Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
04 / 31
04 / 31

Sapta 1 — Tok i Go Pas

John Norton Loughborough

GSAM 21.1TAIM yumi toktok long namba tu kam bek bilong Krais, yumi toktok long wanpela samting ol manmeri bilong God i bin wetim wantaim bilip, stat long taim God i rausim namba wan papamama bilong yumi long gaden Iden. Long tok em i mekim long snek, olsem pikinini bilong meri bai i bagarapim het bilong em, God i givim promis olsem bihain wanpela man bilong stretim bek olgeta samting bai i kam. Em bai i daunim Satan, husat i bin kisim samting i no bilong em, na inapim laik bilong God long graun. Ol i ting Adam na Iv i bin bilip olsem dispela wok bai i kamap hariap tru, na wanpela pikinini bilong tupela yet bai i win. Tasol long plen bilong God, promis bilong Man Bilong Kisim Bek ol long dispela bagarap ol i lukim i karamapim olgeta samting i bin kamap bihain long inapim “laik bilong em yet na marimari em i bin givim yumi long Krais Jisas paslain long taim graun i stat.”1

GSAM 21.2Sapos wantu tasol God i bin soim Adam na Iv olgeta pen na hevi bai i pulapim graun long ol planti yia namel long bagarap bilong en na taim bilong stretim bek, bel hevi bilong tupela bai i bikpela tumas na tupela i no inap karim. God bilong heven, long gutpela marimari na sori bilong em, i haitim dispela samting long tupela. Olsem na tupela i ken holimpas dispela gutpela bilip olsem klostu nau em bai i kisim bek tupela, na tupela i ken stap fri wantaim ol pikinini bilong God long bikpela glori. Dispela tingting olsem taim bilong kisim bek ol i klostu i mas kirapim tupela long givim moa bel long redim ol yet long bungim dispela samting.

GSAM 22.1Dispela samting i bin wankain long ol manmeri bilong God long olgeta lain tumbuna i kam bihain long taim bilong Adam. Ol i save tru olsem bihain wanpela bikpela samting tru bai i kamap—Krais bai i kam na kirapim kingdom bilong em. Ol tu, olsem Adam na Iv, i bilip dispela samting i klostu. Na olsem tupela, ol i no save long ol samting bai i kamap namel long taim bilong ol yet na dispela taim. Sapos ol i bin save, ating ol bai i bel hevi na lusim strong bilong wok yet long kamap long mak na kisim prais.

GSAM 22.2Yumi ken mekim dispela tingting i klia long ol bikpela samting ol man i bin painimaut. Maski ol man husat i painimaut ol dispela samting i no bin save, ol i wok long inapim laik bilong God. Tasol ol tingting i bin kirapim ol long wok i no bin kamap tru long olgeta hap olsem ol i bin ting na bilip long en taim ol i statim wok.

GSAM 22Ol Samting Columbus i Painimaut i Senisim Planti Samting Longwe

GSAM 22.3Montgomery, long buk bilong em, Stori Bilong Amerika,2 edisen bilong 1902, pes 8, 9, i stori long tingting i bin kirapim Columbus long statim raun bilong em long solwara, na long wok bilong inapim plen bilong em long go long ol Indies bilong hap sankamap taim em i seil i go long hap san i go daun. Em i tok olsem:—

GSAM 22.4“Columbus i ting em inap stretim plen bilong King bilong Portugal na mekim i gutpela moa. Em i save tru long tingting bilong em olsem i gat wanpela rot i sotpela na gutpela moa bilong go long ol Indies winim rot Diaz i bin makim. Plen bilong dispela man bilong seil bilong Genoa [Columbus] i nupela na i nidim bikpela strongpela bel tu. Em i no laik seil i go long hap sankamap, o long hap saut na bihain long hap sankamap. Em i laik seil stret i go long hap san i go daun. Long tingting bilong em, i gat tripela gutpela as tru bilong mekim dispela wok. Namba wan, olsem ol i skulim long ol gutpela buk bilong save long graun long taim bilong em, Columbus i bilip tru olsem graun i no stret olsem plang, olsem planti man i ting, tasol em i raunpela olsem wanpela bal. Namba tu, em i ting dispela raunpela graun i liklik moa long sais tru bilong en, na bikpela hap bilong en i graun tasol na i no wara. Namba tri, em i no save liklik, na em i no ting liklik tu, olsem bikpela hap graun Amerika o Solwara Pasifik i stap. Olsem na em i ting nambis bilong Esia o ol Indies i stap stret long narapela sait bilong solwara, long hap i lukluk i kam long Spen na nambis bilong Yurop long hap san i go daun. Em i ting olgeta rot bilong brukim solwara na go kamap long Cipango, o Japan, ating i no winim samting olsem 4,000 mail.
GSAM 23.1“Plen bilong em i olsem: Em bai i lusim Yurop, stiaim sip bilong em i go long hap san i go daun, long Japan, na bihainim raun bilong graun inap em i kamap long ples em i laik painim. Long tingting bilong em dispela wok i isi na i no inap popaia, olsem wanpela lang i wokabaut raun long wanpela apol.
GSAM 23.2“Sapos em i win long dispela raun, em bai i kisim dispela bikpela helpim: Em bai i go insait stret long ol Indies long dua bilong fran, na i no bihainim longpela rot i raun na go insait long wanpela kain dua bilong sait, olsem ol man bilong Portugal i mas mekim.

GSAM 23.3“Yumi lukim olsem dispela man i save gut long yusim ol namba long wok, na long save bilong graun na wok bilong stiaim sip, olsem ol arapela saveman long taim bilong em. Em i stret long namba wan samting—pasin bilong graun i raunpela—tasol long narapela tupela samting em i popaia olgeta.

GSAM 23Wanpela Popaia i Bringim Gutpela Samting

GSAM 23.4“Tasol dispela i narakain tru: Long wanpela sait, ol popaia bilong em i bin helpim em. Popaia bilong em long longpela bilong rot i bin bringim gutpela samting tru. Sapos Columbus i bin wokim stret ol namba bilong sais bilong graun na longpela tru bilong dispela raun long solwara, ating em i no inap seil. Long wanem, wantu em bai i lukim olsem rot ol man bilong Portugal i laik bihainim i sotpela moa tru na i nidim liklik mani moa. Na tu, sapos em inap ting o save paslain olsem bikpela hap graun Amerika i stap stret long rot bilong em, ating dispela samting yet i no inap kirapim em long statim wanpela raun bilong painimaut ol nupela ples. Long wanem, laik bilong em i no long painim wanpela nupela kantri, tasol long painim wanpela nupela rot bilong go long kantri ol i save pinis long en.”

GSAM 23Bikpela Samting Olgeta Lain Tumbuna i Wetim Wantaim Bilip

GSAM 23.5Olsem tasol, long olgeta taim i kam inap nau, ol manmeri bilong God i bin holimpas bilip long Krais bai i kam, “olsem wanpela anka bilong tewel, em i stap strong na i no inap surik.”3 Maski planti taim ol i stap namel long bel hevi na pen, na long bikpela wari ol i singaut, “Bikpela, hamas taim bai i lus paslain long yu kisim bek mipela?” ol i bin gohet yet. Na olsem Pol, ol i bin tok na ol i tok yet olsem, “Wanem samting mipela i wetim wantaim bilip, o wanem samting i givim amamas long mipela, o i stap olsem kraun bilong amamas bilong mipela? Em yupela yet, taim yupela i stap long ai bilong Bikpela bilong yumi Jisas Krais long taim em i kam, a?”4

GSAM 24Bilip Long Samting Bai i Kamap i Strongim Pol

GSAM 24.1Long dispela tok, sampela piksa tasol bilong strong yumi kisim long dispela bilip long samting bai i kamap bai i inap. Taim ol i bringim Pol i kam long kot long ai bilong Feliks, na ol i larim em i bekim tok bilong em yet, em i tok, “Mi bihainim dispela Rot ol i kolim olsem skul bilong giaman, na mi lotu long God bilong ol tumbuna bilong mi, na mi bilip long olgeta samting ol i raitim long Lo na long ol buk bilong ol profet. Na mi wetim God wantaim bilip, olsem ol yet tu i bilip, long ol daiman bai i kirap bek, ol stretpela man na ol man i no stretpela wantaim.”5

GSAM 24.2Taim ol i bringim em long ai bilong Agripa, Pol i bekim tok gut tru olsem, “Nau mi sanap long kot, long wanem, mi wetim wantaim bilip promis God i bin givim ol tumbuna bilong yumi. Ol 12-pela lain bilong yumi i lotu long God long de na long nait wantaim strongpela bel, na ol i bilip olsem ol bai i kisim dispela promis. King Agripa, ol Juda i kotim mi long dispela bilip bilong mi. Bilong wanem yupela i ting em i samting yupela i no inap bilip long en, olsem God i kirapim bek ol daiman?”6 Bihain tru em i stap long Rom bilong kamap long ai bilong Sisar, na em i tokim ol Juda olsem, “Long dispela samting Israel i wetim wantaim bilip, ol i pasim mi long dispela sen.”7

GSAM 24.3Long pas bilong em i go long Taitus, Pol i toktok klia long dispela samting em i wetim wantaim bilip: “Long wanem, marimari bilong God, em i bringim rot bilong kisim bek ol manmeri, i bin kamap ples klia long olgeta manmeri. Em i skulim yumi long lusim pasin bilong sakim God na ol laik nogut bilong dispela graun, na long dispela taim yumi mas bosim gut tingting na wokabaut bilong yumi, na bihainim stretpela pasin na pasin bilong lotu long God. Na yumi mas wetim dispela gutpela samting yumi bilip long en, na taim bikpela God na Man Bilong Kisim Bek yumi, Jisas Krais, bai i kamap ples klia wantaim glori bilong em.”8

GSAM 24Pita i Amamas Long Samting Em i Wetim Wantaim Bilip

GSAM 24.4Pita i tok long dispela bilip tu olsem: “Yumi litimapim nem bilong God, em Papa bilong Bikpela bilong yumi Jisas Krais. Long bikpela marimari bilong em, em i bin mekim yumi i kamap nupela pikinini gen, long kirap bek bilong Jisas Krais long matmat. Olsem na yumi wetim wantaim bilip i gat laip, long kisim ol samting em i makim bilong yumi. Ol dispela samting i no inap bagarap, o kamap doti, o lusim gutpela bilong ol. Em i holim i stap long heven bilong yupela. God i yusim strong bilong em long lukautim yupela long rot bilong bilip, bai em i ken kisim bek yupela. Dispela wok bilong kisim bek yupela i redi pinis long kamap ples klia long las taim. Yupela i amamas moa yet long dispela, maski nau, sapos i mas kamap olsem, yupela i gat bel hevi liklik taim long planti kain traim. Ol dispela samting i traim bilip bilong yupela, em i dia tumas winim gol i save lus, maski ol i traim gol long paia. Olsem na long taim Jisas Krais i kamap ples klia, dispela bilip ol i bin traim bai i bringim tok amamas na biknem na glori.”9

GSAM 25Laik Bilong God Long Wokim Graun

GSAM 25.1Ol Rait Holi i soim laik bilong God long wokim graun. Na long tok bilong ol profet yumi save tu long plen bilong em long ol samting bai i kamap bihain: “Bikpela i bin wokim heven, em God yet i bin givim graun mak bilong en na wokim em, na mekim em i stap strong. Em i no wokim em nating; em i wokim em bilong ol manmeri i ken stap long en. Em i tok olsem.”10 Taim em i wokim graun pinis, em i givim long ol manmeri. Man bilong raitim ol song i tok, “Heven, yes, olgeta heven, i bilong Bikpela; tasol em i bin givim graun long ol pikinini bilong ol man.”11 Tasol taim em i givim graun long man, man i stretpela, olsem dispela saveman i tok, “Mi bin painim dispela wanpela samting tasol: God i bin wokim ol manmeri i stretpela, tasol ol yet i bin painim planti kain tingting bilong ol yet.”12

GSAM 25.2Yumi ritim long pasin Bikpela i mekim long ol manmeri olsem, “taim em i brukim ol pikinini bilong Adam long ol lain lain, em i makim ol arere bilong graun bilong ol manmeri inap long namba bilong ol pikinini bilong Israel,”13 Dispela i olsem, inap long namba bilong lain Israel tru, em ol bai i bungim long graun long las taim olsem ol manmeri bilong kingdom bilong em bai i kamap bihain. Pol i autim dispela long ol dispela tok: “God ... i bin wokim olgeta lain manmeri long wanpela blut tasol, bilong ol i stap long olgeta hap bilong graun. Em i bin makim ol taim bilong ol paslain, na ol arere bilong ol ples ol i ken stap long en, bai ol i ken painim Bikpela. Ating ol i ken tatsim tatsim na painim em, maski em i no stap longwe long yumi olgeta wan wan. Long wanem, long em yumi gat laip, na yumi wokabaut, na yumi stap.”14 Taim dispela laik bilong em long graun, em i bin gat long stat, i kamap tru, “olgeta manmeri bilong yu bai i stretpela tu.”15 Na em i tok gen long ol taim ol i stap olsem, “Man i stap long dispela ples bai i no tok, Mi gat sik. God bai i lusim sin bilong ol manmeri i stap long en.”16 Dispela em taim “ol manmeri i save daunim ol yet bai i kisim graun olsem samting bilong ol; na ol bai i amamas long bel isi i pulap tru.”17

GSAM 26Namba Tu Kam Bek Bilong Krais i No Stori Nating

GSAM 26.1Long namba tu pas bilong Pita em i tok olsem, “mipela i no bin bihainim ol stori nating ol man i bin wokim long tingting bilong trikim man, taim mipela i tokim yupela long strong na kam bilong Bikpela bilong yumi Jisas Krais. Tasol mipela i bin lukim bikpela glori bilong em long ai bilong mipela yet. Long wanem, em i bin kisim biknem na glori long God Papa, taim dispela maus i kam long em long dispela glori i nambawan tru, na i tok, Dispela em Pikinini mi laikim tumas, mi amamas tru long em. Na mipela i bin harim dispela maus i kam long heven, taim mipela i stap wantaim em long maunten holi. Na tu, yumi gat tok bilong ol profet i strong moa yet. Yupela i mekim gutpela pasin taim yupela i putim yau long en, olsem long wanpela lait i lait long ples tudak, inap tulait i kamap na sta bilong moning i kirap long bel bilong yupela.”18

GSAM 26.2Long dispela hap bilong Rait Holi, aposel i toktok long bodi bilong Jisas i senis na i lait long maunten, olsem samting i soim tru namba tu kam bek bilong Krais. Paslain long dispela samting i kamap, Man Bilong Kisim Bek yumi i bin tokim ol aposel bilong em, “Sampela i sanap hia, ol bai i no kisim dai inap ol i lukim Pikinini Bilong Man i kam long kingdom bilong em”19—na Luk i raitim tok olsem, “Sampela i sanap hia, ol bai i no kisim dai inap ol i lukim kingdom bilong God.”20

GSAM 26.3Dispela promis i bin kamap tru stret long dispela senis bilong bodi bilong Jisas yet. Long dispela “visen” long maunten, ol i lukim Jisas wantaim glori bilong em, olsem em bai i kamap ples klia taim em i kam long kingdom bilong em. Ol i lukim Elias (Elaija), em God i bin kisim i go long heven na em i no bin kisim dai. Em i makim ol manmeri God bai i kisim i go—em bai i senisim ol long bodi i save dai i go long bodi i no inap dai—“long wanpela liklik taim tru, long wanpela taim ai i pas na op gen,” taim Bikpela i kam.21 Moses tu i stap, em wanpela man i bin dai, na em i makim ol manmeri God bai i kirapim bek long matmat bilong bungim Bikpela. Olsem na long dispela “visen” ol i lukim Krais i kam long kingdom bilong em, olsem em i bin promis long ol.

GSAM 27Tok Bilong Ol Profet i Strong Moa Yet

GSAM 27.1Maski ol aposel i bin lukim dispela samting i gat bikpela glori long maunten we bodi bilong Jisas i senis na i lait, na ol i bin harim maus bilong God i autim amamas bilong em, aposel Pita i tok strong olsem: “Yumi gat tok bilong ol profet i strong moa yet.” Long dispela tok em i no daunim samting ol i bin lukim na harim long dispela taim ol i tingim yet. Long dispela taim ol i harim maus bilong God wanpela taim, tasol long ol bikpela lain tok bilong ol profet, em ol i go inap long namba tu kam bek bilong Krais, yumi gat maus bilong God i toktok planti taim. Tru tumas, olgeta tok klia bilong ol profet long ol samting bai i kamap, em ol i bin kamap tru o ol i bin raitim long stori bilong bipo, i stap olsem maus bilong God long yumi. Long dispela mining tasol tok bilong ol profet i mas “strong moa yet.” Baibel Ol i Bin Stretim Gen i tanim dispela tok olsem, “ol i mekim i strong.” Olgeta liklik hap bilong tok profet i kamap tru i mekim dispela tok profet i strong. Taim olgeta wan wan samting ol profet i bin tok long en i kamap tru, dispela i givim yumi bilip olsem ol narapela samting ol i bin tok long en tu bai i kamap tru.

GSAM 27Pasin Bilong Tok Profet

GSAM 27.2Ol dispela tok bilong ol saveman i gat biknem long stadi bilong Baibel i tokaut strong long pasin bilong tok profet:—

GSAM 27.3Thomas Newton i tok strong olsem, “tok profet em i stori bilong ol samting bai i kamap bihain, ol i autim paslain na mekim i sot. Stori bilong ol samting i bin kamap, em i tok profet i kamap tru na ol i autim olgeta hap bilong en. Ol giaman tok bilong ol giaman god i bin stap long graun. Tasol olgeta save na tingting nogut bilong ol man na ol spirit nogut i no inap kamapim ol kain tok profet olsem ol i raitim long ol Rait Holi.”

GSAM 27.4Ser Isaac Newton i tokaut olsem, “pasin bilong putim yau long ol profet em i wanpela bikpela as bilong pasin bilong sios tru.”

GSAM 27.5Dokta A. Keith i tok olsem, “tok profet i gat wankain strong olsem olgeta mirakel, na em yet i wanpela mirakel.... Maus bilong Man i gat olgeta strong tasol inap singautim ol daiman long lusim matmat—maus bilong Man i save long olgeta samting tasol inap tokaut long olgeta samting i stap hait long tudak bilong taim bihain. Ol man i no inap save long dispela, olsem ol i no inap go insait long ol ples bilong ol daiman. Na dispela tupela maus wantaim i maus bilong God.”

GSAM 28.1Matthew Henry i bin tok olsem, “long taim God i makim, em gutpela taim tru winim olgeta, na long rot bilong God, em gutpela rot tru winim olgeta, tok profet bai i kamap tru. Olgeta tok bilong Krais i klin tru, olsem na yumi inap bilip tru long en.”

GSAM 28As Bilong Tok Profet

GSAM 28.2Long ol tok Krais i mekim long ol aposel bilong em, yumi ken save long wanpela as bilong Bikpela i givim tok profet. Taim em i autim tok profet long ol samting bai i kamap long laip bilong Judas, em i tok, “Mi tokim yupela paslain long dispela samting i kamap, bai taim em i kamap, yupela i ken bilip olsem mi dispela man.”22

GSAM 28.3Bikpela i tok tu long maus bilong profet Aisaia olsem, “Mi God, na i no gat wanpela i olsem mi. Long stat yet mi autim ol samting bilong pinis, na long taim bipo tru mi autim ol samting i no kamap yet. Mi tok, Plen bilong mi bai i stap strong, na mi bai i mekim olgeta samting mi laik mekim.”23

GSAM 28.4Na em i tok gen olsem, “Long stat yet mi bin autim ol samting i bin kamap bipo. Ol dispela tok i bin kamaut long maus bilong mi, na mi bin soim ol dispela samting. Wantu mi mekim ol, na ol i kamap tru.... Long stat yet mi bin tokaut long yu. Paslain long dispela samting i kamap, mi bin soim yu, nogut yu tok, Giaman god bilong mi i bin mekim ol dispela samting, na piksa mi bin katim na piksa mi bin wokim long metal i bin tok na ol i kamap. Yu bin harim, lukim olgeta dispela samting. Na ating yupela i no laik tokaut long en? Stat nau mi bin soim yu ol nupela samting, em ol samting i bin stap hait na yu no bin save long ol. Nau ol i kamap, ol i no bin stap long stat. Paslain long dispela de yu no bin harim tok bilong ol, nogut yu tok, Lukim, mi bin save pinis long ol.”24

GSAM 28.5Long ol dispela tok yumi lukim strong bilong ol tok profet i kamap tru, olsem samting i soim olsem tok profet i kam long God. Na tu, ol i soim olsem strong bilong Bikpela i winim olgeta god bilong ol haiden. Long ol dispela tok yumi lukim tu olsem tok profet i gat bikpela ples tru long ol Rait Holi bilong tok tru. Ol dispela samting i tru, olsem na em i narakain tru na yumi kirap nogut long planti manmeri i no givim bel tumas, o ol i no givim bel liklik, long stadi long ol hap bilong Rait Holi i gat tok profet.

GSAM 29Tok Profet i No Pas

GSAM 29.1Ol manmeri i no gat save i tok olsem ol i no bin skul, olsem na ol i no inap kisim save long ol tok profet. Tasol long narapela sait, planti manmeri i bin skul, na sampela bilong ol i minista, i tok: “Ol tok profet i pas, na yumi no inap kisim save long ol. Yumi olgeta i save olsem buk bilong Kamapim Tok Hait em i wanpela buk i pas.”

GSAM 29.2Long buk bilong Kamapim Tok Hait, Jon, dispela man ol i laikim tumas, i kisim wanpela tok strong olsem em i no ken pasim dispela buk.25 Na long dispela buk tu, i gat tok bilong blesim ol manmeri i “harim ol tok bilong dispela tok profet, na bihainim ol samting i stap long rait insait long en.”26 Sapos ol manmeri i no save, na i no inap save, long ol samting i stap long wanpela buk i pas, orait olsem wanem ol inap bihainim? Bikpela i tok long maus bilong Moses olsem, “Ol samting i hait i bilong Bikpela, God bilong yumi. Tasol ol samting em i kamapim pinis i bilong yumi na ol pikinini bilong yumi inap oltaim, bai yumi ken bihainim olgeta tok bilong dispela lo.”27

GSAM 29.3Bikpela i laik bai ol manmeri i kisim save long ol tok profet bilong Daniel. Dispela i kamap klia long ol tok em i givim long ol disaipel bilong en long dispela samting. Yumi ritim olsem: “Olsem na taim yupela i lukim dispela stingpela samting i save bagarapim ples, em profet Daniel i bin tok long en, i sanap long ples holi (man i ritim dispela tok, em i mas kisim save long en),”28 dispela i olsem em i tok, Kisim save long tok bilong profet Daniel.

GSAM 29.4Bikpela i kamapim kranki bilong dispela tok olsem yumi no inap kisim save long tok profet, taim em i tok: “Olgeta visen i kamap long yupela olsem ol tok bilong wanpela buk i pas, na ol man i givim long wanpela man i save rit na i tok, Plis, ritim dispela. Na em i tok, Mi no inap, long wanem, buk i pas. Na ol i givim dispela buk long man i no save rit na i tok, Plis, ritim dispela. Na em i tok, Mi no save rit. Olsem na Bikpela i tok, Dispela lain i save kam klostu long mi long maus bilong ol, na givim ona long mi long maus bilong ol, tasol ol i putim bel bilong ol i stap longwe long mi. Na pasin bilong ol long pret long mi i kam long ol lo bilong ol man tasol i bin skulim ol. Olsem na lukim, bai mi mekim yet wanpela narakain wok tru namel long dispela lain, yes, wanpela narakain wok na wanpela samting bilong kirap nogut. Long wanem, save bilong ol saveman bilong ol bai i lus, na gutpela tingting bilong ol man i gat save bai i hait.”29 Sapos dispela lain em profet i tok long ol hia i bin bihainim tok profet i tru na i stap strong, orait ol i no inap lusim lo bilong God na putim ol lo bilong man long ples bilong ol tok bilong en.

GSAM 30Tok Profet i No Bilong Man i Givim Mining Long Tingting Bilong Em Yet

GSAM 30.1I no olsem tok profet i gat wanpela mining i daun tumas na i hait na i hat long save, na dispela i mekim planti manmeri i no kisim save long en. Aposel Pita i bin tok long en olsem, “Namba wan samting yupela i mas save long en em i olsem, i no gat wanpela tok profet bilong Buk bilong God i kam long man i givim mining long tingting bilong em yet. Long wanem, bipo tok profet i no kam long laik bilong man, tasol ol holi man bilong God i tok taim Holi Spirit i kirapim ol.”30 Dispela tok i soim klia olsem, bilong kisim save long tok profet, yumi mas kisim dispela Spirit i bin tok long maus bilong ol profet. God i promis long givim dispela Spirit long olgeta manmeri i askim long em, na tok i stap long rait long em i olsem, “Em bai i stiaim yupela i go insait long olgeta tok tru.”31

GSAM 30Tok Profet i Kamap Tru

GSAM 30.2Taim yumi stadi long tok profet, i gat sampela samting yumi mas tingim oltaim: God, em i no save mekim rong, em i as bilong tok profet. Na taim bilong wanpela tok profet i kamap tru i kam, dispela samting stret em i bin tok long en bai i kamap. Na tu, Bikpela i gat strong bilong save pinis long samting ol manmeri bai i mekim. Olsem na taim em i makim wanpela taim bilong wanpela samting i kamap, na dispela taim i kam, tok profet i kamap tru stret. Em olsem, i no inap gat wanpela giaman samting i kamap bilong inapim tok profet long taim em i bin makim bilong em i kamap tru. Dispela tok i tru olgeta, olsem na yumi ken tok, taim bilong Bikpela i kam bilong givim tok tru bilong en long olgeta manmeri long graun, orait dispela tok i save kamap, long olgeta taim.

GSAM 30.3Wanpela taim, bihain long mi, man i raitim dispela buk, mi givim wanpela tok long ol tok profet i kamap tru, wanpela man i no bilip long God i bin stap na harim, em i kam na i tok, “Mi mas tok amamas long yupela ol man bilong kamapim mining bilong tok profet, long wanem, yupela i laki tru. Taim yupela i stadi long histori, i luk olsem yupela i save painim hariap tru ol samting i stret wantaim tok profet.” Mi bekim olsem, “Yes, em i stret wantaim, long wanem, ol i bin wokim bilong i stap stret wantaim. Sapos yu go long wanpela stua bilong baim tupela glap, ating yu bai ting yu inap painim ol glap i stret long han bilong yu, a?” Em i bekim, “Tru tumas, mi bai ting olsem, long wanem, ol i bin wokim ol bilong i stret long han.” Orait mi tok, “Olsem tasol, dispela God i bin save pinis long ol samting ol manmeri bai i mekim, em i givim ol tok profet long ol. Na taim ol dispela manmeri i kirap mekim wok, na mekim ol samting stret em i bin tok long ol, man bilong raitim tru histori i save raitim ol wok bilong ol. Na taim yumi skelim ol dispela wok wantaim tok profet, ol i stret wantaim olgeta.”

GSAM 31Tok Profet i Lait Insait Long Tudak

GSAM 31.1Aposel Pita i tok yumi mas putim yau long tok profet olsem yumi lukluk long wanpela lait i lait long ples tudak. Sapos lamp bilong tok profet i no stap, olgeta samting bai i kamap bihain bai i stap long tudak olgeta. Wok bilong lait em bilong rausim tudak. Taim man i wokabaut long ples tudak, lait i soim rot, na i soim rot klia, bai man i wokabaut i ken lukim na makim rot long olgeta wan wan lek em i putim. Man bilong raitim song i tok, “Tok bilong yu i olsem lamp bilong tupela lek bilong mi, na lait bilong rot bilong mi.”32 Saveman i tok, “Rot bilong ol stretpela man i olsem lait i lait na i kamap klia moa yet inap long de i lait olgeta.”33 Olsem na yumi luksave olsem, taim yumi wokabaut i go long ol yia i kam, tok bilong God, moa yet taim ol tok profet bilong en i kamap tru, bai i kamap klia moa yet. Dispela bai i mekim man i stadi long Baibel i luksave klia moa yet olsem em i stap tru long rot i go long lait i no save pinis na de i stap oltaim.

GSAM 31Tripela Bikpela Samting i Kamap Namel Long Iden na Pinis

GSAM 31.2Taim yumi lukim rot bilong ol manmeri bilong Bikpela, kirap long Iden i go inap long pinis, na larim Buk bilong God i givim lait long yumi, i gat tripela samting i kamap na i sanap ples klia tru. Namba wan em namba wan kam bilong Krais, taim em i kamap man, taim Emanuel i kam, God i kamap ples klia long bodi bilong man. Namba tu em bikpela wok bilong stretim sios bihain long Taim Bilong Tudak, em 1260 yia bilong daunim ol manmeri na givim hevi long ol, taim ol i bin haitim klostu olgeta tok bilong Bikpela long ol manmeri nating. Dispela em taim sios i lusim pasin bilong stap olsem long ples drai nating, na ol i putim Buk bilong God long ples we olgeta manmeri inap ritim na save long laik bilong en. Namba tri em namba tu kam bek bilong Bikpela bilong yumi, bilong kirapim taim bilong stretim bek olgeta samting olgeta holi profet bilong en i bin tok long en kirap long stat bilong graun. Dispela bai i pinisim “pait bilong ol longpela taim,” em pait namel long sin na stretpela pasin, na kirapim taim bilong glori, em olgeta taim bipo i bin wok i go long en.

GSAM 32Tok Profet i Givim Ol Mak Bilong Rot Inap Long Pinis

GSAM 32.1Taim yumi putim yau long tok profet i tru na i stap strong, olsem wanpela lait bilong stiaim ol lek bilong yumi na soim yumi stretpela rot namel long tudak, yumi bai painim olsem tok profet i makim klia rot olgeta long ol taim i kam inap long namba tu kam bek bilong Krais. Olsem na ol manmeri i bihainim gut lait bilong tok profet bai i luksave long ol sain na ol mak i soim olsem dispela bikpela de i kam klostu. Na tu, ol bai i luksave long wok bilong Bikpela taim em i wok i go yet long ol tok tru bilong redim wanpela lain manmeri bilong bungim em wantaim bel isi long taim em i kam.

GSAM 32.2Buk bilong God i tok olsem de bilong Bikpela bai i kam long bikpela lain manmeri olsem “wanpela stilman long nait,”34 tasol em i tok tu long ol manmeri i sanap long tok bilong stiaim ol em Bikpela i givim olsem, “Yupela ol brata, yupela i no stap long tudak, olsem na dispela de bai i no inap kamap long yupela olsem wanpela stilman. Yupela olgeta i pikinini bilong lait, na pikinini bilong de.”35

GSAM 32Tingim Ol Pasin Bilong Bikpela Long Stiaim Yumi

GSAM 32.3Taim yumi tingim bek ol pasin bilong Bikpela long stiaim muvmen bilong kam bek, i gutpela yumi luksave olsem oltaim God i laik bai ol manmeri bilong en i tingim ol samting em i bin mekim bilong soim olsem em i lukautim ol na yusim strong bilong en bilong helpim ol. Taim man bilong raitim song i tok long as bilong Israel i givim baksait long God, em i tok, “Ol i lusim tingting long God, Man bilong kisim bek ol, em i bin mekim ol bikpela samting long Isip, ol narakain wok long graun bilong Ham, na ol samting i mekim ol manmeri i pret tru klostu long Retsi.”36 Sapos i gutpela long Israel i tingim bek ol pasin bilong Bikpela long stiaim ol, ating i gutpela long yumi tu, a? Wantaim bikpela amamas, man bilong raitim song i tok gen olsem, “O tewel bilong mi, litimapim nem bilong Bikpela, na yu no ken lusim tingting long olgeta gutpela samting em i bin givim yu.”37

GSAM 33.1Long olgeta taim, Bikpela i bin gat ol bikpela tok tru. Long marimari bilong en, ol dispela tok i bilong bringim wanpela lain manmeri i lusim kalabus bilong sin, na redim ol bilong go insait long Kenan bilong heven. Na yumi inap kisim helpim taim yumi tingim ol pasin bilong Bikpela long mekim wok wantaim ol manmeri i bin autim ol dispela tok tru.

GSAM 33Ol Bikpela Samting i Kamap Long Ol Liklik Samting Tru — Tokaut Bilong D’Aubigné

GSAM 33.2Long buk bilong en, Histori Bilong Wok Bilong Stretim Sios, D’Aubigné i tok, “God i save redim wok bilong en long ol longpela taim, na taim bilong en i kam, em i save inapim dispela wok long han bilong ol man i no gat strong tru. Bilong mekim ol bikpela samting i kamap long ol liklik samting tru, dispela em lo bilong God. Dispela lo i wok long olgeta hap bilong ol samting God i bin wokim, na yumi lukim em tu long histori.”38

GSAM 33.3Long taim bilong bipo tru, taim God i stat makim wanpela lain manmeri bilong mekim ol i kamap wanpela lain kantri i bilong em yet, em i singautim wanpela man, Abraham, i stap namel long ol manmeri i lotu long ol giaman god long Ur bilong ol Kaldia. Planti tumbuna pikinini i kamap long em. Tasol taim ol i kisim namba bilong stap wanpela kantri, God bilong heven i tok long ol olsem, “Bikpela i no bin laikim yupela na makim yupela long wanem yupela i planti moa long ol arapela lain manmeri. Nogat, yupela i liklik lain tru, na olgeta arapela lain i planti moa long yupela.”39

GSAM 33.4Na tu, taim em i laik kisim bek ol manmeri bilong en long kalabus bilong ol long Isip, em i makim wanpela man bilong i stap lida bilong ol. Taim dispela man i bebi yet, mama bilong en i bin haitim em inap tripela mun long haus bilong em. Na bihain em i putim em long wanpela liklik basket nating ol i wokim long pitpit na penim long kolta, na larim Wara Nail i lukautim em. Tasol dispela Moses yet, taim em i kamap bikpela na i gat save, em i makim rot bilong daunim em yet na karim pen wantaim ol manmeri bilong God, na i no makim amamas i stap long “ol amamas bilong sin i bilong liklik taim tasol.”40

GSAM 34Gideon i Winim Pait

GSAM 34.1Bihain, taim Bikpela i laik kisim bek Israel long han bilong ol Midian na ol Amalek, em i salim wanpela ensel i go long Gideon. Ol dispela birua i bin kam long graun bilong ol, “ol i planti olsem ol grasopa,” na ol i bagarapim ol kaikai bilong graun, na ol i no lusim “wanpela kaikai bilong Israel, o sipsip, o bulmakau, o donki,” i stap. Dispela Gideon, pikinini man bilong Joas, i bin stap long taim nogut tru, na em i paitim liklik wit bilong rausim skin bilong en na haitim long ol birua bilong en. Taim ensel i tokim em olsem em bai i kisim bek Israel, Gideon i kirap nogut na i askim, “Mi bai yusim wanem samting bilong kisim bek Israel? Lukim, lain bilong mi i rabis long Manase, na mi yet mi liklik tru long haus bilong papa bilong mi.”41 Dispela man yet, em i man bilong daunim em yet na i rabis, i go wantaim 300 man bilong en, na ol i kisim ol lamp na ol sospen graun nating bilong ol. (Long tingting bilong yumi ol man, em yumi no save long olgeta samting, dispela pasin inap luk olsem longlong pasin.) Tasol ol i mekim God i stap strong bilong ol, na ol i winim bikpela pait tru. Paslain long em i kisim bek ol, Gideon inap bin krai olsem profet Amos taim em i askim, “Husat bai i mekim Jekop i kirap? Long wanem, em i liklik tasol.”42

GSAM 34Bebi Long Bokis Kaikai Bilong Ol Animal

GSAM 34.2Long taim Bikpela i makim, Man bilong kisim bek olgeta manmeri i bon, na ol wasman bilong sipsip i lukim em i slip long wanpela bokis kaikai bilong ol animal. Ol famili bilong en long dispela graun i mekim ol wok bilong i stap laip i no gat biknem, tasol ol i gutpela wok. Long rabis bilong en long dispela graun, Man bilong kisim bek ol manmeri i tok olsem, “Ol fokis i gat hul bilong ol, na ol pisin bilong skai i gat haus bilong ol. Tasol Pikinini bilong man i no gat ples bilong putim het bilong en na slip.”43 Em i makim ol aposel bilong en “namel long ol lain i gat liklik namba. Tru, ol i no lain i stap daunbilo olgeta, tasol ol i no inap long namba bilong ol lain i stap namel. Olgeta samting i kamap olsem bilong soim olgeta manmeri long graun olsem dispela wok i no bilong man, tasol em i bilong God.”

GSAM 35God i No Singautim Planti Saveman

GSAM 35.1Pol i tok long wok long taim bilong sios bilong bipo olsem: “Longlong pasin bilong God i gat save i winim save bilong ol man, na samting i no gat strong bilong God i gat strong i winim strong bilong ol man. Ol brata, yupela i lukim singaut God i bin givim yupela, olsem i no gat planti man i gat save long tingting bilong graun, na i no gat planti man i gat strong, na i no gat planti man i gat biknem, em i bin singautim. Tasol God i bin makim ol longlong samting bilong graun bilong semim ol saveman. Na God i bin makim ol samting bilong graun i no gat strong bilong semim ol samting i gat strong. Na God i bin makim ol samting bilong graun i stap daunbilo, na ol samting ol man i save rabisim. Yes, em i makim ol samting i olsem ol i no stap, bilong pinisim ol samting i stap, bai i no gat wanpela man i ken apim nem bilong em yet long ai bilong God.”44

GSAM 35Ol Man i No Gat Biknem Long Wok Bilong Stretim Sios

GSAM 35.2Yumi lukim dispela wankain pasin i kamap ples klia long laip bilong ol bikpela man bilong stretim sios long namba 16 senturi. Man bilong raitim histori i tok: “Zwingle, man bilong stretim sios, i bin kam long liklik haus bilong wanpela wasman bilong sipsip long ol maunten Alps. Melanchthon, saveman bilong ol tok bilong God long wok bilong stretim sios, i bin kam long ples wok bilong wanpela man bilong wokim ol klos pait. Na Luther i bin kam long liklik haus bilong wanpela rabis man bilong wok long main.” Luther i tok long em yet olsem: “Papamama bilong mi i rabis tru. Papa bilong mi i wanpela rabis man bilong katim paiawut (bihain em i kamap wokman long main), na planti taim mama bilong mi i bin karim paiawut long baksait bilong en bilong painim ol samting bilong lukautim ol pikinini bilong en. Tupela i bin karim ol hatpela wok tru bilong helpim mipela.”

GSAM 35.3Aposel Jems i tok long pasin bilong singautim ol manmeri long mekim wok bilong Bikpela olsem, “Ol brata bilong mi, mi laikim yupela tumas, harim. Ating God i bin makim ol rabisman bilong dispela graun, em ol man i gat planti bilip, na ol bai i kisim dispela kingdom em i bin promis long givim ol manmeri i laikim em, a?”45

GSAM 35Ol Metodis Bilong Bipo

GSAM 35.4Taim yumi bihainim wok bilong ol man bilong stretim sios i go inap long ol namba wan de bilong sios Metodis, taim ol i wok strong long autim tok bilong marimari God i givim nating, yumi lukim olsem strong bilong God i bin stap wantaim dispela tok. Taim ol i autim dispela tok long ol manmeri wantaim pasin i tru na gutpela bel bilong Krais i laikim ol, na ol manmeri i holim strong long en long bilip i gat laip, ol bilipmanmeri i no kisim fogivnes bilong ol sin bilong bipo tasol. Ol i kisim tu strong bilong mekim ol i holi, bai ol inap bihainim holi pasin long laip bilong ol. Sios Metodis i gat wanpela liklik stat, na i kisim blesing inap long bilip na pasin bilong ol minista na ol manmeri bilong sios long trastim God long bel bilong ol olgeta.

GSAM 36.1Taim yumi bihainim ol samting i bin kamap na ol samting ol manmeri i bin bungim long muvmen bilong kam bek, yumi painim olsem em i bin stat namel long ol rabisman na ol manmeri i no gat biknem. Dispela i olsem olgeta wok bilong Bikpela em i yusim man bilong mekim. Tasol nogut wanpela i ting dispela i as bilong sakim dispela wok paslain long em i skelim gut ol samting i soim olsem dispela bikpela wok i gat as tru bilong en. Nogut ol i stap olsem ol manmeri Bikpela i bin askim long ol olsem, “Husat i bin rabisim de bilong ol liklik samting?”46

GSAM 36Bekim Bilong Eck Long Luther

GSAM 36.2Bilong helpim ol manmeri i laik skelim olsem wanpela tok bilong bilip i stret o i rong long pasin bilong kaunim hamas manmeri i kisim dispela tok, mipela i kamapim wanpela hap bilong tok pait namel long Luther na Eck. Luther i sanap strong long Buk bilong God, na i ting em inap tok pait long rait bilong ol man long putim tingting bilong ol antap long tok bilong God. Olsem na Eck i bekim long ol dispela tok bilong tok bilas: “Mi kirap nogut long pasin bilong dispela Dokta i gat ona, em i daunim em yet tru na i no apim nem bilong em yet, na em wanpela tasol i laik pait long tok wantaim planti papa bilong sios i gat biknem, na em i giaman olsem em i save moa long ol bikpela pop, ol kaunsil, ol dokta na ol yunivesiti! ... Tru tumas, em bai i narakain samting sapos God i bin haitim tok tru long planti santuman na ol manmeri i bin dai bilong holimpas bilip, inap long dispela Pater i gat ona i kamap.”

GSAM 36.3Yumi inap bekim dispela tok wantaim bekim bilong Zwingle long John Faber, long Zurich. Faber i bin tok long “bikpela kirap nogut bilong en long dispela samting i bin kamap, taim ol i lusim ol pasin bilong bipo i bin stap inap 12 senturi, na ol i tok klia olsem ol Kristen i bin stap long rong inap 1400 yia.” Kwiktaim Zwingle i bekim olsem “rong i no kamap liklik rong moa long wanem ol manmeri i bilip long en inap 1400 yia. Na long pasin bilong lotu long God, pasin i bin stap longpela taim i no gat namba sapos ol i no inap painim as o tok bilong oraitim en long holi Buk bilong God.”47

GSAM 37Tok Bilong Bikpela na Save Bilong Ol Man

GSAM 37.1Profet Hosea i kamapim klia tru hevi bilong bilip long ol tingting bilong man, na lusim pasin bilong yusim tok bilong Bikpela long bekim dispela askim, “Wanem samting i tru?” Em i tok olsem, “Yupela i bin brukim graun bilong pasin nogut, na yupela i bin kisim kaikai bilong rong. Yupela i bin kaikai kaikai bilong ol giaman tok, long wanem, yu bin trastim rot bilong yu yet, na bikpela lain strongpela man bilong yu.”48 Oltaim bel bilong ol manmeri i laik trastim man. Tasol taim yumi kam klostu long taim Bikpela bai i “kirap na mekim graun i guria nogut tru,” profet Aisaia i givim dispela tok strong olsem, “Yupela i mas lusim pasin bilong trastim man, em win bilong en i stap long nus bilong en tasol. Long wanem samting bai yupela i ting em i gat bikpela namba?”49

GSAM 37.2Buk bilong God i givim dispela tok lukaut long yumi long hevi yumi inap kisim long dispela pasin. Olsem na nogut wanpela i hariap long kotim muvmen bilong kam bek, olsem em i no gutpela inap bilong yumi tingim, long wanem em i gat liklik stat, o long wanem ol manmeri graun i kolim ol bikman i no bin kisim dispela wok olsem wok bilong ol. Mobeta olgeta manmeri i skelim gut ol tok bilong dispela muvmen. Tok tru i gat pe i bikpela tumas na yumi no inap skelim. Taim yumi skelim ol tingting nating bilong ol man wantaim en, ol dispela tingting i olsem pipia skin bilong wit i no gat pe.

Notes

  1. 2 Timoti 1:9 ↩
  2. David H. Montgomery, Ol Bikpela Samting Tru Long Stori Bilong Amerika, edisen bilong 1902, p. 8, 9. ↩
  3. Hibru 6:19. ↩
  4. 1 Tesalonaika 2:19. ↩
  5. Aposel 24:14, 15. ↩
  6. Aposel 26:6-8. ↩
  7. Aposel 28:20. ↩
  8. Taitus 2:11-13. ↩
  9. 1 Pita 1:3-7. ↩
  10. Aisaia 45:18. ↩
  11. Buk Song 115:16. ↩
  12. Saveman 7:29. ↩
  13. Lo 32:8. ↩
  14. Aposel 17:26-28. ↩
  15. Aisaia 60:21. ↩
  16. Aisaia 33:24. ↩
  17. Buk Song 37:11. ↩
  18. 2 Pita 1:16-19. ↩
  19. Matyu 16:28. ↩
  20. Luk 9:27. ↩
  21. 1 Korin 15:51, 52 ↩
  22. Jon 13:19 ↩
  23. Aisaia 46:9, 10 ↩
  24. Aisaia 48:3-7 ↩
  25. Kamapim Tok Hait 22:10 ↩
  26. Kamapim Tok Hait 1:3 ↩
  27. Lo 29:29 ↩
  28. Matyu 24:15 ↩
  29. Aisaia 29:11-14 ↩
  30. 2 Pita 1:20, 21 ↩
  31. Jon 16:13 ↩
  32. Song 119:105 ↩
  33. Sindaun 4:18 ↩
  34. 1 Tesalonaika 5:2; 2 Pita 3:10 ↩
  35. 1 Tesalonaika 5:4, 5 ↩
  36. Song 106:21, 22 ↩
  37. Song 103:2 ↩
  38. Histori Bilong Wok Bilong Stretim Sios, buk 2, sapta 1, paragraf 1 ↩
  39. Lo 7:7 ↩
  40. Hibru 11:25 ↩
  41. Hetman 6:4, 5, 15 ↩
  42. Amos 7:2 ↩
  43. Matyu 8:20 ↩
  44. 1 Korin 1:25-29 ↩
  45. Jems 2:5 ↩
  46. Sekaraia 4:10 ↩
  47. Histori Bilong Lotu Protestan bilong Wylie, sapta 12, paragraf 16, 17; edisen bilong Cassel, pes 458 ↩
  48. Hosea 10:13 ↩
  49. Aisaia 2:22 ↩

Note

Back