Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
04 / 31
04 / 31

Pandup 1 — Wahoudok

John Norton Loughborough

GSAM 21.1Khristagi Anisuba lakpagi maramda eikhoina wa ngangba matamda, eikhoigi ahanba ipa imabu Eden-gi ingkholdagi tanthokkhiba matamdagi Ishworgi misinggi asa oiraklaba wapham amagi maramda eikhoina nganglibani. Nupigi maruna lingi kokpu sokhangani haina linda haibikhiba waheising aduda, Satan-na hak leitana khudum chankhiba adubu maithiba pihanduna malemda Ishworgi pandam pangthokkanaba amuk semgatpiba mapu ama aroibada lakpigani haiba washak lei. Thabak asi yamna thuna pangthokkani amasung makhoigi macha masudagi atoppa miron tadriba ama aduna maithiba pihangani haina Adam amasung Eve-na khanlamgani haina lounei. Adubu Ishworgi thourangda, mangkhiba oiragumna uraba phibam adudagi kanbigadaba Mapugi washak aduna, mahakki “mahak masamakki pandam amasung thoujal, taibangpan leisemdringeigi mamangda Khrista Jesugi mapanna eikhoida pibikhraba adu” pangthokpada madugi matungda phonglakkhiba pumnamak yaohanbi.1

GSAM 21.2Malem asi mangkhibagi amasung amuk semgatpibagi marakta leigadaba akuppa chahi kayada malem asi thangadaba awa ana amasung pukning nungaitaba adu Adam amasung Eve-da khudakta uthallamlagadi, makhoigi pukning wabadu khaangba ngamloiramgani. Swargagi Ishworna mahakki nungsiba, chanbiba amasung thamoina khaangbibagi mapanna madugi mityeng adu makhoidagi lottunbi. Aduga Ishworgi machasinggi matik mangal leiba ningtamba aduda thuna thadokpiba phangjagani haiba nungsiraba asa adu makhoina thamduna leihanbi. Kanbiba phangjaba matam adu nakle haiba wakhal aduna, thoudok adu thengnanaba thourang toubada makhoibu henna kanna hotnahallamgani.

GSAM 22.1Adam-gi matamdagi houraga miron khudingdagi Ishworgi misingsu asumna oirakle. Tunggi matam amada achouba amasung maruoiba thoudok ama thokkani haiba, haibadi aroibada Khrista lakpiduna mahakki ningthouleibak lepkhigani haibadu makhoina chetna khanglammi. Makhoisu Adam amasung Eve-gumna thoudok adu naklakkhre haina thajarammi. Makhoigi matam amasung thoudok adugi marakta kari thokkadage haibadu, makhoigumna, khanglamde; khanglamlagadi makhoina mana phangnaba pandamda changsinbada pukning sorkhibasu yai.

GSAM 22.2Achouba puthokpasinggi lamda thokkhraba thoudoksingna wakhal asi takpiba yai. Madusing puthokkhiba mising aduna makhoina khangdunasu nattana tasengna Ishworgi pandam pangthoklammi. Adum oinamak makhoibu thabakta changhanba makhoigi masa masagi wakhalgi pathapsingga maikei khudingmakta chunnadaba wakhal kharana makhoibu pukning thougatlammi.

GSAM 22Columbus-ki puthokpasingna lapna chaona pibiba maheising

GSAM 22.3Montgomery-na mahakki America-gi puwari haiba lairikta,2 1902-gi phongdokpagi lamai 8, 9-da, Columbus-pu mahakki hi-khongchat houdoknaba thougatkhiba wakhalgi pathap adugi amasung nongchup lomda hi tongduna Nongpok Indies-ta thungnaba mahakki thourang pangthokkhibagi maramda asumna hairi:—

GSAM 22.4“Columbus-na Portugal-gi ningthougi thourang adubu mahakna henna phahanba ngamgani haina khanlammi. Diaz-na khudam thamlamba lambi adudagi henna tenba amasung henna phaba Indies-ta thungbagi lambi ama lei haina mahakna chetna thajarammi. Genoa-gi hi chalaiba mi [Columbus] asigi thourang adu anouba oibagumna thouna phabasu oirammi. Nongpok lomda, nattraga khada amasung nongpokta hi chalaibagi mahutta, mahakna nongchup lomda chumna hi chalaiba warep tourammi. Asigumba khongchat amagi maramda aphaba amasung chetpa maram ahum lei haina mahakna thajarammi: Ahanbada, mahakki matamgi leipakki mawonggi maram takpa khwaidagi phaba lairiksinggumna, mioiba ayambana malem asi tektekpani haina khanlambasu, Columbus-na malem asi tektekpa natte, koiba amani haina chetna thajarammi. Anisubada, malem koiba asi tasengna leiribadudagi yamna henna pik-i amasung madugi ayamba saruk asi isinggi mahutta leipakni haina mahakna khanlammi. Ahumsubada, America-gi mahadeep nattraga Pacific-ki samudra lei haiba mahakna khangdabagi amasung leigani haina phaoba khanlamdabagi maramna, Asia nattraga Indies-ki samudra mapan adu Spain amasung Europe-ki nongchup samudra mapangi chumna inak thangbada lei haina mahakna khanlammi. Cipango nattraga Japan phaoba lankhatpa lambi apunbadu chaorakna mail 4000-dagi hendaba yai haina mahakna singtharammi.
GSAM 23.1“Mahakki thourang adudi asini: Mahak Europe-tagi houdokkani; mahakki hibu nongchup lomda Japan-gi maikeida lotkani; aduga malem koibagi koina khumlakpa adubu induna, mahakna thiriba mapham aduda mahakpu thunghandri phaoba chatkani. Mahakki pukningdadi, bilaiti heitup ama koina haying amana chatpagumna madu chetpa amasung laiba oina urammi.
GSAM 23.2“Khongchat aduda mai paklabadi mahakna asigumba achouba khudongchaba asi phanggani: Portugal-gi misingna toudaba yadrabagumna lambi koina aduga nakalgi changpham amagumbadagi Indies-ta thungbagi mahutta, mahak mangdagi thongjaodagi chumna changgani.

GSAM 23.3“Mahakki matamgi mi kana amatagumna thabakta sijinnaba masinggi laining, leipakki mawonggi laining amasung hi chalaibagi laining khanglamba mi asina ahanba wapham aduda, haibadi malemgi mawonggi maramdadi, chumlammi; adubu atei wapham anidudi mapung phana lanlammi haiba eikhoina ui.

GSAM 23Laibak phahanba aranba ama

GSAM 23.4“Adum oinamak angakningai oina, mahakki aranbasing aduna maikei amadadi mahakpu mateng panglammi. Lambi lapnagi maramda mahakna lankhiba adu yamna laibak phahanba aranba ama oirammi. Columbus-na malem koibagi achou pik amasung asigumba hi-khongchat amagi tasengba lapna adu achumna singthamlamlagadi, mahakna hi chalaikhiroidaba yai; maramdi Portugal-gi thourang oina thamlamba lambi aduna yamna henna tenba amasung yamna henna chading watpa oigani haiba mahakna khudakta khanglamgani. Aduga America-gi mahadeep adu mahakki lambi adubu khaktana thingduna lei haiba mahakna khanba nattraga karigumba mawong amada mangjounana khangba ngamlamlagasu, madu khaktana mahakpu anouba puthokpa thiba khongchat amada houdokhanlamloidaba yai; maramdi mahakki pandamdi anouba leibak ama thiba nattaduna ariba leibak amada chatnaba anouba lambi ama thibani.”

GSAM 23Chahi kayagi achouba asa

GSAM 23.5Asumna chahi kaya asida chattharakpa Ishworgi misingna Khrista lakpigani haiba asa adu makhoigi mamangda “thawaigi chetpa amasung lengdaba hi thingba yot adugumna” thamjarakle.3 Makhoi kayarak awa ana amasung ot-neibagi marakta pukning wana “He Ibungo, kanbiba lakpadringei phaoba kayam kuigadage?” haina laoraklabasu, makhoi mamang lomda changsinjarakle; aduga Paul-gumna hairakle amasung houjiksu hairi, “Eikhoigi asa, nattraga haraoba, nattraga haraobagi luhup adu karino? Eikhoigi Mapu Ibungo Jesu Khrista lakpiba matamda mahakki mangda leigadaba nakhoi nasamak adu nattabra?”4

GSAM 24Asana Paul-bu pukning panggal piba

GSAM 24.1Mari asida asa asigi pukning panggal piba adugi khudam khara khakna matik chai. Paul-bu Felix-ki mangda aran sire haina pubiraklaga mahak masagi maramda wa ngangba yare haiba matamda, mahakna hairammi, “Makhoina lanna thajaba haina kouba lambi adugi matung inna eina eigi ipa ipusinggi Ishworbu khurumjei, wayel yathangda amasung mangjounana haidokpasinggi lairiksingda iriba pumnamakpu thajei; aduga achumba touba amasung achumba toudaba ani asibasing adu amuk hinggatkani haina eina Ishworgi maphamda asa thamjei, madu makhoi masamaksuna yajariba aduni.”5

GSAM 24.2Agrippa-gi mangda purakpa matamda Paul-na ningthina masa ngakthokchaba wada hairammi, “Houjik eina lepliba amasung wayel phangliba asidi eikhoigi ipa ipusingda Ishworna pibikhraba washakki asa adugidamakni. Eikhoigi salai taranithoina nungthil ahing kanna Ishworgi thougal touduna washak adu phangnaba asa thammi. He Ningthou Agrippa, asa asigidamak Jihudisingna eibu aran silli. Ishworna asibasingbu hinggat-hanbigani haibasi nakhoina karigi thajaba yadaba wapham ama oina khanglibano?”6 Aroibada Cesar-gi mangda leptunaba mahak Rome-da leiba matamda, mahakna Jihudisingda hairammi, “Israel-gi asa adugidamak eibu yotli asina punlibani.”7

GSAM 24.3Titus-ta iba mahakki chithida Paul-na asa adugi maramda mapung phana hairammi: “Maramdi kanbiba pubirakpa Ishworgi thoujal adu mi pumnamakta phonglakle. Maduna eikhoibu Ishworbu ningdaba amasung taibangpangi apambasingbu yadana, houjikki taibangpan asida masa khudum channa, achumba touduna amasung Ishworbu ningduna hingnaba tambiri; aduga thoujal yaoba asa adubu amasung achouba Ishwor amasung eikhoigi Kanbiba Mapu Jesu Khristagi matik mangal leiba phonglakpa adubu eikhoina ngaijari.”8

GSAM 24Asada Peter-na haraojaba

GSAM 24.4Peter-na asa asi adumakgi maramda asumna hairi: “Eikhoigi Mapu Ibungo Jesu Khristagi Ishwor amasung Mapa adubu thagatpa oisanu! Mahakki marang kaiba chanbibagi matung inna, Jesu Khristabu asibasinggi maraktagi hinggat-hanbagi mapanna, ahingba asa amada mahakna eikhoibu amuk pokhanbire; aduga mangba leitaba, amakpa leitaba amasung patthaba leitaba, nakhoigidamak swargada thamjariba phangpham thokpa adu phangnaba eikhoibu pokhanbire. Aroiba matamda phongdoknaba thourang touraba kanbiba adu phangnanaba, nakhoibu thajabagi mapanna Ishworgi panggalna ngakpi senbiri. Houjikti matam kharagi oina makhal kayagi changyengbasingna nakhoibu pukning wahanba tabasu, masida nakhoina yamna haraojari. Nakhoigi thajababu changyengba aduna, meina changyenglaba sana phaoba mangba yabadu khwaidagi henna mamal yamlabani haiba utkani; aduga Jesu Khrista phonglakpa matamda nakhoigi thajaba adu thagatpa, ikaikhumnaba amasung matik mangal phangnaba oisanu.”9

GSAM 25Leisem semgibada Ishworgi pandam

GSAM 25.1Mapugi puyana malem sembibada Ishworgi pandam adu phongdokpi; amasung mangjounana haidokpa waheidagi tunggi matamgi maramda mahakki thourang adusu eikhoina tamjari: “Swargasing semkhiba Mapu Ibungona, malem asi mawong semduna semkhiba Ishwor mahakna asumna hai: Mahakna madu lepkhre, mahakna madu aremba oinaba sembikhide, mi leinaba mahakna madu sembikhi.”10 Mahakna madu semkhraba matungda mioibada pibikhi. Thagat ishei iba aduna hai, “Swarga, haibadi swargasing adu Mapu Ibungogi oibani; adubu malemdi mahakna mioibagi machasingda pibire.”11 Adubu mahakna madu mioibada pibiba matamda mioiba adu achumba oirammi, lousing leiba mi aduna haibagumna, “Eina khanglakpa asi khakni: Ishworna mioibabu achumba oina sembire; adubu makhoina wakhalgi lambi kaya thijare.”12

GSAM 25.2Mapu Ibungona mioiba jatiga leinakhibagi maramda eikhoina paribadu asini, “mahakna Adam-gi machasingbu tonganna khaidokpiba matamda, Israel-gi machasinggi masinggi matung inna mahakna misinggi ngamkhei lepkhi,”13 haibadi mahakki tunggi ningthouleibakki makha ponbasing oina aroibada malemda khomjingadaba achumba Israel-gi masing adugi matung innani. Paul-na masibu wahei asina takpi: “Ishworna ... mi phurup pumnamakpu malemgi mapham khudingmakta leinanaba ee amatadagi sembire, amasung mangjounana lepkhraba matamsing adu amasung makhoigi leiphamsinggi ngamkheising adu leppire; masina makhoina Mapu Ibungobu thijanaba, mahakpu sokthiraga phangjaba yabra haina hotnanabani, mahak eikhoigi mi khudingmakki maphamdagi lapna leiba natte; maramdi mahakki manungda eikhoi hingli, lengli amasung eikhoigi oiba lei.”14 Malemgi maramda leisem semdringeigi pandam asi pangthokpa matamda, “nahakki mising adusu pumnamak achumba touba oigani.”15 Phibam aduda leiba makhoigi maramda amuksu hai, “Leiriba mi aduna, Ei nare, haina hairoi; maduda leiriba misinggi aranbasing kokpigani.”16 Madu “nollukpa misingna malem asi phangjagani; amasung marang kaiba ingthabada makhoi haraojagani” haiba matam adu oigani.17

GSAM 26Khristagi Anisuba lakpa asi semgatpa wari natte

GSAM 26.1Peter-gi anisuba chithida asumna hairi, “Eikhoina nakhoida eikhoigi Mapu Ibungo Jesu Khristagi panggal amasung lakpiba adugi maramda khanghanba matamda, singna semgatpa warising adubu inbikhide; adubu mahakki chaona matik mangal leiba adubu eikhoi masamakki mitna ukhibani. Maramdi thoihenba matik mangal adudagi, Masi eina nungsijaraba eigi Ichanupani, mangonda ei yamna penjei, haiba asigumba khonjel ama mangonda lakpiba matamda mahakna Ishwor Mapa adudagi ikaikhumnaba amasung matik mangal phangbikhi. Asengba ching aduda eikhoi mahakka loinana leiminnaba matamda, swargadagi lakpiba khonjel adu eikhoina takhibani. Mangjounana haidokpa wahei henna chetpa adusu eikhoida lei; nakhoigi thamoisingda numit nganlaktringeigi amasung ayukki thawanmichak thoklaktringeigi marakta amamba maphamda nganba thaomei ama oina madu nakhoina cheksinna inlabadi phagani.”18

GSAM 26.2Mapugi puyagi saruk asida pakhonchatpa aduna chingthakta masak hongbiba adubu Khristagi Anisuba lakpagi sakhi ama oina takpi. Thoudok asi thoktringeigi mamangda eikhoigi Kanbiba Mapuna mahakki pakhonchatpasingda asumna haibikhrammi, “Mioibagi Machanupa mahakki ningthouleibakta lakpiba adu udriphaoba siba tangloi haiba mi khara mapham asida lepli”19—Luke-na irambagumna, “Ishworgi ningthouleibak udriphaoba siba tangloi haiba mi khara mapham asida lepli.”20

GSAM 26.3Washak asi masak hongbiba thoudok adumaktana chum-chumna pangthokkhi. Chingthakki “Darshan” asida, mahakki ningthouleibakta lakpiba matamda phonglakpigadaba mawong adugumna, matik mangalga loinaba Jesubu makhoina ukhi. Siba tangdana swargada pukhatkhiba Elias (Elijah)-bu makhoina ukhi; mahak aduna Mapu Ibungo lakpiba matamda “khudong amada, mit themkhatpa matam amada,” sinaiba phibamdagi sinaidaba phibamda honggatpiba phangadabasinggi mahutta leplammi.21 Maduda sikhraba mi ama oiriba Moses-su leirammi; mahakna Mapu Ibungobu thengnanaba asibasinggi maraktagi hinggat-hanbigadabasinggi mahutta leplammi. Asumna “Darshan” asida mahakna makhoida washakpikhibagumna Khrista mahakki ningthouleibakta lakpiba adugi mityeng ama makhoina phanglammi.

GSAM 27Mangjounana haidokpa asi henna chetpa wahei amani

GSAM 27.1Pakhonchatpasingna masak hongbibagi chingthakta matik mangal leiba mityeng asi ukhrabasu, amasung Ishworna penbiba khonjel adu takhrabasu, pakhonchatpa Peter-na asumna chetna hairi: “Mangjounana haidokpa wahei henna chetpa adu eikhoida lei.” Asi haibana, ningsingpham thokpa matam aduda makhoina ukhiba amasung takhiba adugi mamal hanthahalliba natte. Matam aduda makhoina Ishworgi khonjel amuk takhi; adubu Khristagi Anisuba lakpa phaoba sangduna chatpa mangjounana haidokpagi achouba lamda Ishworgi khonjel toina hannariba adu eikhoida lei. Tasengna, puwarida thungkhre nattraga e-thamkhre haiba mangjounana chetna haidokkhiba wa khudingmak adu eikhoigidamak Ishworgi khonjelni. Wahanthok asidani mangjounana haidokpa wahei adu “henna chetpa” oiribasi. Semdoklaba handokpana masibu “chet-hanle” haina handokli. Kupna haidoklaba wa khudingmak adu thungbana mangjounana haidokpa adu chet-halli. Mangjounana haidoklaba thoudok khudingmak adu thungba matamda, lemhouriba mangjounana haidoklaba thoudoksing adusu tasengna thokkani haibagi washak ama oiri.

GSAM 27Mangjounana haidokpagi mawong

GSAM 27.2Mangjounana haidokpagi mawonggi maramda Mapugi puya kanna neinaba mingchat leiba misingna piriba makhagi sakhising asi panggal lei:—

GSAM 27.3Thomas Newton-na asumna chetna hai, “Mangjounana haidokpa asi mangjounana haidokkhraba amasung samlapna thamkhraba puwarini; puwari asi pangthokkhraba amasung sandokna taklaba mangjounana haidokpani. Taibangpanda minamba mangjounana haidokpasing leirakle; adubu mioiba amasung phattaba thawaisinggi lousing amasung phattaba pukning pumnamak punna phaoba Mapugi puyada e-thamlibagumna asigumba mangjounana haidokpasing ama phaoba semdokpa ngamde.”

GSAM 27.4Ikaikhumnajaraba Isaac Newton-na asumna sakhi pi, “Mangjounana haidokpasinggi waheising pukning changna tabasi achumba singlupki maruoiba saklon amani.”

GSAM 27.5Daktar A. Keith-na hai, “Mangjounana haidokpa asi angakpa thabak kana amataga mannai, amasung madu masamaktasu angakpa thabakni.... Pumnamak touba ngamba Mapugi khonjeltana asibasingbu mongphamdagi kouba ngammi,—pumnamak khangba Mapugi khonjeltana amamba tunggi matamda lotliba pumnamak adu haiba ngammi, madu mioibagidamak asibasinggi leiphamsinggumna changba ngamdabani,—amasung ani asi adumak Ishworgi khonjelni.”

GSAM 28.1Matthew Henry-na hairammi, “Khwaidagi phaba matam oiriba Ishworgi matamda, amasung khwaidagi phaba lambi oiriba Ishworgi lambida, mangjounana haidokpa asi tasengna thunggani. Khristagi wahei khudingmak yamna sengi, maram aduna yamna chetli.”

GSAM 28Mangjounana haidokpagi pandam

GSAM 28.2Khristana mahakki pakhonchatpasingda haibikhiba waheisingdagi mangjounana haidokpa pibibada Mapu Ibungogi pandam ama eikhoina khangba yai. Judas-ki punsida thokkadaba thoudoksinggi maramda mangjounana haidokpiba matamda, mahakna haibikhi, “Madu thokkhraba matamda ei mahak aduni haina nakhoina thajanaba, madu thoktringeigi mamangda eina nakhoida hairibani.”22

GSAM 28.3Mapu Ibungona mangjounana haidokpiba Jishaiya-gi mapannasu asumna hai, “Ei Ishworni, amasung eiga manaba kana amata leite; ahoubadagi aroibadu, amasung ariba matamdagi houraga houjik phaoba pangthoktririba thoudoksing adubu eina phongdok-i. Eina hai, Eigi thourang adu lengdana leigani, amasung eigi aningba pumnamak eina pangthokkani.”23

GSAM 28.4Amuksu, “Eina ahoubadagi hannagi thoudoksing adu phongdokkhre; madusing adu eigi chindagi thoklakle, amasung eina madusing adu utkhi. Eina khanghoudana madusing pangthokkhi, amasung madusing thokkhi.... Eina ahoubadagi nahakpu haikhrabani; madu thoktringeigi mamangda eina nahakpu utkhrabani, nahakna, Eigi lai murtina madusing asi touribani, eigi koktuna semba murti amasung eigi handuna semba murtina madusing asi tounaba yathang piribani, haina haidanabanani. Nahakna takhre, asising pumnamak yengu; aduga nakhoina madusing phongdokloibra? Houjiktagi eina nangonda anouba thoudoksing, nahakna khanghoudaba lottuna leiriba thoudoksing phaoba utkhre. Madusing asi ahoubadagi semkhraba nattana houjik semlibani; nahakna madusing tabagi numit adugi mamangda phaoba nahakna madusing tabikhidri, nahakna, Yengu, eina madusing adu khanglammi, haina haidanabanani.”24

GSAM 28.5Waheising asidagi, mangjounana haidokpa asi Ishworgi maphamdagi lakpani haibagi sakhi oina mangjounana haidoklaba adu thungbagi panggal adu uba phang-i; maduna Ishworbu khangdaba misinggi lai pumnamakki mathakta Mapu Ibungogi panggal leiba adu utpibasuni. Waheising asidagi mangjounana haidokpana achumbagi Mapugi puyada yamna maruoiba mapham lou-i haibadusu uba phang-i. Achumbasing asi tasengba oirabada, mi mayam amana Asengba Mapugi puyagi mangjounana haidokpagi saruksing neinabada khajik khak pukning changba nattraga pukning changdaba asi yamna angakningai oiri.

GSAM 29Mangjounana haidokpa thingjinba natte

GSAM 29.1Mahei tamdabasingna makhoina mahei tamdaba aduna mangjounana haidokpasingbu khangba ngamde haibani. Aduga mahei tamlibasinggi maraktasu, dharmagi thougaloi kharasu haibani: “Mangjounana haidokpasing asi thingjinba oirabani, amasung khangba ngamdabani. Eikhoi pumnamakna khang-i, Phongdokpibagi lairik asi thingjinba lairik oibani.”

GSAM 29.2Phongdokpibagi lairikta ningthina nungsiba Johanbu lairik adu thingjinjaganu haiduna yathang ama pibi.25 Aduga lairik asida mangjounana haidokpagi waasing adu tabasing amasung maduda ikhiba pot pumnamak thaduna yengbasing adubu yaipha pibi haiduna yaipha phongdok-i.26 Thingjinba lairik amada leiba pot adu khangba ngamdrabadi karamna thaduna yenggani? Mosesgi matung inna Ishworna haijare, “Athuppa potsing adu eikhoigi Ebungngo Ishworgi oibani; adubu phongdokpasing adu eikhoi amasung eikhoigi machasinggi oibani, matam pumnamakta, eikhoina yathang asigi waasing pumnamak tougani.”27

GSAM 29.3Ishworna Danielgi mangjounana haidokpasing adu khanghanaba nungsijare haiba mahakki seboksingda haikhiba waasingdagi phong-i. Eikhoi paari: “Nakhoina mangjouna haidokpa Danielna haikhiba mangtakpa thokhanba tukkachaningai oiba pot adu asengba maphamda leppa uparabadi (paaba mahaak aduna khang-u),”28; madugi arthadi Daniel mangjouna haidokpabu khang-u haibani.

GSAM 29.4Mangjounana haidokpa adu khangba ngamdabani haiba wa adugi aran adu Ishworna asi haiduna phongdok-i: “Nakhoida utpiba mang pumnamak asi thingjinba lairiki waasinggumna oirak-i; mi ama mahei tamliba mibu pibi haiduna, ‘Asi pao, eina haijari,’ aduga mahaakna ‘Eina paaba ngamde, maramdi asi thingjinbani’ haibani; aduga maduga loinana mahei tamdaba mibu pibi haiduna, ‘Asi pao, eina haijari,’ aduga mahaakna ‘Eina mahei tamdaba mi oibani’ haibani. Maram aduna Ebungngo haijare, mi asina makhoigi machinna eingonda naksilli, amasung makhoigi chinbanna eibu ikai khumnei, adubu makhoigi thamoi eingondagi lapna thamlare, amasung makhoina eibu kiba adu misinggi yathangna tambibani. Maram aduna yeng-u, eina mi asigi marakta angakpa thourang ama, angakpa amasung yaipha thokpa thourang ama tougani; makhoigi mahei tamlibasinggi lousing adu mangjani, amasung makhoigi khangba mi oibasinggi khangba adu thingjani.”29 Mangjouna haidokpana hairiba mising aduna mangjounana haidokpagi achumba wa adugi matung inna chatlamlabadi, makhoina Ishworgi yathangdagi lapthoktuna mahakki yathangsinggi mahutta misinggi yathangsing thamba tabiramloi.

GSAM 30Mangjounana haidokpa mi amagi wa takpani natte

GSAM 30.1Mangjounana haidokpa aduda mi kayana khangba ngamdaba thokkhiba adu aruba, athuppa amasung khangdokpa aruba artha ama leibagi maramna natte. Sebok Pitarna asi haiduna haijare: “Asi ahanba khangjaba oina khang-u, lairikta leiba mangjounana haidokpa amasu mi amagi wa matung inna takpani natte. Maramdi ariba matamda mi amagi ningbagi mapanna mangjounana haidokpa thokkhiba natte; adubu Ishworgi ashengba misingna Thawai Ashengbana makhoibu lamjingbada wa haikhi.”30 Wa asi aduna phong-i maduna mangjounana haidokpa khangnabagidamak mapung phaba pot adudi mangjouna haidokpasinggi mapanna wa haikhiba Thawai adubu phangba oibani. Thawai asi adubu, mahakpu thijinduna haijabasing pumnamakpu pibi haiduna ikhibani, “Mahakna nakhoibu achumba pumnamakta lamjinggani.”31

GSAM 30Mangjounana haidokpa thokkhraba

GSAM 30.2Mangjounana haidokpa yengbada mitamdraba khudamsing ama yaipha khangjaba oina thouna thambadagi leirasi: aranba keidounungda toudaba Ishwor adu mangjounana haidokpagi mapu oibani; amasung mangjounana haidokhiba wa adu thokkadaba matam lakpa matamda, haidokkhiba thoudok adumak thokkani. Amasung, mi singna kari tougadage haiba adu mangjounana khangba panggal leiba Ishworna thoudok ama thokkadaba matam adu leppirabadi, matam adu lakpa matamda mangjounana haidokpadu achumna thokpa phang-i. Atoppa waheida hairabadi, achumba thokpagi damak lepkhraba matam aduda mangjounana haidokpagi aranba thokpa ama thokpa asi oithokpa yadabani. Asi thajabagi wa adugi matung inna, Ishworgi achumba pao asi malemda piba matam lakpa matamda, pao adu matam pumnamakta phongthok-i.

GSAM 30.3Matam amada, lairik asi iba eina mangjounana haidokpagi thokkhraba adugi maramda wa ama haikhiba matungda, thajaba leitraba mi ama laklaga haijare, “Mangjounana haidokpasingbu takliba nakhoidi yamna laibak phabani haina eina nakhoibu thagatchari. Nakhoygi itihas yengbada, mangjounana haidokpagi matung inna thouna phangliba pot adu nakhoina yam thouna phang-i.” Eikhoi khumlak-i, “Maramdi maduna phang-i, madudi phanghanaba shemkhibani. Nakhona khutki thambagi potsinggi maphamda khutki thambagi pot ani louthoknaba chatlabadi, nakhoigi khutki matung inna phangba khutki thambagi pot adu phangjagani haiba nakhoina ningsingba ngamgani?” Mahaakna khumlak-i, “Ngamgani, maramdi makhoina khutki matung inna shemkhibani.” Eikhoi haijare, “Madugumna Ishworna mi singna karigumba tougadage haibu khanglammi amasung makhoigi maramda mangjouna haidok-i; mi adusingna thabak toubagi phibhamda lakpa matamda mahakna haikhiba thourang adugi matung inna tou-i. Achumba itihas thaduna mi adusinggi thourang adu ik-i; amasung mangjouna haidokhiba wa aduga yakna yengbada mapung phaba khutki thambagi pot ama oirak-i.”

GSAM 31Mangjounana haidokpa amamba maphamda mangal ama

GSAM 31.1Sebok Pitarna mangjounana haidokpa adubu amamba maphamda mangal shingba ama oina yengjaba haijare. Mangjounanagi mangal leitrabadi, matam matunggi adu amamba pumnamaktani. Mangalgi thabakdi amamba adu sandokpa, amamba maphamda chatpa matamda chatnaba lambi adu uhanba, amasung chatpa mi aduna khoni-khoni lambi adu uba amasung khanba ngamhanbani. “Nanggi wa,” haiduna samgi lairik ik-i, “eigi khongda thaomei ama oibani, amasung eigi lambida mangal oibani.”32 Lousing leiba mi aduna haijare, “Achumba misinggi lambi adu mangalgi shingba oigani, mangal aduna mapung phaba numit phao henna henna shing-i.”33 Maram aduna eikhoi matamgi isingda chatpa matamda khang-i, Ishworgi wa, aduga mangjounana haidokpagi thokkhrabasinggi maramda, henna henna phongthok-i. Maduna Lairik Ashengba paaba mi aduda mahakna ngakkadaba mangal amasung matam pumnamaktagi leiba numitki lambida thouna leibani haibu henna henna phong-i.

GSAM 31Edendagi aroiba phao thoidok hendokpa thoudok ahum

GSAM 31.2Edendagi aroiba phao Ishworgi misinggi lambi adu lairik asigi mangalda yengbada, thoidok hendokpa thoudok ahum lei. Ahanba adudi Kristugi ahanba lakpa, mahakki hakchang oina pokpa, Emmanuel lakpa, Ishwor hakchangda phongthokpa. Anisubadi ariba amamba chahisinggi matungda thokhiba achouba singlup sem-sinba aduni—1260 chahi misingbu ot-neikhiba matam, Ishworgi wa adu khajiktang nattana loina acham chamba misingdagi lotlamba, amasung singlup adu mahakki phamthokpa maphamdagi thoklaktuna, mising pumnamakna paaba amasung mahakki khalliba khangba ngamhanbagi damak lairik adu pumnamakki maphamda thamkhiba. Ahumsubadi eikhoigi Ebungngo amuk lakpa; taaibang asi hourakpada mahakki mangjouna haidokpasing pumnamakkina wa haikhiba pot pumnamak amuk phanghanba matam adu piba; maduna “chahigi yai-thoknaba” adu loisinba, pap amasung achumbani marakta yai-thoknaba adu loisinba, amasung chahi pumnamakna thajaba thokpa mahakki matamgi yaipha adu piba matam oigani.

GSAM 32Mangjounana haidokpa aroiba phao lambi khudamsing pibi

GSAM 32.1Eikhoigi khongthang adu lamjingnaba mangjounanagi achumba wa adubu mangal ama oina taba, amamba maphamdagi achumba lambi adu phangba, adugi matung inna matamgi ising adu chatpa matam pumnamakta Kristugi anisuba lakpa phao mangjounanagi wa aduda lambi adu thouna khudam thamliba phangjagani. Asi oirabadi, mangjounanagi mangal adu thouna yenglibasingna achouba numit adu naksu lakpa haibagi khudam amasung khudamsing adu khangjagani; aduga Ishworgi thabak adu achumba paojelsingda thouna chatpa, mahak lakpa matamda mi kanglup ama shanti oina phanghanaba shemkhiba thabak adu yengjagani.

GSAM 32.2Lairikna haijare, Ebungngogi numit adu mi pumnamakta “ahingda lakpa huranba ama oina”34 lakpagani; adubu Ebungngogi wa aduda leibasing adugi maramda asi haijare, “Ichin-inaosing, nakhoi amambada leirabasing natte, maduna nakhoibu numit aduna huranba ama oina thaduna louthokloi. Nakhoydi mangalgi machasing amasung numitki machasing oibani.”35

GSAM 32Ebungngogi lamjingbasing ningsing-u

GSAM 32.3Anisuba lakpagi ihouda Ebungngona lamjingkhiba adu ningsingbada, mahakki misingna makhoigi damak mahakki ngakpi senbiba amasung panggal phongthokpasing adu matam pumnamakta ningsinggadabani haiba Ishworgi thourang oikhiba adu khangjagani. Israelnagi Ishworgi maphamdagi leplakpagi maram piba matamda, samgi lairikna haijare, “Makhoina makhoigi kanbiba Ishwor adu ningsingde; mahakna Misorda chaoba thourangsing toukhiba, Hamgi leibakta angakpa thourangsing amasung akiba phanghanba thourangsing Angangba Samudragi nakanda toukhiba adu ningsingde.”36 Israelgi damak Ebungngona lamjingkhiba adu ningsingba phaba oirabadi, eikhoigi damaksu madugumna touba phaba nattra? Samgi lairikna yaipha oina amuk haijare, “Eigi thawai, Ebungngo adubu yaipha pibi; mahakki phangbasing pumnamak ningsing-u.”37

GSAM 33.1Chahi pumnamakta Ebungngona achouba achumba wa ama lei, mahakki thoujalgi mapanna mi kanglup ama papki minai oibadagi thokhanba amasung swargagi Canaan-da changnaba matik chaohanba. Achumba wa asi phongthokhansing aduda Ebungngona toukhiba thourang adu yengba yaipha oigani.

GSAM 33Khwaidagi pikpa pambeisingdagi achouba maheising—D’Aubigné gi sakhi

GSAM 33.2D’Aubigné-na mahakki singlup sem-sinbagi itihasda haijare, “Chahisinggi matung inna mahakki thabak shemliba Ishworna mahakki matam lakpa matamda khwaidagi panggal sonba khutlaisinggi mapanna madubu mapung phanghan-i. Khwaidagi pikpa pambeisinggi mapanna achouba maheising thokhanba asi Ishworgi yathangni. Taaibanggi pot pumnamaktasu thokpa yathang asi itihasda su leiri.”38

GSAM 33.3Ariba matamda Ishworna mahakki damak mi ama khwaidagi tonganba leibak ama oina shemnaba mi ama thijinduna Abrahambu, Ishwor khangdaba misinggi marakta Chaldea-gi Ur-da leiba mibu koukhi. Mahakdagi mi kayamarum pokle; adubu makhoibu leibak ama oina yaipha piba matamda swargagi Ishworna haijare, “Ebungngona nakhoibu mahakki nungsiba pibi, nattraga nakhoibu khanbi haibadi nakhoi mi pumnamaktagi henna yam oibani haibagi maramda natte; nakhoidi mi kanglup pumnamakki marakta mashing khwaidagi tappa oirammi.”39

GSAM 33.4Aduga amuk, Ishworna mahakki misingbu Misor-da minai oina leibadagi thokhanba matamda, mahak angang oiringeida mahakki imagi yumda tha ahum lottuna thamlamba mi ama adubu makhoigi mapu oina khankhi; matangda kounagi acham chamba thummuk ama shemduna pitcha pithoklaga Nile isingda thambirammi. Moses asi, adubu, khangba matam phanglaba matamda, “matam kharagi papki nungngai itao” phangbagi mahutta Ishworgi misingga loinana awaba khaangbagi lambi adu khankhi.40

GSAM 34Gideongi maipakpa

GSAM 34.1Madu matungda Ishworna Israelbu Midian amasung Amalekdagi kanbina, makhoina leibak aduda “mashing yamna leiba koujengsing” oina laklaga, leibakki chaorakpasing adu manghan-i, amasung “Israelgi damak cha-ba pot leitraba, mesing, san, nattraga gadha ama leitraba” matamda, Ishworna Gideonda swargadut ama thakkhi. Joashki macha asina gehu khajik nethattuna mahakki yeknabasingdagi lotpa tabirammi. Swargadutna mahakna Israelbu kanbigani haijabada, Gideonna angakpa oina haijare, “Eina karamna Israelbu kanbige? Yeng-u, eigi emungdi Manasseh-da sen leitraba oibani, amasung eina eigi mapagi yumda khwaidagi matik hanthaba mi oibani.”41 Mi asina, nungsitaba amasung sen leitraba oiragasu, mahakki mi 300 ga loinana acham chamba thaomeising amasung chaphusing puduna thokle (mi ama adugi khangba matung inna asi aranba oigani), aduga Ishworbu makhoigi panggal oina thamduna chaoba maipakpa ama phang-i. Kanbiba phangdringeigi mamangda Gideonna mangjouna haidokpa Amosna haikhibagum tengtha naoiba wa ama haiba ngamlamgani: “Kana mapanna Jakob hourakkani? Mahakdi pikpa oibani.”42

GSAM 34cha-thum thambagi maphamda pokpa macha

GSAM 34.2Ebungngona thambiba matam lakpa matamda malemgi kanbiba mi adu pokle, aduga mesinggi ngakpasingna mahakpu cha-thum thambagi maphamda leiba phang-i. Mahakki malemgi emungna nungsitaba adubu yaipha leiba thabak oina toubasing adu tou-i. Malemda mahakki sen leitrabagi maramda Kanbiba mi aduna haijare, “Lamhui-singgi makol lei, amasung atiyagi uchek-singgi mahum lei; adubu Mi Machana mahakki makok thamnaba mapham leite.”43 Mahakna mahakki seboksing adubu “hanthaba thakki misinggi marakta leibasing, makhoi khwaidagi hanthaba thakki mising nattarasu, mayai thakki misinggi chang youdaba” haibasingdagi khankhi. Asi pumnamakna malemda thabak asi mi amagi natte, Ishworgi oibani haibu phonghanbagi thourang oikhi.

GSAM 35Lousing leiba mi kayana koude

GSAM 35.1Ahouba singlupki matamda thabak adugi maramda Paulna haijare: “Ishworgi apangba oiba adu misinggi lousingdagi henna lousing leibani; amasung Ishworgi panggal sonba oiba adu misinggi panggaldagi henna chaobani. Ichin-inaosing, nakhoigi kouba adu yeng-u: hakchanggi matung inna lousing leiba mi kayasu, panggal leiba mi kayasu, amasung achou asangba mi kayasu koude; adubu Ishworna lousing leiba misingbu ikaihanbagi damak malemgi lousing leitraba potsing adu khankhi; Ishworna panggal leitraba pot adu panggal leiba pot adu ikaihanbagi damak khankhi; aduga malemgi hanthana yengba potsing amasung yenglamdaba pot adu Ishworna khankhi, yaodaba pot oina leiba pot adu manghanbagi damak. Masi mi amattana mahakki maphamda chaothoktanabani.”44

GSAM 35singlup sem-sinbagi maphamda nungsitaba mising

GSAM 35.2Chahi chama 16-suba asigi chaoba sem-sinba misinggi punsida asi adu yeng-i. Itihas ikhiba mi aduna haijare: “sem-sinba mi Zwingle-na Alpine-gi mesing ngakpagi yum ama thokle; Melanchthon, singlup sem-sinbagi lousing tamliba mi adu, loha shemba mi ama chakkhagi maphamdagi thokle; aduga Lutherdi sen leitraba kol thokpa mi amagi yumdagi thokle.” Lutherna mahakki maramda haijare: “Eigi ima amasung mapadi sen leitrabani. Eigi mapa lo-shemba mi ama oirammi (matungda kol oirammi), aduga eigi ima-na mahakki machasingbu chaohanbagi sen phangnaba matam kayada mahakki maningda u pubirammi. Makhoyna eikhoigi damak khwaidagi awaba thabak toukhi.”

GSAM 35.3Sebok Jakobna Ishworgi thabakta mi kouba adugi maramda haijare, “Eigi nungsiba ichin-inaosing, taba; asi malem asigi sen leitrabasingbu Ishworna thajabada sen leiba oina amasung mahakpu nungsibasingda washakpikhraba ningthou leibak adugi yumlepcharsing oina khankhrabani haiba nattra?”45

GSAM 35Ahanba Methodist-sing

GSAM 35.4sem-sinbasinggi lambi adu Methodistgi ahanba matam phao yengbada, lemna piba thoujalgi watam asi thouna phongthokkhiba matamda, Ishworgi panggalga loinana thokkhi. Wa asi Kristugi nungsitaba amasung mi singda thouna piba matungda, amasung thajabagi thawai oina louthokpa matungda, thajabasingna makhoigi mamanggi papsing kokpiba phang-i; aduga makhoibu ashengba punsi pumnamakta piba panggal ama phang-i. Methodistgi ihou asi nungsitaba mapham ama oina hourak-i, amasung dharmagi thougaloi amasung singlupki mi pumnamakki thajaba amasung achumba thajabagi matung inna yaipha phang-i.

GSAM 36.1Anisuba lakpagi ihouga loinana leiba thourang amasung punsigi cheithengsing adu yengbada, Ishworgi thabak pumnamaktasu mi adu thabak toubagi mi ama oina leibadagi hourakpa adugumna, mahakki hourakpadu sen leitraba amasung mi khara adugi marakta thokkhi haibu phang-i. Adubu asi maram oina kana amatana madubu aranbani haina warep touganu; ahanbada achouba thabak asigi yumpham oiriba sakhising adu cheksinna yeng-u, nattrabadi Ebungngo-na asumna hangkhiba mising adugi phibhamda leirakpa yai: “Apikpa potsinggi numit adu kanana usitkhibage?”46

GSAM 36Eck-na Luther-da khumlakpa wa

GSAM 36.2Makhoi kharana amasung kayana thajabani haibagi maramna dharmagi wa ama achumba nattraga aranba haibagi wa haibagi matik leirabasinggi damak, Luther amasung Eck-gi marakta thokkhiba wa haibagi khara eikhoi phang-i. Lutherna lairik aduda mahakki mapham thamduna, mi singgi khalliba adu Ishworgi wa adugi mathakta thamgani haiba yathang adu thaduna, Eck-na noknaba wahei asisingna khumlak-i: “yathang piba mahei tamliba-na nollukchaba amasung chaothokchadaba matouga loinana mahakki maphamda, masi marup amattana, achouba mapusing, ningthou purohit-sing, yathanggi mepham-sing, mahei tamlibasing amasung mahei tampham-singgi mathakta khumthaduna, makhoigi lousingdagi henna khangba haibagi matik thajabada eina angakpani. Ishworna mi kayagi ashengba mi-sing amasung thawai pithokhiba mi-singdagi achumba adu yathang piba mapa lakpa phao thinglammi haibadi angakpa oigani.”

GSAM 36.3Zwingle-na Zurich-da John Faber-da haikhiba wa aduna Eck-ki wa adubu khumjaba ngamgani. Faberna hairammi, “Chahi 1200 chuppa leiraklamba ariba yathangsing adu thaduna, Krista thajabasinggi malem adu chahi 1400 chuppa aranba oirammi haiba khangba phao hourakpa adugi maramda eina yam angakpani.” Zwingle-na thuna khumlak-i, “Wa ama aranba oirabadi thajabagi chahi 1400 leirabasu aranbani. Ishworbu khurumbada hounabi adugi ariba oibadu matik leite; adubu asengba lairikta madugi maram nattraga sakhi leirabadi matamgi ariba oiba adu matik leigani.”47

GSAM 37Ebungngogi wa amasung misinggi lousing

GSAM 37.1“Achumba karino?” haiba wahang adu Ebungngogi wa adugi mapanna leppagi mahutta misinggi khallibasingda thajabagi khudongthiba adu mangjouna haidokpa Hoseana asi haiduna phong-i: “Nakhoina aranba adu loubuk oina loukhi; nakhoina pap adu loukhi; nakhoina minambagi mahei chakhi, maramdi nakhoina nakhoigi lambi amasung nakhoigi panggal leiba misingda thajare.”48 Mi-gi thamoina matam pumnamakta mi-da thajaba pammi; adubu Ebungngona “hougatlaga malem adu yamna kiningai oina yotpa” matam adu naksu laklibada, mangjouna haidokpa Yesaiana asi haijare, “Mi-da thajaba adu thadok-u; mahakki nungsadi mahakki nakhunda leibani; mahakpu kari matik oina yenggani?”49

GSAM 37.2Asigi maramda lairikna eikhoibu eikhoigi khudongthiba adu khanghanbada, Anisuba lakpagi ihou adubu nungsitaba hourakpagi maramna nattraga malemgi mikta chaoba oina kouba misingna mahakki thabak adu thadaba maramna khudakta aranba oina wa haidokkanu. Adubu mi pumnamakna mahakki waasing adu thouna yengjagani. Achumba wa asi matik chaoba pot oibani; maduga changdamnabada mi singgi khalliba adu mamal leitraba maham khaktani.

Notes

  1. 2 Timothy 1:9 ↩
  2. David H. Montgomery, America-gi puwarigi maruoiba achumbasing, 1902-gi phongdokpa, lamai 8, 9. ↩
  3. Hebrews 6:19. ↩
  4. 1 Thessalonica 2:19. ↩
  5. Pakhonchatpa 24:14, 15. ↩
  6. Pakhonchatpa 26:6-8. ↩
  7. Pakhonchatpa 28:20. ↩
  8. Titus 2:11-13. ↩
  9. 1 Peter 1:3-7. ↩
  10. Jishaiya 45:18. ↩
  11. Thagat Ishei 115:16. ↩
  12. Pao Sandokpa 7:29. ↩
  13. Anisuba Wayen 32:8. ↩
  14. Pakhonchatpa 17:26-28. ↩
  15. Jishaiya 60:21. ↩
  16. Jishaiya 33:24. ↩
  17. Thagat Ishei 37:11. ↩
  18. 2 Peter 1:16-19. ↩
  19. Matthew 16:28. ↩
  20. Luke 9:27. ↩
  21. 1 Corinth 15:51, 52 ↩
  22. John 13:19 ↩
  23. Jishaiya 46:9, 10 ↩
  24. Jishaiya 48:3-7 ↩
  25. Phongdokpiba 22:10 ↩
  26. Phongdokpiba 1:3 ↩
  27. Anisuba Wayen 29:29 ↩
  28. Mati 24:15 ↩
  29. Yesaia 29:11-14. ↩
  30. 2 Pitar 1:20-21. ↩
  31. Johan 16:13 ↩
  32. Sam 119:105. ↩
  33. Paorou 4:18. ↩
  34. 1 Thessalonika 5:2; 2 Pitar 3:10 ↩
  35. 1 Thessalonika 5:4,5 ↩
  36. Sam 106:21,22. ↩
  37. Sam 103:2 ↩
  38. singlup sem-sinbagi itihas, lairik 2, yot 1, wak 1 ↩
  39. Anisuba Wayen 7:7 ↩
  40. Hebru 11:25 ↩
  41. Wayel yengbasing 6:4,5,15. ↩
  42. Amos 7:2 ↩
  43. Mati 8:20. ↩
  44. 1 Korinth 1:25-29 ↩
  45. Jakob 2:5 ↩
  46. Zakaria 4:10 ↩
  47. Wylie-gi Protestant-singgi itihas, yot 12, wak 16,17; Cassel-gi phongba, p. 458 ↩
  48. Hosea 10:13. ↩
  49. Yesaia 2:22 ↩

Note

Back