Sapit 6 — Mesaz ek bann mesaze
GSAM 108.1“Ekrir vizion-la, ek met li bien kler lor bann tablet, pou ki sa kikenn ki lir li la kapav galoupe. Parski vizion-la ankor pou enn letan ki finn fixe, me alafin li pou koze, ek li pa pou koz manti: mem si li tarde, atann li; parski li pou sirman vini, li pa pou an retar.”1
GSAM 108.2“Ek mo ti trouv enn lot anz pe anvole omilie lesiel, avek Levanzil eternel pou anonse ar bann ki res lor later, ek ar tou nasion, tou tribi, tou lang ek tou pep. Li ti pe dir avek enn lavwa for: Ena lakrint pou Bondie, ek donn li laglwar; parski ler so zizman finn arive: ek ador sa Kikenn ki finn fer lesiel, later, lamer ek bann lasours delo la.”2
GSAM 108.3Bann ki ti pe fer proklamasion deziem vini Zezi ti soutenir ki sa “vizion” avek so letan “fixe”, ki profet Abakouk ti mansione la, ti inklir bann vizion dan bann profesi Daniel ek sa kikenn ki ti ekrir Revelasion la. Zot ti rann sa bann vizion-la telman kler dan bann reprezantasion ki zot ti fer lor zot bann tablo profetik, ki sa kikenn ki ti lir zot interpretasion la ti vremem kapav “galoupe” ek fer lezot konn sa bann keksoz-la.
GSAM 108Enn mesaz presi
GSAM 108.4Proklamasion bann Advantis pa ti zis lanons ki Pol ti fer devan Felix: “Lazistis, metriz lor noumem, ek zizman ki pou vini;” li pa ti nonpli sa deklarasion ki Martin Luther ti fer apre ki li ti fini tradir Labib, kan, enn tigit letan avan so lamor, dapre seki finn raporte, li ti dir: “Mo konvenki ki zizman pa lwin; wi, ki Segner limem pa pou res absan plis ki ankor trwa san an.” Li pa ti nonpli sa deklarasion ki John Wesley ti fer kan li ti dir ki li “ti panse ki mil an-la ti kapav koumanse dan apepre san-t-an.” Bann Advantis ti soutenir ki zot ti pe donn mesaz ki reprezant an sinbol dan Revelasion 14:6, 7: “Ler so zizman finn arive,” ek kri dan Revelasion 10:6: “Pa pou ena letan ankor.” Enn profesi koumsa pa ti kapav realize par lanons enn levennman ki “pou vini”, ki pou vini “dan trwa san an”, ouswa “dan san-t-an”, me dan enn letan presi: li “finn arive”. Se exakteman enn mesaz koumsa, avek sa presizion mem ki bann profesi lao ti demande la, ki bann Advantis ti anonse dan lemonn antie.
GSAM 109Zizman ler Kris pou vini
GSAM 109.1Kan sa mesaz-la ti anonse pou premie fwa, tou bann denominasion kretien ti krwar ki zizman ti pou ena plas kan Kris ti pou vini enn deziem fwa. Alor, dan sa bann sirkonstans-la, enn pep ki ti pe donn mesaz ki ler zizman finn arive, pandan ki li ti gard sa krwayans-la, ti neseserman pou proklam deziem vini Zezi Kris. An realite, se proklamasion enn letan presi ki ti donn mesaz-la lafors ek ki ti pli profonman tous bann dimounn. Dabor, zot ti soutenir ki lafin lemonn ti pou arive enn moman pandan “lane zwif” 1843, ek ki sa ti dan letan ant le 21 mars 1843 ek le 21 mars 1844. Apre ki sa letan-la ti pase, nou aprann dan Kri minwi pou lane 1844 ki zot ti fixe enn zour presi pou lafin bann letan profetik. Sa ti diziem zour setiem mwa zwif, ki ti koresponn ar le 22 oktob 1844.
GSAM 109Kalkil 2300 zour
GSAM 109.2Baz sa dat-la—1843—ti de mil trwa san zour dan Daniel 8. Zot ti soutenir ki, kouma sa bann “zour”-la ti an rapor avek bann profesi kot bann zanimo ti swazir pou reprezant bann rwayom, “zour” ti bizin servi kouma bann sinbol pou reprezant bann lane, dapre interpretasion Segner lor letan sinbolik ki trouve dan Nonb 14:34 ek Ezekiel 4:5, 6; ki swasanndis semenn—490 zour—dan Daniel 9 ti premie parti de mil trwa san zour, ek ki toulede peryod ti koumans ansam. Levennman ki Daniel 9 ti done pou mark koumansman swasanndis semenn ti “sorti lord pou retabli ek konstrir Zerizalem.” Sa lord-la ti sorti dan setiem lane Artaxerxes Longimanus, an 457 avan Kris, kouma sa finn ekrir dan Esdras 7.
GSAM 110.1Lefet ki, exakteman swasant-nef semenn—483 an—apre 457 avan Kris, setadir an 27 apre Kris, Zan ti batiz Kris ek ki Kris ti koumans so minister an dizan: “Letan finn akonpli,”3 etc., ti demontre ki sa ti vre dat koumansman swasanndis semenn. Koumansman minister Kris, an 27 apre Kris, so krisifikasion trwa-z-an edmi apre sa dat-la, “dan milye [omilie] [swasanndiziem] semenn”, lafin travay spesial parmi bann Zwif, an 34 apre Kris, ek konversion Sol, lapot bann non-Zwif, enn tigit letan apre, ti prouve ki swasanndis semenn ti vremem fini sa dat-la, ek ki alor zot ti koumanse an 457 avan Kris. Zot ti fer sa kalkil-la koumsa: depi 2300, tir 457, ek res 1843. Ek kouma sa 457 lane-la ti avan Kris, sa amenn nou ziska lafin 1843 pou lafin 2300 zour.
GSAM 110Seki bann opozan ti rekonet
GSAM 110.2Enn dimounn finn dir avek rezon ki “kan bann opozan laverite rekonet bann keksoz an so faver, zot donn bann prev ki ena pli gran valer.” Zame okenn opozan mesaz deziem vini Zezi pa ti les konpran ki zizman avek lanket pou pep Segner ti enn levennman ki ti pou ena plas avan Kris so vini; okontrer, lor sa pwin-la, zot ti rezonn parey kouma bann Advantis. Pou prouv sa deklarasion-la, nou sit de opozan renome.
GSAM 110.3An 1842, kan Misie N. Colver ti pe prese kont bann Advantis dan Lasapel Marlboro Street, Boston, li ti dir:—
GSAM 111.1“Si sa bann zour-la bann lane, lemonn pou fini an 1843; ninport ki garson lekol kapav trouv sa; parski si 490 ti fini kan Kris ti mor, 2300 zour ti pou fini an 1843; ek lemonn bizin fini, amwin ki enn dimounn kapav montre ki enn lot levennman pou ena plas, ek mo pa trouve kouma kapav fer sa.”
GSAM 111.2Ver sa mem lepok-la, Profeser Stuart ti dir:
GSAM 111.2“Se enn fe etonan ki, depi boukou lane, gran mazorite bann dimounn ki interpret Lekritir dan bann pei angle ek amerikin finn pran labitid konpran bann zour ki mansione dan Daniel ek dan Revelasion kouma bann reprezantasion, ouswa bann sinbol, bann lane. Mo finn trouv li difisil pou retrase kot sa koutim zeneral-la, mo ti kapav dir preske iniversel-la, sorti.”
GSAM 111Temwagnaz Profeser Bush
GSAM 111.3Profeser Bush ti dir: “Sa kikenn ki atak Misie Miller lor so dat la, li pe atak li lor so pwin pli for. So dat bon; me li dan lerer konsernan levennman ki pou arive.” Bush ti krwar ki lemonn antie ti pou konverti avan Kris so vini. So teori ti ki mil an-la ti pou koumanse an 1844.
GSAM 111.4Dan zot bann predikasion piblik, bann paster ki ti ena lafwa dan deziem vini Zezi ti ansegne ki listwar lemonn ti montre ki bann diferan nasion ti exakteman dan sa leta ki stati dan Daniel 2 ti reprezant an sinbol la, kan ros-la ti pou frap stati-la lor so bann lipie ek Bondie lesiel ti pou etabli so rwayom; ek dan sapit 7, kan “rwayom, pouvwar ek grander rwayom ki anba lesiel antie pou done ar bann sin Treo.” Zot ti osi atir latansion lor lefet ki bann sign—dan lanatir, dan lapolitik ek dan lavi moral—ti exakteman seki Lekritir ti predir ki ti pou trouve kan Segner ti pre pou aparet.
GSAM 111Bann mervey dan lesiel
GSAM 111.5Atraver profet Zoel, Segner dir: “Mo pou montre bann mervey dan lesiel ek lor later, disan, dife ek bann kolonn lafime. Soley pou vinn nwarte, ek lalinn pou vinn disan, avan ki gran zour terib Segner arive.”4 Bann Advantis ti krwar ek ti ansegne ki bann oror boreal bann dernie siek (ki dimounn souvan apel bann lalimier lenor) ti sa “dife ek bann kolonn lafime” ki ti koresponn ar deskripsion profet-la; ek dapre bann meyer ransegnman ki ti kapav gagne dan listwar (nou sit Ansiklopedi Edinburg kouma temwagnaz), bann dimounn ti rarman trouv sa avan sa peryod-la.
GSAM 112.1Alor, pandan ki mesaz ki Segner ti pou vini biento ti pe al ziska bann landrwa pli lwin lor later, bann sign ti pe aparet dan lesiel; zot ti donn laverite plis lafors ek ti atir latansion bann dimounn.
GSAM 112.2Le 25 zanvie 1837, ti ena enn manifestasion vremem manifik enn oror boreal kouma dife, ki ti paret amenn boukou dimounn pou pans direkteman prediksion profet Zoel lor seki ti pou presed gran zour Segner. Deskripsion sa senn-la ki swiv sorti dan Zournal bann lanons komersial New York le 22 oktob 1839. Li koresponn exakteman ar senn ki loter limem ti trouve dan Victor, konte Ontario, New York.
GSAM 112Oror kouma dife an 1837
GSAM 112.3“Dan lasware le 25 zanvie 1837, ti ena enn manifestasion remarkab sa bann mem fenomenn-la [setadir oror boreal] dan diferan parti pei, kouma nou bann lekter pou san dout rapel. Kot later ti kouver avek lanez, senn-la ti gran ek ‘efrayan’ dan enn fason ki zame pa ti trouve avan. Dan enn landrwa pre ar enn montagn, bann dimounn ki ti trouv sa senn-la ti dir nou ki li ti resanble bann ‘vag dife ki ti pe roule desann montagn-la’; ek an zeneral, dapre seki nou finn aprann, lanez ki ti kouver later ti paret kouma dife melanze avek disan, pandan ki lao (kouma lapot dir), ‘lesiel ti pe brile’, ek sa ti telman resanble deskripsion profetik dernie zour ki boukou ti etone; bann zanfan ki ti trouv sa ti gagn per ek ti demande si zizman ti pe arive; ek mem bann zanimo ti pe tranble ek ti montre ki zot ti bien per.”
GSAM 113.1Sa sign profet Zoel la pa ti aparet zis dan Lamerik; me, pandan ki lansegnman lor Segner so vini ti pe vinn pli koni dan Gran Bretagn, sa mem sign-la ti aparet dan lesiel sa pei-la. Zournal bann lanons komersial New York le 22 oktob 1839 sit sa bann parol-la dan bann zournal Lond konsernan enn fenomenn remarkab ki ti trouve dan sa pei-la dan lanwit le 3 septam:—
GSAM 113Oror an 1839
GSAM 113.2“LOND, LE 5 SEPTAM [1839].—Ant di-z-er Zedi swar ek trwa-z-er yer gramatin, ti trouv dan lesiel enn parmi bann pli manifik manifestasion sa bann fenomenn extraordiner-la, bann zetwal filant ek bann lalimier lenor, ki finn trouve depi boukou lane. Premie sign sa fenomenn etranz-la ti aparet di-z-er mwins dis minit, kan enn lalimier rouz kler, ki ti paret enn vaper, ti monte depi parti lenor lesiel ek ti propaz tigit par tigit ziska sant lesiel; ek ver di-z-er ouswa di-z-er ek enn kar, tou lesiel, depi les ziska lwes, ti enn sel gran vwal lalimier. So laparans ti bien alarman ek ti exakteman kouma lalimier enn dife terib. Lalimier-la ti pe varye boukou; enn moman li ti paret pe bese, ek zis apre li ti pe monte avek enn lekla bien for. Ti kapav trouv bann gran mas lafime melanze avek li, ki ti pe roule enn lor lot, ek tou bann ki ti pe gete ti paret konvenki ki se ti ‘enn dife enorm’.
GSAM 113.3“Ti ena enn gran panik dan kapital-la; bann milye dimounn ti pe galoup dan direksion kot zot ti krwar sa katastrof terib-la ti pe arive. Ti atas bann seval ar bann ponp bann stasion ponpie dan Baker Street, Farringdon Street, Watling Street, Waterloo Road, ek osi bann stasion dan lwes Lond—anfet, tou bann ponp ponpie dan Lond—ek zot ti parti o galo dan direksion kot zot ti krwar sa ‘senn destriksion’-la ti ete, avek plis lardeur ki dabitid. Bann kales, bann kavalie ek bann gran lafoul ti swiv zot. Sertin bann ponp-la ti al ziska High Gate ek Halloway [enn distans apepre kat mil] avan ki zot ti dekouver zot lerer. Sa bann laparans-la ti dire plis ki de-z-er, ek ver gramatin senn-la ti vinn grandioz.
GSAM 114.1“De-z-er gramatin, fenomenn-la ti prezant enn senn vremem splendide, ek bien difisil pou dekrir. Lond antie ti eklere kouma an plen midi, ek latmosfer ti vremem kler. Sa ler-la, lamwatie sid lesiel, mem si li ti san niaz, ti bien som; me bann zetwal, ki ti inonbrab, ti pe briye dan enn zoli fason. Lot kote lesiel ti prezant enn kontras etranz me manifik; li ti extrerman kler ek lalimier-la ti bien for; ti ena enn siksesion kontinie bann meteor ki ti varye dan zot lekla—zot ti paret forme dan sant lesiel ek zot ti propaze ziska ki zot ti paret eklate. Sa ti fer enn lefe kouma enn sekous elektrik. Enn kantite inonbrab ti zetwal ti pe fizi par lao lorizon ek ti pe fons ver later telman vit ki lizie ti preske pa kapav swiv zot tras; zot osi ti paret eklate ek propaz enn vaper rouz fonse lor lamwatie lesiel antie. Bann kouler ti vremem manifik.
GSAM 114.2“De-z-er edmi, senn-la ti vinn nwar, ek kan sa nwarte-la ti disperse, enn larkansiel limine ti aparet dan zenit lesiel ek otour rebord nwarte ki ti kouver parti sid pei. Enn tigit apre, bann kolonn lalimier kouler larzan ti koumans reyonnen depi li. Zot ti ogmant dan enn fason extraordiner, melanze avek enn vaper rouz ki ti pe forme anmemtan; ek kan zot ti ariv zot oter maximal, senn-la ti depas tou seki enn dimounn kapav imazine. Bann zetwal ti pe fons dan tou direksion, ek sa ti kontinie ziska kat-r-er, kan tou ti disparet.”
GSAM 114Bann laparans etranz dan soley
GSAM 114.3Pandan ki bann predikater vivan ti pe prezant laverite lor Segner so vini, bann dimounn ti trouv boukou mervey diferan dan lesiel dan plizier parti lemonn. Parmi sa bann mervey-la, lespas ki nou ena permet nou zis montre enn reprezantasion laparans soley dan Norwich, Langleter, an desam 1843. Enn keksoz parey ti arive dan New Haven, Connecticut, le 9 septam 1844, pandan de-z-er avan ek apre midi, ek bann milye dimounn ti trouv li.
GSAM 115Laparans etranz soley
GSAM 115.1Ti serk andan reprezant soley. Li ti ena enn kouler zoranz kler. Parti andeor sa de serk ki ti antour soley dan bann distans diferan la ti paret ena mem kouler; me parti andan sa bann serk-la ti zonn fonse, lesiel andan zot ti paret enn kouler maron som, ek sa trwa gran serk ki ti pas atraver ek anba soley la ti paret kouma enn lalimier bien kler ek distink.
GSAM 115.2Lor sa levennman dan Langleter la, nou lir sa bann parol-la dan enn let E. Lloyd, Lond, le 3 zanvie 1844:—
GSAM 115.3“Finn ena enn ‘sign dan soley’ remarkab, ki bann sitwayen pli inportan dan Norwich ek dan bann rezion otour finn trouve, enn keksoz ki zame pa finn trouve dan Langleter avan. Zot ti trouv li desam dernie, ver midi, ek li ti dire de-z-er. Li ti bien alarm bann abitan. Sa ti arive zis avan ki bann Frer Winter, Burgess ek Routon ti koumans zot mision dan sa lavil-la. Li ti paret prepar sime pou laverite, ek alor zot ti gagn enn bon sikse laba.”
GSAM 116.1Resi sa fenomenn-la, kouma li ti arive dan New Haven, Connecticut, trouve dan Kri minwi le 10 oktob 1844, ek li ti pran dan Paladiom New Haven le 10 septam 1844. Dan resi ki trouve dan Kri-la, redakter-la dir: “Okenn filozof pa finn kapav donn enn explikasion lor lakoz sa fenomenn-la ki satisfe limem.”
GSAM 116.2Enn resi sa senn ki ti aparet an rapor avek soley dan New Haven, Connecticut, le 9 septam 1844, ti osi pibliye dan Hartford Courant le 12 septam 1844, ek li dir:—
GSAM 116.3“Bann bag otour soley Lindi le 9 septam 1844, pandan de-z-er avan ek apre midi, paret finn an zeneral atir boukou lentere nou bann sitwayen ki ti observ zot, ek finn lev enn kiryozite reflesi pou aprann plis lor bann laparans sa kalite-la ek zot lakoz.
GSAM 116.4“Sa alo-la ti remarkab akoz kantite letan li ti dire, ek li ti donn bann bon lokazion pou observ li. Ver midi, li ti sirtou konpoze ar de bag konple, enn ki ti apepre karann-sink degre an larzer, avek soley dan so sant, ek lot-la apepre swasanndouz degre an larzer, avek so sant dan zenit, pandan ki so sirkonferans ti pas atraver soley. Pli ti serk-la ti akonpagne ar enn elips lor gran aks-la, avek enn ti exantrisite. Direkteman anfas soley, ek trann-sis degre dan lenor zenit, de lezot serk ki ti ena preske ouswa exakteman mem diamet ti koup gran serk-la, ek ti form enn pwin briyan kot zot ti zwenn, kouma ti natirelman pou arive kan lalimier trwa bag limine zwenn ansam. Bag ki ti antour soley ti montre bann kouler larkansiel, souvan avek boukou lekla ek bote. Lezot bag-la ti blan ek zot lalimier ti pli feb plis zot ti lwin ar soley. Me bann ti bout serk, avek bann kouler prizmatik [larkansiel], ti aparet dan diferan moman, dan les kouma dan lwes.... Enn striktir osi regilie bizin depann lor enn lalwa ki regle formasion bann alo; me natir sa lalwa-la pankor finn devwale net.... Pa finn ena boukou difikilte pou explik kouma sa bag ki antour soley la forme, parski so lakoz enn tigit parey kouma seki fer larkansiel; me finn trouv li pli difisil pou explik kot sa bag ki so sirkonferans pas dan sant soley la sorti.”
GSAM 117Bann mervey ki akonpli bann prediksion Lekritir
GSAM 117.1Pou kone kouma bann dimounn, dan Langleter ek dan Lamerik toulede, ti servi sa bann mervey ki ti aparet dan lesiel la, nou kapav lir Eksplikasion sapit vennkat dan Levanzil Matie, par Sylvester Bliss, ki ti pibliye dan Boston an 1843. Apre ki li finn sit sertin parmi bann resi ki nou finn done lao, li dir:—
GSAM 117.2“Alor, bann ‘gran sign’ ek bann ‘kiksoz efroyab’ ki Lekritir laverite anonse paret finn tou akonpli, parey kouma bann sign ki Sover ti dir pou vini avan so larive.
GSAM 117.3“Parey kouma kan bann pie gagn fey sa montre avek sertitid ki lete pe vini, kan sa bann sign-la akonpli, bann Kretien bizin kone avek mem sertitid ki larive Kris pre, li mem devan laport. Sover pa zis permet zot kone, me li donn zot lord pou kone.”5
GSAM 117BANN MESAZE
GSAM 117.4Apre ki nou finn atir latansion lor sertin laspe prinsipal mesaz deziem vini Zezi, kouma ti proklam li okoumansman, li kapav interesan pou koz lor de-trwa dimounn ki ti zwe enn rol inportan dan sa gran proklamasion-la. Nou finn deza donn nom boukou parmi bann paster ki ti ena plis don dan sa lepok-la dan bann pei etranze e ki ti fer tann sa kri-la. Kan nou atir latansion lor sertin parmi bann dimounn ki ti pran latet dan Lamerik, bann dimounn lor ki Lesegner ti met responsabilite sa travay-la, sa pou montre ankor pli bien ki lame Lesegner ti vremem dan sa mouvman-la.
GSAM 118William Miller
GSAM 118.1Dabor nou pou examinn ka William Miller, ki ti ena enn rol telman inportan dan mouvman pou deziem vini Zezi dan bann Leta-Zini ki boukou dimounn konn sa mouvman-la zis sou nom ‘milerism’.
GSAM 118.2William Miller ti ne dan Pittsfield, Mass., an Fevriye 1782. Depi so tipti lanfans, li ti montre enn lafors ek enn vivasite lespri ki ti depas seki ti ordiner. Dan lespas de-trwa lane, sa bann kalite-la ti vinn deplizanpli vizib pou tou bann dimounn ki ti frekant li. Li ti ena enn lekor solid, enn lespri vif e natirelman bien devlope, ek enn kondwit moral ki personn pa ti kapav reprose. Li ti profit bann posibilite limite ki lekol so distrik ti ofer pandan zis de-trwa lane, kan dimounn ti deza rekonet an zeneral ki so bann konesans ti depas bann profeser ki ti abitie anploye laba.
GSAM 118.3Misye Miller ti marye an 1802 e ti al res dan Poultney, Vt. Bann zom ki li ti frekante depi so demenazman dan Poultney, e ki li ti bien redevab pou bann lavantaz materyel ki li ti gagne, ti bien inflianse par bann lide dout ek bann teori deis. Zot pa ti bann zom imoral; an zeneral zot ti bann bon sitwayen, zot ti ena enn kondwit serye, zot ti ena limanite ek zenerozite. Selman, zot ti rezet Labib kouma norm laverite relizie, e zot ti esey rann sa reze-la kredib avek led ki zot ti kapav tire dan bann lekritir Voltaire, Hume, Volney, Paine, Ethan Allen ek lezot. Misye Miller ti etidie sa bann liv-la avek boukou latansion, e finalman li ti deklare limem enn deis. Limem finn dir ki so lavi kouma deis ti dire douz an, e ti koumanse ver 1804.
GSAM 118.4Apre ki li ti resevwar enn nominasion kouma kapitenn, li ti rant dan larme an 1810. Kan li ti retourn depi larme, li ti demenaz avek so fami pou al dan Low Hampton, N.Y., pou koumans travay later laba an 1812. Kouma enn planter, li ti ena plis letan lib pou lir. Li ti trouve ki so bann lide deis pa ti donn li okenn lasirans ki li pou ere apre lavi prezan. Laba, lot kote latonb, tou ti nwar ek som. Pou repran so prop parol:
GSAM 118.4“Lide ki enn zour nou pou nepli existe ditou ti enn panse glase ki ti fer mwa frisonnen, e lide ki nou pou bizin rann kont ti vedir enn destriksion sir pou tou dimounn. Lesiel ti kouma kwiv lao mo latet, e later kouma fer anba mo lipie. Leternite!—ki li ti ete? Ek lamor!—kifer li ti existe? Plis mo ti rezone, plis mo ti lwin pou prouv kitsoz. Plis mo ti reflesi, plis mo bann konklizion ti disperse. Mo ti esey aret panse, me mo pa ti kapav kontrol mo bann panse. Mo ti vremem dan enn gran soufrans, me mo pa ti konpran so lakoz.... Enn tigit letan apre, enn sel kou, karakter Sover ti grav dan mo lespri avek enn gran vivasite. Mo ti santi ki kitfwa kapav ena enn personn telman bon ek ranpli ar konpasion ki li pou limem expie nou bann transgresion, e koumsa sov nou depi pinision pese. Deswit mo ti santi ki enn tel personn bizin vremem din nou lamour; e mo ti mazine ki mo ti kapav zet mwa dan so lebra e met mo konfians dan so mizerikord.”
GSAM 119Konversion William Miller
GSAM 119.1Li ti dir ankor:
GSAM 119.1“Mo ti trouve ki Labib ti vremem prezant exakteman sa Sover ki mo ti bizin la; e mo ti etone pou trouve kouma enn liv ki pa ti inspire ti kapav devlop bann prinsip ki ti reponn osi parfetman bann bezwen enn lemonn ki ti tonbe dan pese. Mo ti oblize rekonet ki bann Lekritir bizin enn revelasion ki sorti kot Bondie. Zot ti vinn mo lazwa; e dan Zezi mo ti trouv enn kamarad.... Asterla Labib ti vinn mo letid prinsipal, e mo kapav dir avek laverite ki mo ti examinn li avek enn gran lazwa. Mo ti trouve ki personn pa ti mem rakont mwa lamwatie. Mo ti demann momem kifer mo pa ti trouv so bote ek so laglwar avan, e mo ti etone ki enn zour mo ti kapav rezet li.”
GSAM 119.2William Miller limem dekrir koumsa so fason etidie Labib:
GSAM 119.2“Mo ti deside met tou mo bann lide davans dekote, konpar avek swin enn pasaz Lekritir avek enn lot, e kontign mo letid dan enn fason regilie ek ordone.... Sak fwa ki mo ti trouv enn kitsoz ki pa ti kler, mo ti abitie konpar li avek tou bann pasaz ki ti ena enn lien avek li; e, avek led Cruden, mo ti examinn tou bann text Lekritir kot ti ena enn parmi bann mo prinsipal ki ti trouv dan pasaz ki pa ti kler la.... Se koumsa ki mo ti kontign etidie Labib pandan apepre de-z-an, kan mo ti lir li pou premie fwa, e mo ti gagn enn konviksion konplet ki li so prop interpret.
GSAM 120.1“Pandan ki mo ti etidie koumsa, mo ti gagn konviksion ki, si nou kapav servi bann profesi ki finn akonpli dan lepase kouma enn gid pou ziz fason ki bann profesi lavenir pou akonpli, alor bann lide popiler lor regn spiritiel Kris—enn peryod mil an lor later avan lafin lemonn ek retour bann Zwif—pa gagn soutyen dan parol Bondie.... Mo ti trouve ki bann Lekritir ansegn dan enn fason kler ki Zezi Kris pou redesann lor sa later-la, li pou vini dan bann niaz lesiel, dan tou laglwar so Papa.
GSAM 120.2“Mo ti gagn enn lazwa kan mo ti etidie bann Lekritir ki zame avan mo ti panse zot lansegnman ti kapav donn mwa. Mo ti koumans etidie zot san atann trouv letan larive Sover, e okoumansman mo ti ena lapenn krwar rezilta ki mo ti arive trouve; me bann prev ti frap mwa avek enn tel lafors ki mo pa ti kapav reziste mo bann konviksion. Mo ti preske sir mo bann konklizion, e mo ti koumans atann, veye ek priye pou larive Sover.”
GSAM 120.3Li dir ankor:
GSAM 120.3“Mo ti krwar; e deswit mo ti santi dan mo lespri devwar pou fer konn sa doktrinn-la, pou ki lemonn kapav krwar e prepar li pou zwenn Ziz ek Nouvo Marye kan li vini. Mo pa bizin donn isi enn resi detaye lor mo bann leprev long ek penib. Li ase pou dir ki, apre enn sertin kantite lane, Lespri Bondie, pwisans laverite ek lamour pou bann nam ti pous mwa pran mo lakrwa e proklam sa bann kitsoz-la ar enn lemonn ki ti pe mor e pe al ver so destriksion.”
GSAM 120.4Misye Miller, parey kouma bann dimounn ki sa mesaz-la ti pous azir dan lezot pei, ti dabor panse akonpli so mision par ekrir ek pibliye dan bann zournal ek dan bann brosir. Li ti pibliye so bann lide pou premie fwa dan Telegraf Vermont, enn zournal batis ki ti inprime dan Brandon, Vt. Sa ti an 1831. Li ti koz lor sa size-la an piblik pou premie fwa an 1832. Lor sa renion-la li ti dir: ‘Lesegner ti devers so lagras lor lasanble, e boukou ti krwar pou delivrans zot nam.’
GSAM 121.1An 1836, so bann konferans ti inprime dan sertin zournal sa lepok-la. Pandan liver 1837-38, so bann konferans ti pibliye dan enn brosir. An 1838, enn deziem brosir 204 paz ti inprime, e dan sa brosir-la Misye Miller ti deklare ki pouvwar otoman ti kapav tonbe an 1839 ouswa 1840. Se an 1836 ki li ti fer so bann premie konferans dan bann gran lavil. Lerla li ti koz dan bann lavil Randolph, Lowell, Groton ek Lynn, Mass.
GSAM 121.2Ziska 1840, Misye Miller ti preske tousel pe koz an piblik lor larive Kris ki ti pre. Dan sa lane-la, enn sel kou, plizier santenn dimounn ti zwenn li pou proklam mesaz. Nou pou get dan prosenn sapit seki ti amenn sa gran sanzman-la. Pandan liver 1839-40, Misye Miller ti fer enn seri konferans dan Exeter, N.H. Se laba ki li ti zwenn Ansien J. V. Himes pou premie fwa. Sa dernie-la ti aksepte lafwa dan sa moman-la, e depi sa zour-la li ti debout akote Ansien Miller kouma enn editer ek enn predikater ranpli ar zel pou gran mesaz deziem vini Zezi.
GSAM 121Joshua V. Himes
GSAM 121.3Pou koz lor sa zom ki ti travay avek boukou zel dan sa gran mouvman-la, nou pa kapav fer pli bien ki sit so biograf, ki dir:—
GSAM 121.4“Joshua V. Himes ti ne dan Wickford, R.I., le 19 Me 1805. So papa ti bien koni kouma enn marsan ki ti fer komers avek bann Antiy, e li ti enn manb inportan Legliz episkopal Sin Pol dan Wickford. So mama ti ena enn karakter dous ek enn lamour pou Sover, ki li ti partaz avek so garson ki ti kontan ekout li.
GSAM 121.5“So papa ti ena lintansion fer so garson Joshua etidie pou vinn paster dan legliz ki limem ti ladan, me bann sirkonstans ti anpes sa. Bondie ti ena enn lot travay pou sa garson-la, e li ti pe aranz bann kitsoz dan enn fason ki ti pou amenn rezilta ki li ti anvi. An 1817, so papa ti avoy enn kargezon ki ti ena boukou valer anba responsabilite Kapitenn Carter, avek Alexander Stewart kouma responsab kargezon. Sa bann zom-la pa ti res fidel; kan zot ti ariv dan enn por bann Antiy, zot ti vann bato ek kargezon toulede e zot ti sove. Sa levennman-la ti sanz tou bann plan ki ti fer pou lavenir zenn Joshua, ki ti pou al dan Liniversite Brown, dan Providence, R.I. Olie sa, an Avril 1821, ti amenn li dan New Bedford, Mass., e ti met li an aprantisaz kot William Knights pou aprann metie fabrikan meb.
GSAM 122.1“Kan li ti ariv dan so nouvo lakaz, li ti koumans avek zel travay ki ti donn li, bien deside pou vinn enn met dan so metie. Me bien vit, li ti trouve ki lanvironnman relizie kot li ti ete pa ti vremem dan so gou. Li dir: ‘Mo patron ti enn initarien, e li ti amenn mwa dan so legliz. Reveran Orville Dewey ti paster laba. Li ti fek kit lafwa ortodoks. Ledikasion ki mo ti gagne anba Levek Griswold ek Reveran William Burge, responsab Legliz Sin Pol dan Wickford, ek lefet ki souvan mo ti tann Dokter Crocker, enn bon orater Legliz Sin Zan dan Providence, R.I., ti fer ki mo pa ti ditou pare pou aksepte bann parol bien dir Misye Dewey ki ti rezet lansegnman Kris ek so bann zapot.’
GSAM 122.2“Kouma dan sa lepok-la pa ti ena Legliz episkopal dan New Bedford, li ti deside al dan Premie Legliz kretien [pa Legliz bann Disip], e apre li ti vinn enn manb sa legliz-la. Li dir: ‘Isi mo ti trouv Labib ouver ek liberte panse, e mo ti bien servi toulede.’ Sa legliz-la ti anba swin pastoral Reveran Moses Howe. Reveran Misye Clough ti batiz Joshua V. Himes le 2 Fevriye 1823. Avek enn leker ki ti pe brile ar zel pou so Met, li ti koumanse deswit, alaz dizwit an, rakont zistwar lakrwa e ankouraz bann dimounn repanti. Li dir lor limem:—
GSAM 122.3“‘Bien vit mo ti vinn enn predikater ki ti ankouraz bann dimounn dan lafwa, e mo ti gagn lotorizasion pou devlop mo don.... Mo ti fini mo aprantisaz dan enn fason satisfezan e mo ti gagn bann felisitasion. Me pandan sink ouswa sis an, mo ti abitie fer bann ler travay anplis, e koumsa mo ti gagn enn ouswa de zour dan lasemenn pou etidie ek fer travay misioner dan bann kartie dan lamizer; mo ti remet bann frwi sa travay-la ar mo paster.’
GSAM 123.1“An 1825, li ti resevwar enn mision kouma misioner federasion bann legliz kretien dan sid Massachusetts. Ansien Himes dir: ‘Pa ti ena okenn plan ni okenn mwayen pou soutenir bann misioner, e mo ti deside rant dan komers pou gagn mo lavi e prese otan ki mo ti kapav.’
GSAM 123.2“An 1828, li ti kit New Bedford avek enn determinasion ki ti pou neseserman amenn laviktwar, san okenn dout ni mank lenerzi, e li ti al Plymouth, kot li ti pres parol Bondie dan bann lekol, dan bann lasal ki ti aranze pou sa, ek partou kot li ti kapav trouv dimounn pou ekout li. An 1829, li ti kontign mem kalite travay dan Fall River ziska 1830, kan li ti al res dan Boston kouma paster Premie ek Deziem Legliz kretien; e li ti res laba pandan tranntrwa an. An 1839, li ti aksepte lakoz deziem vini Zezi, kouma seleb Ansien William Miller ti explik li. Li ti angaz li dan sa nouvo lakoz-la avek tou so lantouziasm, e so minister ti ranpli ar dife ek pwisans. An 1840, li ti koumans pibliye Bann sign bann letan pou defann sa lakoz kot li ti met tou so leker-la. Tou so larzan, tou so travay, tou so lenerzi ti al dan sa lakoz-la, e plizier milye dimounn ti konverti.”
GSAM 123Travay ki Miller ek Himes ti fer ansam
GSAM 123.3Depi 1840 ziska lotonn 1844, bann Ansien Miller ek Himes ti travay ansam laplipar ditan, zot ti al depi enn lavil dan enn lot, an ete avek zot latant enorm, an liver dan bann legliz ek bann lasal piblik. Gran lafors fizik Ansien Himes ti soutenir li ziska ki li ti rant dan so katrovin-douziem lane. So bann fakilte lespri ti res for ziska lafin. Le 28 Septam 1894, li ti fer enn diskour ki ti bien tousan devan enn lasanble bann Advantis setiem zour ki ti plis ki trwa mil lor teren kanpman dan Lansing, Michigan. Li ti paret koz avek boukou sa zel ek sa lafors ki li ti ena lontan-la. Sa ti vremem extraordiner pou enn zom ki ti fini pas trwa mwa dan so katrovin-onziem lane, e ki ti pe soufer ar enn maladi inkirab ki ti pou amenn so lamor lane apre.
GSAM 124.1Bann Ansien Miller ek Himes ti, koumadir, dan ‘premie ran lager’ dan mouvman pou deziem vini Zezi dan Lamerik, e zot ti zis de parmi plizier dizenn dimounn ki ti travay avek zot pou proklam doktrinn larive Kris, bann dimounn ki ti sirtou disteng zot par zot determinasion ferm ek zot lintegrite san defo. Laplipar sa bann zom-la ti dan kategori ki lemonn apel ‘bann zom ki finn fer zotmem’—bann zom ki ti devlope dan kontak avek bann dir realite lavi, ki ti aprann ziz valer enn lakoz dapre bann prinsip e pa dapre seki ti dan zot lavantaz. Zot ti ena mem karakter ki bann dimounn ki, dapre Ansien Miller, ti abitie aksepte mesaz dan bann legliz: ‘bann manb ki ti ena plis piete, ki ti pli devwe ek pli vivan dan lafwa.’ Bann paster dan diferan legliz ti konfirme sa apre separasion definitif bann Advantis ar zot, kan zot ti dir: ‘Li [sa doktrinn-la] finn pran bann meyer dan nou troupo.’
GSAM 124Lezot predikater Advantis inportan
GSAM 124.2Li kapav interesan pou mansionn par zot nom sertin zom ki ti zwe enn rol inportan avek bann Ansien Miller ek Himes dan mouvman sa bann premie lepok-la. Premie lor lalis se Charles Fitch, depi Cleveland, Ohio, ki an 1842 ti propoz lide pou servi bann tablo pou ilistre bann vizion Daniel ek Lapokalips. Sa lide-la ti baze lor Abakik 2:2, 3. Charles Fitch ti mor le 10 Oktob 1844.
GSAM 124.3Dokter Josiah Litch, depi Philadelphia, ki, kouma nou pou trouve dan prosenn sapit, Lesegner ti pous li proklam enn laverite ki, kan li ti akonpli, ti fer lintere pou mesaz deziem vini Zezi devlope enn sel kou ek bien vit.
GSAM 124.4Elon Galusha, depi Lockport, N.Y., enn paster batis renome, ki so bann lekritir ek so minister lor larive Lesegner ki ti pre ti fer enn gran mouvman dan sa denominasion-la.
GSAM 125.1E. R. Pinney, depi Seneca Falls, N.Y., enn lot paster devwe dan Legliz batis, ki so minister ek so bann lekritir ti ena enn gran lafors dan travay-la. Ti bien kapav apel li ‘Disel later’.
GSAM 125.2Geo. Storrs, depi lavil New York, ki, avan so konversion ar doktrinn deziem vini Zezi, ti enn predikater renome dan bann renion renesans relizie. So bann lekritir ti ena enn gran linflians pou pous bann dimounn konsakre zotmem ek zot bann dibien ankor plis dan travay-la; sa ti sirtou leka dan bann dernie semenn 2300 zour. Se limem ki, apre desepsion, ti prezant devan bann Advantis ek lemonn so sis sermon lor natir imen, leta bann mor ek pinision lavenir.
GSAM 125.3Ansien Stockman, depi Portland, Maine, ti enn lot zom ki ti travay avek zel dan bann renion renesans relizie William Miller dan sa lavil-la. Li ti mor de-trwa semenn avan lafin lane zwif 1843, alor ki bann Advantis ti ena lespwar e ti pe atann ki Lesegner vini dan sa moman-la.6
GSAM 125.4Ti ena lezot zom inportan ki, akoz mank plas, nou pou zis mansionne, kouma N. N. Whiting, ki ti tradir Nouvo Testaman an angle, enn travay ki koni kouma Tradiksion Whiting; S. S. Snow, F. G. Brown, Apollos Hale, L. D. Mansfield, Geo. Needham, O. R. Fassett; George, Wesley ek Edwin Burnham (trwa frer), tou bann dimounn ki ti travay avek lefikasite pou mesaz.
Notes
- Abakouk 2:2, 3. ↩
- Revelasion 14:6, 7. ↩
- Mark 1:14, 15, ↩
- Zoel 2:30, 31. ↩
- Eksplikasion sapit vennkat dan Levanzil Matie, p. 49-60. S. Bliss, Boston, Mass., 1843. ↩
- Li fasil pou konpran, kouma sa prezante dan Premie lekritir, p. 17, kifer bann Ansien Fitch ek Stockman ti anvi kone seki ti arive depi ki zot ti andormi. ↩