Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
10 / 31
10 / 31

Sapta 7 — Muvmen i Go Hariap Tru Bilong Tok

John Norton Loughborough

GSAM 126.1“Na mi lukim narapela strongpela ensel i kam daun long heven, em i werim klaut olsem klos; na renbo i stap antap long het bilong em, na pes bilong em i olsem san, na lek bilong em i olsem ol pos paia; na em i holim liklik buk i op long han bilong em. Em i putim lek han sut bilong em antap long solwara, na lek han kais bilong em antap long graun, na em i singaut strong olsem wanpela laion i singaut; na taim em i singaut, sevenpela pairap bilong klaut i mekim krai bilong ol. ... Na ensel mi lukim i sanap antap long solwara na long graun, em i litimapim han bilong em i go long heven, na em i mekim strongpela promis long nem bilong dispela man i stap oltaim oltaim, em man i bin wokim heven na olgeta samting i stap insait long en, na graun na olgeta samting i stap insait long en, na solwara na olgeta samting i stap insait long en, olsem bai taim i no stap moa. Tasol long ol de taim nek bilong namba seven ensel i kirap long krai, ol tok hait bilong God bai pinis, olsem em i bin tokaut long ol wokman bilong em, ol profet.”1

GSAM 126Ensel i Makim Ol Manmeri i Autim Tok

GSAM 126.2Olsem yumi bin soim pinis, wok bilong autim gutnius God i givim long man, na Bikpela i promis long blesim dispela wok inap long “pinis bilong dispela graun.”2 Olsem na ensel i karim dispela tok i mas makim wanpela tok long taim we ol bai autim long ol manmeri bilong graun. Ol i autim dispela tok long wanpela buk i “op,” na dispela i soim klia olsem bipo buk i pas. God i save amamas long ol dispela man i karim tok; long wanem, “renbo,” em mak bilong kontrak bilong God, i stap antap long ol, na ol i sanap na lait bilong glori bilong God i karamapim ol olsem klos, na ol i autim tok long strong bilong Man i bin wokim olgeta samting. Dispela samting ol i tokaut long en em tok bilong taim, em i bin “pasim” bipo, tasol nau ol i autim long wanpela buk i “op.”

GSAM 127.1Long ol sapta i go pinis, yumi bin pruvim olsem Bikpela i makim taim bilong givim lait long ol man long sait bilong pinis bilong bikpela taim bilong tok profet—2,300 de—em i bringim yumi i go long kot bilong painimaut; olsem tok profet i tok save bai kamap planti i bin kamap tru stret, taim em i kirapim planti man na em i soim dispela lait long ol; na em i makim tu taim bilong lainim “tok piksa bilong diwai fik,” taim em i kirapim ol tisa bilong em long dispela taim yet long go aut na autim dispela tok piksa long olgeta hap bilong graun. Olsem tasol em i bin makim stret taim tok bilong taim i mas kamap bikpela na kamap wanpela singaut strong, na dispela tu i kamap tru stret.

GSAM 127Singaut Strong Bilong Namba Wan Tok

GSAM 127.2Taim stret bilong mekim singaut strong bilong dispela toksave em i wanpela samting we ol i laik save long en. Ol i putim dispela taim namel long taim namba sikis na namba seven trampet i krai, na yumi ken lukim dispela i no long ples bilong en tasol insait long rait bilong Baibel, nogat, yumi ken lukim tu long dispela tok yet, em i tok: “Long ol de taim nek bilong namba seven ensel i kirap long krai, ol tok hait bilong God bai pinis, olsem em i bin tokaut long ol wokman bilong em, ol profet.” Dispela em i strongpela pruv olsem taim ol i autim long dispela tok i go inap long taim namba seven trampet i krai.

GSAM 127Taim Bilong Singaut Strong

GSAM 127.3Taim namba seven ensel i krai, yumi ritim olsem “tempel bilong God i op long heven, na ol i lukim bokis bilong kontrak bilong em insait long tempel bilong em.”3 Long wok lotu bilong haus lotu bilong graun, rum i gat bokis—rum holi tru—ol i opim wanpela taim tasol long wanpela yia; dispela em i long De Bilong Mekim Atonmen, bilong rausim sin—em klinim haus lotu holi. Taim ol profet i bin tok long en, taim dispela wok bilong klinim, olsem Krais i mekim, i mas kamap, em long pinis bilong 2,300 de.4 Na ol i tok tu olsem taim namba seven ensel i krai, ol nek long heven i tok taim i kamap bilong jasim ol daiman.5

GSAM 128.1Dispela piksa bilong tok profet long Revelesen 10 i soim taim bilong autim dispela tok “long wanpela strongpela nek,” na bihain “olsem wanpela laion i singaut.” Olsem dispela tok profet i tok, taim tok i mas kamap bikpela na kamap singaut strong, em i stat long pinis bilong namba sikis trampet na i go inap long pinis bilong dispela taim bilong tok profet we i bringim yumi long klinim haus lotu holi, olsem, inap long pinis bilong 2,300 de. Ol namba wan fopela trampet i kamap tru long ol pait bilong ol Got, Vandals, Huns, na ol arapela, em ol i brukim Wes Rom i go long tenpela hap o kingdom.

GSAM 128Namba Faiv Trampet

GSAM 128.2Namba faiv trampet i soim kamap bilong lotu Muslim wantaim klaut bilong ol kranki tingting bilong en, tasol moa yet taim bilong “faiv mun,” o 150 yia tru, stat long taim ol i “gat wanpela king bilong bosim ol.” Long Julai 27, 1299, Othman, em man i bin statim gavman Ottoman, i go insait long graun bilong Nicomedia bilong pait. Stat long dispela taim ol Ottoman i wok long bagarapim na “mekim pen” long gavman Rom long hap bilong Is inap long Julai 27, 1449, em 150 yia bilong krai bilong namba faiv trampet. Long dispela taim ol Turki i kam wantaim ami bilong ol i go pait long taun Constantinople yet, na ol i yusim paura bilong gan long pait; na long wanpela bikpela gan, em man bilong raitim histori Gibbon i tok ol i mas yusim 60pela bulmakau bilong pulim, ol i sutim ol bikpela ston i go long banis bilong Constantinople.

GSAM 128Pinis Bilong Namba Sikis Trampet

GSAM 128.3Klostu long dispela taim John Palleologus, em ol man bilong raitim histori i kolim laspela king Grik, i dai. Constantine Decozes em i stretpela lain bilong kisim sia king, tasol ol i tok pret bilong em long Amurath, sultan bilong ol Turki, em i mekim dispela pait agensim em, i mekim em i askim Amurath long larim em i sindaun long sia king. Dispela pasin i olsem em i givim bek sia king long ol Turki. Tru tumas, kwiktaim ol Ottoman i kisim taun Constantinople na gavman Rom long hap bilong Is. Olsem na ol i “kilim” dispela gavman (long sait bilong politik) em ol i bin “mekim pen” long en bipo. Ol i mas “kilim” em long “wanpela aua, na wanpela de, na wanpela mun, na wanpela yia.”

GSAM 129.1Sapos yumi kisim dispela olsem taim bilong tok profet, wanpela de i makim wanpela yia, dispela taim bai longpela olsem wanem? Dispela hevi i no hat: wanpela yia, 360 de, o yia; wanpela mun, 30 de, o yia; na wanpela de, wanpela yia—olgeta wantaim 391 de, o tru tru 391 yia. Wanpela aua em i hap bilong 24 bilong wanpela de, olsem piksa, em bai hap bilong wanpela mun, o 15 de. Olgeta taim we ol Muslim i bosim graun bilong Rom long hap bilong Is, olsem gavman bilong ol yet, bai 391 yia na 15 de. Taim yumi skruim dispela long Julai 27, 1449, em i bringim yumi i go long Ogas 11, 1840, em pinis bilong taim ol Turki i stap fri, olsem namba sikis trampet i tok.

GSAM 129Dr. Josiah Litch i Tok Profet long Pundaun Bilong Gavman Ottoman

GSAM 129.2Long 1838, Dr. Josiah Litch bilong Philadelphia, Pa., i kisim tok i bin kamap long William Miller olsem tok tru, na em i bung wantaim wok bilong mekim dispela tok i kamap ples klia moa. Em i redim ol hap rait bilong ol niusman long samting bilong sevenpela trampet bilong Revelesen. Em i sanap strong na tok olsem namba sikis trampet bai pinis long krai na strong bilong Ottoman bai pundaun long de 11 bilong Ogas, 1840, na dispela bai soim long olgeta manmeri bilong graun olsem wanpela de long tok profet i makim wanpela yia bilong taim tru.

GSAM 129.3Sampela bilong ol brata, na sampela tu husat i bilip wantaim em long dispela samting, i guria wantaim pret long samting bai kamap “sapos dispela i no kamap” olsem em i tok. Tasol dispela i no mekim em i pret na surik; em i go het long mekim olgeta samting em inap long mekim bilong mekim tingting bilong em long hevi bilong ol Turki i kamap ples klia. Ol niusman bilong ol manmeri i bringim dispela tok i go long olgeta hap. Ol grup bilong ol man i no bilip long God i toktok long dispela samting long ol bung bilong ol, na ol i tok, “Lukim, dispela man i laik traim wanpela samting, na sapos dispela samting i kamap olsem em i tok, em bai strongim tok bilong em stret olsem wanpela de long tok profet i makim wanpela yia, na 2,300 de i makim 2,300 yia, na ol bai pinis long 1844.”

GSAM 130.1Taim ol i pablisim tok bilong Dr. Litch, dispela i mekim olgeta manmeri i kirap nogut, na planti tausen manmeri i kirap was long pinis bilong hevi i bin kamap namel long Mehemet Ali, pasha bilong Isip, na sultan bilong ol Turki. Planti handret i tok, “Sapos dispela samting i pinis olsem dokta i tok, em bai strongim pasin bilong minim taim bilong tok profet olsem wanpela de i makim wanpela yia, na mipela bai kamap Adventist.”

GSAM 130Sultan Bilong Ol Turki i Pait Wantaim Pasha Bilong Isip

GSAM 130.2Long sampela yia paslain long 1840, sultan i stap insait long pait wantaim Mehemet Ali, pasha bilong Isip. Long 1838, hevi namel long sultan na bosman bilong Isip i stap aninit long em i bin stap isi liklik, long wanem ol ambasada bilong ol kantri ausait i mekim strongpela wok. Tasol long 1839, pait i kirap gen, na i go yet inap long wanpela bikpela pait namel long ami bilong sultan na ami bilong Mehemet, we ami bilong sultan i bagarap olgeta na ol i winim, na Mehemet i kisim sip bilong sultan na karim i go long Isip. Sultan i bin kamap nogut tru olsem, taim pait i kirap gen long Ogas, em i gat tupela sip bilong pait i strongpela moa na tripela friget tasol, em ol laspela hap bilong sip bilong ol Turki i bin gat bikpela strong bipo. Mehemet i no laik tru long givim bek dispela sip long sultan, na em i tok sapos ol strongpela kantri i traim kisim long em, em bai kukim. Ol samting i stap olsem taim, long 1840, Inglan, Rusia, Austria, na Prusia i kamap namel na ol i makim rot bilong stretim dispela hevi; long wanem, em i klia olsem sapos ol i larim em yet, Mehemet bai kamap bos bilong sia king bilong sultan kwiktaim.

GSAM 131Ol Strongpela Kantri i Bung na Kamap Namel

GSAM 131.1“Sultan i kisim dispela helpim bilong ol strongpela kantri, na olsem em yet i givim dispela hevi i go long han bilong ol. Ol dispela kantri i mekim wanpela kibung long London, na sheik Effendi Bey Likgis i stap olsem man bilong makim gavman Ottoman. Ol i wokim wanpela tokaut bilong laspela mak, bilong givim long pasha bilong Isip, we sultan bai givim em gavman bilong Isip olsem samting bilong lain bilong em, na olgeta hap bilong Siria i stat long Gulf bilong Suez i go inap long Lake bilong Tiberias, wantaim provins Acre, bilong em i bosim long laip olgeta; tasol em yet i mas lusim olgeta arapela hap bilong graun bilong sultan em i bin kisim, na givim bek sip bilong ol Ottoman. Sapos em i sakim dispela ofa bilong sultan, ol dispela fopela kantri bai kisim dispela hevi long han bilong ol yet, na ol bai yusim ol narapela rot ol i ting i stret bilong mekim em i bihainim tok.”

GSAM 131.2“I klia olsem taim ol i putim dispela tokaut bilong laspela mak long han bilong Mehemet Ali, dispela samting bai lus olgeta long han bilong dispela man bipo [sultan], na stat long dispela taim ol strongpela kantri bilong ausait bai bosim ol samting bilong em.”

GSAM 131Tok Profet i Kamap Tru—Pinis Bilong Fri Pasin Bilong Ol Turki

GSAM 131.3“Sultan i salim Rifat Bey long wanpela sip bilong gavman i go long Alexandria bilong bringim dispela tokaut bilong laspela mak i go long pasha. Ol i putim dispela tokaut long han bilong em, na em i kisim na lukautim long de namba 11 bilong Ogas, 1840! Long dispela de yet, sultan i salim wanpela pepa i go long ol ambasada bilong ol dispela fopela kantri, na em i askim wanem plen bai ol i bihainim sapos pasha i sakim ol tok bilong dispela tokaut bilong laspela mak; na ol i bekim olsem ol i redim pinis samting bilong dispela, olsem na em i no gat wok long pret long wanpela hevi inap kamap. Long dispela de, dispela taim bilong 391 yia na 15 de ol i bin makim bilong strong bilong ol Ottoman i pinis; na fri pasin bilong sultan i stap we?—Em i lus pinis!”6

GSAM 132.1Stat long dispela de i kam inap long nau, sultan i mas bihainim tok bilong ol dispela strongpela kantri, na em i lukim kingdom bilong em i bruk i go liklik liklik, taim ol i kisim hap bihap bilong en bilong mekim wok bilong ol yet.

GSAM 132Ol Manmeri i Kirap Laikim Tok Profet

GSAM 132.2Dispela bikpela samting bilong tok profet i kamap tru i mekim tingting bilong ol manmeri i kirap strong tru. Em i mekim laik bilong ol manmeri long harim tok long ol tok profet i bin kamap tru na ol tok profet i wok long kamap tru i kamap strong moa. Dr. Litch i tok olsem sampela mun bihain long Ogas 11, 1840, em i kisim ol pas long winim wan tausen man i gat nem na i no bilip long God, sampela bilong ol i hetman bilong ol grup bilong ol man i no bilip, na ol i tok olsem ol i lusim pait agensim Baibel, na ol i kisim Baibel olsem tok God i givim long man. Sampela bilong ol i tanim bel tru i go long God, na sampela i kamap ol man bilong autim tok i gat strong insait long bikpela muvmen bilong kam bek. Sampela i tokim Dr. Litch olsem, “Mipela i bin tok ol man bilong eksplenim tok profet i save kisim ol rait bilong bipo tru bilong histori bilong strongim tok bilong ol long ol tok profet i kamap tru; tasol long dispela taim mipela i gat ol samting i bin kamap tru i stap stret long ai bilong mipela.”

GSAM 132.3Bilong soim olsem stret long pinis bilong namba sikis trampet tok bilong kam bek i stat long go “wantaim wanpela strongpela nek,” mi laik tokim yupela long wanpela stori wanpela man i bin mekim wok insait long dispela tok i bin givim long mi.

GSAM 132.4Long yia 1840, E. C. Williams, em wanpela man bilong wokim bikpela haus sel na sel bilong sip long Rochester, N.Y., i kisim dispela tok, na em i singautim Elda Miller na Elda Himes long kam long Rochester na autim tok long planti tausen manmeri bilong dispela taun. Tupela i bekim olsem tupela i no gat mani inap bilong kisim wanpela bikpela haus we inap long kisim ol manmeri. Em i bekim olsem, “Mi gat wanpela haus sel i raun, na em i 120 fut long wanpela arere i go stret long namel inap long arere long narapela sait. Mi bai sanapim, putim sia insait, na lukautim, fri. Yupela kam na autim tok.” “Tupela i kam,” em i tokim mi, “na haus sel i no inap long holim hap tasol bilong ol manmeri i kam bilong harim, olsem na mi putim wanpela hap sel i longpela 40 fut, na mekim haus sel i kamap 160 x 120 fut. Dispela haus sel i pulap long ol manmeri long olgeta de, na planti handret i pulap klostu ausait, olgeta i laik tru long harim tok.”

GSAM 133Planti Handret i Autim Tok

GSAM 133.1Bilong lukautim laik bilong ol manmeri i wok long kamap bikpela, ol i yusim ol bikpela haus sel, na long taim bilong san ol i mekim ol bung long ples i gat planti diwai. Long taim bilong kol, ol i yusim sampela bilong ol bikpela haus lotu na ol pablik hol, na ol manmeri i pulapim ol inap long mak bilong ol. Pastaim long 1840, Elda Miller i save sanap “klostu em wanpela tasol” long autim tok; tasol nau klostu 300 man i bung wantaim em long autim ples klia olsem taim bilong 2,300 de bai pinis, na long singaut olsem, “Taim bai no stap moa,” na, “Taim bilong em bilong jasim ol manmeri i kamap pinis.” Olsem na yumi lukim olsem, taim taim bilong Bikpela i kam bilong mekim dispela tok i go hariap long olgeta hap bilong graun, tok bilong em i kamap tru, na planti milion manmeri i kisim bikpela laik long harim dispela singaut.

GSAM 133.2Samting i bin tru long dispela muvmen long Amerika i bin tru tu long ol arapela kantri. Stat long yia 1840, long ples bilong sampela man tasol i tilim ol buklet bilong ol, planti manmeri i kirap olsem ol i kam long fran bilong autim singaut. Long Inglan, 700 minista bilong Sios bilong Inglan tasol i autim dispela tok, na dispela i no kaunim planti arapela i mekim wankain wok. Long winim 20 bilong ol bikpela kantri bilong graun, wanpela tok i go wantaim dispela strongpela laik we man i lukluk long en i tok, “Ol dispela manmeri i strong tru long mekim dispela wok.”

Notes

  1. Revelesen 10:1-7. ↩
  2. Matyu 28:19, 20. ↩
  3. Revelesen 11:19. ↩
  4. Daniel 8:14. ↩
  5. Revelesen 11:18. ↩
  6. Lukim Ol Tingting long Daniel na Revelesen, ol pes 497, 498. ↩

Note

Back