Sapit 5 — Mesaz deziem vini Zezi
GSAM 93.1“Aster aprann enn parabol lor pie fig: kan so brans ankor tann ek li pous bann fey, zot kone ki lete pre; parey, kan zot pou trouv tou sa bann kitsoz-la, kone ki li [dan marz, limem] pre, devan laport mem. Anverite mo dir zot, sa zenerasion-la pa pou pase ziska ki tou sa bann kitsoz-la realize. Lesiel ek later pou pase, me mo bann parol pa pou pase.”1
GSAM 93.2Dan sa pasaz Lekritir-la, nou latansion tourne ver letan kot nou kapav kone ki larive Kris “devan laport mem”, avek mem lasirans ki nou ena ki lete pre kan nou trouv bann premie ti fey ankor tann pe pouse. Nou kapav osi kone ki nou finn ariv dan sa zenerasion ki pa pou disparet lor lasenn lavi avan ki Kris limem vini. Kan letan arive pou aprann sa parabol-la, li vremem vre ki se letan Segner pou fer bann ansegnan leve pou ansegn sa parabol-la. Kestion ki lapot ti poze enn lot lokazion aplik isi osi: “Kouma zot pou tande san enn predikater? Ek kouma zot pou prese si personn pa finn avoy zot?”2
GSAM 93Letan pou bann sign
GSAM 93.3Dan sapit avan, nou finn trouve kouma dimounn finn gagn konesans lor lafin peryod 2300 zour, ek ki sa peryod-la ti al ziska “ler so zizman”. Dan parabol ki nou finn fek mansione, nou trouv letan ki Segner finn fixe pou proklam sa parabol-la ek mesaz “zizman” dan lemonn. Apre ki li ti koz lor gran “tribilasion” ki ti pou tom lor so pep ek ki ti pou “rakoursi”, Sover ti dir: “Deswit apre tribilasion sa bann zour-la, soley pou vinn nwar, lalinn pa pou donn so lalimier, bann zetwal pou tom depi lesiel, ek bann pwisans lesiel pou tranble; lerla sign Garson Limanite pou paret dan lesiel.”3
GSAM 94.1Remark bien ki konsernan dernie sign ki mansione, li pa dir ki se enn sign so larive; me enn sign ki Garson Limanite la, ki dimounn trouv li pe vini. Bann levennman ki sa text-la donn kouma bann sign lor ki nou kapav baz nou lafwa ki li pre pou vini, se bann sign dan soley, lalinn ek bann zetwal. Bann lezot levennman ki swiv arive anmemtan ki so larive vremem dan bann niaz lesiel. Alor, deswit apre trwaziem sa bann sign-la — seki dan bann zetwal — letan Segner arive pou fer so bann ansegnan leve pou ansegne ki larive Kris devan laport mem.
GSAM 94.2Aster konsernan letan kot sa bann sign-la ti pou paret: se deswit apre tribilasion ki soley ti pou vinn nwar.4 Kouma Mark finn ekrir, sa ti pou arive “dan sa bann zour-la, apre sa tribilasion-la.”5 Nou Sover ti dir ki sa bann zour-la ti pou rakoursi. Par dekre Maria Theresa ek bann Lalwa Tolerans ant 1773 ek 1776, persekision anraze kont legliz ti rakoursi. Mem si pouvwar ki ti pe persekit legliz ti kontign kontrol bann lotorite sivil ziska 1798, so bann persekision ti fini ver 1773. Kan nou konpar bann parol Sover, sa plas premie sa bann sign-la ant 1773 ek 1798.
GSAM 94Zour ek lanwit dan nwarte
GSAM 94.3Le 19 me 1780, soley ti vinn nwar dan enn fason sirnatirel. Pa ti enn eklips, parski ti ena plenn linn lavey. Malgre sa, nwarte ti kouver tou rezyon nor-es Leta-Zini depi onz-er gramatin ziska onz-er diswar. Sa zour-la, pa zis soley ki ti vinn nwar, me lalinn osi ti refiz reflet lalimier soley. Sa nwarte-la ti anpes soley ekler disk lalinn. Ek kouma Noah Webster ti dir plizier lane apre: “Zame personn pa finn donn enn rezon satisfezan pou sa nwarte-la.”
GSAM 95.1Lor sa zour dan nwarte-la, Herschel, enn astronom, ti dir: “Zour Nwarte dan Lamerik Dinor ti enn parmi bann fenomenn extraordiner lanatir ki dimounn pou touletan lir avek lintere, me ki filozofi pa pe kapav explike.”
GSAM 95.2Bann ki ti dekrir nwarte lanwit le 19 me 1780 ti dir ki, mem si ti ena plenn linn, “si tou bann lekor ki donn lalimier dan liniver ti nepli existe, nwarte-la pa ti pou kapav pli konple ki sa.”
GSAM 95Bann zetwal ki tonbe
GSAM 95.3Trwaziem sa bann sign-la, bann zetwal ki tonbe, ti realize le 13 novam 1833. Sa lanwit-la, ouswa plito depi sink erdtan avan lever lizour, ti ena enn lapli meteor ki sertin ti konpar avek bann larivier dife pe desann depi lesiel; lezot ti konpar li avek bann zetinsel pe sorti dan enn gran fedartifis. Sa fenomenn-la ti kouver tou Lamerik Dinor, depi Golf Mexik dan lesid ziska Labe Hudson dan lenor, ek depi bann zil Sandwich dan lwes ziska enn distans detrwa santenn mil ar Liverpool dan les. Partou kot dimounn ti trouv li, ti ena mem lapli zetwal san rete, ki ti pe tonbe osi sere ki bann flokon lanez dan enn tanpet lanez.
GSAM 95.4Konsernan sa lapli zetwal an 1833 la, nou sit ankor enn pasaz dan Lobservater Connecticut le 25 novam 1833:—
GSAM 95.5“Redakter zournal Old Countryman konsider bann ‘zetwal ki tonbe’ kouma enn kitsoz bien serye. Li dir: ‘Nou deklare ki lapli dife ki nou ti trouve merkredi gramatin dernie se enn zimaz ki fer tranble, enn lavertisman sir, enn sign mizerikord, lor sa gran zour terib ki bann abitan later pou trouve kan siziem sele pou ouver. Sa letan-la bien pre, kouma li dekrir dan Nouvo Testaman ek osi dan Ansien Testaman; ek li pa ti posib trouv enn zimaz pli exakt enn pie fig ki larg so bann frwi kan enn divan pwisan soufle lor li.’”
GSAM 96Prediksion Thomas Burnett
GSAM 96.1Bann dimounn dan letan pase ti ansegn lepep pou atann ki sa sign-la realize dan enn fason literal. Dan so liv Teori Later, ki ti inprime dan London an 1697 apre Zezi Kris, Thomas Burnett ti dir lor Matie 24:29:—
GSAM 96.2“San dout pou ena tou kalite meteor anflame sa letan-la; ek parmi zot, bann ki apel zetwal filant. Mem si sakenn tousel pa enn gran kitsoz, si zot ti miltipliye an gran kantite ek ti tonbe, kouma profet dir, parey kouma bann fey ki tom depi pie rezin ouswa bann fig ki tom depi pie fig, zot ti pou donn enn spektak extraordiner.... Nou pa bizin konsider sa bann kitsoz-la kouma bann exazerasion ouswa bann parol poetik, me kouma bann profesi bien direk, bann kitsoz ki pou vremem arive.”
GSAM 96Temwagnaz Profeser Olmstead
GSAM 96.3Profeser Olmstead, dan Kolez Yale, Massachusetts, ki dimounn finn apel “pli gran meteorolog Lamerik”, ti dir lor bann zetwal ki ti tonbe le 13 novam 1833:—
GSAM 96.4“Lapli zetwal 1833 ti telman gran ki li ti kouver enn parti konsiderab sirfas later, depi milie Atlantik dan les ziska Pasifik dan lwes; ek depi lakot nor Lamerik Disid ziska bann rezyon ki zot limit pa bien kone parmi bann teritwar Britanik dan lenor. Sa spektak zetwal filant la pa ti zis vizib, me partou li ti ena mem laparans.”
GSAM 96.5Lor sa spektak-la, ki ti koumanse ver 11-er diswar le 12 novam ek ti kontigne ziska ver 4-er gramatin le 13, profeser-la dir:—
GSAM 96.6“Bann ki ti ena lasans trouv sa spektak zetwal filant la le 13 novam 1833 gramatin finn probableman trouv pli gran spektak fedartifis dan lesiel ki zame finn trouve depi kreasion lemonn, ouswa omwin pandan bann lepok ki bann paz listwar rakonte.”
GSAM 97Lapli zetwal trouve dan Lerop osi
GSAM 97.1Dan enn liv ki Leonard Heinrich Kelber ti pibliye dan Stuttgart, Lalmagn, an 1835, nou aprann ki sa sign-la ti repet lot kote Atlantik, dan mem mwa, me detrwa zour apre. Li dir:—
GSAM 97.2“Le 25 novam 1833, ti ena enn zoli spektak zetwal ki tonbe lor kontinan Lerop”, ek “dan Minsterburg, Silezi, bann zetwal ti tonbe kouma enn lapli dife. Ansam avek zot, bann boul dife ti tonbe, ek zot ti telman ekler lanwit ki bann dimounn ti krwar ki bann lakaz pre ar zot ti bizin pe brile.
GSAM 97.3“Anmemtan dan Prin, Lotris, ti ena bann zetwal ki ti tonbe lor enn lespas plis ki sink san mil kare. Sertin ti dekrir sa kouma bann larivier dife pe desann depi lesiel. Sertin ti apel li enn lapli dife. Bann seval ti gagn per ek ti tom ater. Boukou dimounn ti tom malad akoz laper.”
GSAM 97Kouma aplik sa parabol-la
GSAM 97.4Kan nou swiv sa profesi-la ek nou depas realizasion trwaziem sign — bann zetwal ki tonbe — nou Sover dir: “Aster aprann enn parabol lor pie fig.” Sa bann parol-la pa aplik ar zenerasion ki ti pe viv kan nou Segner ti fer sa diskour-la, me ar zenerasion ki ti pou trouv sa bann kitsoz-la realize — pa pe realize, me fini realize. Bann kitsoz ki bizin realize kouma bann sign ki Kris devan laport pa inklir bann lesiel ki pou tranble kan nou pou trouv li vremem pe vini. Sa bann sign ki li pre pou vini-la inklir sa trwaziem sign-la, seki dan bann zetwal. Letan ki Segner finn fixe pou lepep aprann enn parabol lor pie fig, se apre 1833. Se la ki letan Segner arive pou lemonn pran konsians sa gran laverite ki so larive devan laport mem, ek ki li pou vini avan ki zenerasion ki tann sa parabol-la pase. Alor nou trouve kouma sa profesi-la mark letan kot gran proklamasion deziem vini Zezi ti bizin fer dan lemonn.
GSAM 98Enn proklamasion dan lemonn antie
GSAM 98.1Dan realizasion sa prediksion-la, nou trouve ki presizeman sa letan-la, an 1833, Segner ti pe fer so bann mesaze ouswa paster leve dan diferan parti lemonn. Depi 1833 ziska 1844, zot ti fer tande kri ki Kris pre pou vini, “devan laport mem”; ek zot ti ansegn parabol pie fig, an atir latansion lor sa bann sign so larive-la, parey kouma li ti donn zot lord pou fer. Sa mesaz-la, swa par bann ansegnan ki ti pe koz direk, swa par bann paz inprime, ti al dan sak stasion misioner dan lemonn ek dan sak lepor lor later.
GSAM 98.2Redakter Lavwa Laverite, dan Rochester, New York, finn montre klerman ziska kot mesaz-la ti arive, dan enn nimero zanvie 1845:—
GSAM 98.3“Levanzil eternel, kouma li dekrir dan Apokalips 14:6, 7, finn prese ar sak nasion, tribi, lang ek pep; an dizan avek enn lavwa for: ‘Ena lakrint pou Bondie ek donn li laglwar; parski ler so zizman finn arive: ek ador sa Kikenn ki finn fer lesiel, later, lamer ek bann lasours delo.’ Pena okenn lezot ka ki bann fe kapav prouve pli klerman ki sa: dan enn tigit lane ki finn pase, sa mesaz-la finn al ver sak nasion ek sak lang anba lesiel, atraver predikasion lor larive Kris an 1843 [1843, dapre letan Zwif — dapre nou letan, 1844], ouswa lor so larive ki bien pre. Atraver bann diskour ek bann piblikasion, so son finn al partou lor later, ek so bann parol ziska bout lemonn.”
GSAM 98.4Sertin dimounn ki pa konn bann fe finn konsider mouvman pou deziem vini Zezi kouma enn mouvman ki ti limite ar enn sel landrwa. Zot finn krwar ki se enn travay ki ti ena enn lien avek William Miller ek detrwa santenn paster ki ti asosie avek li dan parti nor Leta-Zini. Sa bann dimounn-la kapav etone pou aprann ki mouvman dan Lamerik, kot bann Ansien Miller ek Himes ti bann dirizan bien inportan, ti zis enn ti parti enn gran mouvman ki, kouma nou finn dir pli lao, ti al “ziska bann bout later”.
GSAM 99KOUMA MOUVMAN-LA FINN KOUMANSE DAN DIFERAN NASION
GSAM 99.1Letan Segner ti arive pou sa proklamasion-la al dan lemonn. Dan apepre ven diferan parti later ouswa plis, preske anmemtan, Bondie ti fer bann zom leve ek, san ki zot konn travay enn lot, zot ti ale pou fer tande sa mesaz-la dan tou bann parti later. Bann ki nou finn mansione dan sapit 4, ki ti resevwar lalimier konsernan lafin 2300 zour, avek enn sel exsepsion — A. Campbell — ti santi zot pouse pou angaz zot dan proklamasion mesaz premie anz dan Apokalips 14. Sa osi ti arive par aksion direk Lespri Bondie, ek pa parski zot ti transmet sa lalimier-la enn ar lot.
GSAM 99Konparezon avek Reformasion
GSAM 99.2Si nou aplik ar sa mouvman-la mem reg ki D’Aubigné ti aplik ar koumansman gran Reformasion seziem siek, nou bizin sirman rekonet ki se mesaz Segner, ki finn vini dan letan Segner. Konsernan sa Reformasion-la dan so lansanb, istorien-la ti dir:—
GSAM 99.3“Lalmagn pa ti transmet laverite ar Laswis, ni Laswis ar Lafrans, ni Lafrans ar Langleter. Tou sa bann pei-la ti resevwar li depi Bondie, parey kouma enn parti lemonn pa transmet lalimier ar enn lot parti; me mem boul briyan donn so lalimier direk ar later antie. Kris, lalimier granmatin ki sorti dan lao, ki infinitman pli lao ki tou limanite, ti, dan lepok Reformasion kouma dan koumansman relizion Kretien, sa dife divin ki ti donn lavi lemonn. Dan seziem siek, enn sel ek mem doktrinn ti etabli anmemtan dan bann lakaz ek bann legliz bann nasion ki ti pli lwin ek pli diferan enn ar lot. Rezon-la se ki mem Lespri ti pe travay partou pou fer mem lafwa ne.
GSAM 99.4“Reformasion dan Lalmagn ek seki dan Laswis demontre sa laverite-la. Zwingle pa ti ena okenn kontak avek Luther. San dout ti ena enn lien ant sa de zom-la; me se lao later ki nou bizin rod li. Sa Kikenn ki, depi lesiel, ti donn Luther laverite, ti donn Zwingle sa laverite-la osi. Bondie ti mwayen kominikasion ant zot. Zwingle dir: ‘Mo ti koumans pres Levanzil dan lane lagras 1516; savedir dan enn lepok kot personn pa ti ankor tann non Luther dan nou pei. Mo pa ti aprann doktrinn Kris ar Luther, me dan parol Bondie. Si Luther pres Kris, li fer seki mo fer; se tou.’”6
GSAM 100.1Kan li koz lor travay Farel ek Lefèvre dan Lafrans, istorien-la dir:—
GSAM 100.2“Alor, Reformasion dan Lafrans pa ti enn kitsoz ki ti sorti aletranze. Li ti ne lor later Franse; li ti zerme dan Paris; li ti pran so bann premie rasinn dan liniversite limem, ki ti deziem pouvwar dan lemonn Kretien Romen. Bondie ti met bann prinsip sa travay-la dan bann leker onet bann zom Picardie ek Dauphiné avan ki li koumanse dan okenn lezot pei.
GSAM 100.3“Nou finn trouve ki Reformasion dan Laswis ti indepandan ar Reformasion dan Lalmagn. Reformasion dan Lafrans, li osi, ti indepandan ar toulede. Travay-la ti koumans anmemtan dan sa bann diferan pei-la, san okenn kominikasion ant zot; parey kouma dan enn batay, tou bann diferan lafors ki form larme bouze dan mem moman, mem si enn pa dir lot marse, parski zot tou tann enn sel ek mem lord ki sorti kot mem Komandan an Sef. Letan ti arive, lepep ti pare, ek Bondie ti koumans Reformasion so legliz dan tou bann pei anmemtan. Sa bann fe-la demontre ki gran Reformasion seziem siek ti enn travay divin.”7
GSAM 100.4Lor Reformasion dan Langleter, anba Thos. Bilney, Fryth, Tyndale ek lezot, D’Aubigné dir ankor:—
GSAM 100.5“Alor, Reformasion dan Langleter ti koumanse indepandaman ar Luther ek Zwingle, ek li ti sorti zis depi Bondie. Dan tou sa bann pei Kretien-la, parol divin ti pe azir anmemtan. Nouvo Testaman an grek ki Erasmus ti pibliye ti lorizinn Reformasion dan Oxford, Cambridge ek London. [Tyndale ek Thomas Bilney ti kit Cambridge an 1519.] Enn zour ti vini kot Langleter ti fier ki Reformasion ti ena enn lorizinn osi nob.”8
GSAM 101.1Proklamasion deziem vini Zezi ti koumanse dan enn fason parey kouma sa ki nou finn fek dekrir pou Reformasion. Bann zom ti santi zot pouse pou azir anmemtan dan plis ki kat fwa otan parti lemonn, san ki zot ti konn enn lot, ni kominik zot bann lide enn ar lot. Zot ti koumans proklam mem bann laverite Lekritir, pa zis dan kat nasion later, me dan lemonn sivilize antie.
GSAM 101Travay Joseph Wolff
GSAM 101.2Isi, li bon ki nou atir latansion lor bann fe ki montre ziska kot lanons deziem vini Zezi ti arive:—
GSAM 101.3« An 1831, Joseph Wolff, D.D., ti ganny anvoye depi Grand Bretagn kouma enn misioner pou travay parmi bann Zwif dan Palestinn. Dapre so bann zournal, ziska lane 1845, li ti anons ki Segner ti pou vini bien vit dan Palestinn, Lezip, lor bann lakot Lamer Rouz, Mezopotami, Krime, Pers, Zeorzi, partou dan Lanpir Otoman, dan Lagres, Larabi, Latirki, Bokhara, Afghanistan, Kashmir, Hindoustan, Tibet, dan Oland, Lekos, Irland, dan Constantinople, Zerizalem, Sainte-Helene, osi lor bann bato dan Mediterane, ek dan lavil New York, devan bann dimounn dan tou bann konfesion relizie. Li dir ki li finn prese parmi bann Zwif, bann Tirk, bann Mizilman, bann Parsi, bann Endou, bann Kaldeen, bann Yezidi, bann Sirien, bann Sabeen, devan bann pasa, bann sheikh, bann shah, bann lerwa Organtsh ek Bokhara, larenn Lagres, ek lezot ankor. »9
GSAM 101.4Dan Yemen, rezion kot bann desandan Hobab, boper Moiz, ti pe reste, Joseph Wolff ti trouv enn liv ki li dekrir koumsa: « Bann Arab dan sa landrwa-la ena enn liv ki apel “Seera”, ki koz lor “Deziem vini Lekris ek so regn dan laglwar!” »10
GSAM 102.1Dan Yemen, li ti pas sis zour avek bann Rekabit. Lor zot, li dir: « Zot pa bwar divin, zot pa plant bann karo rezin, zot pa sem okenn lagrin, zot viv anba latant, ek zot rapel bann parol Yonadab, garson Rekab. Avek zot ti ena bann zanfan Izrael, dan tribi Dann, ki res pre ar Terim dan Hatramawt. Parey kouma bann zanfan Rekab, zot pe atann ki Mesi pou ariv bien vit dan bann niaz lesiel. »
GSAM 102.2Dapre seki nou finn fek trouve, pandan sa katorz lane-la, Wolff limem ti finn anons dan plis ki vin nasion diferan ki vini Lekris ti devan laport. Pandan mem letan, sa doktrinn-la ti pe ganny diskite dan enn gran parti Lalmagn, sirtou dan lesid parmi bann Morav.
GSAM 102Mesaz dan Lalmagn ek Larisi
GSAM 102.3Enn ekrivin angle, Mourant Brock, fer nou kone ki « dan Württemberg ti ena enn kominote kretien ki ti kont plizier santenn dimounn, ki ti pe atann ki Lekris pou vini bien vit ». Dan lezot parti Lalmagn, Hengstenberg ti anons sa doktrinn-la; dan sa lepok-la, dimounn ti dir ki li ti teolozien ki ti ena plis talan dan Lalmagn.
GSAM 102.4Dan Revi ek Mesaze le 13 Desam 1892, Paster L. R. Conradi, ki sorti Lalmagn, dir:—
GSAM 102.5« Dan Lalmagn, Bengel ti alim dan boukou leker enn lamour pou laparision nou Segner; sa ti pous plizier milye dimounn pou etidie laparol profetik kouma zame avan.... Lalimier ti briye dan Lalmagn, ek bann piblikasion ki ti montre kouma pou aplik 2300 zour ti sirkile laba. Apre sa ti ena enn revey relizie, sirtou dan Württemberg. Kan persekision ti leve, plizier santenn fami ti al dan lesid Larisi, ek laba zot ti partaz sa avek zot bann konpatriot ki ti finn al res laba plizier lane avan. Bann paster ti ferm zot bann legliz devan zot; alor, apart de-trwa exsepsion, zot ti fer zot “stunden”, ouswa renion “ler”, dan bann lakaz prive, ek plizier santenn dimounn ti konverti. Mem dan sa lepok-la, zot ti pe diskit lor Saba, me kouma personn pa ti fer premie pa, sa ti toufe. Enn planter ris ti konverti dan bann “stunden”, ek apre li ti koumans mem travay parmi bann Ris. Alafin, sa ti amenn gran mouvman “Stoundis” ki ena zordi, ki so linflians ariv ziska bann kwin pli lwin Siberi ek Transkokaz. »
GSAM 103.1Dan Revi ek Mesaze le 31 Zilyet 1891, ena enn deklarasion Paster Conradi lor Frer Schäche, ki res Lostrali. Dan lepok ki li pe koz lor la, Frer Schäche ti pe res dan Silezi, ek enn parti so letan li ti travay pou mision intern Per Gosner, enn teolozien ek evanzelis alman bien koni. Li donn sa bann parol Frer Schäche-la lor liv Kelber:—
GSAM 103.2« Apre 1836, setadir kan dat ki Bengel ti kalkile ti fini pase, enn lanons ti paret dan zournal distrik Schweidnitz. Sa lanons-la ti sorti dan libreri Misie Sommerfeldt dan sa landrwa-la, ek li ti konsern enn liv L. Henry Kelber lor bann gran levennman ki ti pou amenn lazwa dan bann lane 1843 ek 1844. Mo pa rapel tit exak sa liv-la. Nou ti aste sa liv-la, ek dan lane 1839-40 nou ti lir li avek plizier dimounn ki ti interese, deryer bann laport ki ti ferme akle. Sa liv-la ti servi Danyel, Apokalips ek Matye 24 pou montre ki lafin ti pre, ek li ti osi ena enn tablo kalkil ki ti montre kouma zot ti ariv lor dat ki finn mansione lao. »
GSAM 103Mesaz dan Grand Bretagn
GSAM 103.3Enn piblikasion angle ki apel Mil An-la dir ki « set san paster Legliz Langleter ti pe fer tann kri ki Redanpter ti pe retourne ». Parmi bann paster ki ti ena plis talan dan sa lepok-la, ti ena bann ki ti pe anons doktrinn lor deziem vini Zezi dan Langleter depi 1840 ziska 1844. Parmi zot, nou pou mansionn Bickersteth, Birks, Brooks, Brock, Habershon, Plyn, Fremantle, Nathan Lord, McNeil, Winters, Cummings, J. A. McCaul, D.D., Dokter Nisbett, Reveran A. Dallas, M.A. [dan so liv Get ver Zerizalem, paz 114, li aplik parabol Matye 24 ar sa zenerasion-la], Burgess, Routon, Gunner, Barker, Bonham, Dealtry, ek lezot ankor.
GSAM 104Mesaz dan Oland
GSAM 104.1Dan Oland, Hentzepeter ti anons doktrinn lor deziem vini Zezi. Dimounn ti dir ki dan sa lepok-la li ti paster ki ti ena plis kapasite dan sa pei-la. Lerwa ti finn nom li konservater Mize Rwayal dan La Haye. Dan enn let ki li ti ekrir an Zin 1844 pou redakter Kri minwi, li dir ki premie fwa so latansion ti ganny atire lor sa size-la, se ti par enn rev ki ti fer enn gran lefe lor li. Li ti etidie bann Lekritir lor sa size-la, ek dan lane 1830 li ti pibliye enn ti liv pou prezant sa doktrinn-la. An 1841, li ti pibliye enn lot ti liv lor lafin lemonn. Dan mem let-la, li dir ki se an 1842 ki li ti gagn premie nouvel lor William Miller ek lezot ki ti pe anons piblikman doktrinn ki vini Lekris ti bien pre. Li ti aprann sa kan li ti koz avek enn zom ki ti sorti Lamerik pou vinn Oland.
GSAM 104Mesaz dan Tartari
GSAM 104.2Depi 1821, dan Tartari, dimounn ti pe krwar ek ansegn doktrinn lor vini Segner. Ver sa lepok-la, enn misioner irlande ti ganny anvoye dan sa pei-la, ek enn pret tatar ti demann li: « Kan eski Lekris pou vini enn deziem fwa? » Li ti reponn ki li pa ti konn nanye ditou lor la. Lerla, pret-la ti bien etone pou tann enn repons koumsa depi enn misioner ki ti vinn ansegn zot bann doktrinn Labib. Li ti dir ki li ti panse ki « tou dimounn ki ena enn Labib ti kapav konn sa ». Apre sa, pret-la ti explik so bann lide, ek li ti dir ki li ti panse ki Lekris ti pou vini ver lane 1844 apre Zezi-Kris. Nou trouv sa fe-la dan Revi Irlande, 1821.
GSAM 104Mesaz dan Lamerik, dan Lenn ek lor kontinan
GSAM 104.3Dan Bann trak lor deziem vini Zezi, volim 2, paz 135, 1844, Mourant Brock, ki sorti Langleter, dir:—
GSAM 105.1« Se pa zis dan Grand Bretagn ki dimounn pe atann retour Redanpter ki pre ek ki zot pe fer tann enn lavwa lavertisman, me osi dan Lamerik, dan Lenn ek lor kontinan Lerop. Dan Lamerik, apepre trwa san serviter laparol pe pres “sa Bonn Nouvel rwayom-la”; tandiske dan sa pei isi, apepre set san paster Legliz Langleter pe fer tann mem kri. »
GSAM 105Dan tou bann por maritim lor later
GSAM 105.2E. R. Pinney, ki sorti Seneca Falls, N.Y., enn paster batis devwe ki ti konsakre so lavi pou anons doktrinn lor deziem vini Zezi, ti dir dan so liv Explikasion Matye 24, paz 8, 9:—
GSAM 105.3« Depi 1842, bann piblikasion lor deziem vini Zezi ti finn ganny anvoye dan sak sant mision dan Lerop, Lazi, Lafrik ek Lamerik, toulede kote bann Montagn Rocky.... Bann kapitenn nou bann bato ek bann marin dir nou ki zot pa fer leskal dan okenn por kot sa lanons-la pa finn deza arive avan zot; ek dimounn souvan demann zot bann kestyon lor la. »
GSAM 105Trwa mil dimounn pe anons mesaz
GSAM 105.4Paster G. W. Mitchel, ki sorti Zanesville, Ohio, enn lot paster ki ti limem anons sa doktrinn-la, ti koz avek loter dan Newark, Ohio, le 8 Out 1894. Li ti dir ki, dan enn konversasion dan McConnellsville, Ohio, an Septam 1844, Ansien William Miller ti dir li ki li ti ena « bann nom ek ladres trwa mil paster dan diferan parti lemonn ki ti pe anonse: “Ena lakrint pou Bondie, ek donn li laglwar; parski ler so zizman finn arive”, ek laplipar sa bann paster-la ti dan Lamerik Dinor ek Grand Bretagn ».
GSAM 105.5Kan William Miller ti koz lor kouma sa « kri »-la ti finn fane dan boukou landrwa, li ti dir:—
GSAM 105.6« Enn ouswa de dimounn dan sak parti lemonn finn anons sa nouvel-la, ek zot tou dakor lor letan-la,—Wolff dan Lazi; Irving, ki ti dan Langleter; Mason dan Lekos; Davis dan South Carolina; ek enn bon kantite dimounn dan sa rezion-la, pe fer tann ouswa finn fer tann sa kri-la. »11
GSAM 106Lavwa Eli ki Hutchinson ti pibliye anvoye partou
GSAM 106.1An 1837, Ansien R. Hutchinson ti ganny anvoye depi Langleter dan Kanada kouma enn misioner wesleyen. Alafin, li ti etabli li dan Montreal. Li ti konn enn gran kantite dimounn dan bann pei etranze. Dan bann lane 1843 ek 1844, li ti pibliye enn zournal ki ti apel Lavwa Eli, dan lekel li ti koz lor doktrinn lor deziem vini Zezi. Kouma li ti kapav fasilman gagn akse ar bann bato ki ti pe al dan bann pei etranze, ek li ti gagn privilez avoy bann gro pake so bann zournal san pey okenn fre lapos, li ti avoy zot an gran kantite dan tou bann parti later. Lor so prop travay, li ti dir ki li ti avoy zot gratis dan Nova Scotia, New Brunswick, Newfoundland, Langleter, Irland, Lekos, Wales, Lafrans, Lalmagn, Constantinople, Rome, ek dan tou bann parti rwayom britanik ek so bann koloni.
GSAM 106Dan bann Zil Sandwich
GSAM 106.2Dan Kri minwi le 12 Oktob 1843, ti ena enn let Madam O. S. Burnham, ki ti res Kaloa, lor zil Kaui, dan bann Zil Sandwich. Li ek so mari ti bann ansegnan dan sa landrwa-la. Zot ti aksepte doktrinn lor deziem vini Zezi ek zot ti pe anons li laba, ek enn group krwayan ti pe ador Bondie ansam avek zot dan sa bann zil-la.
GSAM 106Konparezon ant sa mesaz-la ek mesaz Zan Batis
GSAM 106.3Alor nou trouve ki doktrinn lor deziem vini Zezi ti ganny anonse ase lwin pou akonpli bann prediksion bann Lekritir lor la.
GSAM 106.4Profet Izai ti dekrir mesaz ki ti pou anons premie vini Lekris avek sa bann parol-la: « Lavwa enn dimounn ki pe kriye dan dezer: Prepar sime Segner, fer enn gran sime drwat dan dezer pou nou Bondie. Tou vale pou ganny releve, ek tou montagn ek kolinn pou ganny abese; bann sime tord pou vinn drwat, ek bann landrwa bos pou vinn plat. Laglwar Segner pou ganny revele, ek tou dimounn pou trouv li ansam, parski labous Segner finn koze. »12 Sa profesi-la ti akonpli dan travay « Zan Batis, ki ti pe prese dan dezer Zide, ek ki ti pe dir: Repanti zot, parski rwayom lesiel finn koste. »13
GSAM 107.1Sa zom-la, li tousel, pandan sis mwa travay dan enn sel pei, Zide, ti akonpli sa prediksion extraordiner-la. Sa profesi-la ti met enn limit lor travay Zan an seki konsern letan ek landrwa. Me bann profesi ki konsern lanons deziem vini Zezi pa koumsa, parski sa travay-la ti bizin fer avek enn « gran kri », ek ti bizin ariv partou dan lemonn.
GSAM 107.2Alor, dan lalimier bann fe ki nou finn prezante, nou trouve avek ki presizion profesi lor mesaz deziem vini Zezi ti akonpli. Letan ki Bondie ti fixe ti arive pou ansegn parabol pie fig, pou fer premie lanons mesaz premie anz, ek li ti fer so bann mesaze leve pou fer tann sa kri-la devan tou bann nasion, tou bann pep ek tou bann lang.
Notes
- Matie 24:32-35. ↩
- Romin 10:14, 15. ↩
- Matie 24:29, 30. ↩
- Matie 24:29. ↩
- Mark 13:24. ↩
- Listwar Reformasion, Liv 8, sap. 1, par. 2, 3. ↩
- Mem liv, Liv 12, sap. 3, par. 10. ↩
- Mem liv, Liv 18, sap. 2, par. 12. ↩
- Lavwa Legliz, p. 343. ↩
- Mision Wolff dan Bokhara. ↩
- Bann konferans William Miller, p. 238, 1843. ↩
- Izai 40:3-5. ↩
- Matye 3:1, 2. ↩