Pandup 17 — Awabasinggi marakta achumba chaokhatpa
GSAM 265.1“Yaoshenba amana chaithoknaraba mahakki yaosinggi marakta leiriba numitta mahakki yao kangbu thibagumna, eina eigi yaosingbu thigani; leichinna kupsillaba amasung amamba numitta makhoi chaithoknakhiba mapham pumnamaktagi eina makhoibu kanbigani.”1
GSAM 265.2Matam asi (1847) phaoba Ahumsuba swargadutki paojel lousinkhrabasing asi malemgi lan-thumda lairabasing oirammi; maram aduna Paojel sandoknaba sen-thumgi mateng khajiktamak pangba ngamlammi. Chaithokna leiriba ichin-inao nupasinggi marakta masamakna chattuna thabak toubagi maruoiba adu Ahal White amasung mahakki nupiga Ahal Bates-ka khanglammi. Achumba khangbada miyaambu lamjingnaba mateng oina, makhoigi makhutta pinaba paba lairiksing semgatpagi mathou tabasu makhoina ukhi. Ahal Bates-na mapham kayada chatpa matamda Potthaba numitki wapham takpada mahakki lairik macha aduna yaamna mateng pangkhi; lairik macha adu dakki khuthangda sandokpasunasu mateng pangkhi. Mahaakna kuina khanghektana kanna hotnaduna thabak toukhi.
GSAM 265Achumbagidamak naharol Ichin-inao nupi amagi katthokpa
GSAM 265.3Matam amada khongchatki man pinaba paisa leitrabana, mahaak Massachusetts-tagi New Hampshire-da khongna chatkadouri. Matam adumaktada, thabaksida mateng pangnaba karigumba phangnaba chayol amada $1 phangduna yumgi thabak tounaba yanakhrabi naharol Ichin-inao nupi amadagi chithi ama mahaakna phangkhi. Chayol ama thabak touraba matungda, Ahal Bates-na paisa mathou tari haiba wakhal aduna mahakki thamoi yaamna netlaklammi. Maram aduna mahakpu thabak piba mi adugi maphamda chattuna, khudakta $5 thanaba ngamnanaba mahakki thabakki man mangjounana loukhi. Paisa asina Ahal Bates-na miyaam tongba gari tongduna New Hampshire-da chatpagi man pikhi. Mapham khudingmakta mahakki mephamsing phana pangthokkhi, amasung mi kayana achumba lousinkhi.
GSAM 266Hanjinbinaba loubiraba yumgi potsingna imung panba
GSAM 266.1Paojel asigi ahoubagi lamjingbasingbu thabak touhanlamba katthokpagi thawai adu utnaba, 1847-48 gi ningthamda makhoigi phibamgi maramda Shrimati White-na haikhiba makhagi wari asi eikhoina loujari. Matam aduda makhoi Topsham, Maine-da leiba S. Howland-gi achouba yumda ka kharada leirammi, amasung hanjinbinaba loubiraba yumgi potsingna imung pangatkhi:—
GSAM 266.2“Eikhoi lairabasing oirammi, amasung awaba matam thengkhi. Eigi nupa mei gari chatphambida nung chingbagi thabak tourammi; maduna mahakki khutsinggi unsa nabotkhi, amasung mapham kayada ee thokkhi. Eikhoi atoppa midamak ngairaroi, eikhoigi hingnabagi pot esamakna phanghannagani, amasung ateibusingbu mateng pangnaba pot leihannagani haina lepkhi. Adubu eikhoi chaokhatlamde. Eigi nupa yaamna kanna thabak tourammi, adubu mahakki thabakki phangpham thokpa man adu phangba ngamlamde.
GSAM 266Ahal White-na yonnaba meising kakpa
GSAM 266.3“Eigi nupa mei gari chatphambigi thabak thadoktuna, yonnaba meising kaknaba heijang paiduna umangda chatkhi. Mahakki nakanda leppadana naba leirabasu, numit amada sent 50 rom tanaba ayuk anganbadagi nong amamba phaoba mahaakna thabak tourammi. Ahingda kanna nabana mahakpu tumba ngamhanlamde. Kuithriba matam amatta leibak tongan-tonganbada leiriba ichin-inao nupasingna makhoibu unaba eikhoibu kouba chithising eikhoina phangkhi. Adubu leibak asidagi mapan thoknaba eikhoigi paisa leitrabana, eikhoigi mamangda lambi hangdriba oiri haina eikhoina paokhum pikhi.
GSAM 266.4“Connecticut-ki Ichin-inao nupa Chamberlain-dagi leibak aduda pangthokpa mepham amada saruk yanaba kanna haijariba chithi ama eikhoina phangkhi. Paisa phangba ngamlabadi chatkani haina eikhoina lepkhi. Eigi nupana mahakpu thabak piba mi aduga sen-thumgi hisab loisinbada, mahaakna $10 phangpham thok-i haiba khanglaklammi. Madugi tangkhaaina eina yaamna mathou tariba phirol khara leikhi. Aduga eigi nupagi mapanda setpa achouba phi adugi kainabasing eina phiduna semkhi; phigatda phigat amuk happabana khutsinggi phi aduda karamba mapham adu ahoubagi phino haiba khangba waire. Massachusetts-ki Dorchester phaoba chatnaba eikhoida $5 lemmi. Eikhoigi phup aduda malem asida eikhoigi leiba lan-thum pumnamak lom yaorammi. Adubu eikhoi pukninggi ingba amasung ashengba achum aran khangbagi wakhalga leirammi, amasung madu malemgi nungaibasingsidagi eikhoina mamal henna thammikhi.
GSAM 267.1“Eikhoi Ichin-inao nupa Nichols-ki yumda changkhi. Eikhoi chatthoktringeida Ichin-inao nupi Nichols-na eigi nupada $5 pikhi; maduna Connecticut-ki Middletown phaoba eikhoigi khongchatki man pikhi. Eikhoi sahar aduda anoubasing oirammi, amasung leibak adugi ichin-inao nupasingdagi kana amatabu eikhoina mamangda ukhide. Eikhoida sent 50 khaktamak lemmi. Eigi nupana madu gari indabada shijinnanaba thouna phanglamde; maram aduna mahaakna phup adu upak chetthamba amagi mathakta langthaduna, eikhoi thajaba mannaba mi karigumba thiduna khongna chatkhi. Kuina thidana eikhoina Ichin-inao nupa Chamberlain-bu phangkhi, amasung mahaakna eikhoibu mahakki yumda pukhi.”
GSAM 267Connecticut-ki Rocky Hill-da pangthokpa mepham
GSAM 267.2Mepham asi Rocky Hill-da pangthokkhi. Mepham pangthokpham adudi Ichin-inao nupa Belden-gi yumgi semgatpa loidriba achouba ka ama oirammi. Ahal White-na S. Howland-da ikhiba chithidagi louba makhagi waheising asina mepham adugi maramda paba pamnaba wapham khara piri:—
GSAM 267.3“April 20 [1848] da Ichin-inao nupa Belden-na eikhoibu amasung sahar aduda chaithokna leiriba ichin-inao nupasingbu purnaba mahakki pot puba gari Middletown-da tharaklammi. Eikhoi mahakki mapham [Rocky Hill] da nungthil pung 4 romda thungkhi, amasung minit khajik leiraga Ichin-inao nupa Bates amasung Ichin-inao nupa Gurney laklammi. Numidang aduda eikhoina mi 15 romga mepham ama pangthokkhi. Eerai numitki ayukta ichin-inao nupasing laklakpana eikhoi mi 50 rom oirakkhi. Makhoi pumnamak achumbada mapung phana leiraba oiramde. Numit adugi eikhoigi mepham adu yaamna pukning chingba oirammi. Ichin-inao nupa Bates-na yathangsing adu phajanna khangnaba takpikhi, amasung akanba Sakhisingna makhoigi maruoiba adu thamoi nungda changhanpikhi. Wa aduna achumbada leirabasingbu chetna leihanbada amasung mapung phana lepkhidrisingbu hougat-hanbada kanakpikhi.”2
GSAM 267New York-ki Oswego jillada lakkadabani haina kouba
GSAM 267.4Adventist-singgi marakta Ahal Bates-ki lairik macha sandokpagi mahei oina atei leibaksingda leiriba misingna Potthaba numit ngakpa houkhi. New York-ki Port Gibson-da leiriba Hiram Edson-na, 1848 gi Agast-ta Oswego jillagi Volney-da pangthokkadouriba Potthaba numit ngakpa misinggi mephamda Ahal White, Shrimati White amasung ateibusing saruk yanaba kouduna chithi ikhi. Ichin-inao nupasing asi ayambana lairabasingni, amasung chading singnaba makhoina yaamna mateng panggani haina mahaakna washakpa ngamde haina mahaakna hai. Ahal White-na shajik kangnaba kakpa loubukta thabak toubadagi $40 phangkhi. Madugi sharuk ama yaamna mathou tariba phirol leibada chingkhi, amasung lemba aduna Volney-da chatpa amasung hallakpagi man pikhi.
GSAM 268.1Nongchup New York-ki mepham asi Shri Arnold-gi gari thambagi sangda pangthokkhi. Mi 35 rom laklammi; leibak adugi mapham aduda khomjinba ngamhiba mi pumnamak adu asimak oirammi. Adubu makhoigi marakta mi ani phaobana wakhal mannaba yamna wanglammi. Mikhudingna mahak masagi wakhal adubu kanna pairammi, amasung makhoigi wakhal adu Bible-gi matung innabani haina haidoklammi. Mikhudingna mahakki wakhal adu sandokninglammi amasung miyaamda takninglammi. Ahal White amasung mahakki nupi asuk yamna lappa maphamdagi lakpasi makhoigi wa tanaba natte, adubu makhoida achumba tambinabani haina makhoida hairammi. Shri Arnold-na Phongdokpiba 20 da hairiba chahi 1000 adu houbada loikhre, amasung Phongdokpibada hairiba mi 144000 adu Christa shibadagi hinggatpa matamda hinggatkhraba mising aduni haina thajarammi.
GSAM 268Shri Arnold-na dharmagi thouramsingbu yetnaba
GSAM 268.2Kangbu asigi mamangda eikhoigi shiba Mapugi khudamsing adu thamlaga, mahakki awaba khaangbabu ningsingnaba thouram pangthoklagadouri. Matam aduda Shri Arnold leptuna, makhoina houjik toulagadouriba aduda mahaak thajaba leite haina hairammi. Mapugi numidang chaklen adu Lanthatpagi chaklen adugi makha chatthabani, maram aduna chahi amada amuktamak pangthokpham thok-i haina mahaakna hai.
GSAM 268.3Asigumba angakpa wakhal khennabasing asina Shrimati White-ki mathakta arumba potlum ama thamlakkhi. Shri Arnold lalliba oiri haiba mahakna phajanna khanglammi, amasung Ishworbu ikai khumnadriba oiri haina mahakna khallambadagi achouba awabana mahakki thawai netlammi. Mi kharana mahak shigadouri haina kirammi. Adubu Ahal Bates, Ahal White, Ahal Chamberlain, Ahal Gurney amasung Ahal Edson-na mahakkidamak haijarammi, amasung Mapuna mahakki thougaloisinggi haijaba adu chanbiduna tabirammi, aduga mahak amuk hanna panggatlakkhi. Swargagi mangal mahakki mathakta leirammi, amasung kuina leiradana malemgi potsinggi khangba mahakna mangkhre. Phibam asida leiringeida, mapham aduda leiriba misinggi aranba kharasing mahakpu utpikhi; aranbasing aduga khennariba achumbasu utpikhi. Makhoina Bible-gi matung innabani haina haijariba mannadraba wakhal asing asi, tasengbadi Bible-gi maramda makhoigi wakhalgi matung khaktamak innabani haiba utpikhi. Makhoina makhoigi aranbasing thadokkadabani amasung Ahumsuba swargadutki paojelda punsingadabani haibasu utpikhi. Mepham adu matik mangalga loinana loisinkhi; achumbana maipakkhi. Asigumba angakpa wakhal khennabasing pairambasingna makhoigi aranbasing haijaduna lousinkhi, amasung Ahumsuba swargadutki paojelgi Houjikki achumbada punsinkhi; Ishworna makhoibu yaamna bor pikhi.
GSAM 269Bible angakningai oina shijinnaba Darshan ama
GSAM 269.1Apikpa mepham aduda saruk yaramba mi 35 gi maraktagi ama oiriba Shri Alexander Ross-na Januari 4, 1884 da mepham asigi maramda makhagi wari asi pikhi. Mahaakna asumna haikhi:—
GSAM 269.2“Ichin-inao nupi White-na Darshan uba matamda leptuna mahakki oi makhutta imunggi Bible adu loukhi; lairik adu mahousagi chaobagi chang leiba ama oirammi. Madu hangtuna wangkhat paiduna, madu yengdana, mahakki yet makhutna wa machang amadagi ama hongduna, ashengba lairik adugi wahei adugi mathakta makhutki maru thambiraga madu matung inna haidoklammi. Mahakna takliba adumak haidokpibra haiba yengnaba eina wa machang kaya yenglammi. Eina nattraga kangbu adugi maraktagi karigumbana makhoi pumnamak yenglammi. Wa machang khudingmakta mahakna takliba wa machang adumak haidokpa khaktamak nattana, mahakki mitsing mathakta amasung Bible leiba maikeigi onnanabada yengna leiringeida madu toukhi. Mahakna haidokpiba ashengba lairik asigi waheising asimakna, 1848 gi Agast-ta Volney-da tinnakhiba Potthaba numit ngakpa misinggi aranba tambibasingbu loithokkhi amasung eikhoibu achumbada punshin-hankhi.”
GSAM 269.3Tasengnamak, asigumba phibamda, Bible-dagi panba khangna laiba wa machangsingna asuk angakningai oiba maongda aranba tambibasing semdokpibadagi, madu thadoktraba mi adu thajahanba yamna waiba mi oiramgadabani. Oswego jillagi Potthaba numit ngakpa mi kangbu asigi aranbasing adu asumna semdokpiraba amasung makhoi achumbada punsinbaraba matungda, ateibusingda mangal sandoknaba makhoi mepham adudagi chatthokkhi. Maheising aduna masi Ishworgi thabakni haiba chetna utlammi. Satan-na shijinnaba ngamba khuthang karigumbana khaidoknaba, wakhal laihan-naba amasung chaithokhan-naba matam pumnamakta thourang touri. “Ashengba misinggi singlup pumnamakta oibagumna, Ishwor-di irang laiba semgatpa natte, ingba semgatpani.”3
GSAM 270Angakningai oina layengna phahanbasing
GSAM 270.1Mathakta pankhriba mepham adugi matungda Madison jillada, Port Gibson-da, Port Byron-da amasung New York saharda mephamsing pangthokkhi. Makhoigi matungda Connecticut-ta apunba mepham ama pangthokkhi. Mapham asinggi kharada Mapu mahakki thougaloisinggi nakta yaamna naksinnabirakkhi, amasung mahakki misingna Jacobki chithida piriba wayellon adugi matung inna kanna haijaba adugi paokhum oina, Achouba Layengloigi phahanbagi shakti anabasinggi mathakta lakkhi.4 Layengloisingna asha leitre haina hairaba mising phaoba makhoigi anabasingdagi phare. Asigumba thoudoksing 1845 dagi houraga matam tongan-tonganbada kayarak thengkhranabani.
GSAM 270Ahoubagi lamjingbasingna awaba khaangba
GSAM 270.2Ahal White-na ahoubagi lamjingbagi numitsinggi maramda wari hairingeida, Februari 5, 1880 gi Review and Herald-ta asumna haikhi:—
GSAM 270.3“Eikhoigi ahoubagi thabaksingda matik charaba chinjak leitabana eikhoi lamba khaangkhre, amasung matik charaba phirol leitabana ningba khaangkhre. Ishworgi thabakkidamak sen-thum khomjinnaba, hingnabagi mathou taba potsing phaoba eikhoina esamaktagi louthokchakhre. Aduga matam adumaktada, iba, igat semdokpa, khongchat chatpa amasung leibak amadagi amada dharmagi wa takpada toupham thokpa oina uramba thabak kaya loisin-naba eikhoina esamakpu yaamna sonhanjarammi.”
GSAM 270.4Chahi 1848 asi Anisuba lakpagi puwarida khaktamak nattana leibak leingakpa puwaridasu ningsingnaba chahi ama oirammi. Ahumsuba swargadutki paojelgi achumbasing adu yaamna chetna khanghanlaba oirammi, amasung thabak chaokhatnaba maikei kayada lambi hanglaklammi. Matam asida achum aran amasung leibak leingakpagi malemda thokliba thoudoksingna mangjounana haidokpagi wa neinabasinggi pukning amuk hanna chinghannaba maong louraklammi. Ariba Malemgi leibaksinggi marakta achouba irang laiba leiba khaktamak nattana, New York-ki Wayne jillagi Hydesville-da houjikki thawaibaga wari sanabagi thajabagi phongdoksing houkhi. Bible neinabasingna makhoi asi “Mapugi numitki landa malemgi leibaksingbu khomjinkadouriba lai phattabasinggi thawaising” oigadabani haina hairammi.
GSAM 2711848 da leibaksinggi irang laiba
GSAM 271.11848 gi Februari 21 numitta France-ki Louis Phillippe-ki konunggi thougaloising mahakki akoybada tinnaringeida, mahaakna hairammi: “Ngasigi ahing asigumba chetna eina leibak leingakpagi phambalda leiba matam amatta mangjounana leikhidri.” Mathanggi numidang mangal muthatlakpa matamda, mahaak “akuppa akanba mapangi phi” ama settuna, induna tongba gari thongba mi oina masha hongduna, masagi hingba kannanaba lonna leipham thiduna Paris sahargi phaklanggi wangmada chenkhi. Asuk achouba amasung khudakta thokpa honglakpa asigi maramdi, Pope-na hak leitana panggal loukhatpabu mateng piba mahakki thabak karigumba aduna mahakki prajasing amasung lanmisingbu shaohanbagi mahei oirammi haina hai. Numit aduda mahaakna Paris saharda France-ki lanmisinggi achouba yengsinba ama loisinkhi. Makhoigi khutlaising khomduna thamkhraba matungda mahaak konungda hallakkhi. Matam aduda khudakta nupa macha ama nongmei achaoba amagi mathakta chongkhatlaga, machu ahumgi phiral ama hiknaramduna, “POPE-BU LOUTHOK-U! POPE-BU LOUTHOK-U!!” haina laorakkhi. Lanmisingnasu wahei adu laokhatlakpana, madu lanmigi parengsinggi mathak makha thuna sandokkhi amasung makha chatpa matung inna henna kanna laorakkhi; aroibada maduga “ADUGA NINGTHOUBUSU LOUTHOK-U!” haiba laojel tinnaraklammi. Pung kharagi manungda Paris pumnamak kanna irang laiba mapham oirakkhi. Lanmisingna makhutta nongmei paiduna, mi kangbu amaga loinana, ningthougi konunglomda thungna chatlammi. Irang asi mahaakna khanglakpada, masha hongduna thuna chenkhi.
GSAM 271Lanpham asida yaoramba leibaksing
GSAM 271.2France-ki hougatpa amasung ingthadaba adu atei leibaksingda thuna sandokkhi. Prussia, Hanover, Sardinia, Sicily, Naples, Venice, Lombardy, Tuscany amasung Rome-dasu miyamgi madugumna hougatpa wakhal adu changkhi. Tha ahumgi manungda Europe pumnamak hougatlakhi, amasung ningthourelgi leibak amasung ningthou leibak 30 hendaba amada yamna chaoba yetnaba leirammi. Ningthou phambalsing lambisingda meina thakkhi; ningthousing amasung chakrabartisingna makhoigi punsi mangkhidra haiba akibana chenduna lotlammi. Leingaklon khangbasingna malemgi leingaksing pumnamak onbagi ihou ama hougatkani haina mangjounana hairammi.
GSAM 272.1Ahumsuba swargadutki paojel adu matam adu phaoba tabidri Adventist dharmagi thougaloising kayana yetnaba asi ure, amasung masi leibaksingna “Pangal leiba Ishworgi achouba numit adugi lan”-gidamak punshinnarakpani haina khallammi.5
GSAM 272Chum nambagi Paojel phangdokpa
GSAM 272.2Matam asimaktada Numit taretsuba Adventistsingna Asengba Lairiktagi tariba adudi, marisuba yathanggi Potthaba numit adu ahingba Ishworgi khudam, nattraga chum oibani, amasung Phongdokpa 7:1-4-gi chum nambagi Paojel sandokpagi matam adu yourakle haibani. Makhoina Paojel asi miyamgi mangda thanabagi lambi amasung upaising thirammi. Numit taretsuba ngakpa misingna thabak asigidamak thourang touringeida, Chayolgi ahanba numit ngakpa Adventistsingna hairammi, “Nakhoigi chum nambagi Paojel asi yamna thengkhre, maramdi achouba numit adugi lan amasung Mapugi tasengna lakpa adu eikhoigi mathakta youba tare.”
GSAM 272Hougatpa adu khanghoudana ingthakhre
GSAM 272.3Tha ahumromgi matungda leibaksinggi marakta hougatpa adu ingthakhre; adubu makhoigi nungaitabasing kokhanbiduna natte, pao ising makhoimaksuna sandokna takpa ngamdraba mawong amada ingthakhre. Awaba asigi maramda Horace Greeley-na New York Tribune-da hairammi: “Leibaksinggi marakta yetnaba adu karina khanghoudana houhanbage haiba eikhoida pumnamakta achouba angakpa amani; adubu karina madu lephanbage haibadi madudagi henna chaoba angakpa amani.”
GSAM 272Ariba Malemgi phibamgi maramda ahalgi mephamgi mi Choate-na haiba wa
GSAM 272.4Eikhoina 1851-da yourakpada, ahalgi mephamgi mi Choate-na United States-ki leibak leingakpagi mephamgi mangda pikhiba waheiduda Ariba Malemgi phibamgi maramda asumna haikhiba phang-i:
GSAM 272.4“Mawol, leichil amasung amamba naiduna leiriba phibam amasung mawong adu tasengna karino, kayam pukning ingdana leiribano haiba nakhoina mapung phana khang-i. Ningthou lukupsinggi akhannaba matiksing, misinggi hak-sing amasung chahi lising amagi manungda tungsinduna thamlakpa wakhal nungaitabasing aduna, lanthengnaba amagi damak thangsang thingdoklaklamba oina eingonda urammi. Maduda Phongdokpagi Darshan-da haibagum ee adu ‘sagolsinggi chinbanda phaoba’ chenba yai, amasung mioibagi kanglup ama apumba mangkhigani; matamgi achouba kong aduna atoppa pung ama khongba yai; amasung khunnaigi masamak adu mahousagi amasung mahousagi Ishworgi oibra oidabra haiba mei amasung yotna changyengba yai.”
GSAM 273Nobhembar 18, 1848-gi “Sakhi”
GSAM 273.11848-da leibaksinggi marakta hougatpa asina Mapugi lakpa adu purakkani haibasingna nungaihanthadaba Ningba kaiba ama thengnarammi. Adubu “ahingba Ishworgi chum” adu miyamgi mangda thambagi matam adu houjik yourakle haiba Numit taretsuba Adventistsinggi phibamdi karam tourambage? Paokhum oina eikhoina Januari, 1849-da Ahal Joseph Bates-na phongdokpa lairik macha amadagi lou-i. Nobhembar 18, 1848-da thokkhiba thoudok amagi maramda mahakna asumna hai:—
GSAM 273.2“Ichin-inao nupa amasung Ichin-inao nupi kharagi kangbu ama Mass.-ki Boston naknaba Dorchester-da mepham amada tinnarammi. Mepham adu houdringei mamangda, eikhoi kharana chum nambagi Paojelgi wafam khara yengshinnarammi; ‘nongtharakpa’ haiba wahei amasung asigumbasinggi wahandok adu chumma chumdabra haibada wakhal khara khetnarammi. Madu mamangda Topsham [Maine]-gi mephamda Paojel phongdokpa adu haijabagi wafam oihankhrabasu, phongdoknabagi lambi adu matik chana sengdri maramna, eikhoina pumnamak Ishworda sinnaba apunbana warepkhi. Mangal amasung lamjingba phangnaba pukning changna haijabada matam khara chankhraba matungda, Ishworna Ichin-inao nupi White-da makhada leiriba asi Darshan-da pikhi.”
GSAM 273.2Mahakna Darshan-da leiringeida haikhiba waheising adu eikhoina asumna lou-i:—
GSAM 274Darshan-da haikhiba waheising
GSAM 274.1“Mangal adu kadaidagi nganthoklakpage? Mangal adu kadaidagi nganthoklakpage haiba Nahakki swargadutna eikhoida takpiyu. Nahakna mangal amagi matungda ama pibiringeida madu macha amatagi hourakkhi. Sakhi amasung yathangsing adu punshinnare, makhoibu khaidokpa yaroi; Ishworna pikhiba yathang tara adu ahanbada lak-i. Mahakki wayel pathap adu pangal leina hougatlakpa amasung mangthakhraba maphamsing amuk sagatlakpa hourabada, Mahak yamna pelammi. Mahakki wahei thijinnabagi mapanna madu sonbadagi pangal lei thokkhi. Madugi mathakta changyengba adudi matam kuina touba natte. Masi chum aduni! Madu nongtharakli! Madu hougatli, numit thoklakphamduna hourakli. Numit adugumna, ahanbada ingli, adudagi satlakli amasung mari sandokli. Achumba adu hougatlakpada maduda mangal yamna leikhide, adubu madu hennarakli. O, mari asinggi pangal! Madugi pangal hennarakli. Achumba asigi mathakta khwaidagi chaoba maru oiba amasung mangal leiri, maramdi Baibal mathou tadaraba matamdasu madu lomba naidana leigani. Madu nongpokta hougatlakkhi; mangal macha amatagi hourakkhi, adubu madugi marisingna phahanba pibire. O, achumba adu kayam pangal leibage; makhoi aphaba leipakta changlabadagi madu khwaidagi wang-i, adubu makhoibu shiba naidaba oihanba phaoba madu hennagani. Madu numit thoklakphamduna hourakkhi, numitgumna madugi khongchat adu chathari, adubu madu keidounungda tharoide.
GSAM 274.2“Swargadutsingna nungshit mari adu paishingduna thamliri. Pangal adu thinglibasi Ishworni. Asengba mising pumnamakta chum namdriba maramna swargadutsingna thadokhidri. Michael lepkhatlakpa matamda awaba asi malem pumbada leigani. Yeng-u, makhoi humaida houba houba thokkhraduna leire. Asengba misingda chum namdriba maramna thingduna thamle. Hoi, nahakna ukhraba amasung takhraba potlamsing adu phongdok-u, aduga Ishworgi yaipha thoujal adu nakhoiga loinagani. Yeng-u! Hougatpa adu pangal leina leiri, amasung mangal henna henna nganlakli.”6
GSAM 274.3Darshan asidagi thorakkhraba matungda Shrimati White-na mahakki nupada hairammi,
GSAM 274.3“Eigi nangonda pinaba Paojel ama lei. Nangna paoche macha ama namthokpa hougadabani, amasung miyamda thanagadabani. Ahanbada madu macha oisu; adubu miyamna parakpada makhoina namthoknabagi sen nangonda tharaklagani, amasung ahoubadagi madu mai pakkani. Macha oiba ahouba asidagi malem pumnamak koishinba mangalgi iramsinggumna oirakkadabani haiba eingonda utpikhi.”
GSAM 275Mioibagi mityengdagi thajaba watpa
GSAM 275.1Potthaba numitki achumba hougatpa amasung sandokpagi maramda mangjounana haidokpa asing asi 1848-da pikhibani. Matam aduda phibam adu mioibagi mityengdagi yenglabadi, wakhal lonba aduna “Mangjounana haidokpa adu keidounungda thungba yaroi” haina haigani. Mangjounana haidokpa adugi matung thuna nupa amana eikhoigi thabak suba amada hairammi, “Nakhoina touge hairiba adu tounaba nakhoida chahi 144,000 changgani.” Makhoina asumna haigani, “Kari! Pao sandokpa ahum—Ahal White amasung mahakki nupi, aduga Ahal Bates—makhoi pumnamak sen amata leitaba, makhoigi matung inba 100 phaoba leitaba, makhoisu pumnamak sen amata leitaba; makhoi Potthaba numitki wafamgi lamai 80 leiba lairik machagi cha kharagi singthoksing puduna, malem pumbada cheksinhanbagi Paojel pinaba thokkhattuna chatkani haibra! Kayam maram leitaba wakhal ama!” Asumna wakhal lonbasingna “Oiba yaroi!” hairingeida, Paojel amasung mai pakpa tasengna oigani haiba Sakhida thajaba adunadi asumna hairammi, “Israel-gi Ishworgi mingda madu pangthokkani! Amasung Mahakki pangalda thajaduna madu pangthokchagadabani!”
GSAM 275Numit taretsuba Adventist ahanba paoche adu karamna namthokkhibage
GSAM 275.2Lairik phongdokpagi thabakgi maramda Sakhi pikhiba matamdagi, numit taretsuba ngakpasingna “paoche macha ama” namthoknabagi lambi Mapuna hangdokpinaba haijaba kaya katthoklammi. Khwaidagi watpa adudi ahanba masingsuba adu phongdoknaba senni. Jun, 1849-da Ahal White-na khutna thakpa pangna timothi haiba napi ekar 40 thakpagi khudongchaba phanglammi, ekar amagi sent 75 piba oina; asumna mahakna paoche macha adugi ahanba masingsuba adu phongdokpa ngamkhi. Mapham asida paoche macha adugi ahanba lamaigi chaptungna onba singthok ama hapchabadi chunnaba yai. Paribana ahanba leppagi manungda Ahal White-ki waheising asi ugani: “Houjik phaoba thabak asi hounaba lambi hangdokpidri.” Amasung “lambi hangdokpikhiba” adu mahak masagi katthokchabani haibasu nakhoina uba yai.
GSAM 276Ahanba paochesinggi maramda Shrimati White-na takpa wari
GSAM 276.1Lairik phongdokpagi thabak houkhibagi maramda Shrimati White-na asumna hai:—
GSAM 276.2“Eigi nupana Conn.-gi Rocky Hill-dagi mail 8 lapna leiba Middletown-da paoche macha ama phongdokpa houkhi. Matam aduda mahak khong tekna chatlamlabasu, mahakna lambi adu chatpa amasung hallakpa khongna chatpa matam kayada toulammi. Namthokphamduna ahanba masingsuba adu purakpada eikhoi pumnamakna madugi akoibada lu kunthaduna, awangba wakhal yaodaba thammoigi loinana amasung mittui kayaga loinana, Mahakki thougaloi adugi sonba hotnaba adugi mathakta Mapugi yaipha thoujal leipinaba haijakhi. Adudagi mahakna paoche adu pagani haina khanba mising pumnamakki mapham isinkhi, amasung phi aphunba ama oina semba mon amada haplaga dak thaphamda pukhi. Masingsuba khudingmak Middletown-dagi Rocky Hill-da purammi. Dak thaphamgidamak thourang toudringei mamangda matam pumnamakta makhoi Mapugi mangda sandoklammi, amasung khon tadaba pao pubasing aduga Mahakki yaipha thoujal loinapinaba mittuiga yannaba pukning changna haijaba Ishworda katthoklammi. Yamna thuna paoche phongdoknabagi sen puriba chithising laklakhi, amasung thawai kayana achumba adu lousinkhre haiba aphaba paosu puraklammi.”7
GSAM 276Paoche mateng panggani haiba mangjounana haidokpa thungba
GSAM 276.3Numit taretsuba Adventistsingna phongdokpa ahanba paoche adugi ahanba lamai asi eikhoina pibiriba asida, apamba khaktagi henna luppa pukninggi nungshiba ama lei. “The Present Truth”-gi apunba lairik aduda masingsuba 11 leirammi; masingsuba khudingmakta lamai 8, lamai khudingmakta leppa ani leirammi. Lamaida panaba iriba mapham adugi changdi inchi 4 amasung 5/8-na inchi 8 oirammi. Masingsuba 1 amasung 4 adu Julai, Agast amasung Septembar-da Conn.-gi Middletown-da namthoklammi. Masingsuba 5-dagi 9 phaoba N.Y.-gi Oswego-da namthoklammi, amasung makhoida Disembar, 1849, Mars, Epril amasung Mei, 1850-gi tang leikhi. Masingsuba 11-da Nobhembar, 1850-gi tang leirammi, amasung madu Maine-gi Paris-ta namthoklammi. Masingsuba 6-ta Ahal White-na hairammi, “Ahanba masingsuba mari adu phongdokringeida paochesinggi sen pinaba changgadabagi mathaktasu sen changlaklammi. Eikhoina yaokhiba mephamsingda chatpagi chadingda madu sijinnare.” 1849 chahi adugi manungda paoche asinggi amasung Ahal Bates-ki ahouba thabaksinggi mathou toubana Vermont, Michigan amasung atei leibak manungsinggi mi kayana Paojel adu lousinkhi.
GSAM 278.11848-da thabak adugi asha uba watpa phibam aduga changdamnaba, eikhoina 1905-da leiriba achumba wafam khara khannagani. Asumna thabak asigi aroiba mahei adugi maramda henna phana wayenba ngamgani: Paojelgi nollaba ahouba adu thingba mising aduna chumkhibra, nattraga Mahakki nupi thougaloigi mapanna “chum nambagi” thabak adugi “hennarakpa” pangalgi maramda ngangbiba swargagi Ishwor aduna chumkhibra haiba khangba ngamgani.
GSAM 278Lairik phongdokpagi thabak chaokhatpa
GSAM 278.2Achumba asi houjik malemgi maru oiba lonsing 40 romda sandokli amasung namthokli. Dharmagi thougaloi ahumgi mahutta, Khut tinna katthoklaba dharmagi thougaloi-sing amasung ayaba phanglaba thougaloising singlaga 600 hendaba lei. Madugi mathakta daktar, Baibalgi thabak suba, oja amasung layengbagi mapanna dharmagi pao sandokpa oina thabak suba cha kayasu lei. Singlup asigi lairiksinggi manungda tongan-tonganba matam matamgi paoche 50 hendaba lei. Makhoi Europe, Asia, Africa, North America amasung South America, Pacific-ki ithatsing amasung Australia-da leiba Lairik phongdokpham 20 romda namthok-i. Lairik phongdokpham asida tongan-tonganba lairik, lairik macha amasung pao sandoknabagi lairik macha 1,100 hendaba namthok-i. Makhoi amamamma singthok ama, paochesing chahi amagi loinana lounabadi $340 rom changgani. Matung inba 100 khaktagi mahutta, achumba asida haraoba mising 100,000 rom oirakle. Tasengnamak Paojel asi numitgumna “hougatlakli”, amasung 1848-gi Sakhigi waheida eikhoinasu asumna haiba yai, “O, mari asinggi pangal!”
GSAM 278Leibaksinggi phibam
GSAM 278.3Paojel asi asumna chaokhatlaklingeida leibaksinggi phibam karam oirammi? Matam adudagi houjik phaoba, miyamgi paochesingda Europe-ta thuna hougadaba apunba langi maramda iriba wa kaya eikhoina matam kayada paphanglakkhi. Mapham asida yetnaba, mapham aduda hougatpa leirammi, adubu apunba “nungshit lenba” adubu thingduna thamli,—“Ishworgi thougaloisingda chum namdriba phaoba” “nungshit mari” adu amuktada humaida hounaba ayaba piride. Yetnaba amasung lan houhanba potlamsing adu makhoida leiri, adubu thingduna thamliba maramna hougatlakpa ngamdri haibasi mi pumnamakta sengna ure.
GSAM 279.1Henry Ward Beecher-na mahak shidana matam kharagi mamangda, Europe-ta asuk chaoba lanmising thambagi thoudang adubu “ee tagani haiba akibana hingbagi ee adu mangjounana louba” haina koulammi. Leibaksingna amana amada nungaitaba amasung yetnabagi wakhal leiba, amana amabu cheksinhanba mawongda leiba phibam adubu, mahakna nupasinggi kangbu amana amaga amaga mathumda thangjou takpina, amana amada thang jouhanbagi akibana kananasu jouhanba ngamdaba maramna “khongchat amata ngamdaba” phibamgumna changdamlammi. “Adubu,” mahakna hairammi, “makhoigi maraktagi amana thuna jouhannaba chunnaba matam adu ugani, adudagi pumnamak lanphaba adu hougattuna lakkani.”
GSAM 279Langi khutlaising changdamnaba
GSAM 279.21848-dagi houjik phaoba langi khutlaising semlakpa asiga changdamlabadi, matam adugi khwaidagi phaba potlamsingsu houjik sannapot khakta oina singgani. America-gi “Ingthabagi Lup”-na Ingthaba Nongmaijing,—Disembar 15, 1895,—da ingthabagi haijaba pangthoknaba koubiringeida asumna hairammi: “Houjik mioibagi chatnabada sengna uba chaokhatpa leiribasu, atoppa nakandadi mamanggi matam pumnamaktagi henna chaoba langidamak thourang leibaksinggi marakta leiri.”
GSAM 279Langi thouranggi maramda lanmi luchingba Miles-na haiba wa
GSAM 279.3Lanmi luchingba Nelson A. Miles-na Januari 12, 1904-da Washington, D.C.-gi miyamgi achouba mepham amada pikhiba waheida asumna hairammi:—
GSAM 279.4“Chaokhatpa amasung lousing leiba, phajaba chatnabagi mangal phanglaba matam asida, langi potlum amasung khudongthibasing hanthare haina thajaba eikhoina pamgani. Adubu angakpa oina urabasu, malemgi puwarida houjikki matam asigumna langidamak thourang toubada asuk chaoba lan-thum manghanba, amasung ingthaba thabak tounaphamsingdagi asuk kaya miliyan oiba, tamhanlaba, heithoiba amasung pathap ngakpa misingbu khwaidagi mangtakhanba ngamba khutlaising pibiduna loukhatpa matam amata leikhide.”
GSAM 280.1Adubu chum nambagi thabak chatharingei, langi nungshit lenba adudi houjiksu ngaiduna leiri.