún. Ní báyìí a ń ṣe ìsapá pàtàkì pẹ̀lú Herold der Wahrheit, ìwé ìròyìn Jámánì wa. Àwọn ìjọ́ kan, tí kò tóbi púpọ̀, máa ń gba ẹ̀dà àádọ́ta sí igba, tí wọ́n sì ń tà wọ́n. Wọ́n sì ní ìrírí ayọ̀ púpọ̀ pẹ̀lú àwọn olùra. Nínú Àyẹ̀wò ti ọjọ́ 18 Oṣù Kejì 1896, Alàgbà Conradi sọ pé, ‘A parí 1895 pẹ̀lú ẹgbẹ̀rún kan àti ọgọ́rùn-ún márùn-ún Olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ ní pápá Jámánì-Rọ́ṣíà.’”

GSAM 413IṢẸ́ ÌRÁNṢẸ́ NÍ SCANDINAVIA

GSAM 413.1Alàgbà John Matteson bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ìránṣẹ́ láàárín àwọn ènìyàn Scandinavia ní ọdún 1877. Ní ọjọ́ 6 oṣù kẹfà, ó dé Vejle, ní Jyeland, Denmark. Nígbà tí ó lọ sí orílẹ̀-èdè náà, àwọn díẹ̀ wà tí wọ́n ti bẹ̀rẹ̀ sí í pa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ nípa kíka àwọn ìwé ìròyìn àti àwọn ìwé ìhìn kéékèèké tí àwọn ọ̀rẹ́ wọn ní America fi ránṣẹ́ sí wọn.

GSAM 413.2Bí a ṣe ń tọpasẹ̀ ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ yìí, a rí i pé ní 1850, ènìyàn mẹ́rin tí wọ́n ti kúrò ní Norway lọ sí America bẹ̀rẹ̀ sí í pa Ọjọ́ Ìsinmi Olúwa mọ́. Wọ́n ń gbé ní Oakland, Wisconsin. Méjì nínú wọn ni baba àti ìyá Alàgbà O. A. Olsen. Ní 1863, Alàgbà John Matteson bẹ̀rẹ̀ sí í pa Ọjọ́ Ìsinmi ọjọ́ keje mọ́. Ó ń gbé ní Poysippi, Wisconsin. Ní oṣù mẹ́fà tí ó tẹ̀ lé e, nípasẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀, nǹkan bí ogójì ènìyàn Denmark àti Norway gba ẹ̀kọ́ Àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje. Oníwàásù àkọ́kọ́ tí ó ti ń wàásù lọ́wọ́ tí ó darapọ̀ mọ́ ọn nínú iṣẹ́ ìránṣẹ́ ni Alàgbà J. F. Hanson láti Minnesota.

GSAM 413Ìwé Àkọ́kọ́ tí A Tẹ̀ Jáde ní Èdè Denmark àti Norway

GSAM 413.3Ní ọdún 1866, Alàgbà John Matteson béèrè lọ́wọ́ àwọn alábòójútó ilé iṣẹ́ Àyẹ̀wò àti Ìkéde bóyá wọn yóò tẹ àwọn ìwé pẹlẹbẹ àti ìwé ìhìn kéékèèké ní èdè àwọn ènìyàn Scandinavia fún ìlò wọn. Wọ́n sọ fún un pé àìní owó ní ilé iṣẹ́ náà kò jẹ́ kí wọn lè ṣe bẹ́ẹ̀; ṣùgbọ́n àwọn ènìyàn orílẹ̀-èdè rẹ̀ kan ní Wisconsin àti Minnesota fẹ́ gidigidi kí a tẹ òtítọ́ jáde ní èdè abínibí wọn. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọn kò lọ́rọ̀, tí iye wọn kò sì tó àádọ́ta, wọ́n kó $1,000 jọ ní owó gidi, wọ́n sì fi lé e lọ́wọ́ fún ète náà. Pẹ̀lú owó yìí àti ọ̀pọ̀ ìwé àfọwọ́kọ tí ó ti múra sílẹ̀ dáradára, Alàgbà Matteson wá sí Battle Creek, ó sì tún tọrọ pé kí a tẹ àwọn ìwé náà. Níwọ̀n bí ó ti múra sílẹ̀ láti yanjú àwọn ìdí tí wọ́n ti fi kọ̀ tẹ́lẹ̀, wọ́n tẹ́wọ́ gba ìbéèrè rẹ̀. Ní ọjọ́ 18 oṣù kẹta, 1867, ó bẹ̀rẹ̀ sí í ka ìwé àfọwọ́kọ tí ó ti pèsè fún ìwé rẹ̀, Liv og Død (Ìyè àti Ikú), sí Alàgbà J. N. Andrews àti èmi, tí a jẹ́ ọmọ ìgbìmọ̀ ìtẹ̀jáde nígbà náà. Èyí ni pé, ó sọ ohun tí ìwé àfọwọ́kọ rẹ̀ sọ ní èdè Denmark àti Norway fún wa ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.

GSAM 414Alàgbà Matteson Di Atẹ̀wé

GSAM 414.1Ní àkókò náà, kò sí atẹ̀wé tí a lè yọ kúrò nínú iṣẹ́ rẹ̀ láti tò àwọn lẹ́tà ìtẹ̀wé fún un; nítorí náà, ó bẹ̀bẹ̀ pé kí a jẹ́ kí òun fúnra rẹ̀ kọ́ bí a ti ń tò wọ́n. Ó tẹ̀ síwájú nínú iṣẹ́ yìí títí tí a fi tẹ nǹkan bí ẹgbẹ̀rún ojú ìwé àwọn ìwé pẹlẹbẹ àti ìwé ìhìn kéékèèké ní èdè tirẹ̀.

GSAM 414.2Pẹ̀lú ọ̀nà tuntun yìí láti tan òtítọ́ kálẹ̀ láàárín àwọn ènìyàn rẹ̀, ó jáde lọ pẹ̀lú ìgboyà tuntun, ó ń ṣe ìpàdé ní onírúurú ìpínlẹ̀. Láti ìgbà náà, iṣẹ́ náà ń tẹ̀ síwájú kíákíá láàárín àwọn ènìyàn Scandinavia.

GSAM 414Ìwé Ìròyìn Àkọ́kọ́ ní Èdè Òkèèrè

GSAM 414.3Iṣẹ́ náà láàárín àwọn ènìyàn Denmark àti Norway ti gbòòrò tó bẹ́ẹ̀ tí wọ́n fi béèrè fún ìwé ìròyìn olóṣooṣù, nínú èyí tí àwọn ènìyàn orílẹ̀-èdè wọ̀nyẹn yóò ti máa rí ẹ̀kọ́ àti ìṣírí gbà ní èdè tiwọn. Nítorí náà, ní ọjọ́ 1 oṣù kìíní, 1872, a tẹ ìwé ìròyìn olóṣooṣù kan ní èdè Denmark jáde ní ilé iṣẹ́ Àyẹ̀wò àti Ìkéde. Ó ní ojú ìwé mẹ́rìnlélógún, a ṣe é ní ìrísí ìwé àkójọpọ̀ ìròyìn, orúkọ rẹ̀ sì ni Advent Tidende (Ìròyìn Wíwá). Ní ọdún tí ó tẹ̀ lé e, a fi kún ìwọ̀n ìwé ìròyìn yìí sí ojú ìwé méjìlélọ́gbọ̀n. Òun ni ìwé ìròyìn àkọ́kọ́ tí Àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje tẹ̀ jáde ní èdè òkèèrè.

GSAM 414.4Ní 1874, ìfẹ́ àwọn onígbàgbọ́ tí wọ́n ń sọ èdè Sweden sí iṣẹ́ náà pọ̀ tó bẹ́ẹ̀ tí a fi bẹ̀rẹ̀ ìwé ìròyìn olóṣooṣù olójú ìwé mẹ́rìndínlógún ní èdè náà, tí a pè ní Svensk Härold (Akéde ti Sweden).

GSAM 414.5Nígbà tí Alàgbà Matteson bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ìránṣẹ́ sí àwọn ènìyàn Scandinavia ní ilẹ̀ ìbílẹ̀ wọn (oṣù kẹfà, 1877), a ń fi ẹ̀dà 266 ti Tidende ránṣẹ́ láti America sí Denmark lóṣooṣù, àti 60 sí Norway. Nípasẹ̀ kíka àwọn ìwé ìròyìn wọ̀nyí, àwọn ènìyàn kan ti ń pa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ ní Scandinavia. Gẹ́gẹ́ bí èso iṣẹ́ rẹ̀ fún ọdún kan ní Denmark, àwùjọ àwọn onígbàgbọ́ dìde ní ọ̀pọ̀ ibi ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.

GSAM 415Ilé Atẹ̀wé ní Norway

GSAM 415.1Lẹ́yìn èyí, Alàgbà Matteson lọ sí Norway, níbi tí ó ti dá ìjọ kan tí ó ní ọmọ ìjọ méjìdínlógójì sílẹ̀ ní ọjọ́ 7 oṣù kẹfà, 1879, gẹ́gẹ́ bí èso iṣẹ́ rẹ̀ ní Christiana. Ní àkókò yìí, Alàgbà J. P. Jasperson láti America darapọ̀ mọ́ ọn nínú iṣẹ́ ìránṣẹ́. Ní ọdún náà pẹ̀lú, a dá ẹgbẹ́ ìtẹ̀jáde sílẹ̀ ní Norway, a sì ra ilé àti ilẹ̀ ní Christiana fún ilé atẹ̀wé, yàrá ìpàdé fún ìsìn ìjọ, àti àwọn yàrá ìgbé, ní iye owó $14,580. Fún àkókò díẹ̀, ilé iṣẹ́ Christiana ń tẹ ẹ̀dà díẹ̀ ti ìwé ìròyìn kan, Tidernes Tegn (Àwọn Àmì Àwọn Àkókò), jáde lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀.

GSAM 415.2Ní ìbẹ̀rẹ̀ ìgbà ìwọ́wé 1880, Alàgbà Matteson wá sí America láti wá ìrànlọ́wọ́ fún fífẹ̀ iṣẹ́ Scandinavia gbòòrò. Ó wá sí Àpéjọ Gbogbogbo ti ọdún náà, ó sì padà sí Europe ní oṣù kẹrin, 1881, pẹ̀lú ìṣírí púpọ̀. Kò pẹ́ lẹ́yìn ìpadàbọ̀ rẹ̀, a ra ẹ̀rọ ìtẹ̀wé aláyíká, a sì gbé e sí ilé iṣẹ́ Christiana.

GSAM 415Àwọn Ìwé Ìròyìn Ìlera ní Èdè Denmark àti Sweden

GSAM 415.3Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í tẹ ìwé ìròyìn ìlera kan ní èdè Denmark jáde, tí a pè ní Sundheds Bladet (Ìwé Ìlera). Ní 1883, ó tẹ irú ìwé ìròyìn bẹ́ẹ̀ ní èdè Sweden jáde, àti ìwé ìròyìn ẹ̀sìn kan tí a pè ní Sanningens Härold (Akéde Òtítọ́). Ní 1884, wọ́n ní àwọn ohun èlò ilé iṣẹ́ tí iye wọn jẹ́ $2,563. Ní ọdún yìí, wọ́n ti tẹ àwọn ìwé ìròyìn 115,000 lápapọ̀, wọ́n sì ti pín wọn ká, yàtọ̀ sí ọ̀pọ̀ ẹgbẹẹgbẹ̀rún ìwé ìhìn kéékèèké àti àwọn ìwé díẹ̀.

GSAM 415Alàgbà Haskell ní Scandinavia

GSAM 415.4Ìbẹ̀wò Alàgbà Haskell ní 1882 ṣe ìrànlọ́wọ́ púpọ̀ fún iṣẹ́ náà ní àwọn orílẹ̀-èdè Scandinavia. Ní 1884, iṣẹ́ àwọn Alàgbà George I. Butler, B. L. Whitney, A. B. Oyen, àti E. G. Olsen tún ṣe ìrànlọ́wọ́ ńlá fún wọn.

GSAM 416Mrs. White Ṣe Ìrànlọ́wọ́ Ńlá fún Scandinavia

GSAM 416.1Ní 1885, Mrs. E. G. White àti ọmọkùnrin rẹ̀, W. C. White, ṣèbẹ̀wò sí Scandinavia, ìbẹ̀wò náà sì níye lórí rékọjá ìwọ̀n fún iṣẹ́ ní agbègbè náà. Àwọn kan ti ní èrò pé àwọn tálákà ní orílẹ̀-èdè náà kò lè san ìdámẹ́wàá, àti pé asán ni láti gbìyànjú títà ìwé láti ilé dé ilé. Ẹ̀rí ìmọ̀ràn tí Mrs. White fún wọn bá àkókò náà mu, àwọn ènìyàn sì tẹ́wọ́ gbà á dáadáa, gẹ́gẹ́ bí ìdáhùn tí wọ́n fi ọ̀rọ̀ wọ̀nyí dá ṣe fi hàn: “Gbogbo ohun tí Olúwa ti sọ ni àwa yóò ṣe, àwa yóò sì ṣègbọràn.” Ní ìbẹ̀wò yìí, ìyípadà pátápátá ṣẹlẹ̀ ní agbègbè Scandinavia, pàápàá nítorí iṣẹ́ àìsinmi Mrs. White.

GSAM 416A Kọ́ Ilé Iṣẹ́ Tuntun ní Norway

GSAM 416.2Ní 1886, àwọn Alàgbà O. A. Olsen àti N. Clausen ṣèbẹ̀wò sí àwọn orílẹ̀-èdè Scandinavia; èkejì nínú wọn sì dúró níbẹ̀ fún àkókò gígùn. Ní 1885, a kọ́ ilé iṣẹ́ tuntun kan ní Christiana. Fún ọdún tí ó parí ní ọjọ́ 1 oṣù kẹsàn-án, 1886, ilé iṣẹ́ náà rí $5,386.68 gbà láti inú títà àwọn ìwé àti ìwé ìhìn kéékèèké nìkan, nígbà tí owó àlábàápín àwọn ìwé ìròyìn tí wọ́n gbà jẹ́ $3,146.03.

GSAM 416Ìjọ Mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ní Scandinavia

GSAM 416.3Ìròyìn kan tí a gbé kalẹ̀ fún Àpéjọ Gbogbogbo ní 1889 sọ pé ní agbègbè Scandinavia, ìjọ mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n wà, pẹ̀lú ọmọ ìjọ 926, tí wọ́n san ìdámẹ́wàá $2,548.75. Ó tún ní òjíṣẹ́ mẹ́fà, oníwàásù mẹ́rin tí a fún ní ìwé àṣẹ, àti olùtajà ìwé 52. Owó ìwé tí a tà ní Norway àti Sweden ní oṣù mẹ́ta kan jẹ́ $2,161.26.

GSAM 416Ilé-ẹ̀kọ́ ní Christiana

GSAM 416.4Ní àkókò yìí, ilé-ẹ̀kọ́ kan ń ṣiṣẹ́ ní Christiana, pẹ̀lú akẹ́kọ̀ọ́ àádọ́ta. Ní 1891, àwọn Alàgbà O. A. Olsen àti E. J. Waggoner darí ẹ̀kọ́ Bíbélì àkànṣe kan ní Christiana, ọgọ́rùn-ún akẹ́kọ̀ọ́ sì wá sí i. Nínú ẹ̀kọ́ àkànṣe yìí, a fún wọn ní ẹ̀kọ́ kíkún nípa iṣẹ́ títà ìwé láti ilé dé ilé.

GSAM 417Ìjọ Ogójì ní Scandinavia ní 1895

GSAM 417.1Ọdún mẹ́fà lẹ́yìn náà, ní 1895, a rí ìròyìn kan tí Alàgbà D. A. Robinson, tí ó jẹ́ alábòójútó àgbègbè iṣẹ́ òkèèrè nígbà náà, gbé kalẹ̀. Ó fi ìdàgbàsókè pàtàkì nínú iṣẹ́ ní àkókò yìí hàn kedere débi pé a fa ọ̀rọ̀ rẹ̀ yọ báyìí: “Scandinavia ní ìjọ ogójì àti ọmọ ìjọ 1,458. Ìdámẹ́wàá ọdún náà jẹ́ $5,585.55. Òjíṣẹ́ tí a yà sí mímọ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún wà, àti oníwàásù mọ́kànlá tí a fún ní ìwé àṣẹ; owó ìwé tí a tà fún ọdún náà sì jẹ́ $40,000. Owó púpọ̀ yìí jẹ́ nítorí ìsapá àwọn olùtajà ìwé ní pàtàkì, èyí sì ṣẹlẹ̀ ní orílẹ̀-èdè kan níbi tí, ní 1885, àwọn olùtàwé àti àwọn òjíṣẹ́ ìgbàgbọ́ wa pàápàá ti sọ pé kò ṣeé ṣe láti ta ìwé nípa lílọ láti ilé dé ilé.

GSAM 417Àpéjọ Àwọn Ìjọ́ Ìpínlẹ̀ Mẹ́ta ní Scandinavia

GSAM 417.2Ní agbègbè Scandinavia, àpéjọ àwọn ìjọ́ ìpínlẹ̀ mẹ́ta wà ní àkókò yìí, ọjọ́ tí a dá wọn sílẹ̀ sì ni wọ̀nyí: Denmark, ọjọ́ 30 oṣù karùn-ún, 1880; Sweden, ọjọ́ 12 oṣù kẹta, 1882; Norway, ọjọ́ 10 oṣù kẹfà, 1887. Alàgbà John Matteson, ẹni tí ó kọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀ Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ ní Scandinavia, tí ó fi àṣeyọrí bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ náà, tí ó sì ṣiṣẹ́ tọkàntọkàn pẹ̀lú ẹ̀mí ìrúbọ fún ìlọsíwájú àwọn ènìyàn náà, ni àrùn ikọ́ ẹ̀gbẹ tó ń pani kọlù, ó sì kú ní El Monte, California, ní ọjọ́ 30 oṣù kẹta, 1896, ní ẹni ọdún mọ́kànlélọ́gọ́ta.

GSAM 417IṢẸ́ ÌRÁNṢẸ́ NÍ BRITAIN

GSAM 417.3William Ings, ọmọ ìbílẹ̀ Hampshire, England, ṣùgbọ́n tí ọkàn àti ẹ̀kọ́ rẹ̀ jẹ́ ti ará America, nítorí pé ó ti ń gbé ní Àwọn Ìpínlẹ̀ Aṣọ̀kan láti ìgbà èwe rẹ̀, dé Southampton láti Basel, Switzerland, ní ọjọ́ 23 oṣù karùn-ún, 1878. Nígbà yìí, kò dúró pẹ́; ọ̀sẹ̀ méjì péré ni, ó sì padà sí ilẹ̀ ńlá Europe fún ìgbà díẹ̀. Ṣùgbọ́n láìpẹ́ lẹ́yìn náà, ó tún lọ sí Southampton. Lẹ́yìn oṣù mẹ́rin tí ó fi ń ṣiṣẹ́ láti ilé dé ilé, tí ó ń pín àwọn ìwé ìhìn kéékèèké, tí ó sì ń ṣe iṣẹ́ ìránṣẹ́ èyíkéyìí tí ó bá rí àǹfààní láti ṣe, ó ròyìn pé ènìyàn mẹ́wàá ń pa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́. Ní ọjọ́ 30 oṣù kejìlá ọdún náà, èmi àti aya mi dé Southampton, níbi tí a ti darapọ̀ mọ́ Alàgbà Ings nínú iṣẹ́, ní ṣíṣe ìpàdé ní ìgbà òtútù ní Gbọ̀ngàn Shirley àti nínú ilé tí àwa fúnra wa yá. Ní ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn 1879, a ṣe àwọn ìpàdé àgọ́ ní Southampton. Ní àkókò àti ibi yìí ni Arábìnrin Maud Sisley (tí ó jẹ́ Ìyáàfin Boyd báyìí) darapọ̀ mọ́ iṣẹ́ náà, tí ó ń darí kíka Bíbélì, tí ó sì ń ṣiṣẹ́ láti ilé dé ilé. Nítorí ìsapá yìí, àwọn ènìyàn kan gba òtítọ́. Ní ìgbà òtútù tí ó tẹ̀ lé e, a ṣe ìpàdé nínú gbọ̀ngàn kan ní Ravenswood Villa, ilé tí a ń gbé, tí a sì tún ń kó àwọn ìwé wa sí.

GSAM 418Ìpàdé Àgọ́ ní England

GSAM 418.1Ní ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn 1880, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìlera Alàgbà Andrews kò le, ó wá láti Switzerland láti ṣèrànwọ́ nínú ìpàdé àgọ́ kan ní Romsey, níbi tí àwọn ènìyàn mìíràn ti gba ìhìn náà.

GSAM 418.2Ní ọjọ́ 11 oṣù kìíní, 1880, a dá ẹgbẹ́ ìwé ìhìn sílẹ̀. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ní ìfẹ́ púpọ̀ sí iṣẹ́ yìí, a sì pín ọ̀pọ̀ ìwé ká.

GSAM 418.3Ní ọjọ́ 8 oṣù kejì, 1880, a ṣe ìrìbọmi àkọ́kọ́ wa, a sì batisí ènìyàn mẹ́fà. Títí di ọjọ́ 2 oṣù keje, 1881, a ti rì ènìyàn mọ́kàndínlọ́gbọ̀n bọ inú omi ní Southampton.

GSAM 418Àwọn Òṣìṣẹ́ Pọ̀ sí i ní England

GSAM 418.4Nípasẹ̀ ìdìbò Àpéjọ Gbogbogbo tí a ṣe ní ìgbà ìwọ́wé 1881, Alàgbà A. A. John àti aya rẹ̀, Geo. R. Drew, àti Arábìnrin Jennie Thayer lọ sí England, wọ́n sì darapọ̀ mọ́ iṣẹ́ ní agbègbè ìránṣẹ́ náà. Ní ọdún 1882, Alàgbà Haskell ṣèbẹ̀wò sí agbègbè iṣẹ́ Europe, ó sì lo ọjọ́ mélòó kan pẹ̀lú àwọn òṣìṣẹ́ nínú iṣẹ́ ìránṣẹ́ England, ó ń fún wọn ní ìrànlọ́wọ́ tí ó níye lórí nípa ìmọ̀ràn àti ìtọ́ni.

GSAM 418.5Ní oṣù kẹta, 1882, a bẹ̀rẹ̀ sí í tẹ àfikún olójú ìwé méjì kan fún Britain sí Àwọn Àmì Àwọn Àkókò, a sì so ó mọ́ ẹgbẹ̀rún ẹ̀dà Àwọn Àmì tí a fi ránṣẹ́ láti America. A lò wọ́n nínú iṣẹ́ ìránṣẹ́ ní Great Britain. Ìròyìn iṣẹ́ náà ní ọjọ́ 1 oṣù kẹwàá, 1883, fi hàn pé ní ọjọ́ náà, ọgọ́rùn-ún olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ wà. Ìdámẹ́wàá tí a ti san láti ìgbà ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ìránṣẹ́ náà jẹ́ $2,078.71.

GSAM 419Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Nípasẹ̀ Ọkọ̀ Omi

GSAM 419.1Nípasẹ̀ inú rere àwọn alábòójútó ọkọ̀ omi, Alàgbà Ings rí àṣẹ láti fi àwọn àpò ìwé ìhìn kéékèèké àti ìwé ìròyìn ránṣẹ́ láìsan owó sí ọgọ́rin nínú àwọn èbúté pàtàkì ti “Ilé-iṣẹ́ Ọkọ̀ Omi Alágbára Èéfín Peninsular àti Oriental,” ní Gúúsù Africa, àwọn Erékùṣù Indies Ìlà Oòrùn àti Ìwọ̀ Oòrùn, Àárín America, àti àwọn Erékùṣù Bay. Nípasẹ̀ ipa àwọn ìwé tí a fi ránṣẹ́ báyìí ni ìfẹ́ sí òtítọ́ ti kọ́kọ́ jí ní erékùṣù Demarara. A gba ìròyìn yìí nípasẹ̀ àwọn lẹ́tà láti erékùṣù náà.

GSAM 419A Fi “Ìtàn Ọjọ́ Ìsinmi” sí Àwọn Ilé Ìkówèésí ní England

GSAM 419.2A tún ti fi ẹ̀dà kan ti Ìtàn Ọjọ́ Ìsinmi tí Alàgbà Andrews kọ sínú ọ̀kọ̀ọ̀kan ọgọ́ta ilé ìkówèésí fún gbogbo ènìyàn àti yàrá ìkàwé ọ̀fẹ́ káàkiri Great Britain. Àwọn ìwé náà sì tún wà níbẹ̀, wọ́n ń sọ ìtàn náà fún àwọn tí ó fẹ́ kà á.

GSAM 419.3Ní 1884, Alàgbà Butler ṣèbẹ̀wò sí England, pẹ̀lú àwọn òṣìṣẹ́ mìíràn fún agbègbè yìí. Àwọn Alàgbà S. H. Lane àti Robert Andrews wọ ọkọ̀ omi láti Boston ní ọjọ́ 9 oṣù karùn-ún, 1885, láti darapọ̀ mọ́ iṣẹ́ ìránṣẹ́ ní Great Britain. Ìbẹ̀wò Mrs. White sí England fún àwọn òṣìṣẹ́ ní okun àti ìṣírí. Mrs. White àti ọmọkùnrin rẹ̀ lo ọ̀sẹ̀ díẹ̀ níbẹ̀ kí wọ́n tó padà sí America láti agbègbè iṣẹ́ Europe.

GSAM 419A Bẹ̀rẹ̀ “Òtítọ́ Òní”

GSAM 419.4Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1884, láìpẹ́ lẹ́yìn tí Alàgbà Butler dé England, a pinnu láti bẹ̀rẹ̀ ìwé ìròyìn olójú ìwé mẹ́jọ kan ní Grimsby, tí yóò máa jáde lẹ́ẹ̀mejì lóṣù, tí a pè ní Òtítọ́ Òní, pẹ̀lú M. C. Wilcox gẹ́gẹ́ bí olóòtú. Ìwé náà ni a ń tẹ̀ jáde báyìí ní London, England, gẹ́gẹ́ bí ìwé ìròyìn olójú ìwé mẹ́rìndínlógún tí ń jáde lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀, pẹ̀lú nǹkan bí ẹ̀dà 18,000 lọ́sẹ̀ kan.

GSAM 420.1Ní 1889, Alàgbà Holser ròyìn pé Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ ní Britain ní ìjọ mẹ́jọ, pẹ̀lú igba olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́, tí márùndínláàádọ́rin nínú wọn wà ní London. Ìdámẹ́wàá fún ọdún tí ó ṣáájú jẹ́ $1,244.58. Òjíṣẹ́ tí a yà sí mímọ́ méjì wà, oníwàásù méjì tí a fún ní ìwé àṣẹ, òjíṣẹ́ méjì tí ń ṣiṣẹ́ nípasẹ̀ ọkọ̀ omi, àti òṣìṣẹ́ Bíbélì méje. Ní nǹkan bí àkókò yìí ni àwọn Alàgbà Wm. Hutchinson àti Francis Hope wọ inú iṣẹ́ ìránṣẹ́ ní England.

GSAM 420Ilé Atẹ̀wé Pacific ní London

GSAM 420.2Ní ọdún 1890, Ilé-iṣẹ́ Ìtẹ̀jáde Pacific ti Oakland, California, dá ẹ̀ka ilé iṣẹ́ kan sílẹ̀ ní 48 Paternoster Row, London, àti ilé atẹ̀wé kan ní 451 Holloway Road, ní apá àríwá London. Owó ìwé tí ilé iṣẹ́ náà tà ní ọdún àkọ́kọ́, ní iye owó tí a fi ń ta ọjà lọ́pọ̀, jẹ́ $9,556.89.

GSAM 420.3Ní oṣù kejì, 1895, Alàgbà Robinson gbé ìròyìn wọ̀nyí kalẹ̀:

GSAM 420.3“Ní Great Britain, ìjọ mọ́kànlá wà, ọmọ ìjọ 363, òjíṣẹ́ márùn-ún, àti oníwàásù kan tí a fún ní ìwé àṣẹ. Ìdámẹ́wàá fún ọdún tí ó kọjá jẹ́ $5,077.20, tàbí àròpín $13.98 fún ọmọ ìjọ kọ̀ọ̀kan. Àwọn ohun ìní ilé ìtẹ̀jáde náà jẹ́ ti Ẹgbẹ́ Ìwé Ìhìn Àgbáyé, tí ojúṣe rẹ̀ ní ààlà, báyìí, ẹgbẹ́ náà sì ń bójú tó wọn; ó jẹ́ ilé-iṣẹ́ tí a dá sílẹ̀ lábẹ́ òfin England.”

GSAM 420.4Ní oṣù kejìlá, 1895, Akọ̀wé Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Òkèèrè ròyìn pé ọmọ ìjọ 560 wà ní Great Britain. Ìdámẹ́wàá ti fi $1,000 pọ̀ sí i ní ọdún náà. Ní àkókò náà, àwùjọ mẹ́jọ ń péjọ ní Ọjọ́ Ìsinmi ní àwọn ibi ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ní London.

GSAM 420.5Báyìí ni iṣẹ́ ní agbègbè ìránṣẹ́ yìí ṣe tẹ̀ síwájú, nígbà mìíràn pẹ̀lú ìlọsíwájú tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ má ṣeé rí. Irúgbìn kì í yára hù nínú irú ilẹ̀ kan bí ó ṣe máa ń hù nínú àwọn mìíràn. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé híhù wọn lọ́ra sí i, ìdàgbàsókè wọn dájú sí i, wọ́n sì lágbára sí i. Bákan náà ni ó rí pẹ̀lú òtítọ́ ìhìn kẹta ní ìjọba yìí. A ti gbin irúgbìn rẹ̀, ó ti ta gbòǹgbò, ó sì ti dàgbà díẹ̀díẹ̀ títí di ìsinsìnyí tí ó fi ti gbòòrò lọ́nà tí ó tóbi ní ìfiwéra.

GSAM 421IṢẸ́ ÌRÁNṢẸ́ NÍ AUSTRALASIA

GSAM 421.1Ní ọjọ́ 10 oṣù karùn-ún, 1885, àwọn Alàgbà S. N. Haskell, J. O. Corliss àti ìdílé rẹ̀, M. C. Israel àti ìdílé rẹ̀, Wm. E. Arnold, àti Henry Scott wọ ọkọ̀ omi láti San Francisco láti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ìránṣẹ́ ní agbègbè Australia. Ọdún mọ́kànlá ṣáájú àkókò yìí, ní 1874, ní ìpàdé kan tí a ṣe ní Battle Creek, Mrs. White sọ pé ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè ṣì máa gba òtítọ́, àti pé òun ti rí àwọn ẹ̀rọ ìtẹ̀wé tí ń ṣiṣẹ́, tí a sì ń tẹ àwọn ìwé àti ìwé ìròyìn ní onírúurú orílẹ̀-èdè. Nígbà tí a béèrè lọ́wọ́ rẹ̀ pé kí ó sọ àwọn orílẹ̀-èdè tí a ń tọ́ka sí, ìdáhùn rẹ̀ ni pé Australia nìkan ni orúkọ tí òun lè rántí.

GSAM 421Bible Echo (Gbohùngbohùn Bíbélì)

GSAM 421.2Lábẹ́ iṣẹ́ àṣekára àti àṣeyọrí Alàgbà Haskell àti àwọn tí ó wà pẹ̀lú rẹ̀, ìhìn náà tẹ̀ síwájú kíákíá tó bẹ́ẹ̀ tí a fi rí i pé ó yẹ kí a máa tẹ ìwé ìròyìn kan ní Australia. Nítorí náà, a ṣe ètò fún ìtẹ̀jáde, ní ọjọ́ 1 oṣù kìíní, 1886, a sì tẹ ìwé ìròyìn olóṣooṣù olójú ìwé mẹ́rìndínlógún jáde ní Melbourne, tí a pè ní Bible Echo and Signs of the Times (Gbohùngbohùn Bíbélì àti Àwọn Àmì Àwọn Àkókò). A tẹ ẹ̀dà ẹgbẹ̀rún mẹ́fà ti ìtẹ̀jáde àkọ́kọ́, nígbà tí iye tí a máa ń tẹ̀ déédéé jẹ́ ẹgbẹ̀rún mẹ́ta péré.

GSAM 421A Dá Ìjọ Àkọ́kọ́ Sílẹ̀ ní Australia

GSAM 421.3Ní Ọjọ́ kìíní ọ̀sẹ̀, ọjọ́ 10 oṣù kẹrin, 1886, a dá ìjọ Adventisti Ọjọ́ Keje àkọ́kọ́ ní Australia sílẹ̀. Ènìyàn méjìdínlógún tí wọ́n ti fọwọ́ sí májẹ̀mú wà níbẹ̀, àwọn méje mìíràn sì tọrọ pé kí a gbà wọ́n wọlé nípasẹ̀ ìrìbọmi. A batisí àwọn wọ̀nyí ní Ọjọ́ Ìsinmi tí ó tẹ̀ lé e, a sì ń fi ọmọ ìjọ kún un ní Ọjọ́ Ìsinmi kọ̀ọ̀kan fún ọ̀sẹ̀ mélòó kan, títí ìjọ náà fi ní ọmọ ìjọ márùndínlọ́gọ́ta. Títí di oṣù karùn-ún, 1886, gbogbo iye àwọn tí a kọ orúkọ wọn sílẹ̀ jẹ́ àádọ́rùn-ún. Yàtọ̀ sí àwọn wọ̀nyí, nǹkan bí márùndínlógójì mìíràn wà ní àwọn ibi mìíràn tí wọ́n ń pa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́.

GSAM 421.4Nínú ilé atẹ̀wé náà, ẹ̀rọ ìtẹ̀wé rere méjì àti ẹ̀rọ amúnṣiṣẹ́ kan wà. A ti san gbogbo owó wọn, wọ́n sì jẹ́ ohun ìní Àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje ní ilẹ̀ jíjìnnà réré náà—ní nǹkan bí ẹgbẹ̀rún méje máìlì sí ilé iṣẹ́ ńlá wa tí ó wà ní Oakland, California.

GSAM 422.1Ní ọdún 1886, ìhìn náà tàn dé New Zealand. Ìròyìn kan láti agbègbè iṣẹ́ Australia sọ pé àádọ́ta olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ wà ní New Zealand. Owó tí a gbà láti títà ìwé ní ilé iṣẹ́ náà jẹ́ $700. Yàtọ̀ sí èyí, àwọn olùtajà ìwé ti ta irinwó ẹ̀dà Ìjà Ńlá ní New Zealand, àti ẹgbẹ̀rún ẹ̀dà Àwọn Èrò Lórí Dáníẹ́lì ní Australia.

GSAM 422Ilé Iṣẹ́ Atẹ̀wé ní Australia

GSAM 422.2Láti inú ìròyìn tí a gbé kalẹ̀ ní Oṣù Keje 19, 1889, a rí àwọn òtítọ́ wọ̀nyí: A ti parí ilé kan fún ọ́fíìsì atẹ̀wé ní Melbourne, ó sì ní ilé-ìjọsìn fún ìsìn ìjọ.

GSAM 422A Ti Wọ Tasmania

GSAM 422.3A ti ṣètò àpéjọ kan ní Australia àti òmíràn ní New Zealand, Alàgbà Israel àti Steed sì mú iṣẹ́ náà dé Tasmania. Ní ibẹ̀, a ti ṣètò ìjọ mẹ́ta, àpapọ̀ iye ọmọ ẹgbẹ́ wọn jẹ́ ọgọ́rùn-ún àti ọgbọ̀n àti mẹ́fà. Yàtọ̀ sí àwọn wọ̀nyí, àwọn olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ mìíràn wà káàkiri tí a kò tíì ṣètò.

GSAM 422.4Ìdámẹ́wàá ọdún náà ní pápá Australia jẹ́ $9,371. Olùtajà ìwé mẹ́ẹ̀dógún wà ní pápá náà, tita àwọn ìwé wọn sì tó $19,500.

GSAM 422.5Ní ìrìn-àjò kejì Alàgbà Haskell káàkiri ayé, ó tún ṣèbẹ̀wò sí Australia, ó sì lọ sí àpéjọ wọn tí ó wáyé ní Oṣù Kẹjọ 1889; ní ọ̀pọ̀ ọ̀nà ó sì pèsè ìrànlọ́wọ́ tó munadoko, èyí tí ẹgbẹ́ tuntun náà mọrírì gidigidi. Láti ìgbà dé ìgbà, àwọn òṣìṣẹ́ mìíràn láti America ti ṣèbẹ̀wò sí Australia nítorí ọ̀ràn ńlá kan ṣoṣo—kí iṣẹ́ Ọlọ́run lè ga sókè, kí ó sì lágbára.

GSAM 422Ìyáàfin White ní Australia

GSAM 422.6Ní ìgbà ìrẹ̀dànù ewé ọdún 1891, Ìyáàfin E. G. White, ọmọ rẹ̀ W. C. White, Alàgbà Geo. B. Starr, àti àwọn mìíràn kúrò ní California lọ sí Australia, wọ́n sì dé ní Oṣù kejìlá—ní àárín ìgbà ooru ní kọ́ńtínẹ́ǹtì yẹn. Ẹ̀rí Ìyáàfin White, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àìlera ara wà lábẹ́ èyí tí ó ṣiṣẹ́ fún ọdún mẹ́sàn-án tí ó lò ní ilẹ̀ náà, ṣe ìrànlọ́wọ́ gidigidi láti fi iṣẹ́ náà sí ipò tó tọ́ ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ẹ̀mí àti ìwà ìhìn áńgẹ́lì kẹta. Ní àkókò tí wọ́n wà ní Australia, Alàgbà J. O. Corliss tún darapọ̀ mọ́ iṣẹ́ níhìn-ín, W. A. Colcord àti àwọn mìíràn sì wọ pápá náà gẹ́gẹ́ bí àwọn òjíṣẹ́, olùkọ́, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.

GSAM 423Alàgbà Olsen ní Australia

GSAM 423.1Ní àkókò ìṣàkóso Alàgbà O. A. Olsen gẹ́gẹ́ bí ààrẹ Àpéjọ Gbogbogbo, ó ṣèbẹ̀wò sí gbogbo àwọn ilé-iṣẹ́ wa pàtàkì ní gbogbo gígùn àti fífẹ̀ ilẹ̀ náà. Èyí béèrè ìrìn-àjò púpọ̀—ìrìn-àjò káàkiri ayé. Ó ṣe é kí ó lè mọ àwọn àìní wọn àti ipò àwọn iṣẹ́ ìránṣẹ́ oríṣiríṣi dáadáa, kí ó lè ṣetan láti sìn wọ́n láìṣojúsàájú. Ní ìrìn-àjò yìí, ní 1893, ni ó lo ọ̀sẹ̀ mélòó kan ní Australia.

GSAM 423Àpéjọ Ìṣọ̀kan Australasia

GSAM 423.2Ni àkókò yìí ni a ṣètò Àpéjọ Ìṣọ̀kan Australasia, tí ó ní àwọn àpéjọ Australia àti New Zealand àti àwọn pápá ìránṣẹ́ Australia. Àpéjọ yìí máa ń péjọ lẹ́ẹ̀kan ní ọdún méjì, a sì ń darí rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ètò àwọn àpéjọ ìṣọ̀kan ní àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn. Ní ọdún 1893, àwọn Olùtajà ìwé díẹ̀ tí ó wà ní pápá yìí ta ẹ̀dà 5,000 ti ìwé Steps to Christ (Ìgbésẹ̀ sí Kristi), a sì tẹ̀ ẹ̀dà kejì tó jẹ́ iye kan náà jáde. Ní ooru 1894-95, wọ́n gba àṣẹ 4,000 fún àwọn ìwé tí a ń tà nípa gbígba àṣẹ ṣáájú láàárín oṣù mẹ́rin.

GSAM 423Alàgbà Prescott ní Australia

GSAM 423.3Ni 1895, Alàgbà W. W. Prescott, Akọ̀wé Ẹ̀kọ́ ti ẹ̀sìn wa, lo ọ̀pọ̀ oṣù ní àpéjọ yìí, ó fi àkókò àti èrò púpọ̀ sí ẹ̀ka iṣẹ́ yìí. Ní àkókò náà, ó darí ìpàdé ìdánilẹ́kọ̀ọ́ kan tí ó jẹ́ àǹfààní ńlá fún wọn.

GSAM 424.1Ìròyìn tí a fi ránṣẹ́ sí Àpéjọ Gbogbogbo nípa iṣẹ́ ọdún náà ni Alàgbà W. C. White gbé kalẹ̀, ó sì rí báyìí:

GSAM 424.1“Àpéjọ Ìṣọ̀kan Australia ní ìjọ mẹ́tàdínlógún pẹ̀lú ọmọ ẹgbẹ́ 1074, tí wọ́n san ìdámẹ́wàá $9,810.10 ní ọdún tó ṣáájú. Àpéjọ yìí ní òjíṣẹ́ tí a yà sí mímọ́ méjìlá, àwọn òjíṣẹ́ tí a fún ní ìwé-aṣẹ méjì, àwọn òṣìṣẹ́ Bíbélì mẹ́ta, àti Olùtajà ìwé àádọ́ta, tí wọ́n ta ìwé tó ní iye $28,731.11 ní ọdún náà. Ní ọdún náà, a yà agbègbè New South Wales, pẹ̀lú ìjọ mẹ́fà àti ọmọ ẹgbẹ́ 321, kúrò ní Àpéjọ Australia, a sì pè é ní Àpéjọ New South Wales.”

GSAM 424Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ South Africa

GSAM 424.2Ní Àpéjọ Gbogbogbo tí ó wáyé ní Battle Creek ní 1886, a gbé ọ̀ràn ṣíṣí iṣẹ́ ìránṣẹ́ kan ní South Africa yẹ̀wò. Níwọ̀n bí a ti ṣe ìpinnu tí ó fara mọ́ iṣẹ́ náà, ní ìbẹ̀rẹ̀ ooru 1887 a gbìyànjú láti dá iṣẹ́ sílẹ̀ ní ilẹ̀ jíjìn yẹn, níbi tí àwọn díẹ̀ tí wọ́n ti bẹ̀rẹ̀ sí í pa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ ti ń ké pe àwọn òṣìṣẹ́.

GSAM 424Alàgbà Boyd àti Robinson ní South Africa

GSAM 424.3Nítorí èyí, ní Oṣù Karùn-ún 11, Alàgbà C. L. Boyd àti ìdílé rẹ̀, Alàgbà D. A. Robinson àti aya rẹ̀, pẹ̀lú àwọn òṣìṣẹ́ mìíràn, wọ́n lọ ní ọkọ̀ ojú omi láti New York City sí Africa, nípasẹ̀ Liverpool àti London. Ọdún mẹ́ta lẹ́yìn náà, ní Àpéjọ Gbogbogbo, Ọ̀gbẹ́ni P. W. B. Wessels sọ pé nígbà tí àwọn òṣìṣẹ́ wọ̀nyí dé Africa, ó tó ènìyàn ogójì tí wọ́n ti ń pa Ọjọ́ Ìsinmi ti àṣẹ kẹrin mọ́, nítorí kíkà àwọn ìwé ìtẹ̀wé nípa ọ̀ràn náà àti ìkẹ́kọ̀ọ́ Ìwé Mímọ́.

GSAM 424.4Alàgbà Robinson àti Boyd bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ìránṣẹ́ ní Cape Town, láti ibẹ̀ ni ó sì gbòòrò sí àríwá-ìlà-oòrùn fún nǹkan bí ọgọ́rùn-ún mẹ́jọ maili sí Kimberley, ní pápá òkúta iyebíye.

GSAM 424.5Títí di ọdún 1889, òjíṣẹ́ méjì, òjíṣẹ́ tí a fún ní ìwé-aṣẹ kan, ìjọ mẹ́rin, àti ọmọ ẹgbẹ́ ọgọ́rin péré ló wà; àwọn wọ̀nyí san ìdámẹ́wàá $2,798.36. Ní ọdún yìí, Alàgbà Ira J. Hankins ti America ṣiṣẹ́ ní Cape Town pẹ̀lú àbájáde rere, Ọ̀gbẹ́ni àti Ìyáàfin Druillard sì wá láti Nebraska láti darapọ̀ mọ́ iṣẹ́ ní ibí yìí, kí wọ́n sì pín nínú iṣẹ́ àti ìnira tí ó máa ń ṣubú lé àwọn tí a pè láti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní pápá tuntun. Iṣẹ́ Ìyáàfin Druillard wà ní pàtàkì nínú ilé ìpamọ́ ìwé, níbi tí a fi ìṣàkóso ọ̀ràn ẹ̀ka yìí sí ọwọ́ rẹ̀; nígbà tí Ọ̀gbẹ́ni Druillard ń ṣiṣẹ́ nínú iṣẹ́ ìránṣẹ́ gbogbogbò. Ní ọdún náà, lórí àwọn ọkọ̀ ojú omi tí ń gúnlẹ̀ sí èbúté yìí, ó ta ìwé tó ní iye $750.

GSAM 425Alàgbà Haskell ní Africa

GSAM 425.1Ó jẹ́ ní Oṣù Kẹjọ ọdún kan náà ni Alàgbà Haskell dé Cape Town. Ó lo oṣù márùn-ún dáadáa ní ṣíṣe ìbẹ̀wò àti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ́ oríṣiríṣi ní South Africa. Ìbẹ̀wò yìí fún iṣẹ́ náà lókun, ó sì gbé e sókè; ọkàn rẹ̀ fúnra rẹ̀ sì ní ìtùnú nígbà tí ó rí èso iṣẹ́ rẹ̀. A jí ìfẹ́ sí iṣẹ́ ẹ̀kọ́ sókè débi pé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ méjìlá láti Africa wá sí America láti lọ sí àwọn ilé-ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn wa.

GSAM 425.2Ní àkókò yẹn, iṣẹ́ tita ìwé gba àkíyèsí tó yẹ. A ṣe ìpàdé ìdánilẹ́kọ̀ọ́ kan nítorí iṣẹ́ yìí ní Cape Town, Ọ̀gbẹ́ni E. M. Morrison sì darí rẹ̀; èyí fún ẹ̀ka pàtàkì yìí ti ìhìn náà ní ìyè àti agbára tuntun. Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn ẹ̀kọ́ tí a fún ní ìpàdé ìdánilẹ́kọ̀ọ́ yìí, Olùtajà ìwé mẹ́tàlá ta àti pín àwọn ìwé tó ní iye $5,621.28 láàárín oṣù mẹ́fà. Ní tòótọ́, àwọn àṣẹ pọ̀ tó bẹ́ẹ̀ tí wọ́n rì ọ́fíìsì London mọ́lẹ̀ pátápátá, nítorí pé a kò lè pèsè àwọn ìwé kíákíá tó láti bá ìbéèrè mu.

GSAM 425.3Ní ọdún 1892, Alàgbà A. T. Robinson darapọ̀ mọ́ iṣẹ́ ní South Africa. Ní àkókò yẹn, iṣẹ́ náà ti dàgbà débi pé a nílò ilé ìpamọ́ tuntun láti rọ́pò ti àtijọ́. Nítorí náà, a kọ́ ilé tuntun tó tóbi tó láti pèsè àyè fún àwọn ìpàdé ìjọ.

GSAM 426Ilé-ẹ̀kọ́ Gíga ní Africa

GSAM 426.1Báyìí ni iṣẹ́ náà ṣe ń tẹ̀síwájú ní ìgbésẹ̀ lẹ́yìn ìgbésẹ̀, títí di pé ní Claremont, ìlú kékeré tó wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ Cape Town, a kọ́ ilé-ẹ̀kọ́ gíga kan tí iye rẹ̀ jẹ́ $35,000. Ìrànlọ́wọ́ kan ṣoṣo tí a béèrè lọ́wọ́ àwọn arákùnrin America ni pé kí wọ́n rán ẹgbẹ́ àwọn olùkọ́ tí ó tóótun fún kíkọ́ni ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga; àwọn ará South Africa fúnra wọn yóò sì san inawo náà. Níwọ̀n bí a ti mú ìbéèrè yìí ṣẹ, ilé-ẹ̀kọ́ náà ṣí ní Oṣù Kejì 1, 1893.

GSAM 426Àpéjọ South Africa

GSAM 426.2A ṣètò Àpéjọ South Africa ní 1892. Ní Àpéjọ Gbogbogbo ní 1893, a dìbò láti fi wọ́n sínú Àpéjọ Gbogbogbo. Nígbà náà, ó ní ìjọ márùn-ún àti ọmọ ẹgbẹ́ ọgọ́rùn-ún àti méjìdínlógójì, tí wọ́n san ìdámẹ́wàá $34,077.32 ní ọdún tó ṣáájú. Ní àpéjọ yìí, Peter Wessels dúró fún Àpéjọ South Africa; ó sì fi ọrẹ ńlá $16,000 fún Àpéjọ Gbogbogbo, iye yìí sì pọ̀ ju ohun tí Àpéjọ Gbogbogbo ti ná láti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní South Africa lọ. Yàtọ̀ sí ẹ̀bùn yìí, òun àti ọ̀kan nínú àwọn arákùnrin rẹ̀ fún $40,000 láti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ilé ìtọ́jú ọ̀fẹ́ ní ìlú Chicago.

GSAM 426.3Ní Àpéjọ Gbogbogbo ní 1895, Akọ̀wé Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Òkè-òkun sọ nípa pápá Africa pé:

GSAM 426.3“A ti ṣètò àpéjọ ní South Africa fún ọdún méjì péré, ṣùgbọ́n ní àkókò yẹn Àpéjọ Gbogbogbo ti rán òṣìṣẹ́ méjìlá sínú pápá náà. Méjì nínú wọn ti lọ sí inú ilẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn òjíṣẹ́ tí ń ṣe ìrànwọ́ fún ara wọn, àwọn yòókù sì ti wọ iṣẹ́ ní àwọn ẹ̀ka oríṣiríṣi. Àpéjọ náà ní ilé-ẹ̀kọ́ tó ń yọrí sí rere, ilé àwọn ọmọ òrukàn, àti ilé ìlera kan tí a ń kọ́. Àwọn ìṣírò fi hàn pé iye ọmọ ẹgbẹ́ wọn jẹ́ 184.”

GSAM 426Àwọn Ìwé Tí A Tẹ̀ ní South Africa

GSAM 426.4Ọ̀ràn òmìnira ẹ̀sìn ní South Africa ti ru àwọn ènìyàn wa sókè ní àwọn oṣù díẹ̀ sẹ́yìn láti tẹ̀wé méjì: ọ̀kan ní èdè Holland, tí a ń pè ní De Wachter; èkejì ní èdè Gẹ̀ẹ́sì, tí a ń pè ní The South African Sentinel and Gospel Echo. Èkejì ní iye àwọn olùka 4,000.

GSAM 427Àpéjọ Ìṣọ̀kan South Africa

GSAM 427.1Ní Oṣù Kínní 1903, a ṣètò Àpéjọ Ìṣọ̀kan South Africa, tí ó ní àwọn àpéjọ Cape Colony àti Natal-Transvaal, àti àwọn iṣẹ́ ìránṣẹ́ Basutoland àti Matabeleland lábẹ́ àbójútó Àpéjọ Ìṣọ̀kan. Nínú àpéjọ náà, ìjọ mẹ́ẹ̀dógún tí a ṣètò wà pẹ̀lú ọmọ ẹgbẹ́ 595, àwọn ẹgbẹ́ mẹ́sàn-án tí a kò ṣètò pẹ̀lú ọmọ ẹgbẹ́ àádọ́rùn-ún, àti àwọn olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ ọgbọ̀n tí wọ́n dá wà—àpapọ̀ 715, tí wọ́n san ìdámẹ́wàá $7,850. Òṣìṣẹ́ mọ́kàndínlógójì wà, nínú wọn mọ́kànlélógún ló wà lórí owó oṣù àwọn àpéjọ oríṣiríṣi.

GSAM 427Pápá Polynesia

GSAM 427.2Ní ọdún 1876, Alàgbà James White àti òǹkọ̀wé náà rán ìwé kan ti Àwọn Àmì Àwọn Àkókò àti àwọn ìwé kéékèèké díẹ̀, pẹ̀lú lẹ́tà, sí Erékùṣù Pitcairn. A gbé àwọn ìwé wọ̀nyí sórí ọkọ̀ ojú omi kan tí ń yí Cape Horn lọ sí New York. A dá wa lójú pé ọkọ̀ náà yóò dúró ní Pitcairn, níbẹ̀ ni a ó sì fi àpò náà lé wọn lọ́wọ́. A kò mọ ènìyàn kan ní erékùṣù náà, a kò sì mọ ohunkóhun nípa erékùṣù náà fúnra rẹ̀, àyàfi orúkọ rẹ̀ pé àwọn olùgbé rẹ̀ jẹ́ ènìyàn olùfọkànsìn àti olùbẹ̀rù Ọlọ́run. A rán àwọn ìwé náà lọ́wọ́ ìgboyà.

GSAM 427Ìbẹ̀wò sí Pitcairn

GSAM 427.3A kò gbọ́ ohunkóhun láti ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn náà tàbí nípa àwọn ìwé wa títí di ìbẹ̀wò Ọ̀gbẹ́ni John I. Tay sí erékùṣù náà ní 1886, ọdún mẹ́wàá lẹ́yìn náà; nígbà náà ni a kẹ́kọ̀ọ́ pé, nítorí kíkà ìwé Àwọn Àmì àti àwọn ìwé kéékèèké, gbogbo erékùṣù náà fẹ́rẹ̀ẹ́ pinnu nígbà kan láti yí ọjọ́ ìjọsìn wọn padà láti ọjọ́ kìíní ọ̀sẹ̀ sí ọjọ́ keje, kí wọ́n sì pa Ọjọ́ Ìsinmi Olúwa mọ́. Ṣùgbọ́n wọn kò ṣe é títí di ìbẹ̀wò Ọ̀gbẹ́ni Tay. Ó ti ní ìmọ̀lára jinlẹ̀ fún ìgbà pípẹ́ láti ṣèbẹ̀wò sí erékùṣù náà, ṣùgbọ́n kò mọ àwọn ènìyàn náà fúnra rẹ̀, kò sì mọ ìfẹ́ tí wọ́n ti jí sí òtítọ́.

GSAM 428.1Lẹ́yìn tí ó padà sí America, ó bẹ̀bẹ̀ pẹ̀lú ìtara gidigidi pé kí a kọ́ ọkọ̀ ojú omi kan tí a lè fi gbé àwọn òjíṣẹ́ láti erékùṣù dé erékùṣù ní Òkun Pasifik. Ó lọ sí Àpéjọ Gbogbogbo tí ó wáyé ní 1889, èrò yìí sì wà ní iwájú ọkàn rẹ̀; níbẹ̀ ó gbé ọ̀ràn àwọn Erékùṣù Polynesia kalẹ̀. Àpéjọ náà, ní rírí àǹfààní iṣẹ́ náà, dìbò láti gba $12,000 nípasẹ̀ àwọn ẹ̀bùn, kí a fi kọ́ tàbí ra ọkọ̀ ojú omi kan láti ṣiṣẹ́ láàárín àwọn erékùṣù Pasifik.

GSAM 428A Kọ́ Pitcairn

GSAM 428.2Gẹ́gẹ́ bí ìpinnu yìí, a kọ́ ọkọ̀ ojú omi Pitcairn ní ooru 1890, nítòsí Benicia, ní nǹkan bí ọgbọ̀n maili sí Oakland, California, pẹ̀lú iye $12,035.22. Láàárín oṣù mẹ́sàn-án, a kó owó yìí jọ, àwọn ilé-ẹ̀kọ́ Ọjọ́ Ìsinmi sì fi í ṣe ẹ̀bùn fún ète yìí nìkan; kò sí ẹ̀bùn tí a ṣe pẹ̀lú ayọ̀ àti ìtara ju èyí lọ. A yà ọkọ̀ náà sí mímọ́ ní Oakland, California, ní Oṣù Kẹsàn-án 25, 1890. Ó tó ènìyàn ẹgbẹ̀rún kan àti ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta tí wọ́n kóra jọ sórí ọkọ̀ àti èbúté láti wo ayẹyẹ náà.

GSAM 428Ìrìn-àjò Àkọ́kọ́ ti Pitcairn

GSAM 428.3Ọkọ̀ náà kúrò ní San Francisco fún ìrìn-àjò àkọ́kọ́ rẹ̀ sí pápá iṣẹ́ jíjìn rẹ̀ ní Oṣù Kẹwàá 20. Àwọn òjíṣẹ́ tó wà lórí ọkọ̀ ni Alàgbà E. H. Gates àti aya rẹ̀, Alàgbà A. J. Read àti aya rẹ̀, John I. Tay àti aya rẹ̀, pẹ̀lú àwọn atukọ̀ ìránṣẹ́ lábẹ́ Kápítà Marsh. Ọkọ̀ náà kọ́kọ́ lọ sí Erékùṣù Pitcairn, tó wà ní gúúsù San Francisco fún ẹgbẹ̀rún mẹ́rin maili, ó sì dé ní Oṣù kọkànlá 25. Nígbà tí ọkọ̀ náà kúrò ní erékùṣù náà ní Oṣù kejìlá 17, àwọn àgbàlagbà méjìlélọ́gọ́rin ti gba baptísímù, a sì ti ṣètò wọn sí ìjọ Adventisti Ọjọ́ Keje. Lẹ́yìn náà ọkọ̀ náà lọ sí àwọn ẹgbẹ́ Society, Hervey, Samoan, Friendly, àti Fiji, ó ń fi àwọn ìwé ẹ̀sìn àti àwọn ìwé kéékèèké nípa ìlera àti ìkóra-ẹni-níjàánu sílẹ̀ fún àwọn ènìyàn tó ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì. Láàárín oṣù mẹ́jọ, títí di Oṣù Kẹsàn-án 1891, àwọn òjíṣẹ́ ta àwọn ìwé tó ní iye $1,900, yàtọ̀ sí iye ńlá àwọn ohun ìkàwé tí wọ́n pín lọ́fẹ̀ẹ́.

GSAM 429.1Àwọn òjíṣẹ́ náà wà ní àwọn ibi wọ̀nyí: Alàgbà Read ní Tahiti; Alàgbà Gates dúró ní Pitcairn láti parí iṣẹ́ tí a ti bẹ̀rẹ̀ níbẹ̀; Ọ̀gbẹ́ni Tay sì yan láti ṣiṣẹ́ ní erékùṣù Fiji. Nínú Àyẹ̀wò àti Ìkéde ti Oṣù Kẹrin 14, 1904, Alàgbà Fulton sọ nípa iṣẹ́ ní Fiji pé: “Àwọn olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ ti lé ní ọgọ́rùn-ún àti àádọ́ta báyìí ní pápá ìránṣẹ́ yìí.” Láti Fiji, ọkọ̀ náà lọ sí Aukland, New Zealand, fún àtúnṣe àti ìmúgbòrò tó ṣe pàtàkì, àti fún ìpèsè àwọn ìwé.

GSAM 429Ikú Àwọn Òjíṣẹ́

GSAM 429.2Lẹ́yìn àìsí ọdún kan, oṣù mọ́kànlá, àti ọjọ́ méjìdínlógún, Pitcairn padà sí San Francisco, níbi tí ó dé Oṣù Kẹwàá 9, 1892. Ní àkókò yìí Kápítà Marsh ti kú, a sì sin ín sí erékùṣù New Zealand. Ọ̀gbẹ́ni Tay ní otútù àyà, kò sì tún rí ìlera padà. Òun náà kú ní àlàáfíà, a sì sin ín sí ilẹ̀ Fiji tó jìnnà; báyìí ni ẹ̀mí iyebíye méjì ṣe fi ara wọn fún Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Polynesia láìpé.

GSAM 429.3Àwọn òjíṣẹ́ tí wọ́n wà ní erékùṣù Tahiti, ní Papaete, yọ̀ gidigidi nígbà tí wọ́n rí èso iṣẹ́ wọn fẹ́rẹ̀ẹ́ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Wọ́n lè rán ìròyìn ayọ̀ sí ilé ní àkókò yìí pé àwọn ènìyàn ogójì ti yí padà, a sì ti ṣètò wọn sí ìjọ Adventisti Ọjọ́ Keje.

GSAM 429Ìrìn-àjò Kejì ti Pitcairn

GSAM 429.4Ọkọ̀ náà kúrò ní San Francisco fún ìrìn-àjò kejì rẹ̀ ní Oṣù Kínní 17, 1893, pẹ̀lú àwọn òjíṣẹ́ wọ̀nyí: B. J. Cady àti aya rẹ̀, J. M. Cole àti aya rẹ̀, E. C. Chapman àti aya rẹ̀, àti M. G. Kellogg, M.D. Mísì Hattie Andre, ti Ohio, bá wọn lọ gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ fún Erékùṣù Pitcairn. Ní ìgbà ìrẹ̀dànù ewé ọdún 1893, Ọ̀gbẹ́ni Cady ṣí ilé-ẹ̀kọ́ kan ní Raiatea, nínú ẹgbẹ́ Society, pẹ̀lú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ọgọ́ta. Ní òpin ìgbà-ẹ̀kọ́ àkọ́kọ́, iye náà pọ̀ sí ọgọ́rùn-ún àti márùn-ún. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ìgbà-ẹ̀kọ́ kejì, akẹ́kọ̀ọ́ ọgọ́rùn-ún àti ogún wà níbẹ̀.

GSAM 430Ìrìn-àjò Kẹta ti Pitcairn

GSAM 430.1Ìrìn-àjò kẹta ọkọ̀ náà wáyé ní 1893-94. Àwọn òjíṣẹ́ fún ìrìn-àjò yìí ni G. O. Wellman àti aya rẹ̀ àti Lillian White, gbogbo wọn láti Michigan; wọ́n ti ṣètò fún Raiatea, níbi tí wọ́n ti máa ran Alàgbà Cady lọ́wọ́ nínú iṣẹ́ rẹ̀. Ọ̀gbẹ́ni Stringer àti aya rẹ̀ lọ gẹ́gẹ́ bí àwọn òjíṣẹ́ tí ń ṣe ìrànwọ́ fún ara wọn. Wọ́n dúró ní Rurutu. Ní Raratonga, níbi tí àwọn ènìyàn ti ń pa Ọjọ́ Àbámẹ́ta mọ́ dípò Ọjọ́ Àìkú, Dókítà Caldwell àti aya rẹ̀ ni a fi sí iṣẹ́; Alàgbà Buckner àti aya rẹ̀, ti California, ni a sì fi sí Pitcairn. Nígbà tí ó ń gbé pẹ̀lú àwọn ènìyàn wọ̀nyí, a mú ọ̀pọ̀ iṣẹ́ ọnà tuntun wá, èyí tí ó wúlò fún àwọn olùgbé ní ọ̀pọ̀ ọ̀nà. Ju gbogbo rẹ̀ lọ, a kọ́ ọlọ́ afẹ́fẹ́ fún fífọ́ àgbàdo tí a ń gbin báyìí ní erékùṣù náà; láti inú agbára afẹ́fẹ́ kan náà, a ń ṣiṣẹ́ àwọn ẹ̀rọ kéékèèké, èyí sì ti mú àwọn iṣẹ́ mìíràn tí àwọn ará erékùṣù kò tíì mọ̀ wá.

GSAM 430Ìrìn-àjò Kẹrin ti Pitcairn

GSAM 430.2Ní Oṣù kejìlá 15, 1895, Akọ̀wé Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Òkè-òkun sọ pé:

GSAM 430.3“Pitcairn wà ní ibùdó báyìí lẹ́yìn ìrìn-àjò kẹrin rẹ̀.... A ti gbìn iṣẹ́ náà sí ẹgbẹ́ mẹ́sàn-án ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, àwọn òṣìṣẹ́ wọ̀nyí sì ń ṣiṣẹ́ nínú wọn:—

GSAM 430.4“Ní Erékùṣù Pitcairn, àwọn olùkọ́ E. S. Butz àti aya rẹ̀, àti Hattie Andre. Erékùṣù Norfolk, àwọn òjíṣẹ́ kan tí ń ṣe ìrànwọ́ fún ara wọn ń ṣiṣẹ́ níbí, wọ́n sì wá láti Australia. Àwọn Erékùṣù Society, òjíṣẹ́ B. J. Cady; àwọn òjíṣẹ́ ìṣègùn, Ọ̀gbẹ́ni àti Ìyáàfin R. A. Prickett. Raratonga, àwọn òjíṣẹ́ ìṣègùn Dókítà J. E. Caldwell àti aya rẹ̀, Àwọn Mísì Lillian White àti Maude Young; àwọn olùkọ́ G. O. Wellman àti aya rẹ̀, Alàgbà J. D. Rice àti aya rẹ̀. Fiji, Alàgbà J. M. Cole àti aya rẹ̀. Àwọn Erékùṣù Friendly, Alàgbà E. Hilliard àti aya rẹ̀. Rurutu, Ọ̀gbẹ́ni àti Ìyáàfin Stringer, àwọn òjíṣẹ́ tí ń ṣe ìrànwọ́ fún ara wọn. Hawaii, Alàgbà E. H. Gates àti aya rẹ̀; àwọn olùkọ́ H. H. Brand àti aya rẹ̀. Samoa, Dókítà F. E. Braucht àti aya rẹ̀. Alàgbà D. A. Owen àti ọmọkùnrin àti ọmọbìnrin rẹ̀, àwọn òjíṣẹ́ tí ń ṣe ìrànwọ́ fún ara wọn.”

GSAM 431.1“Pitcairn ti ta àti pín ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé ní ọ̀fẹ́ ní gbogbo ìrìn-àjò mẹ́rin rẹ̀. Nítorí èyí, àwọn olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ ti hù jáde ní ọ̀pọ̀ ibi. A ti ṣètò ìjọ ní Erékùṣù Pitcairn, Norfolk, àti Tahiti.”

GSAM 431A Ta Ọkọ̀ Ojú Omi Pitcairn

GSAM 431.2Níwọ̀n bí àwọn ọ̀nà láti dé agbègbè iṣẹ́ Polynesia ti wà nísinsìnyí, èyí tí kò sí nígbà tí a kọ́ ọkọ̀ náà, a ti ta ọkọ̀ ojú omi náà, a sì ń lo àwọn ọ̀nà mìíràn láti máa bá iṣẹ́ náà lọ. Alàgbà E. H. Gates ni alábòójútó agbègbè iṣẹ́ Polynesia nísinsìnyí, ó sì ń ròyìn ìlọsíwájú nínú onírúurú àwùjọ erékùṣù rẹ̀.

GSAM 431ÀWỌN ERÉKÙṢÙ WEST INDIES

GSAM 431.3Ní ìgbà òtútù ọdún 1889, Ọ̀gbẹ́ni Wm. Arnold, láti Amẹ́ríkà, bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ olùtajà ìwé ní àwọn erékùṣù West Indies. Bí ó ti ń ṣe iṣẹ́ yìí, ó rí àṣeyọrí nínú gbígba orúkọ àti àdírẹ́sì ènìyàn 1,200, a sì fi wọ́n ránṣẹ́ sí Ẹgbẹ́ Ìwé Ìhìn Àgbáyé láti lò fún iṣẹ́ ìránṣẹ́. Nípa kíkọ lẹ́tà àti fífi àwọn ìwé kíkà ránṣẹ́ sí àwọn àdírẹ́sì wọ̀nyí, ìfẹ́ sí òtítọ́ jí nínú àwọn ènìyàn, bẹ́ẹ̀ ni ọ̀nà ṣí sílẹ̀ fún títan ìhìnrere kálẹ̀ nípa wíwàásù Ọ̀rọ̀ náà.

GSAM 431.4Ní ìdáhùn sí ìpè tí a ṣe fún iṣẹ́ àwọn òjíṣẹ́, Alàgbà D. A. Ball lọ sí Barbados àti àwọn ibòmíràn láti ṣiṣẹ́ ní Oṣù Kọkànlá, 1890. Àwọn ènìyàn mélòó kan gba òtítọ́ nítorí ìsapá rẹ̀. Ní 1892, Ọ̀gbẹ́ni Patterson, láti California, lọ káàkiri àwọn erékùṣù náà láti ta ìwé Àwọn Ìkàwé Bíbélì, ó sì ní àṣeyọrí rere. Ní 1893, B. B. Newman lọ láti Florida sí Jamaica láti ṣe alábòójútó iṣẹ́ títà ìwé nígbà tí Ọ̀gbẹ́ni Arnold kò sí. Ọ̀gbẹ́ni Evans àti Ọ̀gbẹ́ni Hackett pẹ̀lú lọ sí àwọn erékùṣù West Indies ní ọdún kan náà láti kópa nínú ẹ̀ka iṣẹ́ yìí. Ní Oṣù Karùn-ún, Alàgbà Haysmer àti ìyàwó rẹ̀ wọ agbègbè iṣẹ́ yìí láti ṣiṣẹ́ bí ọ̀nà bá ti ṣí sílẹ̀. Láìpẹ́ lẹ́yìn èyí, Ọ̀gbẹ́ni Arnold padà wá; ní àkókò yìí, ó wá láti ta àwọn ìwé tí ó sọ nípa ìlera. Títí di Oṣù Keje, 1895, iye àwọn ìwé irú èyí tí a ti tà ní Jamaica nìkan jẹ́ $8,200, nígbà tí iye àwọn ìwé ẹ̀sìn tí a tà jẹ́ $7,654, tí àpapọ̀ rẹ̀ sì jẹ́ $15,854. Pípín ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé bẹ́ẹ̀ ká ṣèrànwọ́ púpọ̀ láti dá ìjọ tí ó ní ètò rere, tí ó sì ní ọmọ ìjọ 75 sílẹ̀ ní Kingston, àti láti ṣí ọ̀nà fún iṣẹ́ àwọn òjíṣẹ́ ní àwọn apá mìíràn erékùṣù náà.

GSAM 432Trinidad

GSAM 432.1Ọ̀nà tí iṣẹ́ gbà bẹ̀rẹ̀ níbí jọ ti Jamaica. Ní ọdún 1889, a ké sí Ọ̀gbẹ́ni F. B. Grant àti ìyàwó rẹ̀ láti wá sí erékùṣù náà fún ìdí láti mú àwọn ìwé ẹ̀sìn wa wá síbẹ̀; láìpẹ́, nípa ìkésíni, Alàgbà Flowers àti ìyàwó rẹ̀ tẹ̀ lé wọn láti ṣiṣẹ́ bí ọ̀nà ti ń ṣí sílẹ̀. Wọ́n ní àṣeyọrí rere títí tí ibà fi kọlu Alàgbà Flowers, tí ó sì fa ikú rẹ̀ ní ọjọ́ 29 Oṣù Kẹfà, 1894. A yan Alàgbà E. W. Webster láti rọ́pò rẹ̀, ó sì wọ ọkọ̀ ojú omi láti New York ní Oṣù Kẹjọ, 1895.

GSAM 432.2Ní 1896, àwọn òṣìṣẹ́ ní àwọn erékùṣù West Indies jẹ́ wọ̀nyí: Ní Jamaica, Alàgbà A. J. Haysmer àti W. W. Eastman; àwọn olùtajà ìwé mélòó kan sì wà ní Àwọn Erékùṣù Bahama. Ní Àwọn Erékùṣù Antilles Kéékèèké ni Alàgbà E. Van Deusen àti ìyàwó rẹ̀ wà, pẹ̀lú C. F. Parmlee àti ìyàwó rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn òṣìṣẹ́ ìkẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì, àti Ọ̀gbẹ́ni Bean àti Ọ̀gbẹ́ni Hackett gẹ́gẹ́ bí àwọn olùtajà ìwé. Ní Trinidad, Alàgbà E. W. Webster àti ìyàwó rẹ̀ wà, pẹ̀lú Wúńdíá Stella Colvin gẹ́gẹ́ bí míṣọ́nnárì ìṣègùn. Èso iṣẹ́ náà ni àwọn olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ 110 ní Jamaica, àti àwọn olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ 50 ní Trinidad, tí wọ́n péjọ sí àyíká Couva; ìjọ kan ní Barbados, àti àwùjọ kan ní Antigua, nínú Àwọn Erékùṣù Antilles Kéékèèké.

GSAM 432ÀÁRÍN GBÙNGBÙN AMẸ́RÍKÀ

GSAM 432.3Alàgbà F. J. Hutchins àti ìyàwó rẹ̀ kúrò ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà lọ sí Àwọn Erékùṣù Bay ní ọjọ́ 16 Oṣù Kọkànlá, 1891. Ní àkókò yìí, àwọn ènìyàn bí 20 wà, ní pàtàkì ní Ruatan, tí wọ́n ń pa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ gẹ́gẹ́ bí àṣẹ kẹrin nínú Òfin Mẹ́wàá; àwọn ìwé kíkà tí a fi ránṣẹ́ sí wọn nípasẹ̀ ìfìwéránṣẹ́ ni ó kọ́kọ́ fa àfiyèsí wọn sí òtítọ́ yìí. Ní ọdún mẹ́ta lẹ́yìn náà, ní 1894, W. A. Miller àti ìyàwó rẹ̀ kúrò ní California lọ sí Bonacca, níbi tí wọ́n ti darapọ̀ mọ́ iṣẹ́ ẹ̀kọ́ gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ ní ilé-ẹ̀kọ́ kan tí a ṣí ní ọjọ́ 4 Oṣù Keje, 1894, nínú ilé-ẹ̀kọ́ tí Àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje kọ́. Àpapọ̀ iye àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó máa ń wá ní sáà àkọ́kọ́ jẹ́ 34 ní ìpíndọ́gba. Ní 1895, a sọ pé ilé-ẹ̀kọ́ náà ti lè gbọ́ bùkátà ara rẹ̀, nítorí iye àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti pọ̀ sí 45.

GSAM 433.1Ní Àpéjọ Gbogbogbo tí a ṣe ní 1895, Alàgbà Hutchins ròyìn pé àwọn ènìyàn 100 wà lórí àwọn erékùṣù náà tí wọ́n ń ṣègbọràn sí Ìhìn náà, ó sì tún sọ pé a ti kọ́ ilé ìpàdé méjì, tí wọ́n sì jẹ́ ti Àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje. Nítorí ilẹ̀ kò pọ̀, tí iye rẹ̀ sì ga púpọ̀ fún ṣíṣe oko, a kọ́ ọ̀kan lára àwọn ilé ìjọ́sìn wọ̀nyí sórí omi. A fi ìwé ohun ìní gbé ilé méjèèjì wọ̀nyí àti ilé-ẹ̀kọ́ náà lé Ẹgbẹ́ Àpéjọ Gbogbogbo lọ́wọ́. A díwọ̀n iye ohun ìní Àpéjọ náà lórí erékùṣù sí $1,789.60. Iye àwọn ìwé tí a ti tà títí di 1895 jẹ́ $2,243.

GSAM 433Ọkọ̀ Ojú Omi Kékeré fún Àárín Gbùngbùn Amẹ́ríkà

GSAM 433.2Nígbà tí a fa àfiyèsí Àpéjọ náà sí ìrọ̀rùn àti àǹfààní níní ọkọ̀ ojú omi kékeré tí a lè fi gbé àwọn míṣọ́nnárì láti erékùṣù kan sí òmíràn, a dìbò pé kí a kọ́ irú ọkọ̀ bẹ́ẹ̀ fún iṣẹ́ láàárín Àwọn Erékùṣù Bay, ní iye tí kò ju $3,000 lọ.

GSAM 433.3Ní 1896, òṣìṣẹ́ mẹ́rin péré ló wà ní Àárín Gbùngbùn Amẹ́ríkà: Alàgbà F. J. Hutchins àti ìyàwó rẹ̀, àti Alàgbà J. A. Morrow àti ìyàwó rẹ̀ ní Honduras ti Sípéènì. Ní Belize, olú ìlú Honduras ti Gẹ̀ẹ́sì, àwùjọ àwọn onígbàgbọ́ kan wà tí wọ́n ń pa ọjọ́ keje mọ́ gẹ́gẹ́ bí àṣẹ kẹrin. Ọ̀pọ̀ jù lọ iṣẹ́ ní agbègbè yìí ni a ti ṣe ní àwọn erékùṣù Òkun Caribbean. Níbí, a ti ta àwọn ìwé tí iye wọn jẹ́ ẹgbẹẹgbẹ̀rún dọ́là, àwọn ènìyàn 60 sì ń yọ̀ nínú òtítọ́ Ìhìn áńgẹ́lì kẹta.

GSAM 434Ikú Alàgbà Hutchins

GSAM 434.1Fún nǹkan bí ọdún 12 ni Alàgbà F. J. Hutchins fi ìṣòtítọ́ àti ìtara ńlá ṣiṣẹ́ ní agbègbè Àárín Gbùngbùn Amẹ́ríkà. Ní ìkẹyìn, agbára rẹ̀ láti fara dà á tán, ó sì kú nítorí àìsàn. Ó ti ń sinmi nínú oorun nísinsìnyí, ó ń dúró de ìpè láti ọ̀dọ̀ Ọ̀gá náà—ìpè tí yóò jí àwọn olóòótọ́ dìde.

GSAM 434GÚÚSÙ AMẸ́RÍKÀ

GSAM 434.2Nípasẹ̀ àwọn ìwé tí a tẹ̀ ni a kọ́kọ́ mú ẹ̀kọ́ Àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje dé Gúúsù Amẹ́ríkà. Ní Oṣù Kẹwàá, 1891, àwọn ọ̀gbẹ́ni Snyder, Stauffer, àti Nowlin bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ wọn gẹ́gẹ́ bí àwọn olùtajà ìwé ní Argentina. Ní 1893, nípa ìdìbò Àpéjọ Gbogbogbo, Alàgbà F. H. Westphal, láti Illinois, òjíṣẹ́ ọmọ Jámánì kan, darapọ̀ mọ́ iṣẹ́ ní agbègbè ìránṣẹ́ yìí; ní 1894 sì, Frank Kelley, láti California, lọ sí Àpapọ̀ Àwọn Ìpínlẹ̀ Colombia gẹ́gẹ́ bí míṣọ́nnárì tí ó ń gbọ́ bùkátà ara rẹ̀. Ní oṣù díẹ̀ lẹ́yìn náà, àwọn òṣìṣẹ́ mìíràn tẹ̀ lé wọn, bẹ́ẹ̀ ni iṣẹ́ ìránṣẹ́ tuntun yìí bẹ̀rẹ̀. Ní 1896, a fúnni ní ìròyìn yìí nípa iṣẹ́ ní agbègbè yìí: Chile ní òjíṣẹ́ kan, Alàgbà G. H. Baber, tí ó dé ní ọjọ́ 19 Oṣù Kẹwàá, 1895; àti olùtajà ìwé méjì, F. W. Richards àti F. H. Davis. Argentina náà ní òjíṣẹ́ méjì, F. H. Westphal àti Jean Vuilleumier; àti olùtajà ìwé méjì, O. Oppegard àti C. A. Nowlin. Yàtọ̀ sí àwọn wọ̀nyí, òṣìṣẹ́ ìkẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì mẹ́rin wà: Lucy Post, Ọ̀gbẹ́ni Snyder àti ìyàwó rẹ̀, àti John McCarthy. Brazil ní òjíṣẹ́ méjì, Alàgbà W. H. Thurston àti H. F. Graf; àti olùtajà ìwé mẹ́ta, A. B. Stauffer, J. F. Berger àti J. A. Berger. Guiana ti Gẹ̀ẹ́sì ní òjíṣẹ́ méjì, Alàgbà W. G. Kneeland àti Alàgbà P. Giddings; àti míṣọ́nnárì ìṣègùn méjì, Dókítà B. J. Fercoit àti ìyàwó rẹ̀.

GSAM 435.1Ní 1896, a ti ta ìwé tí iye wọn jẹ́ 1,000 dọ́là ní Chile, àwọn olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ 30 sì ti gba Ọjọ́ Ìsinmi àti àwọn òtítọ́ tí ó jọmọ́ ọn nípa kíka àwọn ìwé tí wọ́n rà lọ́wọ́ àwọn olùtajà ìwé. Ní Brazil àti Argentina, a ti ta ìwé tí iye wọn jẹ́ 10,000 dọ́là; ohun tí ó tún dára jù bẹ́ẹ̀ lọ sì ni pé àwọn ènìyàn 100 wà tí wọ́n ń pa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́. A ti dá ìjọ kan àti Ilé-ẹ̀kọ́ Ọjọ́ Ìsinmi márùn-ún sílẹ̀. Ní Argentina, ìjọ mẹ́ta tí a ṣètò wà ní Buenos Ayres, Crespo, àti San Cristobal, ọ̀kọ̀ọ̀kan ní ibi tirẹ̀. Ìjọ kan tí a ṣètò tún wà ní Guiana ti Gẹ̀ẹ́sì, àti àwọn olùpa Ọjọ́ Ìsinmi mọ́ 50, tí ó mú kí àpapọ̀ Àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje ní Gúúsù Amẹ́ríkà jẹ́ 150.

GSAM 435ẸGBẸ́ IṢẸ́ ÌRÁNṢẸ́ GÚÚSÙ

GSAM 435.2Bí a bá sọ ọ́ ní pàtó, a kò lè pe ẹgbẹ́ yìí ní ẹgbẹ́ òkè-òkun, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ń ṣe iṣẹ́ títan ìhìnrere láàárín àwọn ènìyàn ilẹ̀ òkèèrè (àwọn ọmọ Áfíríkà) ní ilẹ̀ wa. Ìsapá aláìsú Alàgbà J. E. White, lábẹ́ ìbùkún Ọlọ́run, yẹ fún ìyìn púpọ̀ nítorí àwọn èso tí a ti rí.

GSAM 435.3Ní ìgbà òtútù ọdún 1893, nígbà tí mo ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ààrẹ Àpéjọ àwọn ìjọ ìpínlẹ̀ Illinois, Alàgbà White wá sọ́dọ̀ mi pẹ̀lú ìdàníyàn ńlá lọ́kàn rẹ̀ fún àwọn aláwọ̀ dúdú ní Àwọn Ìpínlẹ̀ Gúúsù. Bí ó ṣe ń lo ọ̀sẹ̀ díẹ̀ ní Chicago, ó béèrè àǹfààní láti ṣiṣẹ́ fún àwọn aláwọ̀ dúdú tí wọ́n ń gbé ní ìlú náà. A fi ayọ̀ ńlá gba ìbéèrè rẹ̀, níbẹ̀ gan-an ni iṣẹ́ rẹ̀ fún àwọn ènìyàn tí àìníre bá wọ̀nyí ti bẹ̀rẹ̀.

GSAM 435Ọkọ̀ Ojú Omi Elééfín Alàgbà White fún Iṣẹ́ Ìránṣẹ́

GSAM 435.4Láti ìgbà náà ni ó ti ń gbàdúrà, tí ó sì ń gbèrò fún agbègbè iṣẹ́ Gúúsù. Bí ó ti ń ronú jinlẹ̀, àwọn èrò rẹ̀ péye sí i, títí ó fi yọrí sí kíkọ́ ọkọ̀ ojú omi elééfín kan nítòsí Adágún Michigan, tí a pè ní Ìràwọ̀ Òwúrọ̀. Pẹ̀lú “Bẹ́tẹ́lì” tí ó ń léfòó lórí omi yìí, ó lọ sí Chicago, láti ibẹ̀ sì ni ó sọ̀ kalẹ̀ ní àwọn Odò Illinois àti Mississippi, ó sì dé Vicksburg, ní ìpínlẹ̀ Mississippi, ní ọjọ́ 10 Oṣù Kìíní, 1895. Níbí ni òun àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ díẹ̀ ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ ní ilẹ̀ tí a kò tíì ṣiṣẹ́ rí.

GSAM 436Iṣẹ́ Ẹgbẹ́ Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Gúúsù

GSAM 436.1A fa ọ̀rọ̀ yọ láti inú ìròyìn tí Alàgbà White ṣe ní Àpéjọ Gbogbogbo ní ọjọ́ 9 Oṣù Kẹrin, 1903, tí ó sọ èso iṣẹ́, tí ó sì fi ipò iṣẹ́ ìránṣẹ́ Gúúsù ní àkókò náà hàn:—

GSAM 436.2“Ẹgbẹ́ wa ti kọ́ ilé-ẹ̀kọ́ márùn-ún sílẹ̀ ní Mississippi, ó sì ń darí wọn nísinsìnyí.... Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ wọ̀nyí wà ní Vicksburg, Yazoo City, Columbus, àti Jackson.... Àwọn òṣìṣẹ́ wa tún ti mú iṣẹ́ tẹ̀síwájú ní Nashville, Memphis, àti Edgefield Junction, ní Tennessee, àti ní Louisville àti Bowling Green, ní Kentucky.

GSAM 436Àwọn Òṣìṣẹ́ ní Gúúsù

GSAM 436.3“Ní àkókò yìí, òṣìṣẹ́ 27 wà ní onírúurú ẹ̀ka Ẹgbẹ́ náà. Òjíṣẹ́ tí a yà sí mímọ́ márùn-ún ti dàgbà nínú iṣẹ́ Ẹgbẹ́ Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Gúúsù.... A ti mú olùkọ́ ilé-ẹ̀kọ́ 13 ṣetán fún iṣẹ́ wọn ní onírúurú ọ̀nà.... Ẹgbẹ́ náà ń kọ́ ọ̀dọ́kùnrin kan lẹ́kọ̀ọ́ láti di oníṣègùn ní Ilé-ẹ̀kọ́ Gíga Ìṣègùn Meharry, ní Nashville, a sì ń ran ẹlòmíràn lọ́wọ́ nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ilé-ẹ̀kọ́ kan náà.... Àwọn òṣìṣẹ́ ìkẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì rere kan ti dàgbà nínú iṣẹ́. Díẹ̀ lára àwọn olùkọ́ náà sì ń di òṣìṣẹ́ tí ó jáfáfá nínú ẹ̀ka yìí.

GSAM 436Ọkọ̀ Ojú Omi Elééfín “Ìràwọ̀ Òwúrọ̀”

GSAM 436.4“Ìràwọ̀ Òwúrọ̀ jẹ́ ohun ìní tèmi fúnra mi, owó tèmi gan-an ni a fi kọ́ ọ. Síwájú sí i, láti inú owó tí mo ń rí gbà fúnra mi ni a ti san gbogbo ìnáwó lílo ọkọ̀ yìí. Èmi yóò tún sọ pé èmi fúnra mi ni mo máa ń san ìnáwó gbígbé lórí ọkọ̀ náà nígbà gbogbo. Ní ọ̀pọ̀ ìgbà, iye àwọn òṣìṣẹ́ tí ó wà níbẹ̀ máa ń jẹ́ láti 10 sí 18.... Kódà owó oṣù gbogbo àwọn òṣìṣẹ́ tí Ẹgbẹ́ náà gbà síṣẹ́ fún ọ̀pọ̀ ọdún kò wá láti inú ọrẹ tí a fi tọrẹ, ṣùgbọ́n láti inú owó tí mo ń rí gbà fúnra mi.

GSAM 437Bí Owó Ṣe Wá fún Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Gúúsù

GSAM 437.1“A lè béèrè pé, ‘Níbo ni ẹ ti rí owó yìí?’ Olúwa ló fún wa. A tẹ àwọn ìwé kéékèèké kan jáde. Àkọ́kọ́ ni Ìwé Ìbẹ̀rẹ̀ Ìhìnrere, tí a kọ́kọ́ gbèrò láti lò fún kíkọ́ àwọn aláwọ̀ dúdú lẹ́kọ̀ọ́. A retí pé a ó ta ẹ̀dà ẹgbẹ̀rún díẹ̀, ṣùgbọ́n ó yà wá lẹ́nu pé ó ti fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ẹ̀dà mílíọ̀nù kan.

GSAM 437.2“Ìyá [Ìyáàfin E. G. White] ràn wá lọ́wọ́ pẹ̀lú ìwé Kristi Olùgbàlà Wa, tí a ta ẹ̀dà rẹ̀ 300,000 tàbí 400,000. A ti ta ẹ̀dà 200,000 tàbí 300,000 ti Àwọn Ìtàn Tí Ó Dára Jù Lọ. A díwọ̀n pé iye ẹ̀dà Ọba Tí Ń Bọ̀ tí a ti pín ká ti pọ̀ tó láti tò sí òkè bí òpó tí gíga rẹ̀ jẹ́ máìlì mẹ́rin. Pẹ̀lú owó ẹ̀tọ́ òǹkọ̀wé láti inú àwọn ìwé wọ̀nyí, yàtọ̀ sí mímú ọ̀pọ̀ iṣẹ́ mìíràn àti ẹ̀ka iṣẹ́ lọ, a kọ́ Ìràwọ̀ Òwúrọ̀.”

GSAM 437NÍ Ọ̀PỌ̀ ILẸ̀

GSAM 437Mẹ́síkò

GSAM 437.3Iṣẹ́ wa ní orílẹ̀-èdè yìí bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1894, nípa dídá ibùdó iṣẹ́ ìránṣẹ́ ìṣègùn sílẹ̀ ní Guadalajara. Ní 1896, a ròyìn àkójọpọ̀ àwọn òṣìṣẹ́ báyìí: Alàgbà D. T. Jones àti ìyàwó rẹ̀, tí wọ́n jẹ́ alábòójútó iṣẹ́ ìránṣẹ́ náà. Àwọn olùkọ́ ni Ora A. Osborne, Ìyáàfin A. Cooper, Kate Ross, àti olùrànlọ́wọ́ ọmọ ìbílẹ̀ kan. Àwọn míṣọ́nnárì ìṣègùn ni Dókítà J. A. Neal, A. Cooper, Ìyáàfin A. J. Rice, Ìyáàfin Bartlett, àti Ìyáàfin Rachel Flowers. Aláìsàn 40 ló ń wá sí ibùdó náà lójoojúmọ́, akẹ́kọ̀ọ́ 40 sì ń lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ iṣẹ́ ìránṣẹ́ náà. A ń kọ́ ilé ìtọ́jú aláìsàn tuntun kan ní àkókò yìí, ní iye $12,000.

GSAM 437Àárín Gbùngbùn Áfíríkà

GSAM 437.4Ní 1893, iṣẹ́ Ìhìn áńgẹ́lì kẹta ti tẹ̀síwájú débi tí Ìgbìmọ̀ Àpéjọ Gbogbogbo fi rí i pé ó yẹ láti dábàá pé kí a dá ibùdó iṣẹ́ ìránṣẹ́ sílẹ̀ ní Àárín Gbùngbùn Áfíríkà. Nítorí náà, a dìbò pé, “Ní kété tí ó bá ṣeé ṣe, kí a ṣí ibùdó iṣẹ́ ìránṣẹ́ sílẹ̀ ní Matabeleland.” Ní ìbámu pẹ̀lú ìpinnu yìí, àwùjọ kan lára Àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje wọ orílẹ̀-èdè náà ní 1894, wọ́n sì yan oko kan tí fífẹ̀ rẹ̀ jẹ́ éékà 12,000. Ní àpéjọ ọdún 1895, a yan Alàgbà C. B. Tripp àti ìyàwó rẹ̀, W. H. Anderson àti ìyàwó rẹ̀, àti Dókítà A. S. Carmichael gẹ́gẹ́ bí àwọn míṣọ́nnárì fún agbègbè jíjìnnà yìí. Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ni wọ́n bẹ̀rẹ̀ ìmúrasílẹ̀ fún ìrìnàjò gígùn náà, lẹ́yìn ìrìnàjò ojú omi tí ó lọ dáadáa, wọ́n dé ibi tí wọ́n ń lọ ní ọjọ́ 26 Oṣù Keje, 1895.

GSAM 438Etíkun Wúrà

GSAM 438.1Fún ọ̀pọ̀ ọdún ni ìkígbe fún ìrànlọ́wọ́ bí ti Makedonia ti ń dé ọ̀dọ̀ Àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje láti Etíkun Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà. Ìfẹ́ sí òtítọ́ ti jí nípa kíka àwọn ìwé Adventisti, ṣùgbọ́n a kò rán ìrànlọ́wọ́ títí di nǹkan bí ọdún 1894. Nígbà náà ni Ìgbìmọ̀ Àpéjọ Gbogbogbo ké sí Alàgbà Sanford àti Ọ̀gbẹ́ni Rudolph láti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tí ó ti ń dúró fún ìgbà pípẹ́ bẹ́ẹ̀. Wọ́n wọ agbègbè iṣẹ́ náà pẹ̀lú ìtara àti ìgboyà. Ṣùgbọ́n láìpẹ́ lẹ́yìn náà, ibà kọlu Alàgbà Sanford, àìsàn tí ó wọ́pọ̀ níbẹ̀ débi tí a fi ń pe ilẹ̀ náà ní “ibojì ènìyàn funfun.” Ibà kọlù ú lẹ́ẹ̀mẹ́ta, lẹ́yìn náà, kí ó lè yè, ó di dandan fún un láti padà sí Amẹ́ríkà. A rán àwọn mìíràn sí Etíkun Ìwọ̀ Oòrùn náà, lára wọn ni Alàgbà D. U. Hale, Geo. F. Kerr àti ìyàwó rẹ̀, àti G. P. Riggs. Ṣùgbọ́n àìsàn sọ ẹni ìkẹyìn yìí di aláìlera débi tí a kò fi ní ìrètí pé yóò yè mọ́, ó sì sá lọ sí England pẹ̀lú ìrètí pé ìyípadà ojú ọjọ́ yóò ṣèrànwọ́ fún un; èyí já òun àti àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ kulẹ̀, nítorí ó ń rẹ̀ sí i díẹ̀díẹ̀, níkẹyìn ó kú, ibẹ̀ sì ni a sin ín sí. Òun náà ń dúró de wíwá Olùfúnni ní Ìyè.

GSAM 438Íńdíà

GSAM 438.2Ní ọjọ́ 12 Oṣù Kìíní, 1890, Alàgbà Haskell wọ ọkọ̀ ojú omi láti Èbúté Durban, ní etíkun gúúsù ìlà oòrùn Áfíríkà, lọ sí Calcutta ní Íńdíà, Ṣáínà, àti Japan. Ṣáájú ọjọ́ yìí, Percy T. Magan, akọ̀wé rẹ̀, ti darapọ̀ mọ́ ọn. Ète ìrìnàjò yìí sí Íńdíà jẹ́ ti “ṣíṣe ìwádìí ilẹ̀” láti rí ìmọ̀ tí yóò jẹ́ kí wọ́n lè fúnni ní ìmọ̀ràn àti ìtọ́sọ́nà nígbà tí Àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje bá bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ìránṣẹ́ ní kíkún ní agbègbè náà. Pẹ̀lú èrò láti dá ibùdó iṣẹ́ ìránṣẹ́ sílẹ̀ ní Íńdíà, Àpéjọ Gbogbogbo dábàá ní 1893 pé kí Wm. Lenker lọ sí orílẹ̀-èdè náà gẹ́gẹ́ bí olùtajà ìwé. Ní ìbámu pẹ̀lú àbá yìí, ó lọ sí Íńdíà, ó sì mú àwọn ìwé Àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje dé ibẹ̀. Ní ìgbà kan lẹ́yìn náà, Ọ̀gbẹ́ni Lenker ròyìn pé òun àti àwọn ènìyàn mẹ́rin mìíràn ti lọ káàkiri onírúurú apá Íńdíà láti ta ìwé títí di 1896, wọ́n sì ti ta àwọn ìwé tí iye wọn jẹ́ $10,000. Láti fi ìfẹ́ tí àwọn ìwé tí a tà dá sílẹ̀ hàn, ó tún sọ pé nígbà tí ó ń ta ìwé ní àyíká Madras, ní etíkun ìwọ̀ oòrùn Íńdíà, “oníwàásù ọmọ ìbílẹ̀ kan fi ẹsẹ̀ rin máìlì 60 láti ra ẹ̀dà kan ti Àwọn Èrò lórí Dáníẹ́lì àti Ìfihàn.”

GSAM 439Georgia Burrus ní Íńdíà

GSAM 439.1Ní 1895, Wúńdíá Georgia Burrus kúrò ní California lọ sí Íńdíà. Nígbà tí ó dé ibẹ̀, lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ló bẹ̀rẹ̀ sí í kọ́ èdè Bengali, láìpẹ́ ló sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ìránṣẹ́. Títí di 1896, àwọn ènìyàn mélòó kan ti bẹ̀rẹ̀ sí í pa Ọjọ́ Ìsinmi Olúwa mọ́ nípa ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn òṣìṣẹ́ wa.

GSAM 439.2Àwọn òṣìṣẹ́ tí ó wà ní agbègbè náà ní 1896 ni Alàgbà D. A. Robinson àti ìyàwó rẹ̀. Wúńdíá May Taylor àti Wúńdíá Georgia Burrus jẹ́ òṣìṣẹ́ ìkẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì. Ọ̀gbẹ́ni Lenker àti Ọ̀gbẹ́ni Masters jẹ́ olùtajà ìwé. A ti rí ilé tí ó yẹ fún ibùgbé àwọn míṣọ́nnárì, a sì ti fi ìpè ránṣẹ́ sí ilẹ̀ wa fún àwọn oníṣègùn, àwọn olùtọ́jú aláìsàn, àti ìrànlọ́wọ́ sí i láti lè bójú tó àwọn àìní tí ó ń pọ̀ sí wọn lọ́wọ́. Alàgbà Brown àti àwọn mìíràn dáhùn ìpè yìí. Òun àti Alàgbà D. A. Robinson kú ní Karmatar, Bengal, ní Íńdíà, ní ìparí Oṣù Kejìlá, 1899.

GSAM 439Hawaii, Àwọn Erékùṣù Sandwich

GSAM 439.3Ní ọdún 1884, Ọ̀gbẹ́ni La Rue àti Henry Scott lo owó tiwọn lọ sí Hawaii gẹ́gẹ́ bí míṣọ́nnárì. Wọ́n bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ wọn nípa jíjẹ́rìí fún àwọn ènìyàn ní ẹnìkọ̀ọ̀kan àti títà ìwé. Èyí mú ìfẹ́ jí lórí erékùṣù náà débi pé ní Oṣù Kọkànlá, 1885, Àpéjọ Gbogbogbo dìbò pé kí Alàgbà Wm. Healy lọ sí Hawaii láti ṣiṣẹ́ ní àsìkò tí ó tẹ̀ lé e, àti pé kí a bẹ Àpéjọ àwọn ìjọ ìpínlẹ̀ California láti yá wọn ní àgọ́ fún ète yìí. Pẹ̀lú ìpèsè yìí, Alàgbà Healy àti àwọn tí ó ti wà lórí erékùṣù náà tẹ́lẹ̀ ṣe Ìpàdé àgọ́ ní ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn ọdún 1886. Gẹ́gẹ́ bí èso ìsapá yìí, àwọn ènìyàn mélòó kan gba Ìhìn náà. Ọ̀gbẹ́ni La Rue dúró ní Honolulu títí di ọdún 1889, nígbà tí ó wọ ọkọ̀ ojú omi lọ sí Hong Kong, ní Ṣáínà.

GSAM 440Iṣẹ́ Láàárín Àwọn Ọmọ Ṣáínà ní Hawaii

GSAM 440.1Iṣẹ́ àwọn òjíṣẹ́ díẹ̀ péré ni a pèsè fún erékùṣù náà títí di ìgbà tí Àpéjọ Gbogbogbo péjọ ní Oṣù Kẹta, 1895; nígbà náà ni a dìbò pé kí “Alàgbà Gates àti ìyàwó rẹ̀, pẹ̀lú Ọ̀gbẹ́ni Brand àti ìyàwó rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ fún àwọn ọmọ Ṣáínà, lọ sí Honolulu láti ṣe iṣẹ́ ìránṣẹ́.” Iṣẹ́ kíkọ́ni bẹ̀rẹ̀ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, Alàgbà Gates sì ṣe gbogbo ohun tí ó lè ṣe láti mú iṣẹ́ náà tẹ̀síwájú, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìlera rẹ̀ kò lágbára. Láìpẹ́, oníṣègùn kan àti àwọn olùtọ́jú aláìsàn tẹ̀ lé àwọn míṣọ́nnárì náà, a sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ẹ̀ka Ìhìn náà yìí dáadáa.

GSAM 440Àkótán Àwọn Iṣẹ́ Ìránṣẹ́, Ọjọ́ 1 Oṣù Kìíní, 1903

GSAM 440.2Ìròyìn Akọ̀wé Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Òkè-òkun, tí a gbé kalẹ̀ ní ọjọ́ 31 Oṣù Kejìlá, 1902, fi iṣẹ́ Ìhìn náà tí a ń ṣe ní òde Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà hàn báyìí:—

GSAM 440.3Àpéjọ Ìṣọ̀kan Australia, tí ó ní àwọn Àpéjọ àwọn ìjọ ìpínlẹ̀ Victoria, New South Wales, New Zealand, Queensland, Gúúsù Australia, Tasmania, àti Ìwọ̀ Oòrùn Australia nínú.

GSAM 440.4Àpéjọ Gbogbogbo Yúróòpù, tí ó ní Àpéjọ Ìṣọ̀kan Jámánì, Ìwọ̀ Oòrùn Jámánì, Ìlà Oòrùn Jámánì, Gúúsù Jámánì, Holland àti apá Belgium tí a ti ń sọ èdè Flemish, Austria-Hungary, àti Àwọn Ìpínlẹ̀ Balkan, apá Switzerland tí a ti ń sọ èdè Jámánì, Gúúsù Rọ́ṣíà, Àríwá Rọ́ṣíà, àti Àárín Gbùngbùn Rọ́ṣíà nínú.

GSAM 440.5Àpéjọ Ìṣọ̀kan Scandinavia, tí ó ní Denmark, Norway, Sweden, Finland, àti Iceland nínú.

GSAM 441.1Àpéjọ Ìṣọ̀kan Britain, tí ó ní Àríwá England, Gúúsù England, Ireland, Scotland, àti Wales nínú.

GSAM 441.2Àpéjọ Ìṣọ̀kan Faransé àti Látìnì, tí ó ní apá Switzerland tí a ti ń sọ èdè Faransé, Faransé, àti Ítálì nínú.

GSAM 441.3Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Ìlà Oòrùn, tí ó ní Íjíbítì, Síríà, àti Tọ́kì nínú.

GSAM 441.4Àpéjọ Ìṣọ̀kan Gúúsù Áfíríkà, tí ó ní Ilẹ̀ Amúnisìn Cape, Natal-Transvaal, Basutoland, àti Matabeleland nínú.

GSAM 441.5Àwọn ibòmíràn: Bermuda, Brazil, Guiana ti Gẹ̀ẹ́sì àti ti Holland, Àárín Gbùngbùn Amẹ́ríkà (Gúúsù), Ṣáínà, Fiji, Íńdíà, Jamaica, Japan, Àwọn Erékùṣù Antilles Kéékèèké, Mẹ́síkò, Nyassaland, Pitcairn, Porto Rico, River Plate, Raratonga, Samoa, Àwọn Erékùṣù Society, Sumatra, Tonga, Trinidad, Etíkun Ìwọ̀ Oòrùn (Gúúsù Amẹ́ríkà), àti Etíkun Ìwọ̀ Oòrùn (Áfíríkà).

GSAM 441.6Iye àwọn òṣìṣẹ́ tí ó ń ṣiṣẹ́ ní àwọn agbègbè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ wọ̀nyí, títí kan àwọn òjíṣẹ́, àwọn tí a fún ní àṣẹ láti wàásù, àwọn òṣìṣẹ́ ìkẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì, àwọn olùtajà ìwé arìnrìn-àjò, àti àwọn olùtajà ìwé, jẹ́ 754.

GSAM 441A Ti Fìdí Àwọn Ibùdó Pàtàkì Múlẹ̀

GSAM 441.7Láti inú àwọn ọ̀rọ̀ ṣókí wọ̀nyí nípa àwọn iṣẹ́ ìránṣẹ́ wa, a lè sọ bí Akọ̀wé Iṣẹ́ Ìránṣẹ́ Òkè-òkun ti sọ ní ọdún 1896 pé:

GSAM 441.7“Pẹ̀lú àwọn ibùdó pàtàkì wọ̀nyí tí Ìhìn náà ti fìdí múlẹ̀ sí nísinsìnyí ní ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ gbogbo apá ayé, Ọlọ́run lè fi agbára rẹ̀ tí kò lópin ṣe iṣẹ́ ńlá tí ó sì lágbára ní àkókò kúkúrú gan-an. Yóò mú iṣẹ́ rẹ̀ kúrú nínú òdodo.”

Notes

  1. Róòmù 15:21. ↩

Note

Back