Pandup 20 — Ahoubagi thabakta katthokpasing
GSAM 311.1“Eigi asengba misingbu eingonda punsinbiru; katthokpagi mapanna eingonda washaknakhrabasingbu. Amasung swargasingna mahakki achumba chatpabu laothokkani; maramdi Ishwor masamak wayenba Mapuni.”1
GSAM 311.21902-06-03 gi Amuk yengsinba amasung pao sandokpada eikhoina asumna pabani:
GSAM 311.2“Houjikki matamda thabakta changlakpasingna, ahoubada Mapuna mahakki thabakki potlum sinbikhraba misingna masagi apamba thadokpa amasung masa katthokpagi maramda, makhoiga changdamnaba matamda khara khaktamak khang-i. Mamanggi thoudoksing makhoida amuk amuk hairamba tai; maramdi mamanggi achumba thougaloisingda leiramba masabu nemthaba amasung masa katthokpagi wakhal adumakna makhoina thabak adu mangda pusinba tai.”
GSAM 311.3Amuk hanna, Singlupkidamak sakhising, sharuk 7 da, wasing asi phang-i:
GSAM 311.3“Eikhoi taibangpan asigi puwarigi aroiba adugi manakta yousinlakli, amasung Ishworgi thabak makhal kayasing adu houjik phaoba uhanbikhrabadu dagi henna yamna masa katthokpaga loinana mangda pusinba tai.”2
GSAM 311.41846 da Potthaba numitki maramda mahakki ahanba lairik iduna phongdoknaba Ahal Bates pu thougat-hanbiramba phibam adugi maramda hanna pankhre. Aduga, 1849 da Houjikki achumba kouba chephong phongdokpa houramba matamda Ahal James White na thengnaramba awaba phibam adugi maramdasu pankhre.
GSAM 311Hanglakpa swargasinggi maramda lairik macha ama
GSAM 311.51846 gi Nakentha da Topsham, Maine da Shrimati White da pibiramba Darshan aduda mahakpu apaknga khara uhanbikhraba matungda, Ahal Bates na Hanglakpa swargasing kouba lairik machagi khut-i lairik semkhi. Adubu madu phongdoknaba sen yamna mathou tarammi. Mathou taba asi pangnaba, Massachusetts ta leiba Ichin-inao nupi amana, phi machasingna saraba anouba leihoun phi ama sai loiduna leihoure, adubu amuk loukhatlaga yonkhi. Yonbagi sen adu mahakna Ahal Bates ta pikhi, aduna mahakki anisuba lairik phongdokpa ngamhanbikhi.
GSAM 312Chum nambagi thabakki maramda lairik macha ama
GSAM 312.11848-11-18 da Dorchester, Mass. ta pibiramba chum nambagi thabakki Darshan adugi matungda, Ahal Bates na Hingliba Ishworgi chum ama kouba ahumsuba lairik macha ikhi. Asidasu mahakna namthoknaba sen leitabagi awaba adu amuk thengnakhi. Phibam adu khanglaba naha oiriba lukhrabi amana khungangda mahakki oiraba yum macha ama yonkhi, aduga phanglaba sen adugi tangkhai Ahal Bates ta pikhi. Asumna lairik ama namthokpagi chada sen pinaba mahak amuk ngamhanbikhi.
GSAM 312Lairik phongdokpagi thabakna mathou taba potsing
GSAM 312.21851-52 da Anisuba lakpagi amuk yengsinba amasung Potthaba numitki pao sandokpa adu Saratoga Springs, N.Y. da namthoklammi. Mapham asida Shri Thompson na Ahal White amasung mahakki nupida yumka ama sen yaodana pibirammi; makhoina singlaba yumgi potchasing sijinnaduna amuk yum leiba houdokpa phangkhi.
GSAM 312.3Matam asida Houjikki achumba thajabasing masin oiraklammi, amasung makhoi hen-gatlakpaga loinana Ahal White amasung Shrimati White gi masa-masana touba thabak henna mathou taraklammi. Asi amasung chephonggi wa semdokpagi thabak aduna thabakphamda mateng pangba mi mathou tahanlaklammi. Matam adumaktada atei misingsu lairik i-thokpagi thabakta mateng pangnaba nungshingba phanglammi. Mapuna mahakki misinggi thajabagi paokhum oina karamna thabak touribage, amasung mathou taba matamda karamna thougaloising thorak-hanbiribage haibagi khudam ama oina, West Wilton, N.H. gi thawai katthoklabi Ichin-inao nupi Shrimati Rebecca Smith gi thoudok asi eikhoina piri:—
GSAM 312.4Lepkhraba matam adu houdokhraba matungda, mahakki machanupa Uriah amasung machanupi Annie R. na, oja oinaba makhoibu semgatnanaba, maheiroisangda changba yamna pamlammi. Machasing adu taibanggi maikeida chatkhre haina mamana kirammi, amasung tasengnamak mahakki kiba adu maram leitaba nattre. Mamanagi machasingda nungshiba adu machasingnasu amuk mama nungshibana paokhum pirammi.
GSAM 313Phillips gi maheiroisangda Uriah Smith
GSAM 313.11848 dagi 1851 phaoba machanupa aduna Exeter, N. H. da leiba Phillips gi maheiroisangda tamlammi. Mapham aduda maheiroisingbu wangang maheiroisanggi ahanba chahigi patham tamhanlammi, maduna makhoi wangang maheiroisangda changba matamda chahi ama mangjounana leinaba ngamhanlammi. Mahakna patham asi loi pikhi. 1851 da wangang maheiroisangda tamnaba sen tanaba mahakna thabak toukhi; adubu mahakpu thabak pibagi lallon-itik mangtakhrabana mahakki sen mangkhi. Madugi maramna matam kuina pamjaramba wangang maheiroisangda tambagi thourang adu thadokkhi.
GSAM 313Nupisinggi maheiroisang amada Leishabi Smith
GSAM 313.2Uriah maheiroisang aduda leiringeida, mahakki ichin-inao nupi aduna Charlestown, Mass. ta leiba nupimchasinggi maheiroisang amada tamlammi. Mapham aduda mahakki patham loisinba naksillaklammi, amasung mahak thuna maheiroisang thadoklakkadourabana, mahak amasung mahakki ichin-inao nupabu Mt. Vernon, N.H. gi maheiroisang amada chahi ahum oja oina tounaba haipiraklammi; chahi amada $1,000 amasung chakchanaba amadi leinaba mapham pinaba haipirammi.
GSAM 313.3Matam asiromda mamana “Houjikki achumba” adu lousinkhi. Houjik mahakna machasinggidamak haijabasing adu hanna dagi henna thawai yaona amasung sengna toukhi. Ahal Bates na West Wilton da chatlammi, amasung Shrimati Smith na machasinggi phibam mahakki mangda thamlammi; makhoigi pukning honglaknaba haijabagi maram ama oihanlammi. Ahal Bates na numit khara matungda Somerville, Mass. ta Paul Folsom gi yumda mephamsing pangthoknaba thourang tourammi. Shrimati Smith na mahakki machanupida mepham aduda changlaknaba kouba che i-gadourammi. Madugi marakta, Ishworna mahakki thammoibu mepham aduda chatnaba thougatpinaba Ahal Bates amasung mama aduna haijagadourammi.
GSAM 313Manglan ani thunglakpa
GSAM 313.4Ahal Bates mepham pangthokkadaba yumka aduda keidoungeidasu changdri, maram aduna madugi phibamgi maramda mahakna karisu khangdri. Mephamgi mamanggi numidangda mahakna yumka aduda leiba manglan ami; thonggi nakta leiba phampham ama nattraga phampham khudingmak mi phamkhre haina ukhi. Mahakna haigadaba wakhal adu hongduna Laishanggi maramda ngangba manglansu ami. Makhoina ahanba thagat ishei sakle, haijare, anisuba thagat ishei sakle, aduga mahakna mahakki Lairik Asengba hangduna, ayekpa adugi mathakta leiba Laishanggi mami aduda taktuna, “Numit 2300 phaoba, matungda Laishang adu shengdokkani,” haina paringeida thong adu hanglakle, aduga nupimcha ama changlaklaga ahangba phampham aduda phamle haina manglanda ukhi. Aduga mi adu Annie R. Smith ni, mahak khudak adumakta nungshinglaklaga achumba adu lousinle hainasu mahakna manglanda ukhi.
GSAM 314.1Ahal Bates gi mepham adu Potthaba numitta (Thangja numitta) pangthoklammi, amasung numit aduda maheiroisang leitrabana, Annie na hairammi, “Eigi mamabu pelhannaba khaktang eina chatkani.” Potthaba numit adugi mamanggi ahingda mahakna madu chatpa amasung thengba manglan ami. Thong aduda yourakpa matamda ahanba thagat ishei saktuna loire, haijabasu toure, amasung makhoina anisuba thagat ishei adu loisinba naksille haina mahakna ukhi. Mahak changlakkadageida thonggi nakta leiba phampham ama nattraga phampham khudingmak mi phamba mahakna ukhi. Awangba, matik leiba, nungshiningai oiba wa ngangba mi amana mahakna mamangda keidoungeidasu udriba ayekpa amada taktuna, “Numit 2300 phaoba, matungda Laishang adu shengdokkani.” haina amuk amuk hairammi. Mahakna hairiba wasing aduna mahakpu yamna nungshinghanle, amasung madu achumbani haina manglanda ukhi.
GSAM 314.2Mahak matam chana mepham aduda chatnaba thokkhi, adubu lambi lallenbana anisuba thagat isheigi aroiba adu sakpa phaoba mapham aduda youba ngamkhide. Mahak changlakpa matamda, pumnamak manglanda urambaduga chap mannarammi, amasung mahakki manglanda uramba mi adumakna Daniel 8:14 gi wahei adu mamanggi maong adumakna amuk amuk hairammi. Aduna khudak adumakta mahakki thammoida thajaba pokhanbikhi.
GSAM 314.3Annie thong adudagi changlaklaga phampham aduda phamdriba phaoba Ahal Bates na mahakki manglan adu ningsinglamde. Mahakna atei maram amagi maramda ngangnaba thourang tourammi, adubu mahakki wakhal Laishanggi maram adudamak leirammi. Wahei adu amuk hairingeida mahakki manglan adu khudakta ningsinglakle, amasung atabasinggi thammoida wa ngangba ngamnanaba mahakna khonjel thokhandana mateng haijarammi. Annie na hanna khangjaramba lepkhraba matam adu houdokhrabagi maramda sandokna takpa matamda mahakna yamna ningtamna wa nganglammi. Matungda mahakna Ahumsuba swargadutki paojel amasung Potthaba numitki achumba adu takpirammi.
GSAM 315Annie Smith na achumba adu lousinba
GSAM 315.1Mepham adu loisillaga mahak Annie gi manakta chatlaga hairammi, “Asi West Wilton gi Ichin-inao nupi Smith gi machanupi oigani haina eina thajei. Eina nangbu mamangda keidoungeidasu udri, adubu nanggi maithong asi khangjaraba amagum tounai. Ngarang ahing eina nangbu uba manglan ami.” Matungda Annie na mahakki manglan adu haikhi. Mapham aduda matam adumakta Potthaba numitki achumba adu lousillaga, mahakki nungba amasung asha pumnamak honglaba phibamda mahak mepham adu thadoklakkhi.
GSAM 315.2Mahak nupimchasinggi maheiroisangda hallakkhi, mahakki pot-thamphamda pot-chasing khomsillaga yumda hallakkhi. Lairik phongdokpada Ahal White gi potlum amasung pao sandokpada mahakki thabak luba adugi maramda khanglakpa matamda, mahakki thabakphamgi thabakta chatlaga mateng pangnaba Ishworna mahakpu koubiri haina mahakna phakhi. 1851 gi tha 8 ta chephong adu Paris tagi Saratoga Springs, N.Y. da hongba matamda, Leishabi Smith thabak touba mi ama oina mapham aduda chatkhi.
GSAM 315Katthokpa ama amasung thawai katthokpa ama
GSAM 315.3Amuk yengsinba gi sharuk 2, masin 7 ta, masabu nemthaba amasung matik tatchadanaba hotnadraba thabak asigidamak mamanggi thourangsing adu thadokkhraba matungda, mahakki nungba phongdokpa wahei khara mahakki khut-i dagi phang-i. Mahakna asumna hai:
GSAM 315.3“Yaomacha aduna karida lambi lamjingbirabasu mahakki matung innaba eina pumnamak thadokkhre haina eina thajei. Taibangpan asigi chingsinba mapangal pumnamak mangkhre. Eigi asha, haraoba, nungshiba pumnamak houjik mathakki amasung Ishworgi potsing adudamak punsillare. Jesu gi khongyada phamlaga mahakdagi tamba nattraga atei phampham eina pamde—eigi swargagi Pabungi thougalda leiba nattraga atei thabak eina pamde—pukningna khangba pumnamak dagi henba Ishworgi ingthaba adu nattraga atei haraoba eina pamde.”
GSAM 315.4Ichin-inao nupi Annie na namthokkadaba lairik paraga aran singdokpa nachingba thabakta pangbiramba mateng adu matam chabani. Chahi ahum mahakna thajaba yaba amasung mahei leiba thougal toukhi, chakchanaba amasung phi-che khaktang lounaduna. Matam asigi aroibada TB laina aduna mahakpu shibada pusinlaklammi. Kuina kuina hakchang manghanba amasung shihanba laina asina mangtak-hallingeida, mahakna aphaba sheireng khara ikhi. Makhoigi marakta khwaidagi nungshiba adudi “Asida leiba yum amasung swargada leiba yum” haibani. Mahak 1855-07-26 da shiba, madugi mamanggi numitta iraba madugi wahoudok aduna mahakki lamchatta yamna chaokhatlaklaba chamba amasung masabu nemthabagi aphaba maong adu yamna phajana phongdok-i, maram aduna eikhoina madu mapung phana pinaba thingjaba ngamde:
GSAM 316Awabasinggi marakta yum leiba
GSAM 316.31852 gi tha 4 da Ahal White Saratoga Springs tagi Rochester, N.Y. da hongkhi. Sahar asigi 124 Mt. Hope Avenue da, makhoina singlaba potchasinggi mahutta leiraba potchasingna ahanba oina yum leiba hourammi. Adubu chephong adu matam chana phongdokpa ngamnanaba, aduga achumba adu mapham pumbada sandokpa ngamnanaba, lairik phongdokpagi thabak adu maipakhanba makhoina yamna pamlammi; maram aduna hingbada chamna phangba nungngaiba potsing kaya makhoina masamak thadoklammi.
GSAM 316.4Matam asida makhoina karamna yum leiba hourambage haibadu, 1852-04-16 da Shrimati White na S. Howland gi imungda iraba masagi che asi makhada pibaduda nakhoina paba yagani:—
GSAM 316.5“Eikhoi houjiktang Rochester asida leiba semsilli. Eikhoina ariba yum ama chahi amagi $175 piba oina loure. Namthokpagi khutsam adu eikhoigi yumda lei. Asi oiradrabadi thabakphamka amagi chahi amada $50 pi-gadabani. Nakhoina eikhoigi manungda yenglaga eikhoigi yumgi potchasing ubu oirabadi nakhoi nungsi nonggani. Eikhoina ariba phamunggi upan ani amamgi $0.25 da leikhre. Eigi nupana eina phamnaba ariba phampham taruk purakpi, makhoigi marakta ani amatangsu mannade; madugi mahakna $1 pikhi. Thuna mahakna eina ariba phampham mari amuk pirakpi, makhoida phamnaba philasu leitare; makhoi pumnamakki mahakna $0.62 pikhi. Upansing adu kan-gatli, amasung eina akhangba kapok phina phampham adusingda phamnaba phi tinjari. Sanghomgi thao adu yamna mamal tanglabana eikhoina leite, alu leinasu sen chaide. Sanghomgi thaogi mahutta eikhoina hei phutpa sijinnei, amasung alugi mahutta salgam sijinnei. Eikhoigi ahanba chakchabasing adu atta thamlambagi ahangba pung ani mathakta thamliba mei phumpham thingba upak ama mathakta chalammi. Ishworgi thabak adu chaokhatpa ngamlarabadi eikhoi pottabasing khaangba yajei. Eikhoi mapham asida lakpada Mapugi khut lei haina eikhoina thajei. Thabak tounaba lam achouba ama lei, adubu thougaloi khikhi lei. Mamanggi Potthaba numitta eikhoigi mepham yamna phakhi. Mapuna mahakki leibibana eikhoibu amuk thougatpikhi.”
GSAM 317Thajabasinggi thawai luba
GSAM 317.11852-05-06 da Rochester da namthoklamba Amuk yengsinba gi ahanba masinda, Saratoga dagi Rochester da hongbagi maramda Ahal White na asumna hairammi:
GSAM 317.2“Ichin-inao nupasingna eikhoina ningsinglamlibadudagi henna chephong adu hinghanba ngamnaba sen pikhi. Amasung Saratoga Springs tagi hongbada amasung sahar asida chephong adu houdokpada eikhoigi chada yamna oirabasu, eikhoida sel-ton leitare.”
GSAM 317Thougaloisinggi katthokpa
GSAM 317.3Tha 10 gi numit 14 gi masin 12 ta thabakki maramda i-ba pao macha amada eikhoina asumna pabani:
GSAM 317.3“Adubu thabakphamda sel-ton leitabagi maram asi lei: mamanggi tha taruk thabakphamda thougal touramba Ichin-inao nupa Belden amasung Ichin-inao nupa Stowell na makhoigi chakchanabadagi khajik khaktang henba phang-i. Thabak adumakta saruk yariba ateisingnasu makhoidagi henna phangde. Maram aduna, Amuk yengsinba amasung pao sandokpa phongdokpada yamna kanna thougal tourambasingna, akhannaba oina eikhoi leitringeida, anaba leibagi marakta thougal tourambasingna, nungngaiba hingnanaba mateng phangnanaba, phanglakpagi watliba sen adu mapung phahanbada mateng pangba asi Houjikki achumba gi marup pumnamakki soidana haraonaba ama oigani.”
GSAM 317Rochester, N.Y. da anouba yaosinbasing
GSAM 317.41852 gi nungsa matamda, Rochester da lairik phongdokpagi thabak phajana houdokkhraba matamda, Ahal White amasung mahakki nupina sagol amasung sagolgarina nongpoklomda Bangor, Maine phaoba tha ahumgi khongchat ama chatkhi. Lambi khongchatta makhoina mephamsing pangthokkhi amasung mapham kayada khainaduna leiba Potthaba numit ngakpa misingbu yengsillammi. Makhoi hallaktridringeida, tha 9 gi numit 26 dagi houraga Ahal J. N. Andrews na 124 Mt. Hope Avenue da matung inna dharmagi wasing takpirammi. Matam asida Chayolgi ahanba numit ngakpa Adventistsing nipan na Houjikki achumba adu lousinkhi, amasung lairik asi i-ba eina makhoigi marakta ama oirammi.
GSAM 318Oswald Stowell phahanbiba
GSAM 318.1Tha 10 gi Iraini numidang amada, Ahal White amasung mahakki nupi makhoigi nongpoklomgi khongchat adudagi yum hallakkhi. Mathanggi numitta (Potthaba numitta), Potthaba numitki mephamda eikhoina makhoibu ahanba oina ukhi. Mepham asi pangthokpa matamda namthokpa thougaloi Oswald Stowell thabak manunggi phi aoraba laina yamna kanna na-duna leirammi, amasung mahakki lainayengbana mahak shigani haina thadokkhrammi. Lainayengba aduna mahakki “karisu touba ngamloi” haina hairammi. Thougal pangthoklingeida Oswald manakta leiba yumka amada leirammi, amasung hakchang yamna kanna nairammi. Mepham loiba matamda mahakkidamak haijabinaba haiba pao mahakna tharaklammi. Atei misingga loinana eibusu haijabagi matam amada yaobinaba koubirammi. Eikhoi mahakki phamung manakta khuk-u kunjare, amasung haijaringeida Ahal White na “Mapugi mingda” mahakpu thao nambirammi. Ishworgi Thawai leibiba adu phajaba ngamlammi, amasung khudak adumakta mahak phakhre. Eikhoi haijabadagi hougatpa matamda mahak phamung mathakta phamlaga, mamangda kanna naramba mahakki nakal ani adu thaduna, “Ei mapung phana phakhre. Hayeng khutna namthokpa khutsam adu eina sijinnaba ngamlagani,” haina hairammi. Asigi numit ani matungda tasengnamak mahakna khutsam adu sijinnakhi.
GSAM 318Rochester gi misinggi mangda Shrimati White gi Darshan
GSAM 318.2Ichin-inao nupa Stowell bu phahanbiba yaipha thoujal adumak Shrimati White gi mathakta henna yamna toubire. Ahal White na mahakpu yengnaba onsillaga hairammi, “Ellen Darshan uriba phibamda lei; phibam asida leiringeida mahakna nungsit sude. Nakhoigi marakta kanagumbana asi tasengbani haina masamak khangnaba pamlarabadi, nakhoina mahakpu yengshinba yai.” Mahak asumna pung ama amasung minit 20 muk Darshan uriba phibamda leirammi. Phibam aduda leiringeida mahak waheising nganglammi, karigumba matamda mayek sengba wa pumnamsu nganglammi; adubu khwaidagi nakna yengshinba matamdasu mahakki hakchangda nungsit suba khangba ngamlamde.
GSAM 319Leitraba yaolup mi amagi lamchatki maramda Darshan
GSAM 319.1Shrimati White Darshan asidagi thorakkhraba matungda, mahakna uramba adugi maramda Sakhi pikhi. Ahal White amasung mahakki nupi nongpoklomgi khongchat adudagi hallaktridringeida, eikhoigi marakta ama sahar adu thadoklaga Michigan leibakta lallon-itikki thabakna koina chatlammi. Maram aduna mahak mepham asida leiramde, amasung Ahal White nattraga mahakki nupibu keidoungeidasu ulamdri. Mahakki Darshan adu hairingeida, Shrimati White na atei wasingga loinana, yumdagi lapthoklaga koina chatpa matamda Ishworgi wayel amasung Potthaba numitki maramda yamna hairabasu, matam adumakta yathangsinggi maraktagi ama thugaiba mi amagi maramda mahakna urambadu eikhoida takpirammi. Mahakna hairammi, mi adu mahakna keidoungeidasu thengnadaba mini, adubu mahakki phibam adu mahakpu uhanbikhrabana karigumba matamda mahakpu ugani haina mahakna thajarammi. Adubu eikhoina khangnaba mi amagi marakta mahak oigani haina eikhoigi marakta kana amatana khallamde.
GSAM 319.2Mathakta pankhraba Darshan adu ubagi chayol taruk muk matungda, hanna pankhraba Ichin-inao nupa adu Michigan dagi hallakkhi. Shrimati White na mahakki maithong uba matam adumakta Ichin-inao nupi amada hairammi, “Eina Darshan da uraba, nakhoida hairamba mi adu mahak aduni.” Mahakki nupi amasung atei mi kharagi mangda Ichin-inao nupa asida Darshan adu hairingeida, Shrimati White na mahakpu hairammi, “Nathan na David ta hairamba adugumna, ‘Mi adu nangni.’” Mangjounana haidokpagi khudol na makhoigi papki maramda cheirak piba matamda mi kharana tougani haina Paul na hairamba adumak mahakna toukhi: “Adubu pumnamakna mangjounana haidokpa wa nganglabadi, aduga thajadaba mi ama nattraga khangdaba mi ama changlaklabadi, makhoi pumnamakna mahakki aranbadu khanghalle, makhoi pumnamakna mahakpu wayelle; asumna mahakki thammoigi aroibasing phongdokle; aduga mahak maithong leimada namduna Ishworbu khurumgani, amasung tasengnamak Ishwor nakhoigi marakta leibani haina laothokkani.”3 Shrimati White na mahakki aranba thabaksing amuk sandokna haiba tare matungda, Ichin-inao nupa asina mahakki nupigi mangda khuk-u kunduna, pi taduna mahak amasung mapham aduda leiramba mi kharabu hairammi, “Tasengnamak Ishwor nakhoiga loinana leibani,” aduga Michigan da leiringeida taretsuba yathang adu thugaiduna chatlamba mahakki lamchat pumnamak phongdoklaga yakhre. Thabak adu touba matam adumakta, mail 500 dagi henna lapthokpa maphamdagi, madu phongdokpibirammi.
GSAM 320.1Asumna chayol khara khaktagi matamda Sakhising adugi achumba eikhoida kanna chet-hanbikhi. Makhoi mi-oibagi panggalgi wangmada leiba shakti amana semlakpani haiba khaktang nattraga, papki maramda misingbu sengna cheirak piba houpham amadagi lakpani hainasu eikhoi haiba yourakkhi.
GSAM 320Uriah Smith na Amuk yengsinba gi thabakphamda yaosinba
GSAM 320.2Amuk yengsinba gi sharuk 3 phongdoklingeida Uriah Smith na Potthaba numit ngakpa hourammi, amasung Amuk yengsinba gi thabakphamda yaosillammi. Mapham aduda mahak matam kuina chahi kaya i-ba mi amasung wa semdokpa mi oina leirammi. Chephong aduda phongdokpa mahakki ahanba i-thoklamba adudi “Matam amasung mangjounana haidokpagi cheksinhanba khonjel” kouba sheireng amani, madu 1853-03-17 da phonglakkhi.
GSAM 320.3Ahal Smith na Ahumsuba swargadutki paojel adu ahanba oina Washington, N.H. da 1852-09-10 dagi 12 phaoba pangthoklamba mepham amada takhi. West Wilton gi yumda hallakkhraba matungda mahakna taramba adu cheksinna neinakhi, amasung 1852 gi tha 12 gi ahanba Potthaba numit aduda taretsuba numit ngakpa hourammi. 1853-05-03 da mahak Rochester, N.Y. gi Amuk yengsinba gi thabakphamda yaosinkhi. Mapham aduda mahak amasung mahakki ichin-inao nupi Annie na chahi amagi $1,000 amasung chakchanaba phangduna maheiroisang amada tambibagi mahutta, chakchanaba amasung phi-che phangnaba thougal toukhi. Ahumsuba swargadutki paojel gi thabak ahoubagi numitsing aduda thakhananaba toubiramba katthokpa kharagi makhal adu asigumbani.
GSAM 320Khut tinna katthoklaba dharmagi thougaloi ama oihanba
GSAM 320.41863 mukta Ahal Smith na miyamgi mangda wa ngangbagi mahakki khudol sijinnaba hourammi. 1866 da mahak aphaba paojelgi Khut tinna katthoklaba dharmagi thougaloi ama oikhi. Matam adugi matungda Atlantic tagi Pacific phaoba leiba leibak kayada Phisangda leiminduna pangthokpa mephamsing amasung Leibakki singlupsinggi mephamsingda mahakna yamna thougal toukhi; aduga mahakki masagi singlup oiba Battle Creek singluptasu thajabasingbu yengsinbagi thougal toukhi. Battle Creek gi wangang maheiroisang hangdokhraba matungda, mahakna mapham adugi Lairik Asengba tambagi sharukta khara henna nattraga khara watna tambirammi. Amuk yengsinba amasung pao sandokpa gi aphaba tounaba mahakna 1894 da Atlantic samudra lanthokkhi, amasung Europe ta leiba leibak kayada chatkhi. Syria da leiringeida mahakna haksa laina ama phangkhi; madugi akibagi mahei adudagi mahak keidoungeidasu mapung phana phajakhide.
GSAM 321Chahi yangkhei sondana toubiramba thougal
GSAM 321.11853 dagi 1903 phaoba, chahicha ama tangkhaigi matam, Ahal Smith Anisuba lakpagi amuk yengsinba amasung Potthaba numitki pao sandokpa gi wa semdokpagi thabakta leppa yaodana haibagum yaorammi; amasung matam adugi ayamba sharukta chephong adugi wa semdokpagi thabak pumnamak mahakna yengsinnarammi. Mahak shiba numit adufao, hakchanggi sharuk chethanba laina khudakta tare matamda, namthoknaba mahakna semlamba wasing puraga thabakphamda chatlingeini. Singlup asigi lairiksingdasu mahakna maru oiba lairik kaya pidokkhi. Thabaksing asigi marakta Daniel amasung Phongdokpibagi maramda wakhal, Mi-oibagi mahousa amasung tunggi phibam, Laishang amasung Numit 2300 gi maramda henna chaohanba lairik ama, Leibaksinggi angakpa thoudok, Houjikki ashibasinggi thawai thajaba haibasing yao-i. Lairiksing asigi ahanba adugi ayamba sharuk, numitki wa semdokpa amasung thabakphamgi thougal loiraba matungda, numidang pung 9 dagi ahing yaibak phaobagi marakta irammi.
GSAM 321Ahal Smith gi shiba
GSAM 321.2Mahakki punsi adu aphaba oina sijinnakhraba mateng pangba punsi ama oirammi. 1903-03-06 da Jesu da tumkhre matungda mahak mahakki thabak dagi potthajare. Adubu mahakki maramda tasengnamak asumna haiba yai, “Mahakki thabaksingna mahakki matung illi,” amasung shikhrabasu mahakna houjiksu wa nganglei.