Sapit 4 — Letan lafin
GSAM 77.1“ALOR mo ti dir: O mo Segner, ki pou lafin sa bann keksoz-la? Li ti reponn: Kontign to sime, Daniel, parski bann parol-la finn ferme ek sele ziska letan lafin. ... Bann mesan pou kontign fer lemal; okenn parmi bann mesan pa pou konpran, me bann saz pou konpran.”1
GSAM 77.1“Li ti dir mwa: Konpran, o Garson Limanite, parski vizion-la konsern letan lafin.”2
GSAM 77.1“Me twa, o Daniel, ferm sa bann parol-la ek sel liv-la ziska letan lafin; boukou pou al isi laba, ek konesans pou ogmante.”3
GSAM 77.1Ki sa vedir isi, “letan lafin”? Sa pa kapav lafin limem, parski dan sa ka-la parti profesi Daniel ki ti “sele” pa ti pou servi limanite nanye. Kouma “bann keksoz ki finn devwale, zot pou nou,”4 sa parti-la bizin itil dan enn sertin letan. Alor, lexpresion “letan lafin” bizin konsern enn peryod zis avan lafin limem, kot bann keksoz ki ti anonse ar Daniel pou konpran.
GSAM 77Zour so preparasion
GSAM 77.2San dout, sa konsern sa letan ki profet Naoum apel “zour so preparasion”. Isi, profet-la ti pe koz lor destriksion Niniv avek “tapaz fouet, fraka bann larou, bann seval ki pe kabre ek bann sar ki pe bondi.”5 Dabor, latansion profet-la atire lor enn maler ankor pli gran ki pou tonb lor lemond antie, kan “bann montagn tranble devan li, bann kolinn fonn, ek later brile dan so prezans, wi, lemond ek tou bann ki res ladan. Kisannla kapav tini devan so lindignasion? Ek kisannla kapav siport so gran koler? So firer deverse kouma dife, ek li fer bann ros degringole.... Li pou met enn lafin net; soufrans pa pou leve enn deziem fwa.”6
GSAM 78Bann sar avek bann flanbo anflame
GSAM 78.1Profet-la koz ankor lor sa zour preparasion-la: “Bann sar pou ena bann flanbo anflame dan zour so preparasion, ek bann pie sapin pou sekwe teribman. Bann sar pou deboul dan bann lari, zot pou tap enn kont lot lor bann gran sime; zot pou paret kouma bann flanbo, zot pou galoupe kouma bann zekler. Li pou rekont so bann zom vanyan; zot pou tribise kan zot marse; zot pou degaze al kot miray lavil, ek defans-la pou prepare.”7
GSAM 78.2Ala enn deskripsion bien presi tren rapid nou lepok, avek kontroler-la ki pe touletan kont ek rekont so bann pasaze, depi enn stasion ziska enn lot, ek bann pasaze-la ki pe tribise kan zot marse pandan ki tren-la pe roule. Apre, ena sa gran kantite pie sapin ki servi pou bann travers ray, bann sipor pon, bann galri ki protez kont lanez, eksetera. Dapre seki dir, enn lalign ki travers bann montagn Sierra Nevada ena galri an dibwa sapin pou protez kont lanez lor enn distans karant-set mil angle. Ek profet-la ti dir ki sa pou arive dan “zour so preparasion”.
GSAM 78.3Profet Zoel osi koz lor sa letan lafin-la kan bann serviter Segner resevwar lord: “Sonn tronpet dan Sion, ek donn lalert lor mo montagn sin; ki tou bann abitan pei tranble, parski zour Segner pe vini, li pre.”8
GSAM 78.4Ek ankor, par labous profet Sofoni, li dir: “Rasanble zot, wi, rasanble zot, o nasion ki personn pa anvi; avan ki dekre-la pran lefe, avan ki zour-la pase kouma lapay, avan ki gran koler Segner tonb lor zot, avan ki zour koler Segner tonb lor zot. Rod Segner, zot tou bann dimounn inb lor later ki finn met so zizman an pratik; rod lazistis, rod limilite; kitfwa zot pou trouv enn kachiet dan zour koler Segner.”9
GSAM 79.1Pou konpran pli bien seki lexpresion “letan lafin” vedir, ek kan sa letan-la koumanse, nou pou examinn enn lot landrwa kot mem lexpresion servi. Dan onziem sapit Daniel, enn pouvwar ki persekit dimounn prezante; li ti pou gard so dominasion ziska letan lafin. Segner ti dir lor sa pouvwar ki persekit dimounn la: “Sertin parmi bann ki ena lintelizans pou tonbe, pou met zot aleprev, pou pirifie zot ek rann zot blan, ziska letan lafin, parski sa [letan lafin] ankor pou enn letan ki finn fixe.”10
GSAM 79Travay ti korn-la
GSAM 79.2An zeneral, bann ki explik Labib parmi bann Protestan dakor pou idantifie sa pouvwar-la ek “ti korn” dan Daniel set avek Legliz romenn, ki ti ena pouvwar sivil dan so lame pandan letan ki ti “fixe”. Sa letan fixe-la ti “enn letan, de letan ek enn demi-letan.”11 Sa ti bann 1260 zour profetik — 1260 an — dominasion sivil ti korn-la, depi 538 ziska 1798 apre Zezi-Kris. Dan sa dernie lane-la, pouvwar sivil ti korn-la ti retire, dan “letan fixe”. Alor, dan sa letan-la, bann dimounn ti nepli pe “tonbe” anba lame sa pouvwar-la kouma zot ti pe tonbe avan. Sa lane-la, 1798, mark alor koumansman sa peryod ki dan sa profesi-la apele “letan lafin”.
GSAM 79.3Lane 1798 ti met enn lafin ar bann “mil de san swasant zour” — 1260 an — pandan lekel bann “De Temwin” Segner (Ansyen ek Nouvo Testaman) ti pou “profetize... abiye avek latwal sak.”12 Pandan bann lepok nwar persekision, Lekritir ti garde dan bann lang grek ek latin, ek lepep ordiner pa ti konpran sa bann lang-la. Sa fason anpes dimounn gagn akse ar Lekritir la konpare ar abiy zot “avek latwal sak”.
GSAM 80Bann De Temwin met amor
GSAM 80.1“Kan zot pou finn fini zot temwagnaz [dan zot leta kot zot abiye avek latwal sak], labet ki monte depi labim san fon pou fer lager kont zot [Satan pe soulev bann zom lemonn ek pe azir atraver zot], li pou gagn laviktwar lor zot ek touy zot. Zot bann kadav pou res dan lari gran lavil ki, dan enn sans spiritiel, apel Sodom ek Lezip, kot nou Segner osi ti krisifie [“pe krisifie”, dan tradiksion danwa ek Tradiksion Revize]. Bann dimounn sorti dan bann pep, bann fami, bann lang ek bann nasion pou get zot bann kadav pandan trwa zour edmi, ek pa pou permet met zot bann kadav dan bann tom.”13
GSAM 80Regn laterer
GSAM 80.2Sa bann Temwin-la ti met amor pandan “regn laterer” an Frans, depi 1792 ziska 1795 — trwa-z-an edmi. Mem si Revolision Franse ti kontigne pandan apepre sis ouswa set an, se pandan premie trwa-z-an edmi ki zot ti fer zot gran zefor pou detrir Labib, larelizion ek tou bann ki ti oze koz an faver enn ouswa lot. Pandan ki Revolision Franse ti pretann pe fer lager kont lamonarsi ek bann manigans bann pret, an realite li ti vinn enn lager pou eliminn Bondie ek Labib. Konsernan letan zis avan Revolision-la, nou lir:
GSAM 80.2“Fode zame bliye ki, avan Revolision 1792, dapre seki raporte, bann ki ti pe propaz labsans lafwa an Frans ti ramas ant zot ek depans £900,000 [$4,500,000] dan enn sel lane, wi, ankor ek ankor, pou aste, inprim ek distribie bann liv pou koronp lespri lepep ek prepar li pou bann aksion dezespere.”14
GSAM 80Bann ekrivin san lafwa
GSAM 80.3“Bann lekritir Voltaire, Mirabeau, Diderot, Helvetius, D’Alembert, Condorcet, Rousseau ek lezot dan mem lespri ti prepar sime pou enn tel Revolision; dan sa bann lekritir-la, zot ti sey propaz bann prinsip ki ti pe detrir larelizion natirel ek larelizion revele toulede. Zot pa ti zis konteste revelasion, me zot ti met li net dekote; zot ti sas Bondie depi liniver, ek zot ti met dan so plas enn fantom imaziner ki zot ti apel Dees Larezon.”15
GSAM 81.1Dan lane 1793, lepep ti ena bann tel lide ki bann akter ti resevwar bann gran laklamasion pou zot bann mokeri blasfem kont Bondie ek Labib. Nou sit enn lexanp:
GSAM 81.1“Dan Legliz Saint-Roch [Paris], komedien Monert ti amenn lirreverans ziska so some. Li ti dir: ‘Bondie, si ou existe, vanz ou nom ki finn ofanse! Mo defi ou. Ou res trankil. Ou pa oze avoy ou bann kout loraz. Apre sa, kisannla pou krwar ki ou existe?’”16
GSAM 81Bann aksion blasfem dan Lyon, Frans
GSAM 81.2Fason ki bann ki ti touy bann Temwin ti “krisifie Garson Bondie ankor enn fwa ek ekspoz li devan tou dimounn dan laont” (Ebre 6:6) pou paret dan seki ti pase pandan enn fet ki Fouché ti organize dan Lyon pou rann loner Chalier, gouverner Lyon ki ti met amor. Avan li ti ariv dan Lyon, Fouché ti donn lord ki
GSAM 81.2“tou bann anblem relizie bizin detrir, ek ki lao bann lantre simitier bizin ekrir: Lamor enn somey eternel.... Zot ti sarye stati latet ek tors Chalier dan bann lari, ek enn gran lafoul asasin ek prostitie ti pe swiv li. Apre zot ti ena enn bourik ki ti pe sarye Levanzil, lakrwa ek bann vaz lakominion; bien vit zot ti zet sa bann keksoz-la dan dife, pandan ki zot ti fors bourik-la bwar divin konsakre dan lakoup lakominion.”17
GSAM 81.3Enn Fet Larezon ki ti ena dan Paris dekrir koumsa:
GSAM 81.3“Zot ti al an prosesion kot Konvansion, ek sa lafoul dezord-la ... ti pe fer bann seremoni relizie vinn bann karikatir pli ridikil posib.... Bann zom, abiye avek bann rob blan ek bann gran kap bann pret, ti vini ziska baryer Konvansion an santan bann alelouya ek an dansan Carmagnole. Laba, zot ti depoz losti, bann bwat kot ti gard li ek bann stati an lor ek an larzan. Zot ti fer bann diskour boufon.... Enn delegasion depi Saint-Denis ti kriye: ‘O zot, bann zouti fanatism, bann sin beni tou kalite, vinn bann patriot alafin, lev zot tou ansam ek servi pei an al kot latelie ki bat lamone pou ki zot fonn zot.’”18
GSAM 82Parol Bondie sorti dan lobskirite
GSAM 82.1“Apre trwa zour edmi, Lespri lavi ki sorti kot Bondie ti antre dan zot” (bann Temwin), ek zot ti “mont dan lesiel dan enn niaz.”19 Letan Bondie ti arive pou ki so parol sorti dan lobskirite ek remet devan lemond. Letan ti arive (1798) pou fer travay misioner dan lemond antie. An 1804, Sosiete Biblik Britanik ti organize. Plizir dizenn lezot sosiete biblik ti swiv li, ek aster Labib finn tradir dan tou bann lang prinsipal lemond. Alor, kan Lekritir, bann De Temwin, gagn enn plas kot tou dimounn kapav trouv ek lir zot, sa konpare ar zot monte dan lesiel dan enn niaz.
GSAM 82.2Dan lepok Revolision Franse, Voltaire ti deklare ki dan san-t-an Labib ti pou nepli ena so plas. Dan santiem lane apre sa dat-la, zis an Frans ti ena plis Labib ki ti distribie ki kantite Labib ki ti kone existe kan Voltaire ti fer sa vantardiz initil-la. Ek dapre seki dir, mem lakaz kot li ti fer sa deklarasion-la pe servi aster kouma enn sant pou Labib.
GSAM 82Dekouvert ros Rozet
GSAM 82.3Ena de pwin an rapor avek lane 1798 ek lepep franse ki nou bizin remarke. Premie, dan sa lane-la, larme Franse, anba komannman Zeneral Berthier, ti ranvers gouvernman lepap dan Rom, ek san ki zot ti kone, zot ti akonpli profesi lor sa levennman-la ki ti dan sa mem liv kont lekel zot ti fer lager. Deziem, dan mem lane, dan For Saint-Julien, lor bra Rozet larivier Nil, pandan ki larme Franse ti pe fouy later, li ti dekouver sa ros Rozet seleb-la ki aster garde dan Mize Britanik. Lor sa ros-la ena enn linskripsion dan trwa form: bann yeroglif, lekritir bann pret; lekritir demotik, ki lepep ordiner ti servi; ek grek. Samem lakle ki ti permet konpran bann lekritir demotik ek yeroglifik ki ziska ler ti enn mister. Aster, kouma enn lot dimounn ti dir, “pik ek lapel, an tir sa bann lekritir an karakter demotik la depi anba later, pe donn plis prev lor lexaktitid bann ansien resi Labib ki okenn lot sours andeor Lekritir limem”. Alor, sa mem bann dimounn ki ti pans eliminn Labib la ti servi, san ki zot ti rann zot kont ditou, pou akonpli enn profesi an retir dominasion lapapote alafin bann 1260 an; zot ti osi dekouver lakle sa bann lekritir mem ki konfirm laverite Lekritir ki zot ti fer tan zefor pou detrir.
GSAM 83“To pou debout dan to par”
GSAM 83.1Ki anz-la ti dir Daniel pou arive dan letan lafin? Depi ki li ti tann sa et sin la dir: “Ziska 2300 zour, apre sa sanktier pou pirifie,”20 so lespri ti ranpli avek traka lor seki ti pou “lafin sa bann keksoz-la” ek “konbien letan” sa ti pou pran.21 Alafin, li gagn konpran ki konesans sa letan-la pa pou so lepok. Li resevwar sa parol-la: “Kontign to sime ziska lafin, parski to pou repoze ek to pou debout dan to par alafin bann zour.”22
GSAM 83.2Sertin finn panse ki sa bann parol-la konsern lafin final lemond, ek ki dan sa letan-la Daniel, avek leres pep Segner, ti pou resevwar so rekonpans ek debout dan so par leritaz. Dapre seki dir nou, mo ebre ki vedir par leritaz, enn rezion dan enn pei, eksetera, se gheh-vel. Se pa sa mo-la ki finn tradir par dan sa pasaz Lekritir-la; mo ki servi isi se goh rahl. Bann ki etidie lang ebre dir nou ki sa mo goh rahl la paret swasant-sez fwa dan Ansien Testaman, ek ki se mem mo ki servi kan koz lor pirifikasion sanktier ki ti enn prefigirasion, kot ti tir osor pou deside lekel parmi de bouk ti pou met amor. Kan gran pret ti pran disan bouk Segner ek ti antre dan sanktier pou fer travay pirifikasion, tou Izrael ti res deor, an imilian zot nam ek an konfesan zot bann pese, pou ki zot kapav debout san okenn koupabilite ek resevwar benediksion gran pret kan li sorti dan sanktier. Alor, sa zour-la, Izrael ti debout dan so par.
GSAM 84.1Kan pirifikasion final sanktier ti pou arive, alafin bann 2300 zour, ka Daniel, ansam avek ka tou bann zis ki finn mor, ti pou examine devan Bondie. Se koumsa ki Daniel debout dan so par.
GSAM 84Bann parol sele ziska 1798
GSAM 84.2An repons kestyon Daniel: “O mo Segner, ki pou lafin sa bann keksoz-la?”23 li resevwar sa repons-la: “Bann parol-la finn ferme ek sele ziska letan lafin.”24 Seki ti pe telman preokip lespri Daniel, se “kan?”, “konbien letan?” ek “ki pou lafin?” Samem bann pwin ki ti pe konfiz ek trakase profet-la, ek se zis sa bann keksoz-la ki ti pou ferme ek sele ziska “letan lafin”, pa liv Daniel antie kouma sertin finn panse. Avan sa peryod 1798 la, bann ki ti pe etidie profesi ti ena lalimier lor swasanndis semenn ek ti konpran ki zot ti koumans an 457 avan Zezi-Kris; minister piblik Kris, so lamor, eksetera, ti ariv dan enn larmoni parfe avek kalkil swasantnef ek swasanndis semenn apartir sa dat-la. Sa lakonplisman presi mision Sover, an larmoni avek sa kalkil-la, ti donn zot enn prev pwisan ki li ti vremem vre Mesi, ek ki dat koumansman swasanndis semenn ti alor fixe san ki kapav sanz li. Parski zot pa ti dekouver ki swasanndis semenn ti premie parti bann 2300 zour, sa kestyon-la ti res sele ziska apre 1798, kouma ti predir.
GSAM 84Lakle pou konpran 2300 zour
GSAM 84.3Asterla, anou get bann fe dan sa zafer-la. Ziska lane 1798, bann ki ti pe explik bann profesi pa ti ena okenn lalimier lor kan 2300 zour ti pou fini. Zot ti kapav konpran bann sinbol, stati-la ek bann bebet dan liv Daniel, me zot pa ti kapav dir kan 2300 zour ti pou fini, parski zot pa ti ankor konpran kan sa bann zour-la ti koumanse. Kouma enn prev lor sa pwin-la, nou lir dan Kri minwi, enn zournal Advantis ki ti pe pibliye dan lavil New York sa lepok-la, dan nimero date 15 Zin 1842: “Li vremem interesan pou trouv sa bann diferan ekrivin ki ti travay sakenn lor so kote e ki, depi 1798, finn trouv seki personn pa ti ankor trouve avan: ki 70 semenn ti enn lakle pou konpran 2300 zour.”
GSAM 85Boukou dekouver lalimier
GSAM 85.1Sa konesans-la ti “sele” ziska ki letan ki Segner ti fixe ti arive pou so pep kapav konpran li. Alor, kan “letan lafin” ti arive, li ti osi sertin ki boukou ti pou “al vini” dan bann Lekritir pou rod sa bann kitsoz-la. Kan nou konpar detrwa tradiksion sa verse-la, sa lide-la pou vinn bien kler.
GSAM 85.2Dokter Adam Clarke dir: “Boukou pou fer zefor pou rod so sans; ek konesans pou ogmante — par sa mwayen-la.”
GSAM 85.3Dan Labib alman Luther, dan so edision revize, nou lir: “Koumsa boukou pou etidie li ek gagn enn gran konpreansion.”
GSAM 85.4Labib paralel alman dir: “Boukou pou lir li depi koumansman ziska lafin, ek koumsa konesans pou ogmante.”
GSAM 85.5Labib alman L. Van Ess, ki lepap osi ti otoriz bann Katolik lir, tradir li koumsa: “Boukou pou fouy li an antie, ek konesans pou gran.”
GSAM 85.6Labib swedwa dir: “Boukou pou fer bann resers ladan, ek konesans pou vinn gran.”
GSAM 85.7Labib danwa-norvezien, dan so edision revize, dir: “Boukou pou fer bann resers avek arder, ek konesans pou vinn abondan.”
GSAM 85.8Dan Kri minwi 15 Zin 1842, nou lir sa bann parol-la lor bann resers pou rod ek gagn konesans lor seki ti sele avan 1798: “Eski li pa enn koinsidans extraordiner ki otan ekrivin, san ki zot ti konn zot kamarad, ti ariv dan mem konklizion apepre dan mem letan?”
GSAM 86.1Nou prezant isi enn lalis 20 dimounn ek group diferan ki finn dekouver laverite lor lafin 2300 zour. Zot pa finn fer sa par kominike ant zot, me gras-a bann resers serye dan bann Lekritir, anba linflians Lespri Bondie. Antet sa lalis-la nou met William Miller, depi leta New York; apre vini A. J. Krupp, depi Philadelphia, Pennsylvanie; David McGregor, depi Falmouth, Maine; Edward Irving, depi Langleter; Archibald Mason, depi Lekos; W. E. Davis, depi Caroline di Sid; Joseph Wolff, ki ti travay dan diferan landrwa dan Lazi; Alexander Campbell, dan so deba avek Robert Owen, an 1829; Kapitenn A. Landers, depi Liverpool, Langleter; Leonard Heinrich Kelber, depi Stuttgart, Lalmagn; Lacunza, depi Lespagn; Hentzepeter, depi La Haye, Oland; Dokter Capadose, depi Amsterdam, Oland; Rau, depi Bavier; bann pret Tartari, an 1821; bann etidian Labib dan Yemen, dan zot liv ki apel “Seera”; Hengstenberg, dan enn lot parti Lalmagn; bann Ris lor lamer Kaspien; bann Molokan lor bann lakot lamer Baltik, ek lezot ankor.
GSAM 86.2Seki swiv pou montre kouma, detanzantan, bann etidian profesi finn koumans konpran sa size-la, e sa osi san ki zot ti konn zot kamarad:—
GSAM 86.3Dan Kri minwi 15 Zin 1842 ena sa bann parol-la: “Nou fek resevwar enn liv ki ena sa tit-la: ‘De letid lor bann sif profetik Daniel konsernan 2300 zour, ek devwar enn Kretien pou fer resers lor delivrans Legliz, par Archibald Mason, predikater Levanzil, Wishawtown, Lekos, Newberg. Inprime dapre edision Glasgow, par Ward M. Gazeley, 1820.’ Dan sa liv-la, Mason dir: ‘Dernierman mo finn trouv enn ti liv ki ti pibliye premie fwa dan Lamerik par Reveran Wm. E. Davis, depi Caroline di Sid, ek ki ti pibliye ankor an 1818 dan Warkington, dan sid Langleter. Sa oter-la afirme ki 2300 zour ti koumanse ansam avek 70 semenn (sapit 9:24). Mo oblize dakor avek sa lopinion-la.’”
GSAM 87Davis, depi Caroline di Sid
GSAM 87.1Dan mem nimero Kri minwi, redakter-la ti dir: “Liv Davis ti bizin finn ekrir ver 1810.” Kan li koz lor rezonnman ki prezante dan sa liv-la, li dir: “Lekter-la ti kapav vremem krwar li pe lir bann lekri Miller, Litch, Stores ouswa Hale, me nou krwar ki okenn parmi bann ekrivin aktyel lor deziem vini Zezi pa ti kone ki sa liv-la existe ziska semenn pase. Redakter sa zournal-la [Kri-la] pa ti zanmen tann koz lor li avan. Pozision Davis lor letan, ki Mason ti soutenir, ti ki 2300 zour ti pou fini avek lane zwif 1843 — nou lane 1844.”
GSAM 87Joseph Wolff ek 20 lezot dimounn
GSAM 87.2Dan Kri minwi 31 Out 1843, nou lir ki “an 1822 Joseph Wolff (depi Langleter) ti pibliye enn liv ki ena pou tit ‘Li pou revini, Garson Limanite, dan bann niaz lesiel.’” Nou lir osi ki “an 1826, 20 dimounn, depi tou bann konfesion ortodoks, ti zwenn dan Lond avek Misie Wolff pou etidie Labib. Zot tou ti ariv dan mem konklizion. Zot ti azout 45 lane avek 1260.” Kan nou azout 45 lane avek 1260 lane ki ti fini an 1798, sa amenn nou ziska lafin lane zwif 1843, ki an realite nou lane 1844.
GSAM 87Pozision Alexander Campbell
GSAM 87.3Dan mem nimero sa zournal-la, li dir lor Alexander Campbell ki, “an 1829, li ti ena so deba seleb avek Robert Owen, sa dimounn ki pa ti krwar dan Bondie la. Dan sa deba-la, li ti soutenir ki bann vizion Daniel al ziska lafin letan, ki 2300 zour reprezant bann lane, ek ki zot pou fini apepre 1847 lane apre nesans Kris, ki, dapre so prop demonstrasion, ti ariv kat lane avan dat ki zeneralman aksepte.” Alor, so kalkil ti pou vremem fer 2300 zour fini alafin 1843 lane zwif konplet, konte depi koumansman ler apre Zezi Kris — an realite, 1844.
GSAM 88.1Dan Kri minwi 21 Septam 1843 ena enn deklarasion konsernan enn liv ki ti resevwar avek sa tit-la: “Enn lavwa pou Grann Bretagn ek Lamerik, dan enn expozision dapre bann Lekritir lor deziem vini Zezi, nou Segner ek Sover, ki nou priye pou li toulezour kan nou dir: ‘Ki to regn vini, ki to volonte akonpli lor later parey kouma dan lesiel,’25 par Kapitenn A. Landers, depi Liverpool, pibliye par S. Kent ek Konpani, 1839.”
GSAM 88.2“Parey kouma bann lezot, li donn enn kalkil letan, ek li plas lafin 2300 zour 1847 lane apre nesans reel Kris.” Sa ti pou nou lane 1844, parski li ti ne kat lane avan dat ki zeneralman aksepte.26
GSAM 88Leonard Heinrich Kelber
GSAM 88.3Dan Revi ek Mesaze 17 Me 1892 ena enn lartik par Paster L. R. Conradi, depi Hambourg, Lalmagn, kot li dir:—
GSAM 88.4“Laplipar nou bann lekter petet finn tann koz lor Bengel, sa gran digniter relizie luterien renome la. Dan siek pase [dapre Schaff, Bengel ti mor an 1751], li ti fixe lane 1836 kouma letan ki nou Segner ti pou paret. So bann kalkil ti baze lor nimero 666 dan Apokalips. Me bien lontan avan ki sa letan-la ti fini, enn lot dimounn ti koumans ekrir: enn direkter lekol ki ti apel Leonard Heinrich Kelber. So premie ti liv ti paret an 1824, avek tit ‘Lafin pre’, ek li ti kontenir enn explikasion Matye 24 ek 25. Li ti inprime dan Bavier. Me an 1835, enn ti liv pli gran, avek mem tit, ti paret dan Stuttgart, avek 126 paz. Sa pou enn lintere spesial, ek pou donn nou bann lekter enn pli bon lide, mo azout enn tradiksion paz tit-la: ‘Lafin pe vini, prouve dan enn fason aprofondi ek konvinkan par parol Bondie ek bann levennman pli resan; ki refit net tou prezize kont latant larive nou Segner, ouswa kont kalkil letan; ki montre klerman kouma digniter relizie Bengel ti fer enn erer set lane konsernan sa gran lane desizif la; parski se pa 1836, me lane 1843 ki bout-la, kot gran konba ant lalimier ek teneb pou fini, ek regn lape nou Segner Zezi, ki finn atann depi lontan, pou koumanse lor later.’
GSAM 89.1“Enn deziem edision ti paret an 1841, li osi dan Stuttgart, ek dapre seki mo kone, enn lot ankor dan Sax. Kouma paz tit-la montre, apre ki sa ti liv-la finn reponn bann prezize ki abitie ena, li montre dan enn fason kler ek presi lien ki ena ant 2300 zour Daniel 8 ek 70 semenn Daniel 9, ek li amenn zot ziska lane 1843 (1843 zwif — nou 1844). Apre, dan leres liv-la, li montre par bann sign bann letan ki sa levennman-la bizin pre.
GSAM 89.2“Lefet ki plizier edision finn paret ti pou sifi tousel pou temwagn lintere ki sa liv-la finn souleve. Frer Schäche, ki asterla pe viv dan Lostrali, ti trouv enn lanons pou sa liv-la, mem dan provins Silezi ki bien lwin. Apre ki li ti komann li, li ti lir li avek enn gran lintere, deryer bann laport ferme akle. Dan liv-la, nou pa trouv okenn tras ki oter-la ti konn okenn mouvman parey dan lemonn, e pourtan, par Lespri Bondie, li ti ariv dan bann mem konklizion.
GSAM 89.3“An 1842, li ti ekrir enn ti liv ankor pli gran, avek 286 paz, li osi dan Stuttgart, lor ‘Bann refleksion fondamantal ek biblik konsernan kreasion ek dire lemonn; ouswa enn repons aprofondi pou sa kestyon-la: Kifer Bondie finn kree lemonn dan sis zour enn apre lot — nou Segner pre pou vini pou ziz antikris — bann gran levennman zwaye lane 1843.’”
GSAM 89“Ben Ezra” (Lacunza)
GSAM 89.4Ver lane 1812, Lacunza, dan Lespagn, ti pibliye enn liv ki ena pou tit Larive Mesi dan so mazeste ek so laglwar. Oter-la ti pran nom “Ben Ezra” pou kasiet so lidantite, ek dapre seki krwar, li ti enn Zwif konverti. Edward Irving, depi Langleter, apre ki so travay lor deziem vini Zezi ti koumanse, ti tradir sa liv-la an angle. Koumsa, sa liv-la ti fer konn so mesaz dan omwin de lang.
GSAM 89.5Li vremem interesan, apre ki bann lane finn pase, pou rasanble bann konklizion sa bann diferan etidian-la ki, depi koumansman siek pase ziska 1840, ti kalkil peryod 2300 zour ek ti plas 70 semenn kouma premie parti sa peryod-la, ek apre pou trouv ki zot tou dakor ki sa peryod-la fini an 1844.
GSAM 901844, vre lafin 2300 zour
GSAM 90.1Enn kestyon kapav leve: Eski nou kapav sir ki 1844 se vre dat pou lafin 2300 zour? Wi! Parski, parey kouma enn fos realizasion enn profesi pa kapav ariv dan letan ki fixe pou so vre realizasion, nou bizin osi sertin dan nou konklizion ki lane 1844 se vre lafin 2300 zour. Bondie, ki ti sele sa konesans-la ziska 1798 ek ki ti promet ki lerla lalimier ti pou briye, par so Lespri ki pa fer erer, ti gid bann ki ti rod li avek enn leker serye pou gagn enn konpreansion korek lor letan. So letan ti arive pou “konesans” lor sa size-la “ogmante”, ek li ti donn vre lalimier.
GSAM 90.2Apre ki nou finn trouv lafin sa peryod letan ki bann dimounn ti gagn konpreansion lor li dan “letan lafin”, li bon ki nou rod konpran sinifikasion sa dekouvert-la. Nou trouve ki dan sa peryod-la, kan travay Levanzil pe al ver so lafin, enn letan presi bizin anonse pou sesion zizman. “Ek mo finn trouv,” Zan dir, “enn lot anz pe anvole omilie lesiel, avek Levanzil eternel pou anons avek bann ki res lor later, ek avek tou nasion, tou tribi, tou lang ek tou pep. Li ti pe dir avek enn lavwa for: Ena lakrint pou Bondie ek donn li laglwar, parski ler so zizman finn arive; ek ador sa Enn ki finn fer lesiel, later, lamer ek bann sours delo.”27 Bann anz dan sans literal pa pres Levanzil avek bann dimounn. Se dimounn ki Segner limem finn swazir pou pres so Levanzil ziska lafin lemonn.28 Alor, sa anz-la se enn sinbol enn mesaz Levanzil ki anonse ki letan finn arive pou zizman “koumans dan lakaz Bondie.”29 Enn mesaz koumsa pa ti kapav anonse apartir bann Lekritir avan ki ti dekouver dan bann Lekritir sa peryod letan ki amenn ziska zizman-la. Peryod 2300 zour, kouma nou finn deza fer konpran, al ziska zizman avek lanket pou pep Bondie.
GSAM 91Zour expiasion, enn letan zizman
GSAM 91.1Bann Zwif ti konsider zour expiasion, pirifikasion sanktier lor later, kouma enn zour zizman, ek zot ankor konsider li koumsa. Mem asterla, dan zot leta disperse, malgre ki zot pa kapav fer tou bann seremoni ansien ki ti asosie avek sa zour solanel-la, zot obzerv li kouma enn zour zizman. Pou prouv sa, nou pou premie sit enn zournal zwif ki pibliye dan San Francisco, Kaliforni, ki apel Linterpret bann Zwif, lorgann bann Zwif ortodoks dan lwes bann Montagn Rocheuses. Dan nimero Septam 1892 ti ena enn lanons ki ti dir ki avan piblikasion prosenn nimero, setiem mwa ek zour expiasion ti pou arive. Zot apel setiem mwa Tishree, ek siziem mwa Ellul; alor zournal-la ti dir: “Mwa Ellul finn arive, ek toule gramatin dan bann sinagog ortodoks, nou pou tann bann son lavertisman Shofar [tronpet ki ti bizin soufle depi premie ziska diziem zour setiem mwa, Psom 81:3, 4], ki apel bann dimounn pou prepar zot pou zour souvenir ek zizman final Yom Kippur.” Parski zot ti pe ariv ver lafin Ellul, siziem mwa, ek Tishree, setiem mwa, ti pre pou koumanse, toule gramatin pandan dis zour zot ti pou tann tronpet anons zizman final lane-la dan sa sistem bann reprezantasion sinbolik la.
GSAM 91Temwagnaz enn raben zwif
GSAM 91.2Ankor enn fwa, dan lane 1902, Raben Isidore Myers, ki ti alatet enn gran lasanble Zwif dan San Francisco, Kaliforni, ti dir kan li ti pe anons zour expiasion: “Kan li travers limit letan depi enn lane pou rant dan enn lot, Izraelit-la gagn enn rapel pwisan lor kreasion ek lor souverennte iniversel Kreater-la, ek li apele pou selebre, avek son tronpet, laniverser, si nou kapav dir, nesans letan ek kouronnman gran Lerwa. Lavwa sa mem tronpet-la, ouswa Shofar, apel li osi pou reget avek latansion so bann aksion dan lane ki finn pase, pandan ki li pe debout avek tranbleman devan lizye Lazistis eternel ki trouv tou, asize lor tronn zizman.”
GSAM 92.1Kouma dan servis tanp zwif sanktier ti pirifie enn fwa sak lane, Daniel ti sirman finn trouv klerman ki sa pirifikasion sanktier alafin 2300 zour ti bizin konsern enn lot kitsoz anplis servis sinbolik ki ti fer sak lane. Segner ti deza ansegn so pep ki, kan li servi bann sinbol dan profesi, letan ki done bizin konte kouma “sak zour pou enn lane.”30 Alor sa peryod 2300 zour-la, kouma nou finn trouve, al ziska lafin travay Kris kouma gran pret dan sanktier dan lesiel — ziska zizman avek lanket pou bann dimounn ki zot ka finn prezante dan sanktier dan lesiel par konfesion.
GSAM 92Letan pou mesaz zizman ti arive an 1844
GSAM 92.2Apre ki ti dekouver sa peryod letan kot zizman bann sin ti pou koumanse, sime ti ouver pou ki, dapre lord bann levennman ki Segner finn fixe ek ki profesi montre, sa mesaz-la kapav anonse: “Ler so zizman finn arive.” Remark bien: sa pa dir ki mesaz-la ti pou anonse deswit kouma sa peryod letan-la ti dekouver, me ki lalimier ki ti “sele” avan ti pou vinn kler. Nou trouv klerman ki sa finn akonpli. Dan bann sapit ki vini apre, nou pou trouve ki Segner ti osi mark dan enn fason presi letan kot mesaz deziem vini Zezi ti pou anonse, ek ki sa lanons-la ti fer dan lemonn osi literalman.
Notes
- Daniel 12:8-10. ↩
- Daniel 8:17. ↩
- Daniel 12:4. ↩
- Deteronom 29:29, ↩
- Naoum 3:2. ↩
- Naoum 1:5-9. ↩
- Naoum 2:3-5. ↩
- Zoel 2:1. ↩
- Sofoni 2:1-3. ↩
- Daniel 11:35. ↩
- Daniel 12:7. ↩
- Apokalips 11:3. ↩
- Apokalips 11:7-9. ↩
- Bann kronik Labib angle, par Anderson, p. 494. ↩
- Thomas Dick, Lor lameliorasion lasosiete, paz 154. ↩
- Revolision Franse, par Thier, vol. 2, paz 371. ↩
- Mem liv, p. 338. ↩
- Mem liv, p. 365. ↩
- Apokalips 11:11, 12. ↩
- Daniel 8:14, ↩
- Daniel 12:6-8. ↩
- Daniel 12:13. ↩
- Daniel 12:8, ↩
- Daniel 12:9. ↩
- Matye 6:10. ↩
- Dat dan marz Matye 2:1. ↩
- Apokalips 14:6, 7. ↩
- Matye 28:19, 20. ↩
- 1 Pier 4:17. ↩
- Nonb 14:34; Ezekiel 4:6. ↩