Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
29 / 31
29 / 31

Pandup 26 — Eikhoigi mapan leibakki dharmagi pao sandokpagi thabaksing

John Norton Loughborough

GSAM 403.1“Asumna i-i: Mahakki maramda haibidaba makhoina ugani; amasung tadaba makhoina khanggani.”1

GSAM 403.2United States-ki wangmada leiba leipham amada eikhoigi ahanba dharmagi pao sandokpagi thabak 1874-da hourammi. Matam aduda Ahal J. N. Andrews-pu Switzerland-da tharammi, amasung mahakna mapham aduda thabak hourammi.

GSAM 403EUROPE MAYAIGI THABAK TOUPHAM

GSAM 403.3Matam aduda dharmagi pao sandokpagi thabak asigi manungda leibak 8 yaorammi; madudi Switzerland, France, Italy, Turkey, Belgium, Spain, Portugal amasung Greece-ni. Lamdam aduda mi 140,000,000 leirammi.

GSAM 403.4Eikhoigi dharmagi singlup asigi mi masing yamdaba matam amada, asuk yamna chaoba lamdam amada dharmagi pao sandokpagi thabak houhanba phibamsing asigi maramda mapham asida haiba matik chabani.

GSAM 403Ahal Czechowski

GSAM 403.51865 chahida, Houjikki achumba lousinkhraba, Polish Catholic purohit oirambadagi thajaba honglakpa Ahal M. B. Czechowski-na, mahakpu Europe mayaida dharmagi pao sandokpa mi oina thananaba eikhoigi misingda pamjakhirammi. Matam aduda madu touba ngamdrabana, mahakna Boston, Mass.-ki Chayolgi ahanba numit ngakpa Adventistsingda mahakki wakhal haijarammi. Makhoina mahakpu eikhoigi misingga mari leinadaba mi amani haina khallamba yai. Karamna oirabasu, makhoina mathou taba senpham phanghankhi amasung mahakna chatningba dharmagi pao sandokpagi thabak aduda thakhi.

GSAM 404Switzerland-da Potthaba numit ngakpa mising

GSAM 404.11866-da mahakna Switzerland-gi Tramelan-da Potthaba numitki achumba amasung Ahumsuba swargadutki paojel tambirammi. Thabak adugi mahei oina Potthaba numit ngakpa misinggi kanglup ama thoraklammi. Matam kuidraba matungda mahakna makhoibu thadoktuna Hungary-da Paojel tambinaba chatkhi. Mahakna Tramelan-gi kanglup aduda America-da eikhoina touriba thabak adugi maramda kari amata haidrabasu, makhoigi manunggi Albert Vuilleumier-na English lirik paba ngammi. Mahakna thouna onnadana Anisuba lakpagi amuk yengsinbagi chephong ama ukhi. Asigumna leibak anigi marakta chithi thajin thadok touba hourammi.

GSAM 404Ahal Erzenberger-pu America-da thaba

GSAM 404.21869-da Tramelan-gi James Erzenberger-pu English lon tamnaba amasung Numit taretsuba Adventistsinggi dharmagi tambiba amasung chatnabisingsu henna mapung phana khangnaba America-da tharammi. Mahak Jun 18-da Battle Creek-ta thunglammi amasung America-da chahi 1 amasung tangkhai leirammi. Hallakpagi khongchatta mahakna 1870-gi Septembar 9-da New York thadoklammi. Chahi adumakki Jun thada Ademar Vuilleumier-na leibak asida laklammi amasung chahi 4 rom leirammi. Mahak masagi leibakta hallakpa matamda Ahal Andrews-na mahakka loinakhirammi. Makhoi 1874-gi Oktobar 16-da Neuchatel-da thunglammi.

GSAM 404.31875-da Ahal D. T. Bourdeau amasung mahakki imungna America thadoktuna France-ta chatkhi. Kanglupki wayenlupna makhoibu mapham aduda thabak tounaba lepkhirammi.

GSAM 404French lon-gi chephong ama hourakpa

GSAM 404.4Mathanggi chahi 1876-gi Julai thada Basel, Switzerland-da French lon-gi Les Signes des Temps (Matamgi khudamsing) kouba chephong ama phongdokpa hourammi. Chahi 6 matungda, 1882-gi Me 13-da Ahal Haskell-na New York sahardagi Europe-ta hi tongduna chatkhi. Dharmagi pao sandokpagi khongchat asida mahakna Switzerland-da matam khara leirammi.

GSAM 405Ahal Whitney Basel-da chatpa—Ahal Andrews-ki siba

GSAM 405.11883-gi Julai 26-da Ahal B. L. Whitney amasung mahakki imung Basel-da thunglammi. Hakchang phatta chatliba Ahal Andrews-ki potlum hanthahanbinaba dharmagi pao sandokpagi thabak adubu yengsin tounaba Malemgi apunba mephamgi wayenlupna mahakpu lepkhirammi. Tha khara matungda, chahi adugi Oktobar thada, Ahal Andrews leikhidre.

GSAM 405.2Ahal Andrews-na apikpa matamda awangba maheiroisangsing amasung mahei lenba sangsinggi kannaba phanglamde; adum oinamak mahak mahei mayam khangba mi ama oirammi. Malemna masamakna tamjaraba nattraga masagi pangalna thorakpa mi haina kouba adugumbani. Thawai yaona tamjarabana mahakna Latin, Greek amasung Hebrew lonsing ningthina khanglammi; matunggi chahisingda French lonsu khanglammi. Europe mayaigi dharmagi pao sandokpagi thabak houba amasung makha tana toubada mateng pangnaba mahakna French lon tamlammi. Mahakki punsigi aroiba chahi 6 aduda mahakna mapham aduda thabak tourammi; French lon-gi Les Signes des Temps-da irammi amasung chephong adu phongdoklammi, aduga lon adudamak dharmagi wa sandoklammi. Asumna thabak touringeida mahak sikhirammi.

GSAM 405Hidakloi Kellogg Europe-ta leiba

GSAM 405.31883-gi wasanta matamda Hidakloi J. H. Kellogg-na hidak layenggi thijinba tounaba Europe-ta chatlammi. Eikhoigi dharmagi pao sandokpagi mapham khudingmakta mahak numit khara khara leirammi. Mahakki lakpasing aduna thabak touribasingbu yamna thougatlammi. Maru oina, Basel-gi thabak adugi maramda mahakna pibiba paotak adu Ahal Andrews-na yamna matik charabani haina lousinkhirammi.

GSAM 405Ahal Butler-na Europe-ta chatpa

GSAM 405.41883-gi Oktobar thada pangthokpa Malemgi apunba mephamda yariba makhei thuna England-da chephong ama phongdokpa hounaba paotak pikhi. Mepham asida yakhaba atoppa wayel amagi matung inna, Ahal George I. Butler, M. C. Wilcox amasung A. C. Bourdeau-na Europe amasung England-gi thabakta mateng pangnaba chatkhi. Ahal Butler 1884-gi Februwari 27-da Scotland-gi Glasgow-da thunglammi. Mapan leibakki dharmagi pao sandokpagi maphamsingda Ahal Butler-na chatpagi pandam amadi, mapan leibaksingda thabak makha tana toubada nangba awabasing amasung madusingbu karamna ngamgani haibadu masamakna yengduna khangnabani. Mahaksu Basel amasung Europe mayaigi thabak touphamda matam khara leirammi. A. C. Bourdeau-na Alps-ki tampaksingda leiba French mising, Waldenses-singgi marakta thabak tourammi. M. C. Wilcox-na England-da namthokpa amasung chephonggi wa semdokpa (editor-gi) thabakta changsillammi, amasung 1886-gi aroiba phaoba leirammi.

GSAM 406Basel-da Lairik phongdokpham sagatpa

GSAM 406.11884-da Basel-da Imprimerie Polyglotte (ming adugi arthadi lon mayamda namthokpa haibani) kouba Lairik phongdokpham adu sagatlammi. 1885-gi March thada Malemgi apunba mephamgi wayenlupna H. W. Kellogg-pu Basel-da chattuna namthokpham adugi mathou taba yantrasing leinaba yakhirammi. Mahakna madu toukhi, amasung asumna ariba Basel saharda Numit taretsuba Adventistsinggi oiba, khutlai matik chana leiba namthokpham ama lepkhatlammi.

GSAM 406.2Ahal Butler Europe-ta leiringei matamda, Basel-gi phongdokpham aduda Herold der Wahrheit (Achumbagi pao sandokpa) kouba German chephong ama namthoklammi. Chahi adumakta phongdokpham asidagi Roumanian chephong ama, Adevărulu Prezentu (Houjikki achumba), su phongdoklammi. Adudagi atoppa amasu Italian londa L’Ultimo Messagio (Aroiba paojelsing) kouba phongdoklammi. Aroiba ming panliba chephong ani asimak lamai 16 panba, tha 3 khudinggi phongdokpa chephongsing oirammi. 1884-gi Oktobarda Swiss Leibakki singlupsinggi mephamda, chahi adugi manungda chephong 4 asigi apunba 146,000 namthoktuna yenthokkhre haina haikhi. 1895 phaoba, Basel-da ot-neiba leibagi maramna namthokpham adu sahar adudagi Germany-gi Hamburg-da thangdringeigi matam phaoba, tonganba lon 11-da lairiksing amasung lairik machasing phongdoklammi; madusingdi French, German, Italian, Roumanian, Spanish, Bohemian, Russian, Dutch, Hungarian, Armenian, Turkish amasung Turkish-Greek-ni. Asumna madugi mingna takpa adugumna, madu “lon mayamda namthokpa” loisang ama oirammi.

GSAM 407Shrimati White-na Europe-ta chatpa

GSAM 407.11885-gi Septembar 3-da Shrimati White, mahakki machanupa W. C. White amasung imung Basel-da thunglammi. Makhoi ariba leibaksing aduda chahi 1 amasung tangkhai leirammi, Europe mayaigi thabak touphamda leiba dharmagi pao sandokpagi maphamsingda chatlammi, amasung mapham tongan tongansing aduda mamal thokpa ngamdraba thougal tourammi.

GSAM 407Swiss Leibakki singlupsinggi mepham sindokpa

GSAM 407.21885-gi Septembar 10-da Swiss Leibakki singlupsinggi mepham sindoklammi. Matam aduda pikhiba paoda, mepham aduda Khut tinna katthoklaba dharmagi thougaloi 1, dharmagi thabak tounaba ayaba phanglaba mi 7, singlup 10 amasung singlupki mi 224 leirammi haina haikhi. Makhoina mamanggi chahida Tara thokpagi sharuk ama oina $1,645.11 pikhi. Masigi mathakta thabak adugidamak $2,041.22-gi katthokpa pikhi.

GSAM 407Ahal Waggoner Europe-ta leiba

GSAM 407.3Shrimati White, W. C. White amasung imungna 1887-da America-da hallaklammi. Chahi adumakta Ahal J. H. Waggoner-pu Europe mayaigi dharmagi pao sandokpagi thabakta changsinbinaba koujakhirammi. Mahakna thabak toupham asida chahi 2-gi henna thabak tourammi, amasung matam asida Basel-da mahakki leipham oihankhirammi. Mamangda haikhiba adugumna, sahar asida mahak 1889-gi Epril 20-da leikhidre.

GSAM 407.4Ahal Whitney-gi hakchang phattarakpa amasung matungda 1889-gi Epril 9-da sikhaba adusu dharmagi pao sandokpagi thabak asida atoppa akiba potlum ama oikhi.

GSAM 407Ahal Robinson Europe-ta leiba

GSAM 407.5England-da thabak touriba Ahal D. A. Robinson-pu Ahal Whitney-gi mahutta khankhi. Mahakna lamdam asida chahi 6 rom ningthina thabak tourammi. Adudagi Malemgi apunba mephamgi koujaba matung inna, 1895 chahida mahak India-da chatkhi. Mahakna chatkhibana atoppa thabak yengsinba mi ama leppa mathou takhi.

GSAM 408Ahal Holser thabak toupham adugi yengsinba mi oiba

GSAM 408.1Mapham asigida Ahal H. P. Holser-pu khankhi; masigi mathakta Europe mayaigi dharmagi pao sandokpagi thabak apunbagi yengsinloi oinasu mahakpu khankhi. Mahakna mapham asida chamthadana amasung ningthina 1901 phaoba thabak tourammi. Matam aduda mahaksu lainagi pangalna maithiba pirammi. Mahak 1901-gi Septembar 11-da Colorado-gi Canyon City-da leikhidre.

GSAM 408.2Asigumba awaba phibamsing leirabasu, dharmagi pao sandokpagi thabak adu chaokhatlammi amasung thabak mangda chatlammi. 1895-da Malemgi apunba mephamda pikhiba paona madu utli. Pao aduna hairi madudi, Europe mayaigi Leibakki singlupsinggi mepham aduda singlup 19 amasung singlupki mi 484 leirammi; makhoina mamanggi chahida Tara thokpagi sharuk ama oina $4,378.18 pikhi. Matam aduda makhoigi Khut tinna katthoklaba dharmagi thougaloi 4 amasung dharmagi thabak tounaba ayaba phanglaba mi 5 leirammi.

GSAM 408GERMAN-RUSSIAN DHARMAGI PAO SANDOKPAGI THABAK

GSAM 408.31870-da Prussia-gi Elberfeld-ki manakta leiba singlup amagi dharmagi thougaloi J. H. Linderman amasung madugi mi 40-na Baibal tamjaduna numit taretsubagi Potthaba numit ngakpa hourammi. Malem asida atoppa Kristian kanglup amana numit adubu Potthaba numit oina ngakli haiba makhoina khanglamde. Kanglup asigi pao eikhoigi misingda angakpa maong amada thunglaklammi. Potthaba numit amada haijaba mi ama Basel-gi dharmagi pao sandokpasinggi yumda laklammi. Imung aduna makhoigi mamangda Baibalsing hangduna Potthaba numitki maheiroisangi tamba adu tamminnaduna leirammi. Mi aduna phibam adu ubada nungshungba phanglammi amasung wahang hangba hourammi.

GSAM 408Elberfeld-gi kanglup

GSAM 408.4Makhoidi numit taretsubagi Potthaba numit ngakpa Kristian misingni, Jihudi misingdi natte haiba khanglabada, mahakna Elberfeld-gi kanglup adugi maramda haikhi. Ahal Andrews-na wa adu thijinba matik chabani haina khallammi. Maram aduna mahak Ahal Erzenberger-ga loinana 1875-gi ahouba sarukta Prussia-da chatlammi, amasung mapham aduda hairamba adugumna kanglup adu thengnarammi. Ahal Erzenberger-na Germany-gi lamdam aduda matam khara thabak touduna leirammi. 1876-gi Januwari 8-da Elberfeld-ta mi 8 baptisma lourammi; madu Germany-da Numit taretsuba Adventistsingna pikhiba ahanba baptisma oirammi.

GSAM 409.1America-da leiba German Ichin-inao nupasingna Russia-da German misingna leiba khunsingda leiba makhoigi marupsingda thakhiba lirik paba potsing adugi mapanna, 1882 phaoba achumbana Russia-da mapham phangkhrammi.

GSAM 409Ahal Conradi Europe-ta leiba

GSAM 409.21885-da Ahal L. R. Conradi-na German misinggi marakta thabak tounaba America thadoktuna Europe mayaigi thabak touphamda chatkhi. 1886-gi Jun 28-da mahakna Basel thadoktuna Russia-gi Crimea-da chatkhi. Mapham asida mahakna Ahal Perk-ka loinana Berdebulat-ta chatlammi. Mapham aduda Ichin-inao nupi 2-na baptisma lourammi, amasung mi 19 panba singlup ama sindoklammi. Madu Russia-gi ahanba Numit taretsuba Adventist singlup oirammi.

GSAM 409Ahal Conradi amasung Perk-pu keishumda thamkhiba

GSAM 409.3Masigi matung tabada, chatnariba Orthodox thajabaga onnariba wa tambibagi maramna Ahal Conradi amasung Perk-pu phakhi amasung Perekop-ta chayol 5 keishumda thamkhi. United States-ki leibakki miroi aduna mateng pangbiduna mahakpu thadoklabagi matungda, Ahal Conradi-na nongpok Russia-da chatlammi, adudagi Switzerland-da hallaklammi.

GSAM 409Russia-gi Volga-da thabak touba

GSAM 409.4Chahi asimaktada Ahal Laubhan-na Russia-da, Volga turel mapanda leiba mahakki yumgi manakta thabak touba hourammi. 1880 chahida Kansas-ki Ahal Klein-na Russia-gi German misinggi lamdamda thabak touba hourammi. Asumna kanba amasung awaba thabak toupham asigida thabak touba mising thoraklammi. Thajabasingbu leibak thadokhanba amasung keishumda thamkhiba leirabasu, Mapu Ibungona thabak adubu angakpa maongda yaipha thourang pibirammi.

GSAM 409Germany-da Lairik yonduna pao sandokpa misinggi may pakpa

GSAM 409.51888 chahida Lairik yonduna pao sandokpa misingna Rheinish-Prussia, Württemberg, Baden amasung Alsace-ta thabak hourammi. Thawai yaoba, thajaba yaba thabak touba mi 8 nattraga 10 adu asuk may paklammi, chahi 1-gi manungda asigi masing panba lairiksing yonkhi: Khristagi punsi, 3,000; Eden-dagi Eden phaoba, 2,000; amasung lairik macha 12,000. Thabak asigi mahei oina, lairiksing yonkhiba amasung paramba mapham ayamba khudingmakta mi ama nattraga amagi henbana achumba lousinkhirammi.

GSAM 410Hamburg-da dharmagi pao sandokpagi thabak houba

GSAM 410.11889-gi Me thada Ahal Conradi-na Germany-gi Hamburg-da dharmagi pao sandokpagi thabak hourammi. Matam khara nungda thabak touribasingbu tambinaba maheiroisang ama lepkhatlammi. Mathanggi Oktobarda mi 28 panba Potthaba numitki maheiroisang ama sindoklammi. Chahi asimaktada Ahal Haskell-na dharmagi pao sandokpagi mapham aduda laklammi, mi 20 panba singlup ama sindoklammi amasung lairik thamlupham ama lepkhatlammi.

GSAM 410.2Matam asida Ahal J. T. Boettcher-na Barmen-da German misinggi thabak tourammi. 1890-da Malemgi apunba mephamda pikhiba pao amada, German-Russian dharmagi pao sandokpagi thabakta sindoklaba singlup 9, apunba mi 422 leiri haina haikhi; masigi mathakta, singlup oina houjik phaoba sindokhidriba Potthaba numit ngakpa mi 75 leirammi. Chahi adugi Epril 7-da mi 12 henna baptisma lousinduna Hamburg-gi singlupta yaosillammi. Disembar thada singlup asigi mi masing 40 phaoba henkhatlammi. Hamburg-gi lairik thamluphamdagi, Holland, Russia amasung Germany-gi lamdam tongan tongansingda lairik yonduna phanglaba senfam $5,000 oirammi.

GSAM 410Europe-ta may pakpa

GSAM 410.31891-gi Malemgi apunba mephamda pikhiba paona takpa adugumna, Europe mayaigi dharmagi pao sandokpagi thabak adu tapna oirabasu chetna mangda chatlammi. Matam aduda Germany-da singlup 5, mi 140 leirammi; makhoigi marakta mi 64-di Hamburg-gi singlupki mising oirammi. Tara thokpagi sharuk ama oina $1,000 pikhi. Hamburg-da hi-da dharmagi pao sandokpa mina hi-singda yonkhiba lairiksing adugi senfam $500 oirammi; aduga thabak toupham apunbada Lairik yonduna pao sandokpa misingna chahi aduda yonkhibagi senfam $6,000 oirammi. Austria-da mi 150 achumba lousinkhrammi. Russia-da singlup 13, mi 400 leirammi.

GSAM 411Russia-gi Potthaba numit ngakpa mi 5-bu leibak thadokhankhiba

GSAM 411.1Matam asigi arubada (1891), Russia-gi singlup amagi mi 5, luchingba adu yaona, leibakna lepkhatpa singlup aduga onnariba dharmagi tambibasing tambibagi maramna pharammi. Makhoibu chahi 5-gi Trans-Caucasus-ta leibak thadokhanbagi wayel pikhi. Makhoibu yotsam amada punnana punthattuna mail 500 khongna chatpa takhirammi. Changyeng asida makhoigi thajabana makhoibu chetna leihanbirammi amasung Mapu Ibungoda makhoi haraorammi. Chahi adugi manungda Khristagi awaba, sirabasinggi tumba, karamba numit amasung karigi, aduga eikhoina khangba yabra haiba hiramsingda, Russian londa Baibal paba maongda lairik macha ama semlammi.

GSAM 411.21895-gi Malemgi apunba mephamgi matamda Germany-gi singlupki mi masing 368 phaoba henkhatlammi; amasung mamanggi chahida Tara thokpagi sharuk ama $2,327.43 oirammi.

GSAM 411Russia-da Potthaba numit ngakpa mi henna leiba

GSAM 411.3Russia-da, mi yamnana atoppa leibaksingda leinaba chatkhrabasu, singlupki mi masing 467 phaoba henkhatlammi. Makhoina Tara thokpagi sharuk ama oina $841.60 pikhi.

GSAM 411.41896-gi haijabagi chayolgi paba aduda mapan leibakki dharmagi pao sandokpagi thabakki che i-thou touba mina haikhiba adudagi eikhoina asumna khang-i:

GSAM 411.4“Mamanggi chahigi manungda German-Russian thabak touphamda makhoigi mi masing anirak phaoba manakta henkhatlammi; mi 400-gi henba yaosillakpana makhoigi masing henkhatlammi. Germany-gi Berlin-da mi 60-na chatnabi matung inna pangthokpa Potthaba numitki khurumjabasingda saruk yarammi. Hamburg-da dharmagi pao sandokpagi laishang sagatkhibana mapham adugi thabak henna chet-hankhi. Bavaria-gi Munich-ta mi kharana baptisma lounaba ngairammi. Leipsic, Königsberg, Magdeburg, Posen, Stuttgart amasung Germany-gi atoppa maru oiba saharsingda thajaba mising leirammi. Holland-gi Rotterdam-dasu kanglup ama leirammi.

GSAM 412.1“Russia-da Lairik yonduna pao sandokpa misingna leibakki wayenloisangdagi ayaba che phangkhrammi. Lettish amasung Esthonian lonsingda lairiksing hannotkhrammi. German chephong adu Basel-dagi Hamburg-da thangkhirammi; amasung phongdokpham aduda makhoina lon 14-da achumba namthoklammi.”

GSAM 412Hungary-da baptisma louba

GSAM 412.2Chahi adugi manungda Hungary-da ahanba baptisma louba oirammi, amasung Bohemia-da ahanba dharmagi chatnabi pangthokpagi mepham oirammi. Danube amasung Amuba samudragi hi-singda dharmagi pao sandoknaba Roumania-gi Galatz-ta thabak ama lepkhatlammi.

GSAM 412Germany-da Lairik yonduna pao sandokpa

GSAM 412.31895-gi Disembargi Yumgi dharmagi pao sandokpa mi chephongda Ahal Spies-na German thabak touphamda Lairik yonduna pao sandokpagi thabakki maramda asumna haikhi:

GSAM 412.3“Thabak toupham asida Lairik yonduna pao sandokpagi thabak hourakpa matamda, madubu yengsillibasingna thabak adubu mangda pukhatpa lepkhide. Leipsic-ki maru oiba lairik phongdokpasing amasung lairikki thabak touba mi kharana ‘ahanbada louningba yakhannaduna lairik yonba asina maithiba phanggani’ haina chetna haibirammi; adum oirabasu makhoina thabak adu makha takhi.

GSAM 412.4“1887-gi Agast thada Khristagi punsi lairik adugi ahanba phongdokpa German londa namthoklammi. Lairik adu yenthoknaba thourang lepkhraba matamgi arubada, Basel-da Lairik yonduna pao sandokpa misinggidamak tambibagi mepham ama pangthoklammi. Masina Germany-dagi nattanaduna Europe apunbada Lairik yonduna pao sandokpagi thabakki ahouba oirammi. Houjikti lairik asigi 7-subagi phongdokpa German londa namthokkhrabani.

GSAM 412.5“1895-gi Januwari 1 dagi houna anouba Lairik yonduna pao sandokpa mi 12 thabak touphamda changsillaklammi. 1895-gi Jun thagi paona yonbagi chang 50% henkhatpa utlammi. Houjikti eikhoigi German chephong Herold der Wahrheit (Achumbagi pao sandokpa) yonnaba akhannaba hotnaba ama touri. Yam chaodaba singlup kharana yonanaba chephong 50 dagi 200 phaoba louri. Amasung lairiksing leiribasingga makhoigi thengnabasingsu yamna nungai. 1896-gi Februwari 18-gi Anisuba lakpagi amuk yengsinbagi chephongda Ahal Conradi-na asumna haikhi: ‘German-Russian thabak touphamda Potthaba numit ngakpa mi 1,500 leijaduna eikhoina 1895 loishinbire.’”

GSAM 413Scandinaviagi dharmagi pao sandokpagi thabak

GSAM 413.1Scandinaviagi misinggi marakta dharmagi pao sandokpagi thabak Ahal John Mattesonna 1877 chahida hourammi. Jun 6 numitta mahak Denmarkki Jyelandda leiba Vejleda thunglammi. Mahak leibak aduda chatpa matamda, Americada leiba marupsingna thabirakpa chephongsing amasung lairik machasing paduna Potthaba numit ngakpa houkhraba mi khara leirammi.

GSAM 413.2Thabak asigi hourakpham thijillabada, Norwaydagi Americada honglakpa mi 4-na 1850 chahida Mapu Ibungogi Potthaba numit ngakpa hourammi haiba eikhoina khang-i. Makhoi Wisconsin-gi Oaklandda leirammi. Makhoi maraktagi mi 2 asi Ahal O. A. Olsengi mapani amasung mamani. Ahal John Mattesonna 1863 chahida numit taretsubagi Potthaba numit ngakpa hourammi. Mahak Wisconsin-gi Poysippida leirammi. Mathanggi tha 6-ki manungda, mahakki thabakgi mapanna Danish-Norwegian mi 40 romna Numit taretsuba Adventistsinggi tambibasing lousillammi. Dharmagi thougalda mahakka punna thabak touriba ahanba hotnariba pao sandokpa mi asi Minnesota-gi Ahal J. F. Hanson oirammi.

GSAM 413Danish-Norwegian londa ahanba phongdokpa lairik

GSAM 413.31866 chahida Ahal John Mattesonna Review and Herald (Amuk yengsinba amasung pao sandokpa)-gi loisanggi thabak yengsinbasingda, Scandinaviagi misingna sijinnaba makhoigi londa lairik machasing namthokpiba yaragani haina hanglammi. Loisangda sen watpana maram oiduna madu touba ngamde haina mahakpu hairammi; adubu Wisconsin amasung Minnesotada mahakki phurupki mising leirammi. Makhoi sen paisa yamna leijadaba amasung masing 50 phadrabasu, mama-londa achumba namthokpa uba yamna pamduna, makhoina $1,000 sen khomduna thoudang adugidamak mahakki khutta sinnarammi. Sen asi amasung ningsingna semjaraba khutna iba cheising kharaduga loinana Ahal Matteson Battle Creekta laklammi, amasung namthokpa lairik phangnaba amuk haijarammi. Mamangda thingjariba maramsing adu kokhannaba mahak thourang touraba maramna, mahakki nijaba yarabire. Adudagi Mars 18, 1867-da, matam aduda phongdokpagi lupki mee oiriba Ahal J. N. Andrews amasung eingonda mahakki lairik Liv og Død (Hingba amasung siba)-gidamak semjaraba khutna iba cheising adu paba hourammi. Atei waheida hairabada, mahakki khutna iba cheida Danish-Norwegian londa iriba adu mahakna eikhoida Inglis londa hairammi.

GSAM 414Ahal Matteson lairik namba mi oire

GSAM 414.1Matam aduda mahakkidamak nambagi mayeksing happinaba thadokpiba yaba lairik namba mi amata leiramde. Maram aduna mahakna masa masamak mayeksing happinba tamjaba yahanbinaba haijarammi. Mahakki masa londa lairik machasinggi lamai 1,000 rom namthokpa phaoba mahak thabak asida leirammi.

GSAM 414.2Mahakki misinggi marakta achumba sandoknaba anouba pambei asi phanglabadagi, mahak anouba thouna phangduna tokthoklammi, amasung America-gi tongan-tonganba State-singda mephamsing pangthoklammi. Numit adudagi Scandinaviagi misinggi marakta thabak adu yamna thuna chaokhatlammi.

GSAM 414Mapan londa ahanba matam matamgi chephong

GSAM 414.3Danish-Norwegian misinggi marakta thabak adu asuk chaokhatlakpana, phurup adugi misingna masa londa tambiba amasung pukning thougatpa phangnaba tha khudinggi chephong ama phongdoknaba nijaraklammi. Maram aduna Janawari 1, 1872-da Amuk yengsinba amasung pao sandokpagi loisangdagi Danish londa, lamai 24 panba lairik oina semlaba tha khudinggi chephong ama, Advent Tidende (Anisuba lakpagi paosing) kouba mamingda phongdoklammi. Mathanggi chahida chephong asigi lamai 32 oina hengatlammi. Masi Numit taretsuba Adventistsingna mapan londa phongdokpa ahanba matam matamgi chephong oirammi.

GSAM 414.41874 chahida Swedish lon ngangba thajabasinggi nungna pamjaba asuk yamlammi, maram aduna lon aduda lamai 16 panba tha khudinggi chephong ama Svensk Härold (Swedishki pao sandokpa) kouba mamingda hougatlammi.

GSAM 414.5Ahal Mattesonna makhoigi maram leibakta Scandinaviagi misingda dharmagi pao sandokpagi thabak houba matamda (Jun, 1877), tha khudinggi Advent Tidende-gi cheirak 266 America-dagi Denmarkta, amasung 60 Norwayda tharammi. Chephongsing asi paduna Scandinaviyada mi kharana hanna Potthaba numit ngaklammi. Denmarkta chahi 1 chuppa mahakna touriba thabakgi mahei oina, tongan-tonganba mapham kayada thajabasinggi kanglupsing leiraklammi.

GSAM 415Norwayda lairik nampham ama

GSAM 415.1Masigi matungda Ahal Matteson Norwayda chatlammi. Mapham aduda, Christianada mahakna touriba thabakgi mahei oina, Jun 7, 1879-da mee 38 panba singlup ama mahakna sindoklammi. Matam asigi manakta America-dagi Ahal J. P. Jasperson dharmagi thougalda mahakka punsinlammi. Chahi adumaktada Norwayda lairik phongdokpagi lup ama semlammi, amasung lairik nampham, singlupki laining thougalgi mepham ka amasung leinaba kasinggidamak $14,580 chaduna Christianada leipham leirammi. Matam kharagidamak Christianagi loisangdagi Tidernes Tegn kouba chephong ama chayol khudinggi cheirak khara phongdoklammi.

GSAM 415.21880-gi langban tha houba matamda, Scandinaviagi thabak henna chaohanbagi mateng phangnaba Ahal Matteson Americada laklammi. Mahak chahi adugi Malemgi apunba mephamda saruk yarammi, amasung pukning yamna thougatladuna Epril, 1881-da Europeta hallammi. Mahak hallaba matung thuna, silinder leiba lairik nambagi khutlai ama leiduna Christianagi loisangda thamlammi.

GSAM 415Danish amasung Swedish londa hakchang phabagi chephongsing

GSAM 415.3Makhoina khudakta Danish londa Sundheds Bladet kouba hakchang phabagi chephong ama phongdokpa hourammi. 1883 chahida mahakna Swedish londa asigumba chephong ama amasung Sanningens Härold (Achumbagi pao sandokpa) kouba dharmagi chephong ama phongdoklammi. 1884 chahida makhoigi loisanggi khutlaisinggi mamal $2,563 oirammi. Chahi asi manungda lairik macha lising kaya amasung lairik kharagisu nattraga, chephong apunba 115,000 namthoktuna yenthoklammi.

GSAM 415Scandinaviyada Ahal Haskell

GSAM 415.41882 chahida Ahal Haskellna laklambagi mapanna Scandinaviagi leibaksingda thabak aduna mateng yamna phanglammi. Amasung 1884 chahida Ahal George I. Butler, B. L. Whitney, A. B. Oyen, amasung E. G. Olsengi thabaksingna makhoibu yamna mateng panglammi.

GSAM 416Shrimati Whitena Scandinaviabu yamna mateng pangbi

GSAM 416.11885 chahida Shrimati E. G. White amasung mahakki machanupa W. C. White Scandinaviyada chatlammi. Makhoigi chatpa adu lam adugi thabakgidamak mamal khanba ngamdaba mateng oirammi. Leibak aduda lairabasingna Tara thokpagi sharuk ama piba ngamloi, amasung yum khudinggi chattuna lairik yonnaba hotnaba kanade haiba wakhal kharana phanglammi. Shrimati Whitena pibiba Sakhi adu matam chabada laklammi, amasung misingna madu nungna lousillammi. Makhoina piba paokhum asina madu utlammi: “Mapu Ibungona haibiba pumnamak eikhoina tougani, amasung inthokchagani.” Chatpa asigi matamda Scandinaviagi lam aduda mapung phana honglaklammi; masi maruoina Shrimati White-gi potthadana touriba thabakna oihanlammi.

GSAM 416Norwayda anouba loisanggi yum sare

GSAM 416.21886 chahida Ahal O. A. Olsen amasung N. Clausen Scandinaviagi leibaksingda chatlammi; makhoi anigi matunggi mi aduna mapham aduda matam kuina leirammi. 1885 chahida Christianada anouba loisanggi yum ama sarammi. Septembar 1, 1886-da loiba chahi adugidamak loisang aduna lairik amasung lairik machasing yonbadagi khaktamak $5,386.68 phanglammi, amasung matam matamgi chephongsinggi sen chadduna loubasingdagi phangba senna $3,146.03 oirammi.

GSAM 416Scandinaviyada singlup 25

GSAM 416.31889 chahida Malemgi apunba mephamda piba paodam amana Scandinaviagi lam aduda mee 926 panba singlup 25 leirammi, amasung makhoina Tara thokpagi sharuk ama oina $2,548.75 pirammi haina hairammi. Mapham aduda dharmagi thougaloi 6, dharmagi pao sandoknaba ayaba phanglaba mi 4, amasung Lairik yonduna pao sandokpa mi 52-su leirammi. Tha 3-gi matam amada Norway amasung Swedenda lairik yonbagi sen $2,161.26 oirammi.

GSAM 416Christianada maheiroisang

GSAM 416.4Matam asida Christianada maheiroi 50 panba maheiroisang ama chattharammi. 1891 chahida Ahal O. A. Olsen amasung E. J. Waggonerna Christianada Baibal tambagi mepham ama pangthoklammi; aduda maheiroi 100 saruk yarammi. Mepham asida lairik yonduna pao sandokpagi thabak mapung phana tambirammi.

GSAM 4171895 chahida Scandinaviyada singlup 40

GSAM 417.1Chahi 6-gi matungda, 1895 chahida, matam aduda mapan leibakki lam adugi sarukki thabak yengsinba oiriba Ahal D. A. Robinsonna piba paodam ama eikhoina uri. Matam asi manungda thabakna yamna chaokhatlakpa adu asuk mayek shengna utpana eikhoina makhada iriba asumna mahakki wa adu lou-i: “Scandinaviyada singlup 40 amasung mee 1,458 lei. Chahi adugi Tara thokpagi sharuk ama $5,585.55 oirammi. Khut tinna katthoklaba dharmagi thougaloi 15, dharmagi pao sandoknaba ayaba phanglaba mi 11 lei, amasung chahi adugi lairik yonbagi senna $40,000 oire. Sen asi asuk yamna phangba asi maruoina Lairik yonduna pao sandokpa misinggi hotnabagi mapanni. Aduga leibak asida 1885 chahida lairik yonbasing amasung eikhoigi thajabagi dharmagi thougaloising phao yum khudinggi chattuna lairik yonba ngamdabani haina chetna hairammi.

GSAM 417Scandinaviagi Leibakki singlupsinggi mepham ahum

GSAM 417.2Scandinaviagi lamda houjik Leibakki singlupsinggi mepham ahum lei. Makhoi sindokpa numitsing asi makhada iriba asumbani: Denmark, Me 30, 1880; Sweden, Mars 12, 1882; Norway, Jun 10, 1887. Scandinaviagi dharmagi pao sandokpagi thabak ahanbada houdokpa amasung mahei phana thabak adu mangjounana touriba, aduga mising adugi chaokhatpa phangnaba pukning changna amasung masa katthoktuna thabak touriba Ahal John Matteson adu sihanba ngamba TB laina aduna nallammi. Mahak California-gi El Monteda Mars 30, 1896-da, chahi 61 suraba matamda leikhidre.

GSAM 417Britain-gi dharmagi pao sandokpagi thabak

GSAM 417.3England-gi Hampshire-da pokpa William Ings asi, angang oiringeidagi United States-ta leirakpana wakhal amasung tambagi mayoksida America-gi mi oirammi. Mahak Basel, Switzerland-dagi Me 23, 1878-da Southamptonda thunglammi. Matam asida mahak chayol 2 khaktang leirammi, adudagi matam kharagidamak Europe-ki achouba leipakta hallammi. Adu oirabasu matung thuna mahak Southamptonda amuk chatlammi. Aduda tha 4 chuppa yum khudinggi chattuna lairik machasing yenthokpa amasung matam phangbagum dharmagi pao sandokpagi thabak touraba matungda, mi 10-na Potthaba numit ngak-i haina mahakna pao pirammi. Chahi adugi Disembar 30-da, ei amasung eigi nupi Southamptonda thunglammi. Aduda Ahal Ings-ki thabakka eikhoigi thabak punsinduna, ingba matamda Shirley Hall-da amasung eikhoi masamak senga louraba yumda mephamsing pangthoklammi. 1879-gi nongsa matamda eikhoina Southamptonda Phisangda pangthokpa mephamsing pangthoklammi. Matam asi amasung mapham asida Leishabi Maud Sisley (houjik Shrimati Boyd) thabak aduda punsinlammi, amasung Baibal paduna tambiba amasung yum khudinggi chatpa thabak tourammi. Hotnaba asigi mahei oina mi kharana achumba lousillammi. Mathanggi ingba matamda eikhoina Ravenswood Villa-gi ka achouba amada mephamsing pangthoklammi. Masi eikhoi leiriba amasung eikhoigi lairik thamlup leiriba yum aduni.

GSAM 418England-da Phisangda pangthokpa mepham

GSAM 418.11880-gi nongsa matamda, Ahal Andrews hakchang sontharabasu, Romsey-da Phisangda pangthokpa mepham amada mateng pangnaba Switzerland-dagi laklammi. Mapham aduda atei misingnasu Paojel lousillammi.

GSAM 418.2Janawari 11, 1880-da lairik macha yenthokpagi lup ama sindoklammi. Mee oibasingna thabak asida yamna nungna pamlammi, amasung lairik cheising yamna yenthoklammi.

GSAM 418.3Phebruari 8, 1880-da eikhoigi ahanba baptisma piba pangthoklammi; mi 6-da baptisma pirammi. Julai 2, 1881 phaobada Southamptonda mi 29 isingda luptuna baptisma pikhrammi.

GSAM 418England-da thabak touribasing hengatlakpa

GSAM 418.41881-gi langban matamda pangthokpa Malemgi apunba mephamgi khannaduna leppibagi matung inna, Ahal A. A. John amasung mahakki nupi, Geo. R. Drew, amasung Leishabi Jennie Thayer England-da chatlammi, amasung dharmagi pao sandokpagi lam adugi thabakta punsinlammi. 1882 chahida Ahal Haskell Europe-ki lamda chatlammi, amasung England-gi dharmagi pao sandokpagi thabakta thabak touribasingga numit kaya leiminduna, paotak amasung wayel piba adugi mapanna mamal leiba mateng panglammi.

GSAM 418.5Mars, 1882-da Matamgi khudamsing-gidamak Britain-gi lamai 2-gi ahenba chei namthokpa hourammi, amasung America-dagi thabirakpa Matamgi khudamsinggi cheirak 1,000-da madu punsillammi. Makhoi asi Great Britain-da dharmagi pao sandokpagi thabakta sijinnarammi. Oktobar 1, 1883-gi thabakgi paodam amana matam aduda Potthaba numit ngakpa mi 100 leirammi haiba utli. Dharmagi pao sandokpagi thabak houba matamdagi pibirakpa Tara thokpagi sharuk ama oiba senna $2,078.71 oirammi.

GSAM 419Hida dharmagi pao sandokpagi thabak

GSAM 419.1Hi yengsinbasinggi chanbibagi mapanna, Ahal Ings-na lairik machasing amasung chephongsinggi mayomsing “Peninsular and Oriental Steam Ship Company”-ki maruoiba hironpham 80-da sen chadana thaba yarammi. Hironphamsing adu South Africa, Nongpok amasung Nongchup Indies, America-gi mayai lam, amasung Bay Islands-ta leirammi. Asumna thaba panaba cheisinggi mapanna Demarara ikhol aduda ahanbada nungna pamjaba hougatlammi. Pao asi eikhoina ikhol adudagi phangba chithisingdagi khanglammi.

GSAM 419England-gi lairik thamlupsingda “Potthaba numitki puwari” thamkhraba

GSAM 419.2Ahal Andrews-ki Potthaba numitki puwarigi cheirak amamam Great Britain sinbada leiba miyamgi lairik thamlupsing amasung sen chadana panaba kasing 60-dasu thamlammi. Aduga lairiksing adu houjik phaobasu aduda lei, paba pamlibasingda puwari adu hairi.

GSAM 419.31884 chahida Ahal Butler lam asigidamak thabak touriba atei misingga loinana England-da chatlammi. Ahal S. H. Lane amasung Robert Andrews-na Great Britain-gi dharmagi pao sandokpagi thabakta punsinnaba Me 9, 1885-da Boston-dagi hida tongduna chatlammi. Shrimati White England-da lakpiba adu thabak touribasingda panggal amasung thouna piba oirammi. Europe-ki lamdagi Americada halladringei mamangda Shrimati White amasung mahakki machanupa mapham aduda chayol khara leirammi.

GSAM 419“Houjikki achumba” hougatpa

GSAM 419.41884-gi ahouba sarukta, Ahal Butler England-da thunglaba matung thuna, Grimsby-da M. C. Wilcox-pu chephong semdokpa oihanduna lamai 8 panba, tha amada anirak phongdokpa Houjikki achumba kouba chephong ama hougatanaba leplammi. Chephong adumak houjik England-gi London-da lamai 16 panba chayol khudinggi chephong oina phongdokli; chayol khudinggi cheirak 18,000 rom phongdokli.

GSAM 420.11889 chahida Ahal Holserna Britain-gi dharmagi pao sandokpagi thabakta singlup 8 leire, amasung Potthaba numit ngakpa mi 200 leire, makhoigi marakta 65 London-da leire haina pao pirammi. Mamanggi chahigi Tara thokpagi sharuk ama $1,244.58 oirammi. Khut tinna katthoklaba dharmagi thougaloi 2, dharmagi pao sandoknaba ayaba phanglaba mi 2, hida dharmagi pao sandokpa mi 2, amasung Baibalgi thabak touriba mi 7 leirammi. Matam asigi manaktada Ahal Wm. Hutchinson amasung Francis Hope-na England-gi dharmagi pao sandokpagi thabakta punsillammi.

GSAM 420London-da Pacific-ki lairik nampham

GSAM 420.21890 chahida Oakland, California-gi Pacific Press Publishing Company-na London-gi 48 Paternoster Row-da atoppa loisang ama amasung 451 Holloway Road, London, N.-da lairik nampham ama lingkhatlammi. Ahanba chahida loisang adudagi apunba mayom oina yonba mamalda lairik yonbagi sen $9,556.89 oirammi.

GSAM 420.3Phebruari, 1895-da Ahal Robinsonna makhada iriba paodam asi pirammi:

GSAM 420.3“Great Britain-da singlup 11, mee 363, dharmagi thougaloi 5, amasung dharmagi pao sandoknaba ayaba phanglaba mi 1 lei. Houkhraba chahigi Tara thokpagi sharuk ama $5,077.20 oirammi, nattraga mee amagi chang channa $13.98 oirammi. Lairik phongdokpagi loisanggi leipham amasung potlamsing houjik England-gi lalhon lup oiriba International Tract Society, Limited aduna mapu oiduna yengsilli.”

GSAM 420.4Disembar, 1895-da Mapan Leibakki Dharmagi Pao Sandokpagi Thabakki Sachibna Great Britain-gi mee masing 560 oire haina pao pirammi. Chahi adu manungda Tara thokpagi sharuk ama oina piba sen $1,000 hengatkhrammi. Matam aduda London-gi tongan-tonganba maphamsingda kanglup 8-na Potthaba numitta tinnarammi.

GSAM 420.5Asumna dharmagi pao sandokpagi lam asida thabak chaokhatlammi; karigumba matamda khangba yamna watna chaokhatlammi. Leipak makhal kharada marusing adu atei leipakta hourakpagum asuk thuna hourakte. Makhoi hourakpa henna tapna oi, adubu makhoigi chaokhatpa henna chetna amasung panggal kanna oi. Ningthou leibak asida Ahumsuba swargadutki paojelgi achumbasu asum oirammi. Madugi maru hunkhre, mara takhre, amasung tapna chaokhatlaklaga houjik ateiga changdamnabada chao-i haina haiba yaba phibamda thunglakkhre.

GSAM 421Australasiagi dharmagi pao sandokpagi thabak

GSAM 421.1Me 10, 1885-da Ahal S. N. Haskell, J. O. Corliss amasung mahakki imung, M. C. Israel amasung mahakki imung, Wm. E. Arnold, amasung Henry Scott-na Australiagi lamda dharmagi pao sandokpagi thabak hougatanaba San Francisco-dagi hida tongduna chatlammi. Matam asigi chahi 11 mamangda, 1874 chahida, Battle Creekta pangthokpa mepham amada Shrimati Whitena phurup kayana achumba lousillakkani, amasung mahakna lairik nambagi khutlaising chatliba amasung tongan-tonganba leibaksingda lairik amasung chephongsing namthokliba ukhre haina hairammi. Karamba leibaksinggi maramda hairibano haina mayek shengna takpinaba hangba matamda, mahakna ningsingba ngamba maming asi Australia khaktani haina paokhum pirammi.

GSAM 421Baibalgi khonjel hankhiba

GSAM 421.2Ahal Haskell amasung mahakka loinabasinggi pukning changna amasung mahei phana touriba thabakgi makhada Paojel asuk thuna chaokhatlakpana Australiada chephong ama namthokpa mathou tai haina khallammi. Maram aduna phongdoknaba thourang tourammi, amasung Janawari 1, 1886-da Melbourne-da Baibalgi khonjel hankhiba amasung Matamgi khudamsing kouba, lamai 16 panba tha khudinggi chephong ama phongdoklammi. Ahanba chephong adugi cheirak 6,000 namthoklammi, adubu matam chana phongdokpa adugi masingna 3,000 khaktang oirammi.

GSAM 421Australiada ahanba singlup sindokpa

GSAM 421.3Chayolgi ahanba numit, Epril 10, 1886-da, Australiagi ahanba Numit taretsuba Adventist singlup sindoklammi. Yanarol chingkhraba mi 18 aduda leirammi, amasung atei mi 7-na baptisma louna singlupki mee oinaba haijarammi. Mathanggi Potthaba numitta makhoida baptisma pirammi, amasung chayol khara chuppa Potthaba numit khudinggi anouba meesing hapchillammi. Asumna singlup adugi mee masing 55 oirammi. Me, 1886 phaobada apunba maming chankhrabasinggi masing 90 oirammi. Makhoi asidagi nattraga atei maphamsingda Potthaba numit ngakpa mi 35 rom leirammi.

GSAM 421.4Lairik nampham aduda aphaba lairik nambagi khutlai 2 amasung khutlai houhannaba meihu panggalgi khwang ama leirammi. Makhoi pumnamak sen pithoklaba oirammi, amasung yamna lapna leiba leibak adugi Numit taretsuba Adventistsingna madu mapu oirammi—California-gi Oaklandda leiba eikhoigi achouba loisang adudagi mail 7,000 rom lapna leirammi.

GSAM 422.11886 chahida Paojel New Zealand phaoba sandoklammi. Australiagi lamdagi paodam amana New Zealand-da Potthaba numit ngakpa mi 50 leire haina hairi. Loisangda lairik yonbadagi phangba sen $700 oirammi. Masidagi nattraga Lairik yonduna pao sandokpa misingna New Zealand-da Achouba yetnabagi cheirak 400, amasung Australiada Daniel-gi maramda wakhalsinggi cheirak 1,000 yonkhrammi.

GSAM 422Australia-gi Lairik phongdokphamgi yum

GSAM 422.2Julai 19, 1889 da thokpa thabakgi pao ama matung inna, masigi matamsing asi khangnaba ngammi: Melbourne-da lairik phongdokpagi yum ama loisinre, aduda singlupki thougal ama pangthoknaba laishang ama yam leiri.

GSAM 422Tasmania-da thokpa

GSAM 422.3Australia amasung New Zealand-da Leibakki singlupsinggi mepham ama ama sindoklammi, amasung Ahal Israel amasung Steed-na thougal adu Tasmania phao sandoklammi. Mapham aduda hourakphamda singlup ahum sindokre, makhoigi apunba mi 136 ni. Masi nattana thadokna leiba Potthaba numit ngakpa misu leiri, adubu makhoising adubu houjik phamdraba singlup oiba natte.

GSAM 422.4Australia thabak mapham-ki chahi asigi tara thokpagi sharuk $9,371 ni. thabak mapham aduda lairik yonduna pao sandokpa mi 15 leirammi, makhoigi lairik yonduna phangba sen $19,500 ni.

GSAM 422.5Ahal Haskell-na malem asi anisu thokna yengba chatpa matamda Australia amuk yenglammi; mahakna Ogust 1889 da pangthokpa Leibakki singlupsinggi mepham aduda saruk yam thoklammi, amasung mapung phana thougal touba matam aduda houjik sindoklaba lup aduna yam thagatlammi. America-dagi thok-thokna thougal touba misingna Australia chatlammi, ama amata pao adu—apunba achouba thabak adu—Ishworgi thabak adu henna semdok amasung chingthoknaba.

GSAM 422Shrimati White Australia-da

GSAM 422.61891 gi asit awantha matamda Shrimati E. G. White, magi macha W. C. White, Ahal Geo. B. Starr amasung atei misingna California dagi Australia chatlammi, Disembar-ta mapham aduda laklammi—leibak adugi kalen matamgi mayaini. Shrimati White-gi sakhi aduna, mahakna chahi 9 mapham aduda leiramba matamda hakchang anaba leirabasu, ahumsuba swargadutki paojelgi thawai amasung maru oiba wakhalga thabak adu chunnana leihanbada yam mateng pibi. Makhogi Australia-da leiba matamda Ahal J. O. Corliss-na mapham asigi thabak aduda amuk saruk yarammi, amasung W. A. Colcord amasung atei misingna dharmagi thougaloi, oja, amasung atei thabak touba mi oina thabak mapham-da lakkhi.

GSAM 423Ahal Olsen Australia-da

GSAM 423.1Ahal O. A. Olsen-na Malemgi apunba mepham-gi mapu oina yathang piba matamda leibak adugi mapham khudingmakta leiba eikhoigi maru oiba loishang-sing pumnamak yenglammi. Madudi yam chaoba chatpa ama—malem asi koina chatpa—oirammi. Mahakna makhoigi mathou tabasing amasung pao sandokpagi thabak-singgi phibam khangnaba chatlammi, aduna makhoibu michang-midang khangdana thougal touba ngamgani. 1893 da chatpa mapham asigi matamda mahakna Australia-da hapta kaya leirammi.

GSAM 423Australia amasung New Zealand-gi apunba mepham

GSAM 423.2Matam aduda Australia amasung New Zealand-gi apunba mepham sindoklammi; madu Australia-gi amasung New Zealand-gi mepham-sing amasung Australia-gi pao sandokpagi thabak mapham-singgi loinani. Mepham asi chahi anida ama pangthok-i, amasung atei leibak-singgi apunba mepham-singgi matou adugi matung inna pangthok-i. 1893 gi chahi aduda thabak mapham asida leiriba lairik yonduna pao sandokpa mi kaya-na Krist-ta Naksinba Khongthang-sing-gi phongdokpa lairik 5,000 yonsilli, amasung apunba 5,000 phongdokpa lairik anisu phongdoklammi. 1894-95 gi kalen matamda, mangjounana leinabagi haijaba louduna yonba lairik-singgi haijaba 4,000 thang mari-da phanglammi.

GSAM 423Ahal Prescott Australia-da

GSAM 423.31895 da singlupgi mahei tambagi yengsinpa oiba Ahal W. W. Prescott-na Leibakki singlupsinggi mepham asida thang kaya leirammi, thabak asigi maramda yam matam amasung pukning thoklammi. Aduda mahakna mahei tambagi mepham ama yengsinlammi; madu makhoigi mateng yam chaoba oirammi.

GSAM 424.1Chahi adugi thabakgi pao adu Malemgi apunba mepham-da Ahal W. C. White-na pibi amasung masi hairi:

GSAM 424.1“Australia-gi apunba mepham asi singlup 17 amasung mi 1074-gi loinani; makhoina mamang chahida tara thokpagi sharuk $9,810.10 pibirammi. Mepham asi-da khut tinna katthoklaba dharmagi thougaloi 12, yathang phanglaba dharmagi thougaloi 2, Ishworgi Lairikgi thougaloi 3, amasung lairik yonduna pao sandokpa mi 50 leiri; makhoina chahi aduda $28,731.11 gi lairik yonsilli. Chahi aduda New South Wales leibak, singlup 6 amasung mi 321 loinaba, Australia-gi mepham-dagi thokna New South Wales mepham haiba ming pibi.”

GSAM 424South Africa-gi pao sandokpagi thabak

GSAM 424.21886 da Battle Creek-ta pangthokpa Malemgi apunba mepham-da South Africa-da pao sandokpagi thabak ama houhanbagi wa adu yenglammi. Thabak asi touhanbagi yathang piba matungda, 1887 gi kalen hourakpa matamda, mapham aduda thabak semsindoknaba thourang toulammi; mapham aduda Potthaba numit houjik ngakpa mising kaya-na thougaloi haiduna laojelli.

GSAM 424Ahal Boyd amasung Robinson South Africa-da

GSAM 424.3Madugi maramda Me 11 da Ahal C. L. Boyd amasung magi imung, Ahal D. A. Robinson amasung magi nupi, amasung atei thougaloi misingna New York City-dagi Africa chatnaba jahaj-ta thoklammi; Liverpool amasung Londongi lamda chatlammi. Chahi ahum matungda Malemgi apunba mepham-da Nupa P. W. B. Wessels-na hairammi madudi thougaloi mising Africa-da lakpa matamda, lairik-sing adu yengba amasung Ishworgi Lairik tamba maramna, mari suba yathanggi Potthaba numit ngakpa mi 40 su leirammi.

GSAM 424.4Ahal Robinson amasung Boyd-na Cape Town-da pao sandokpagi thabak houlammi, adugidamak mapham adudagi awang nongpok lamda mile 800 nakna Kimberley phao, hiragi thabak mapham-singda, thabak adu sandoklammi.

GSAM 424.51889 phao pao sandokpagi thabak aduda dharmagi thougaloi anisu, yathang phanglaba dharmagi thougaloi ama, singlup mari, amasung mi 80 leirammi; makhoina tara thokpagi sharuk $2,798.36 pibirammi. Chahi aduda America-gi Ahal Ira J. Hankins-na Cape Town-da yam phana thougal toulammi. Nupa amasung Nupi Druillard-na Nebraska-dagi mapham asigi thabak aduda saruk yaranaba lakkhi, thabak anouba maphamda houhanba misingna phangba thabak amasung awabasingga loinana. Nupi Druillard-gi thabak yam khara Lairik tungsinphamda oirammi; Lairik tungsinpham asigi thabak pumnamak mahakki khutta thammi. Nupa Druillard-na apunba dharmagi thougaloi thabak aduda thougal toulammi. Chahi aduda thokpham asida thokpa jahaj-singda mahakna lairik yonduna phangba sen $750 oirammi.

GSAM 425Ahal Haskell Africa-da

GSAM 425.1Chahi asigi Ogust-da Ahal Haskell Cape Town-ta lakkhi. Mahakna South Africa-gi singlup kaya yengba amasung thougal touba matamda thang manga mapung phana thoklammi. Mahakki yengba aduna pao sandokpagi thabak adu henna thokna chaokhatlammi, amasung mahakki thougalgi mahei uba matamda mahakki pukning yam panggal phanglammi. Mahei tambagi thabak aduda pukning thokpa ama chaokhatlammi, aduna Africa-dagi mahei tamba mi 12 America-da eikhoigi singlupgi mahei tambagi yum-singda tamnaba chatlammi.

GSAM 425.2Matam aduda lairik yonduna pao sandokpagi thabak adu yam yengsinlammi. Thabak asigi maramda mahei tambagi mepham ama Cape Town-da pangthoklammi, Nupa E. M. Morrison-na yengsinlammi; maduna paojel asigi thabak asigi maram aduda anouba thawai amasung panggal pibi. mahei tambagi mepham asida takpa matungda lairik yonduna pao sandokpa mi 13-na thang taruk-ki matamda lairik yonsilli amasung pibi sen $5,621.28 oirammi. Tashengnamak, lairik leinabagi haijarakpa adu yamna mayam oiba maramna London-gi thabak yum aduna madu pangthokpa ngamlamde; mathou taba adu phanghanba yanaba lairik-sing adu matikchana thuna namthokpa ngamlamde.

GSAM 425.31892 da Ahal A. T. Robinson-na South Africa-gi thabak aduda saruk yarammi. Matam aduda thabak adu yam chaokhatlakpa maramna anouba Lairik tungsinpham ama mathou tabani, aduna ahouba adugi maphamda singlupki thabak-sing pangthoknaba mapham leiba yum ama semlammi.

GSAM 426Africa-da mahei tambagi yum

GSAM 426.1Madugi matungda thabak adu thok-thok oina chaokhatlammi; Cape Town-gi mapan leikai oiba Claremont-da mahei tambagi yum ama semlammi, madu $35,000 gi sen thoklammi. America-gi ichin-inao nupasingdagi mathou taba mateng adu college-gi pathyakram tamba matik leiba oja-sing thabirakpa adu khaktani; sen pumnamak South Africa-gi ichin-inao-singna masamakna pibi. Mathou taba adu yathang piba matungda mahei tambagi yum asi Pebruary 1, 1893 da houlammi.

GSAM 426South Africa-gi Leibakki singlupsinggi mepham

GSAM 426.2South Africa-gi Leibakki singlupsinggi mepham asi 1892 da sindoklammi. 1893 gi Malemgi apunba mepham-da madu saruk yannaba yathang toulammi. Matam aduda singlup 5, mi 138 leirammi, makhoina mamang chahida tara thokpagi sharuk $34,077.32 pibirammi. Mepham asida Peter Wessels-na South Africa-gi Leibakki singlupsinggi mepham-gi maphamda saruk yarammi; mahakna Malemgi apunba mepham-da sen $16,000 pibi, madu South Africa-da thabak houhanbada Malemgi apunba mepham-na thokkhraba sen adugi henna chaoba oirammi. Sen asi adugi matungda mahak amasung magi ichin ama-na Chicago saharda sen thokdaba hakchang yengpham thabak houhanbada $40,000 pibi.

GSAM 426.31895 gi Malemgi apunba mepham-da mapan leibakki pao sandokpagi thabakgi yengsinpa-na Africa-gi thabak mapham-gi maramda hairammi:

GSAM 426.3“South Africa-gi Leibakki singlupsinggi mepham asi sindokpa chahi ani khakta oire, adubu matam aduda Malemgi apunba mepham-na thabak mapham aduda thougaloi 12 thoklammi. Makhogi anisu leibakgi manungda makhoigi senna dharmagi thougaloi oina chatlammi, aduga ateisingna thabak adugi mapham kaya-da saruk yarammi. Mepham aduda chaokhatpa mahei tambagi yum ama, anathgi yum ama, amasung hakchang phabagi yum ama semdokpa leiri. Yengsinbagi warina makhoigi singlupmi mi 184 ni haiba utli.”

GSAM 426South Africa-da phongdokpa lairik-sing

GSAM 426.4South Africa-da dharmagi ningtambagi maram aduna eikhoigi mi-sing adu houkhiba thang kayagi manungda lairik anisu phongdoknaba pukning thokhanre: ama Holland lon-da De Wachter haiba, atoppa Angreji lon-da The South African Sentinel and Gospel Echo haiba. Atoppa adugi sandokpa lairik masing 4,000 ni.

GSAM 427South Africa-gi apunba mepham

GSAM 427.1Janewari 1903 da South Africa-gi apunba mepham sindoklammi; madu Cape leibak amasung Natal-Transvaal mepham-sing, amasung apunba mepham-gi yathanggi makhada leiba Basutoland amasung Matabeleland pao sandokpagi thabak-singgi loinani. Mepham aduda sindoklaba singlup 15 amasung mi 595, sindokdraba lup 9 amasung mi 90, amasung thadokna leiba Potthaba numit ngakpa mi 30 leiri—apunba mi 715; makhoina tara thokpagi sharuk $7,850 pibi. Thougaloi mi 39 leirammi, makhoigi marakta mi 21 mepham kaya-gi sen piba lairikda leirammi.

GSAM 427Polynesia-gi thabak mapham

GSAM 427.21876 da Ahal James White amasung lairik asi iba eina Matamgi khudamsing-ki lairik ama amasung lairik macha kaya ama, chithi ama loinana, Pitcairn Island-da tharammi. Lairik-sing asi Cape Horn langda New York chatpa jahaj ama-da thamlammi. Jahaj aduna Pitcairn-da leptuna parcel adu pigani haiba eikhoida khanghanlammi. Eikhoina leibak mapan aduda mi amatabu khanglamde, leibak mapan asisu khanglamde, adubu adugi ming leiba adu Ishworgi hainingba misingna leiba mapham oina khanglammi. Lairik-sing adu thourang amata loinadrabasu tharammi.

GSAM 427Pitcairn-da yengba

GSAM 427.31886 da Nupa John I. Tay-na leibak mapan adu yengba chatpa phao, chahi 10 matung, eikhoina mi-sing adugi maramda amasung eikhoigi lairik-singgi maramda kari amata tadaba leirammi. Matamgi khudamsing-gi lairik amasung lairik macha-sing yengba matungda, leibak mapan apumba ama matamda makhoigi thawai thambagi numit adu chayolgi ahanba numitdagi taretsuba numitda yengsinba amasung Ishworgi Potthaba numit ngakpagi warep loukhatkadaba phibamda yourammi haiba eikhoina khanglammi. Adubu Nupa Tay lakpa matam phao makhoina madudi toudaba leirammi. Mahakna leibak mapan aduda chatnaba yam thawai khanglammi, adubu mi-sing adugi maramda amasung achumba aduda makhoigi pukning thokpa houraklaba adugi maramda mahakna khanglamde.

GSAM 428.1America-da amuk hallakpa matungda mahakna Pacific Ocean-gi leibak mapan-dagi leibak mapan phao dharmagi thougaloi-sing puthoknaba jahaj ama semnaba yam pukning thokna haijarammi. 1889 da pangthokpa Malemgi apunba mepham-da mahakki pukningda wa asi yam leirammi; aduda mahakna Polynesia-gi leibak mapan-singgi thabak adu haijarammi. Mepham-na thabak asigi mateng uba matungda, khudol oina piba sen $12,000 khomjinnaba yathang toulammi, aduna Pacific Ocean-gi leibak mapan-singgi marakta thabak touba jahaj ama semnaba nattraga leinaba.

GSAM 428Pitcairn semlammi

GSAM 428.2Yathang adugi matung inna Pitcairn jahaj asi 1890 gi kalen matamda Oakland, Cal.-dagi mile 30 nakna leiba Benicia-gi manakta semlammi. Madu semnaba $12,035.22 thoklammi. Thang mapan-da sen asi pumnamak Potthaba numitki maheiroisang-singna thabak asigi maram khaktagi pibi amasung tharammi; masidagi henna haraona amasung pukning thokna piba khudol ama keidounungda leikhidri. Jahaj asi Oakland, Cal.-da Septembar 25, 1890 da Ishworgi thabakda thambirammi. Mi 1,500 su jahaj amasung jahaj thambagi maphamda punglammi, thourang adu yengnaba.

GSAM 428Pitcairn-gi ahanba chatpa

GSAM 428.3Jahaj asi Oktobar 20 da San Francisco-dagi lapna leiba thabak mapham aduda ahanba chatpa chatlammi. Mahak adugi mathakta dharmagi thougaloi oina Ahal E. H. Gates amasung magi nupi, Ahal A. J. Read amasung magi nupi, John I. Tay amasung magi nupi, jahajgi mapu Marsh-gi mapungda dharmagi thougaloi lup ama leirammi. Jahaj asi San Francisco-dagi kha lamda mile 4,000 leiba Pitcairn Island-da ahanba chatlammi, aduda Novembar 25 da phanglammi. Jahaj aduna leibak mapan adu thadokpa matamda, Disembar 17 da nupi-nupa mi 82-na ising thambirammi amasung Numit taretsuba Adventist singlup oina sindoklammi. Matungda jahaj asi Society, Hervey, Samoan, Friendly amasung Fiji lup-singda chatlammi, Angreji lon haiba mi-singda dharmagi lairik-sing amasung hakchang amasung masa khudum chanjabagi lairik macha-sing tharammi. Septembar 1891 phao thang nipan-gi matamda dharmagi thougaloi-singna lairik yonduna $1,900 gi sen phanglammi, aduga lairik yam ama sen thokdaba oina pibi.

GSAM 429.1Dharmagi thougaloi-sing asi amadi leirammi: Ahal Read Tahiti-da; Ahal Gates Pitcairn-da leirammi, aduda houkhiba thabak adu loisinbada; Nupa Tay-na Fiji leibak mapan-da thougal touba yenglammi. Epril 14, 1904 gi Review-da Ahal Fulton-na Fiji-gi thabakgi maramda hairi: “Houjik pao sandokpagi thabak mapham asida Potthaba numit ngakpa mi 150 gi henna leiri.” Fiji-dagi jahaj asi Aukland, New Zealand-da semdokpa amasung anouba semdokpagi mathou tabasinggi maramda chatlammi, aduga lairik-sing phangnaba.

GSAM 429dharmagi thougaloi-singgi shiba

GSAM 429.2Chahi ama, thang 11, amasung numit 18 gi leidraba matam matungda Pitcairn asi San Francisco-da hallaklammi, aduda Oktobar 9, 1892 da phanglammi. Matam aduda jahajgi mapu Marsh shire, amasung New Zealand leibak mapan-da phumtharammi. Nupa Tay-na pneumonia anaba thoklammi, madudagi mahakki hakchang amuk pharaklamde. Mahaksu thawai shanti oina thoklammi, amasung Fiji-gi thangdaba leibak aduda phumtharammi; aduna Polynesia-gi pao sandokpagi thabak-da nungsiba thawai anisu yam thuna pibi.

GSAM 429.3Tahiti leibak mapan-da, Papaete-da leiba dharmagi thougaloi-singna makhoigi thabakgi mahei-sing matam khajiktanggi manungda uba matamda yam nungaijarammi. Makhoina numit asida eikhoigi leibakda pao pibi ngamlammi madudi mi 40 achumba aduda thajaba oirammi amasung Numit taretsuba Adventist singlup oina sindoklare.

GSAM 429Pitcairn-gi anisu chatpa

GSAM 429.4Jahaj asi San Francisco-dagi Janewari 17, 1893 da anisu chatpa chatlammi, dharmagi thougaloi-sing asi oirammi: B. J. Cady amasung magi nupi, J. M. Cole amasung magi nupi, E. C. Chapman amasung magi nupi, amasung M. G. Kellogg, M.D. Ohio-gi Nupi Hattie Andre-na Pitcairn Island-gi oja oina makhoiga loinana chatlammi. 1893 gi asit awantha matamda Nupa Cady-na Society lup-ki Raiatea-da mahei tambagi yum ama houlammi, maheiroi 60 loinana. Tambagi matam ahanbagi loiba matamda mi-sing adu 105 phanglammi. Tambagi matam anisuba houba matamda maheiroi 120 mahei tamnaba maphamda leirammi.

GSAM 430Pitcairn-gi ahumsuba chatpa

GSAM 430.1Jahajgi ahumsuba chatpa asi 1893-94 da oirammi. Chatpa asigi dharmagi thougaloi-sing G. O. Wellman amasung magi nupi, amasung Lillian White, pumnamak Michigan-gi mi-singni; makhoibu Raiatea-da Ahal Cady-bu mahakki thabakda mateng piba thoklammi. Nupa Stringer amasung magi nupi makhoigi senna dharmagi thougaloi oina chatlammi. Makhoina Rurutu-da leplammi. Raratonga-da (mapham adugi mi-singna Thangja numit adu Nongmaijing oina ngaklammi), Dr. Caldwell amasung magi nupi leirammi; California-gi Ahal Buckner amasung magi nupi Pitcairn-da thadoklammi. Mi-sing aduga loinana mahak leiramba matamda, mahakna thabak anouba kaya hourakhanlammi, amasung maduna leibak mapan adugi misingda mateng kaya piri. Ahanbada, leibak mapan aduda houjik hounariba chujak phutnaba nungsitki panggalna chatpa mashin ama semlammi; nungsitki panggal adumakna arumdaba mashin-singbu-su thabak touhanli, aduna leibak mapan adugi misingna mamangda khangdaba atei thabak-sing houraklammi.

GSAM 430Pitcairn-gi marisuba chatpa

GSAM 430.2Disembar 15, 1895 da mapan leibakki pao sandokpagi thabakgi yengsinpa-na asi hairammi:

GSAM 430.3“Pitcairn asi houjik mari suba chatpagi thokphamda hallakre... Thabak asi lup 9-da lepthokre, amasung masigi matung inna thougaloi-sing asi thabak touli:—

GSAM 430.4“Pitcairn Island-da oja-sing E. S. Butz amasung magi nupi, amasung Hattie Andre leiri. Norfolk Island-da makhoigi senna dharmagi thougaloi kaya-na mapham asida thabak touli; makhoising Australia-dagi lakpa. Society Islands-da dharmagi thougaloi B. J. Cady; hakchanggi dharmagi thougaloi Nupa amasung Nupi R. A. Prickett. Raratonga-da hakchanggi dharmagi thougaloi Dr. J. E. Caldwell amasung magi nupi, Nupi Lillian White amasung Maude Young; oja-sing G. O. Wellman amasung magi nupi, Ahal J. D. Rice amasung magi nupi. Fiji-da Ahal J. M. Cole amasung magi nupi. Friendly Islands-da Ahal E. Hilliard amasung magi nupi. Rurutu-da Nupa amasung Nupi Stringer, makhoigi senna dharmagi thougaloi-sing. Hawaii-da Ahal E. H. Gates amasung magi nupi; oja-sing H. H. Brand amasung magi nupi. Samoa-da Dr. F. E. Braucht amasung magi nupi. Ahal D. A. Owen amasung magi macha nupa amasung nupi, makhoigi senna dharmagi thougaloi-sing.”

GSAM 431.1“Pitcairn-na chatpa mari aduda lairik yam yonsilli amasung pibi. Madugi maramna mapham yamda Potthaba numit ngakpa mi-sing hourakre. Pitcairn Island, Norfolk, amasung Tahiti-da singlup-sing sindoklare.”

GSAM 431Pitcairn yonkhre

GSAM 431.2Hi adu sabada leitramba, Polynesiagi thabakpham youbagi khudongchabasing houjik leirabana, hi adu yonkhre, aduga thabak adu makha tana pangthoknaba atei lambising sijinnari. Ahal E. H. Gates houjik Polynesiagi thabakphamgi yengsinba mapu oire, amasung ithat kanglup tongan-tonganbasingda thabak chaokhatlakpagi pao piri.

GSAM 431Nongchup Indies

GSAM 431.31889 gi ningthamda, Americagi Shri Wm. Arnold-na Nongchup Indies-ta lairik yonduna pao sandokpagi thabak hourammi. Asumna thabak touringeida mahakna mi 1200 gi ming amasung leipham phangba ngamlammi; makhoigi ming amasung leipham adu dharmagi pao sandokpagi thabakta sijinnanaba Malemgi lairik machasinggi lupta tharammi. Chithi thadok-thajin touduna amasung leipham adusingda paningai oiba lairiksing thaduna achumbagi maramda pukning chingsinba pokhallammi, aduga asumna Tengban Mapugi wahei sandoktuna aphaba pao sandoknaba lambi hanglammi.

GSAM 431.4Dharmagi thougal touba mi thabiduna mateng panaba koujabagi paokhum piraga, Ahal D. A. Ball 1890 gi Nobembarda Barbadoes amasung atei mapamsingda thabak suba chatlammi. Mahakki hotnabagi mahei oina mi kharana achumba adu lousillammi. 1892 da Californiadagi Shri Patterson-na ithatsingda ‘Baibalgi parol’ lairik yonduna pao sandoklammi, amasung aphaba mahei phanglammi. 1893 da B. B. Newman Floridadagi Jamaicada chatlammi, Shri Arnold leitringeida lairik yonduna pao sandokpagi thabak yengsinnaba. Chahi adumaktada Shri Evans amasung Shri Hackett-su thabak asigi masada saruk yanaba Indies-ta chatlammi. Mei thada, Ahal Haysmer amasung mahakki nupina khudongchaba phangbagum thabak suba thabakpham asida changlammi. Madu matung thuna Shri Arnold hallaklammi; asida mahakna hakchang phabagi maramda iriba lairiksing yonlammi. 1895 gi Julai phaoba Jamaica amakhaktada asigumba lairik $8,200 gi yonlammi, aduga dharmagi lairik yonbana $7,654 oirammi; apunba adu $15,854 oirammi. Asuk yamna lairik sandokpana Kingstonda mi 75 yaoba, phajana sindoklaba singlup ama leihannaba amasung ithat adugi atei mapamsingda dharmagi thougal tounaba lambi hangnaba yamna mateng panglammi.

GSAM 432Trinidad

GSAM 432.1Mapham asida thabak hourakpa adu Jamaicagi maduga mannalammi. 1889 da Shri F. B. Grant amasung mahakki nupibu eikhoigi singlupki lairiksing sandoknaba ithat aduda lakpinaba kourammi; aduga koujabagi matung inna, Ahal Flowers amasung mahakki nupina khudongchaba phangbagum thabak suba makhoigi tung inna thuna laklammi. Makhoina aphaba mahei phanglammi, adubu Ahal Flowers-bu hakchang saobagi na naraklammi, aduga hakchang saobagi na aduna mahakpu 1894 gi Jun 29 da leikhidahallammi. Mahakki mahut oinaba Ahal E. W. Webster-bu khallammi, aduga mahak 1895 gi Agastta New York-tagi hida chatlammi.

GSAM 432.21896 da Nongchup Indies-ki thabak subasing asi asumna leirammi: Jamaicada Ahal A. J. Haysmer amasung W. W. Eastman, aduga Bahama ithatsingda lairik yonduna pao sandokpa mi kayamarum leirammi. Apikpa Antilles-ta Ahal E. Van Deusen amasung mahakki nupi, makhoiga loinana Baibalgi thabak suba mi oina C. F. Parmlee amasung mahakki nupi, lairik yonduna pao sandokpa mi oina Shri Bean amasung Shri Hackett leirammi. Trinidad-ta Ahal E. W. Webster amasung mahakki nupi, makhoiga loinana layenggi thabakna dharmagi pao sandokpa mi oina Leishabi Stella Colvin leirammi. Mahei adudi—Jamaicada Potthaba numit ngakpa mi 110, Trinidad-ta Couva-gi akoibada Potthaba numit ngakpa mi 50; Barbadoes-ta singlup ama, amasung Apikpa Antilles-ki Antigua-da thajaba misinggi kanglup ama leirammi.

GSAM 432Mayai America

GSAM 432.3Ahal F. J. Hutchins amasung mahakki nupi 1891 gi Nobembar 16 da America Apunba Leipaksingdagi Bay ithatsingda chatlammi. Matam aduda, ahanbada tapalna tharakpa lairik paraga achumba asida makhoigi pukning chingsinkhraba mi 20 rom leirammi; makhoi ayambadi Ruatan-da leiraga, yathang taragi matung inna marisuba yathanggi Potthaba numit adu ngaklammi. Chahi ahumgi matung, 1894 da W. A. Miller amasung mahakki nupi Californiadagi Bonacca-da chatlammi. Maduda Numit taretsuba Adventistsing-na sakpa maheiroisanggi yumda 1894 gi Julai 4 da hanglammi haiba maheiroisang amada oja oina makhoina mahei tambagi thabakta yaorammi. Ahanba tamba matamda changba maheiroi adu changchatta mi 34 oirammi. 1895 da maheiroisinggi masing 45 da henlakpana, maheiroisang aduna mathantana masagi chadingnaba purakpa ngamlabani haina laothoklammi.

GSAM 433.11895 da pangthokpa Malemgi apunba mephamda Ahal Hutchins-na ithatsing aduda Paojel inba mi 100 lei haina pao pirammi. Mahakna haisu hairammi, Numit taretsuba Adventistsing-na mepham pangthokpham yum ani sakkhre amasung madu makhoigi lan-thumni. Lam yamna watpana, lou-uba tounaba lam adu mamal yamna tanglammi; maram aduna ishakta khurumjaba yum adugi amabu isinggi mathakta saklammi. Yum ani asi amasung maheiroisanggi yum adugi mapu oiba Malemgi apunba mephamgi lupta che na pindoklammi. Ithat aduda leiba mephamgi lan-thumgi mamal $1,789.60 oigani haina loulammi. 1895 phaoba yonkhraba lairik adugi mamal $2,243 oirammi.

GSAM 433Mayai Americagidamak apikpa hi ama

GSAM 433.2Dharmagi pao sandokpasingbu ithat amadagi ithat amada puba ngamba apikpa hi ama leibagi khudongchaba amasung kanabasinggi maramda mephamgi pukning chingsillammi. Maduna Bay ithatsingda thabak subagidamak $3,000 dagi hendaba chadingna asigumba hi ama sanaba mephamda yarammi.

GSAM 433.31896 da Mayai Americada thabak suba mi mari khak leirammi: Ahal F. J. Hutchins amasung mahakki nupi, aduga Spanish Honduras-ta Ahal J. A. Morrow amasung mahakki nupi. British Honduras-ki konung Belize-da marisuba yathanggi matung inna numit taretsuba ngakpa thajaba misinggi kanglup ama leirammi. Thabakpham asigi thabak ayamba adu Caribbean samudragi ithatsingda tourammi. Mapham asida dolar lising kayagi lairiksing yonkhrammi, amasung mi 60 na Ahumsuba swargadutki paojelgi achumbada haraorurabani.

GSAM 434Ahal Hutchins-ki leikhidaba

GSAM 434.1Ahal F. J. Hutchins-na Mayai Americagi thabakphamda chahi 12 rom thajaba yaba amasung pukning changna thabak surammi. Aroibada mahakki khangheiba ngamba loirammi, aduga mahak laiinana leikhidarammi. Houjik mahakna ningthina tumduna potthari, Mapuna koubiba—thajaba yabasingbu touthokhan-gadaba kouba adu ngairi.

GSAM 434Kha America

GSAM 434.2Numit taretsuba Adventistsinggi wakhal adu ahanbada namthokpa lairikgi mapanna Kha Americada sandoklammi. 1891 gi Oktobarda Shri Snyder, Shri Stauffer amasung Shri Nowlin-na Argentine-da lairik yonduna pao sandokpagi thabak hourammi. 1893 da Malemgi apunba mephamgi ayabagi matung inna, Illinois-ki Ahal F. H. Westphal, German dharmagi thougaloi amana, dharmagi pao sandokpagi thabakpham asigi thabakta yaorammi; aduga 1894 da Californiagi Frank Kelley-na masagi chading masamakna purakpa dharmagi pao sandokpa mi oina Colombia Apunba Leipaksingda chatlammi. Tha kharagi matungda atei thabak subasingna makhoigi tung inlammi, aduga asumna anouba thabakpham asida thabak hourammi. 1896 da thabakpham asigi thabakki maramda pao asi pirammi: Chile-da dharmagi thougaloi ama, 1895 gi Oktobar 19 da youkhraba Ahal G. H. Baber, amasung lairik yonduna pao sandokpa mi ani, F. W. Richards amasung F. H. Davis, leirammi. Argentine-dasu dharmagi thougaloi ani, F. H. Westphal amasung Jean Vuilleumier, amasung lairik yonduna pao sandokpa mi ani, O. Oppegard amasung C. A. Nowlin, leirammi. Makhoigi mathakta Baibalgi thabak suba mi mari—Lucy Post, Shri Snyder amasung mahakki nupi, aduga John McCarthy—leirammi. Brazil-da dharmagi thougaloi ani, Ahal W. H. Thurston amasung H. F. Graf, amasung lairik yonduna pao sandokpa mi ahum, A. B. Stauffer, J. F. Berger amasung J. A. Berger, leirammi. British Guiana-da dharmagi thougaloi ani, Ahal W. G. Kneeland amasung Ahal P. Giddings, amasung layenggi thabakna dharmagi pao sandokpa mi ani, Daktar B. J. Fercoit amasung mahakki nupi, leirammi.

GSAM 435.11896 phaoba Chile-da dolar 1000 gi lairik yonkhrammi, aduga Potthaba numit ngakpa mi 30 na lairik yonduna pao sandokpa misingdagi leikhraba lairiksing paraga Potthaba numit amasung maduga mari leinaba achumbasing adu lousillammi. Brazil amasung Argentine-da dolar 10,000 gi lairik yonkhrammi; adudagi henna aphabadi, Potthaba numit ngakpa mi 100 leirammi. Singlup ama amasung Potthaba numitki maheiroisang manga sindokkhrammi. Argentine-da Buenos Ayres, Crespo amasung San Cristobal-da sindoklaba singlup ama-amam leirammi. British Guiana-dasu sindoklaba singlup ama amasung Potthaba numit ngakpa mi 50 leirammi; asumna Kha Americada apunba Numit taretsuba Adventistsing mi 150 oirammi.

GSAM 435Khagi dharmagi pao sandokpasinggi lup

GSAM 435.2Wapham adu chumna hairabadi, lup asina eikhoigi leibak manungda mapan leibakki misingda (Africagi misingda) aphaba pao sandokpagi thabak tourabasu, masibu mapan leibakki lup haina kouba yaroi. Houjik phaoba phanglaba maheising asigidamak, Ishworgi yaipha thoujalgi makhada Ahal J. E. White-na leptana hotnakhibabu yamna thagatpa matik chai.

GSAM 435.31893 gi ningthamda, eina Illinois-ki Leibakki singlupsinggi mephamgi makok oina thougal touringeida, Ahal White eigi manakta laklammi, mahakki pukningda Khagi leipaksinggi machu amuba misinggidamak arumba potlum louraga. Mahak Chicago-da chayol khara leiramba matamda, sahar aduda leiba machu amuba misinggidamak thabak subagi ayaba nijarammi. Eina haraona mahakki nijaba adu yarabirammi, aduga maduda tasengnamak laibak thiba mi asigigidamak mahakki thabak hourammi.

GSAM 435Ahal White-ki dharmagi pao sandokpagi manilna chatpa hi

GSAM 435.4Matam adudagi mahakna Khagi thabakphamgidamak haijaba amasung thourang touba hourammi. Mahakna khannaringeida, mahakki thourangsing adu phajana lepkhatlaklammi, aduga aroibada Michigan patki manakta ‘Ayukki thawanmichak’ kouba manilna chatpa hi ama sarammi. Isingda taoba ‘Bethel’ asi phanglaga, mahak Chicago-da chatlammi; madudagi Illinois amasung Mississippi turelgi makha illaga, 1895 gi Januari 10 da Mississippi-gi Vicksburg-ta youlammi. Mapham asida thabakpu touminnaba mi kharaga loinana mahakna houjik phaoba thabak touridri haiba lamda thabak hourammi.

GSAM 436Khagi dharmagi pao sandokpasinggi lupki thabak

GSAM 436.11903 gi Epril 9 da Malemgi apunba mephamda Ahal White-na pikhiba paodok amadagi eikhoina loisilli; maduna thabakki mahei takli amasung matam adugi Khagi dharmagi pao sandokpagi thabakki phibam utli:—

GSAM 436.2“Eikhoigi lupna Mississippi-da maheiroisang manga semba loire, amasung houjik makhoi adu makha tana chatthari.... Maheiroisangsing asi Vicksburg, Yazoo City, Columbus amasung Jackson-da lei.... Eikhoigi thabak subasingna Tennessee-gi Nashville, Memphis amasung Edgefield Junction-da, aduga Kentucky-gi Louisville amasung Bowling Green-dasu hotnaba makha tana touri.

GSAM 436Khada thabak subasing

GSAM 436.3“Houjikki matamda lupki masak tongan-tonganba thabak maphamsingda thabak suba mi 27 lei. Khagi dharmagi pao sandokpasinggi lupki thabaktagi Khut tinna katthoklaba dharmagi thougaloi manga pokthoklakle.... Maheiroisanggi oja 13 bu lambi tongan-tonganbada makhoigi thabak tounaba matik chahalle.... Lupna naha nupa amabu daktar oihan-naba Nashville-gi Meharry layeng maheikol amada mahei takhalli, aduga atoppa amabu maheiroisang adumaktada mahakki tambada mateng pangbiri.... Aphaba Baibalgi thabak suba mi khara pokthoklakle. Ojasinggi maraktagi kharana thabak masak asidasu heimak singmak oiba thabak suba mi oirakli.

GSAM 436‘Ayukki thawanmichak’ manilna chatpa hi

GSAM 436.4“‘Ayukki thawanmichak’ asi eigi lan-thumni, isagi senna sakpani. Masigi mathakta hi asigi chatthabagi chading pumnamak eigimak chagathokpagi sendagi pire. Eina haisu haigani, hida leibagi chading adusu matam pumnamakta eimakna pirabani. Ayamba matamda kanglup aduda mi 10 dagi 18 phaoba leirammi.... Chahi kaya lupna thabakta thamba mi pumnamakki khutsumal phaoba khudolgi sendagi loudana, eigimak chagathokpagi sendagi pirabani.

GSAM 437Khagi dharmagi pao sandokpagi thabakna karamna sen phanglakpa

GSAM 437.1“‘Sen asi nakhoina kadaidagi phanglibano?’ haina hanglakpa yai. Mapuna madu eikhoida pibibani. Apikpa lairik khara phongdoklammi. Ahanbada ‘Aphaba paogi ahanba tambagi lairik’ phongdoklammi; madugi ahoubagi wakhaldi machu amuba misingbu takpada sijinnanabani. Mashing lising kharagi lairik yonba ngambagani haina eikhoina khallammi, adubu eikhoina angakpagum lairik adugi mashing lakh 10 rom yonba youkhre.

GSAM 437.2“Imana [Shrimati E. G. White] ‘Eikhoigi Kanbiba Mapu Khrista’ lairikna eikhoibu mateng pangbikhi; madu lakh ahum nattraga mari yonkhi. ‘Khwaidagi phaba warising’ lairik lakh ani nattraga ahum yonkhre. ‘Laklagadaba Ningthou’ lairik sandokkhraba masing adu mathak mathakta thambirabadi mail mari wangba oigani haina lou-i. Lairik asidagi phangba saruk-senna, atei thourang amasung thabak masak kaya makha tana chatthanabagi mathakta, eikhoina ‘Ayukki thawanmichak’ sarammi.”

GSAM 437Leibak kayada

GSAM 437Mexico

GSAM 437.3Leibak asida eikhoigi thabak 1894 da Guadalajara-da layenggi dharmagi pao sandokpham ama leihanduna hourammi. 1896 da thabak subasinggi pao asi pirammi: Ahal D. T. Jones amasung mahakki nupina thabakpham adu yengsillammi. Ojasing adudi Ora A. Osborne, Shrimati A. Cooper, Kate Ross amasung leibak adugi mateng pangba mi ama oirammi. Layenggi thabakna dharmagi pao sandokpasing adudi Daktar J. A. Neal, A. Cooper, Shrimati A. J. Rice, Shrimati Bartlett amasung Shrimati Rachel Flowers oirammi. Numit khudinggi anaba mi 40 na thabakpham aduda layeng lousillammi, aduga maheiroi 40 na thabakpham adugi maheiroisangda tamlammi. Matam asida $12,000 chadingna anouba hakchang phahanpham ama sarammi.

GSAM 437Mayai Africa

GSAM 437.41893 da Ahumsuba swargadutki paojelgi thabak asuk chaokhatlaklammi, maduna Malemgi apunba mephamgi thabak touba lupna Mayai Africada dharmagi pao sandokpham ama leihan-naba paotak piba matik chare haina khallammi. Maram aduna, ‘Ngamba matam aduda thuna Matabeleland-da dharmagi pao sandokpham ama hangnaba’ haina yarammi. Wayel asi inna, 1894 da Numit taretsuba Adventistsinggi kanglup amana leibak aduda changlammi, amasung ekar 12,000 gi lou-uba lam ama khallammi. 1895 gi mephamda Ahal C. B. Tripp amasung mahakki nupi, W. H. Anderson amasung mahakki nupi, aduga Daktar A. S. Carmichael-bu arappa thabakpham asigidamak dharmagi pao sandokpasing oina khallammi. Makhoina arangba khongchat adugidamak thourang adumak hourammi, aduga hi khongchat adu phajana loiraga, makhoina 1895 gi Julai 26 da makhoigi chatpham youlammi.

GSAM 438Gold Coast

GSAM 438.1Chahi kayamarumgi manungda Africagi nongchup mapandagi Numit taretsuba Adventistsinggi manakta mateng panaba Macedonia-gi kouba adugumba kouba laklammi. Adventist-ki phongdokpa lairiksing paraga achumbada pukning chingsinba pokkhrammi, adubu 1894 nattraga madugi akoibada youdriphaoba mateng thadrabani. Matam aduda Malemgi apunba mephamgi thabak touba lupna matam asuk kuina ngaikhraba thabak adu houraknaba Ahal Sanford amasung Shri Rudolph-pu kourammi. Makhoina pukning changba amasung thouna phabaga thabakpham aduda changlammi. Adubu matam khara loiraga Ahal Sanford-pu hakchang saobagi na naraklammi; leibak aduda hakchang saobagi na yamna sanna leibana ‘angouba migi mongpham’ haina kourammi. Mahakna hakchang saobagi na ahum naraklammi, aduga ahingba leinaba mahak Americada hallakpa tabani. Nongchup mapanda atei misingsu tharammi; makhoigi marakta Ahal D. U. Hale, Geo. F. Kerr amasung mahakki nupi, aduga G. P. Riggs yaorammi. Adubu akonba mi asi laiinana asuk sontharammi, mahak hingba ngamlagani haiba asa thadoklammi; aduga mahakna nungshit nungsa ongbana phahanbiba oigani haiba asada England-da chatlammi. Wapham asida mahak amasung mahakki marupsinggi asa makok thoklamde, maramdi mahakna tapna tapna sontharaklammi, amasung aroibada leikhidarammi, aduga maduda mahakpu leiphumlammi. Mahaksu Hingba pibiba Mapugi lakpabu ngairi.

GSAM 438India

GSAM 438.21890 gi Januari 12 da Ahal Haskell Africagi kha-nongpok mapangi Port Durban-dagi Indiagi Calcutta, China amasung Japan-da hida chatlammi. Matam asigi mamangda mahakki che i-senba Percy T. Magan mahakka tinnakhrammi. Indiagi khongchat asigi pandamdi, Numit taretsuba Adventistsing-na thabakpham aduda dharmagi pao sandokpagi thabak thawai yaona hourakpa matamda makhoina lambi takpa amasung paotak piba ngamnaba pao lounaba ‘thijilluba’ oirammi. Indiada dharmagi pao sandokpham ama leihan-naba wakhalga loinana, 1893 da Malemgi apunba mephamna Wm. Lenker-bu lairik yonduna pao sandokpa mi oina leibak aduda chatnaba paotak pirammi. Paotak asi inna, mahak Indiada chatlammi, amasung Numit taretsuba Adventistsinggi lairiksing sandoklammi. Matam kharagi matungda Shri Lenker-na pao pirammi, mahak amasung atoppa mi marina 1896 phaoba Indiagi mapam tongan-tonganbasingda lairik yonduna pao sandoklammi, amasung $10,000 gi phongdokpa lairik yonkhrammi. Yonkhraba lairiksing aduna karamna pukning chingsinba pokhallibage haiba utnaba, mahakna makha tana hairammi: Indiagi nongchup mapanda leiba Madras-ki akoibada lairik yonduna pao sandoklingeida, ‘leibak adugi pao sandokpa amana “Daniel amasung Phongdokpagi maramda wakhal” lairik ama leinaba mail 60 khongna chatlammi.’

GSAM 439Indiada Georgia Burrus

GSAM 439.11895 da Leishabi Georgia Burrus Californiadagi Indiada chatlammi. Maduda youbaga mahakna Bengali lon tamba adumak hourammi, amasung thuna dharmagi pao sandokpagi thabakta changlammi. 1896 phaoba mi kharana eikhoigi thabak subasingga loinabagi mapanna Mapugi Potthaba numit ngakpa houraklammi.

GSAM 439.21896 da thabakpham aduda thabak subasing adudi Ahal D. A. Robinson amasung mahakki nupi oirammi. Leishabi May Taylor amasung Leishabi Georgia Burrus Baibalgi thabak suba mi oirammi. Shri Lenker amasung Shri Masters lairik yonduna pao sandokpa mi oirammi. Dharmagi pao sandokpasinggi leipham oinaba matik chaba yum ama phangkhrammi, aduga makhoigi mathakta lakliba aruba mathousing adu pangthoknaba daktarsing, anababu yengsinbasing amasung henna mateng panaba masagi leibakta koujabasing thakhrammi. Koujaba asida Ahal Brown amasung atei kharana paokhum pirammi. Mahak amasung Ahal D. A. Robinson animak 1899 gi Disembargi aroibada Indiagi Bengal-gi Karmatar-da leikhidarammi.

GSAM 439Hawaii, Sandwich ithatsing

GSAM 439.31884 da Shri La Rue amasung Henry Scott masagi chadingna dharmagi pao sandokpa mi oina Hawaii-da chatlammi. Makhoina mi ama amaga tinnaduna dharmagi pao sandokpagi thabak touba amasung lairik yonbana makhoigi thabak hourammi. Masina ithat aduda asuk yamna pukning chingsinba pokhallammi, maduna 1885 gi Nobembarda Malemgi apunba mephamna Ahal Wm. Healy-bu mathanggi matamda Hawaii-da thabak suba chatnaba amasung masigidamak phisang ama pukthabiduna mateng panaba Californiagi Leibakki singlupsinggi mephamda nijanaba yarammi. Asumna thourang loiraga, Ahal Healy amasung ithat aduda hanna leiraba misingna 1886 gi kalenda Phisangda pangthokpa mepham ama pangthoklammi. Hotnaba asigi mahei oina mi kayamarumna Paojel adu lousillammi. Shri La Rue 1889 phaoba Honolulu-da leirammi; chahi aduda mahak Chinagi Hong Kong-da hida chatlammi.

GSAM 440Hawaii-da Chinagi misinggidamak thabak

GSAM 440.11895 gi March thada Malemgi apunba mepham pangthoktringei phaoba ithat aduda dharmagi thougalgi thabak khajik khaktamak touba ngamlammi. Matam aduda ‘Ahal Gates amasung mahakki nupi, makhoiga loinana Chinagi misingbu takpiba oja oina Shri Brand amasung mahakki nupi, dharmagi pao sandokpagi thabak suba Honolulu-da chatnaba’ haina yarammi. Takpibagi thabak adumak hourammi, aduga Ahal Gates hakchang sonlabasu mahakna ngamba pumnamak touduna thabak adu makha tana pangthoklammi. Dharmagi pao sandokpasing adugi tung inna daktar ama amasung anababu yengsinbasing thuna laklammi, aduga Paojelgi thabak masak adu phajana hourammi.

GSAM 440Dharmagi pao sandokpagi thabaksinggi samlap, Januari 1, 1903

GSAM 440.21902 gi Disembar 31 da pikhiba Mapan leibakki dharmagi pao sandokpagi che i-senbagi paodokna America Apunba Leipaksinggi mapanda pangthokliba Paojelgi thabak asi asumna utli:—

GSAM 440.3Australiagi apunba mepham asi Victoria, New South Wales, New Zealand, Queensland, Kha Australia, Tasmania amasung Nongchup Australiagi Leibakki singlupsinggi mephamsingna sembani.

GSAM 440.4Europeki Malemgi apunba mepham asi German apunba mepham, Nongchup German, Nongpok German, Kha German, Holland amasung Flemish Belgium, Austria-Hungary amasung Balkan leipaksing, German Swiss, Kha Russian, Awang Russian amasung Mayai Russian-na sembani.

GSAM 440.5Scandinaviagi apunba mepham asi Denmark, Norway, Sweden, Finland amasung Iceland-na sembani.

GSAM 441.1British apunba mephamda Awang England, Kha England, Ireland, Scotland amasung Wales yaori.

GSAM 441.2French Latin apunba mephamda French-Swiss, France amasung Italy yaori.

GSAM 441.3Nongpokki dharmagi pao sandokpagi thabakphamda Egypt, Syria amasung Turkey yaori.

GSAM 441.4Kha Africagi apunba mephamda Cape-ki panba lam, Natal-Transvaal, Basutoland amasung Matabeleland yaori.

GSAM 441.5Atei mapamsing: Bermuda, Brazil, British amasung Dutch Guiana, Mayai America (Kha), China, Fiji, India, Jamaica, Japan, Apikpa Antilles, Mexico, Nyassaland, Pitcairn, Porto Rico, River Plate, Raratonga, Samoa, Society ithatsing, Sumatra, Tonga, Trinidad, Nongchup mapan (Kha America), amasung Nongchup mapan (Africa).

GSAM 441.6Thabakpham tongan-tonganba asida thawai yaona thabak subasinggi masing 754 ni; makhoigi marakta dharmagi thougaloising, pao sandokpagi ayaba phanglabasing, Baibalgi thabak subasing, lairik sandokpa mising amasung lairik yonduna pao sandokpa mising yaori.

GSAM 441Thabak sandoknaba maru oiba mapamsing leihankhre

GSAM 441.7Eikhoigi dharmagi pao sandokpagi thabaksinggi maramda samlappa paodok asingdagi, 1896 da Mapan leibakki dharmagi pao sandokpagi che i-senbana haikhibagum eikhoinasu haiba yai:

GSAM 441.7“Malemgi saruk khudinggi romda Paojelna houjik asigumba maru oiba mapamsing lourabana, Ishworna Mahakki loiba naidraba panggalna matam khara khaktada achouba amasung panggal leiba thabak ama pangthokpa ngammi. Mahakna achumba chatpada Mahakki thabak thuna loisillagani.”

Notes

  1. Romiyasing 15:21. ↩

Note

Back