Sapta 23 — Ol Institusen Bilong Helt
GSAM 358.1‘Pren mi laikim tumas, antap long olgeta samting mi laik bai yu kamap gut na yu ken i stap gutpela long helt, wankain olsem tewel bilong yu i kamap gutpela.’1
GSAM 358.2Long Sabat, 6 Jun 1863, Elda White na meri bilong em i go long bung long haus sel ol Elda Cornell na Lawrence i bin mekim long Otsego, Michigan. Long dispela hap, Mrs. White i kisim wanpela visen we i opim long em dispela samting bilong senis bilong helt. Stat long dispela taim, ol i putim ol stori long helt na pasin bilong stap helti long Skelim na Autim Tok, na em i kirap raitim ol samting em i bin lukim long helt. Sampela bilong ol dispela samting i stap long Tok bilong strongim na skulim namba 11, na long wanpela buk ol i kolim Pasin Bilong Stap Laip.
GSAM 358.3Ol i bringim samting bilong stap helti na stretpela wok bilong en long helpim bodi, tingting na spirit long kamap strong i kamap ples klia long ai bilong ol manmeri. Long Skelim na Autim Tok bilong 25 Oktoba 1864, Elda J. N. Andrews i mekim ol dispela bikpela tok bilong dispela samting:
GSAM 358J. N. Andrews long Pasin Bilong Stap Helti
GSAM 358.4‘Long lusim olgeta kaikai i save bagarapim yumi, na long bihainim pasin bilong bosim laik bilong yumi aninit long gutpela skul na maus bilong bel long God, em ol samting i bikpela tru bilong kisim gutpela helt. Ol bodi bilong yumi em ol tempel bilong Holi Spirit. Bilong yumi ken litimapim nem bilong em tru long bodi na long spirit bilong yumi, yumi mas gat olgeta strong bilong bodi bilong yumi i stap gutpela tru! Tenkyu long God, nau ol i putim dispela samting i go moa yet long ai bilong ol manmeri bilong yumi. Helt na strong em ol samting i dia tumas long yumi, na ol i bikpela tumas long ol bai lukim ol bikpela samting bilong taim bilong hevi.’
GSAM 359.1Ol i autim tok bilong helt bilong Baibel na pasin bilong bosim laik bilong yumi olsem Kristen, i no long ol pes bilong Skelim na Autim Tok tasol, nogat, ol minista bilong yumi tu i autim.
GSAM 359.2Long Konferens Jeneral, 20 Mei 1866, Mrs. White i givim dispela skul (wankain tok i stap long Tok bilong strongim na skulim namba 11):
GSAM 359Ol i Mas Kamapim Wanpela Institusen Bilong Helt
GSAM 359.3‘Mi bin kisim save olsem yumi mas redim wanpela haus bilong ol manmeri i gat pen, na bilong ol husat i laik lainim pasin bilong lukautim bodi bilong ol, bai ol i ken abrusim sik....
GSAM 359.4‘Taim ol man i no bilip i kam long wanpela institusen ol i dediketim long stretim sik gut, na ol dokta i bihainim Sabat i bosim dispela ples, ol bai stap stret aninit long strong bilong tok tru. Taim ol i save gut long ol manmeri bilong yumi na bilip tru bilong yumi, pasin bilong bel nogut bilong ol bai pinis, na ol bai tingting gut long yumi. Taim ol i stap aninit long strong bilong tok tru, sampela bai kisim helpim long sik bilong bodi, na tu ol bai painim marasin bilong oraitim ol tewel bilong ol i sik long sin.’
GSAM 359Tok Profet Long Ol Samting Bai Kamap
GSAM 359.5‘Taim helt bilong ol sikman i kamap gut aninit long gutpela marasin na lukaut, na ol i kirap amamas long laip, ol i bilip long ol manmeri i bin helpim ol long kamap orait. Bel bilong ol i pulap long tenkyu, na gutpela pikinini bilong tok tru bai kisim ples isi moa long bel bilong ol; long sampela, em bai kisim strong, kamap antap na karim kaikai bilong litimapim nem bilong God. Wanpela tewel i dia tumas i kisim bek em bai winim olgeta mani i mas yusim bilong kamapim kain institusen olsem....
GSAM 359.6‘Sampela husat i go bek ol i orait pinis, o ol i kisim bikpela helpim, bai kamap rot bilong bringim bilip bilong yumi i go long ol nupela ples, na apim plak bilong tok tru long ples we yumi no inap go insait sapos pasin bilong bel nogut i no bin lus pastaim long tingting bilong ol, taim ol i stap liklik haptaim namel long ol manmeri bilong yumi bilong kisim helt.’
GSAM 360.1Long wanpela vot olgeta manmeri bilong yumi i bung i orait long en, ol i makim olsem taim rot i op kwiktaim, ol bai opim wanpela institusen bilong helt insait long Battle Creek o klostu long en. Dr. H. S. Lay bai bosim wok bilong marasin long dispela ples. Antap long skul bilong em long marasin bipo, em i bin stap moa long wanpela yia long wanpela ples bilong wokim orait long wara long hap is bilong kantri, bilong lainim ol pasin bilong stretim sik long wara.
GSAM 360Ol i Baim Graun Bilong Sanitarium
GSAM 360.2Long dispela taim, kamapim kain institusen olsem i luk olsem wanpela bikpela wok tru; na sapos dispela gutpela tok long ol samting bai kamap i no bin strongim bel bilong ol, ating ol bai wet liklik long holim dispela wok. Tasol ol i no wet: bihain long konferens i pinis, sampela de tasol i go na ol i baim bikpela haus bilong Jas Graves, wantaim 8 eka graun, em naispela ples bilong em long West Battle Creek. Ol i kwiktaim wokim wanpela nupela hap i gat tupela stori long sait bilong dispela haus bilong mekim ol rum bilong waswas. Long ol dispela haus ol i opim Institut Bilong Senis bilong Helt.
GSAM 360.3Long Skelim na Autim Tok bilong 19 Jun 1866, ol i mekim namba wan singaut bilong baim ol sea long dispela institusen. Long wankain namba bilong nius, ol i tok ol sios bilong Battle Creek, Michigan, na Olcott, New York, i bin promis pinis long baim sea inap long $2,625, o 105 sea bilong $25 olgeta wan wan. Long dispela taim i no gat lo long provins Michigan bilong kamapim wanpela kampani bilong bosim ol institusen bilong helt, olsem na ol i holim dispela samting olsem trast inap long ol i ken rejistaim kampani.
GSAM 360Ol i Kirapim Wanpela Nius Bilong Helt
GSAM 360.4Long namba wan de bilong mun Ogas, ol bosman i kirapim tu wok bilong pablisim wanpela nius bilong helt i kamap olgeta mun, 16 pes wantaim kava, olsem wanpela magasin. Ol i kolim dispela nius Man bilong Senisim Pasin bilong Helt. Nius i stap yet long nau aninit long nem Gutpela Helt, na nau em i namba wan magasin bilong helt long olgeta hap bilong graun. Dispela nius i no stori long ol pasin bilong helt na pasin bilong bosim laik tasol; em i kamap tu rot bilong toksave long institusen bilong helt, em ol i opim stret long ol sikman na ol manmeri i laik stap long ples, long 5 Septemba 1866. Olsem na insait long 4 mun tasol bihain long ol i toktok pastaim long dispela samting long ol manmeri bilong yumi, institusen i bin baim pinis, redim olgeta samting na wok i stap; na ol i bin promis long baim sea inap long $11,000, na planti bilong dispela mani i peim pinis.
GSAM 361Ol i Kamapim Kampani Bilong Marasin
GSAM 361.1Long taim bilong kol bilong 1866–67, Palamen bilong Michigan i pasim wanpela lo we kampani bilong bosim dispela institusen bilong helt i ken kamap. Long 17 Mei 1867 ol i mekim dispela senis, ol i kisim ol rul bilong kampani, na ol i givim graun na ol arapela samting i go long ol trastis ol i bin makim stret. Ol sea olgeta ol i bin promis long baim inap long dispela taim i kamap $26,100; na ol i peim $18,264.87. Institusen i gat gutpela lain bilong ol dokta na helpa, na ol rum i klostu pulap long ol sikman. Sampela bilong ol i bin kisim bilip bilong yumi pinis, taim ol i kam long dispela institusen na kisim save long yumi olsem ol manmeri na long tok tru.
GSAM 361Klos i Helpim Helt
GSAM 361.2Long olgeta taim na olgeta kantri, bel bilong man i save kisim strong bilong dispela graun, wantaim pasin bilong hambak, ol kranki pasin na ol stail bilong werim klos. Long 1863 long kantri bilong yumi, taim ol i soim Mrs. White samting bilong helt na klos, em i no narapela kain. Yumi lukim dispela long kranki laik bilong ol meri long bihainim stail bilong werim hoop, we bikpela bilong en i mekim planti bilong ol i luk olsem ol i wokabaut insait long balun i tanim i go daun. Long wankain taim, tupela arapela pasin nogut bilong werim klos i kamap na ol i toktok planti long en. Liklik stori bilong dispela tupela bai helpim man bilong rit long kisim save gut long tok bilong Mrs. White long samting bilong klos, em i stap long Tok bilong strongim na skulim bilong Sios namba 10.
GSAM 362Ol i Tok Nogat Long Ol Pasin Nogut Bilong Werim Klos
GSAM 362.1Namba wan pasin nogut em long werim ol klos i gat wanpela hap i pulim i kam baksait, longpela bilong en i stat long 10 inch i go inap long hap yad o moa, olsem laik bilong meri i laik werim. Planti taim dispela hap i save surik i go antap long graun, na ol man i kolim ol dispela klos ‘ol i save klinim rot.’ Namba tu pasin nogut i narapela olgeta: em i klos i klostu wankain tru olsem klos bilong ol man. Ol manmeri i bihainim Miss Bloomer i kisim dispela stail, olsem na ol i kolim en ‘klos bilong Bloomer.’ Bihain ol i senisim nem i go long ‘Kostium Amerika.’ Ol man i sapotim dispela kostium i bung long narapela narapela ples, na planti Sista bilong yumi i laik kisim dispela stail. Sampela i werim tru.
GSAM 362Wanpela Tok Bilong Strongim Long Samting Bilong Klos
GSAM 362.2Long samting Mrs. White i bin lukim long pasin bilong klos, mi bai kolim sampela hap bilong Tok bilong strongim na skulim namba 11:
GSAM 362.3‘Ol manmeri bilong God i stap gut long em, ol i lait bilong dispela graun na sol bilong graun, na ol i mas tingim oltaim olsem strong bilong ol i dia tumas. Sapos ol i senisim klos i longpela tumas na werim klos i sotpela tumas, ol bai bagarapim bikpela hap bilong strong bilong ol. Ol man i no bilip, em wok bilong ol long helpim na bringim ol i go long Pikinini Sipsip bilong God, bai bel nogut long dispela. Ol meri inap mekim planti senis long klos bilong ol bilong helpim helt, na yet ol i no mekim bikpela senis tumas inap long ol man i lukim ol i bel nogut.
GSAM 362Klos Bilong Senis
GSAM 362.4‘Ol i no ken pasim bodi liklik tru long ol korset na ol bun bilong wel. Klos i mas lus gut, bai wetlewa na kilok i ken wok gut. Klos i mas i go liklik daun moa long antap bilong bikpela su, tasol em i mas sotpela inap long abrusim doti bilong rot na strit, na i no ken mas holim i go antap long han. Klos i sotpela moa liklik long dispela bai stret, isi na helpim helt bilong ol meri taim ol i wokim wok bilong haus, na moa yet bilong ol husat i mas wok liklik o planti ausait long haus.’
GSAM 363Bodi i Mas Gat Klos i Stret Long Olgeta Hap
GSAM 363.1‘Maski klos i longpela olsem wanem, ol i mas karamapim lek bilong ol gut olsem ol man i save mekim. Ol inap mekim olsem long werim trausers i gat lining, ol i bungim long wanpela hap na pasim klostu long ankel, o ol i wokim i bikpela long antap na i go liklik long daun; na ol dispela i mas i go daun inap long bungim su. Taim ol i karamapim lek na ankel olsem, em i banisim ol long win i kamap. Sapos ol i mekim lek na bodi bilong lek i stap hot long klos, blut bai raun gut long olgeta hap, na blut bai stap klin na helti, long wanem, kol i no pasim em na em i no pasim rot bilong em insait long bodi.’
GSAM 363.2Ol i soim long dispela longpela bilong klos olsem gutpela namel long klos i gat hap i pulim i kam baksait na kostium Amerika. Ol i no tok olsem wanpela man o meri i mas werim dispela klos, tasol ol i tok ol i no ken bihainim pasin we i katim strong bilong ol na mekim ol manmeri ol i mas helpim i bel nogut. Ol i no tok ol i mas karamapim ankel long dispela pasin tasol; ol i tok ol inap mekim olsem. Sapos ol i kisim wankain as tingting long narapela pasin, olsem longpela anasuit na ol longpela soks ol i nitim, dispela bai stret olgeta wantaim dispela tok bilong strongim.
GSAM 363Faipela Samting i Bikpela Bilong Klos i Helpim Helt
GSAM 363.3Bai yumi luksave olsem long dispela pasin bilong klos ol i laikim i gat faipela samting i bikpela bilong ol klos i helpim helt, olsem:
GSAM 363.41. Lusim ol korset na olgeta pasin bilong pasim strong bel.
GSAM 363.52. No ken pasim ol hap long han o lek we bai pasim blut long raun fri.
GSAM 364.13. Karamapim olgeta hap bilong bodi wankain, moa yet ol lek na ankel.
GSAM 364.24. Hangamapim skirt long solda, na i no ken larim em i hangamap long hip wantaim ol hap pas.
GSAM 364.35. Longpela bilong klos.
GSAM 364.4Nau olgeta dokta i gat save i sapotim ol dispela namba wan fopela samting, na long namba faipela, ol i lusim pinis klos i gat hap i pulim i kam baksait na klos i sotpela tumas.
GSAM 364Mrs. Jenness-Miller Long Klos
GSAM 364.5Long 1890, Mrs. Jenness-Miller bilong New York i rait long nius bilong klos i bihainim gutpela save bilong helt i winim olgeta nius bilong dispela taim. Em i tok ol meri i mas sotim klos liklik liklik, bai senis i no kamap wantu, inap long ol i bringim klos i kamap klostu long antap bilong bikpela su bilong meri—wankain longpela olsem Tok bilong strongim na skulim namba 11 i bin tok.
GSAM 364Tok Bilong Dr. Trall i Sapotim Dispela
GSAM 364.6Long 1868, ol i stretim wok bilong Dr. R. T. Trall bilong Kolej Bilong Stretim Helt long Florence Heights, New Jersey, long givim wanpela wik bilong ol tok skul long ol minista bilong yumi long Battle Creek, Michigan, long las wik bilong Mei. Long dispela taim dokta i stap wantaim Elda White. Mrs. White i no go long ol tok skul, tasol dokta i save raun olgeta de long karis wantaim Elda White na meri bilong em na Elda J. N. Andrews, olsem na ol i save em bai harim ol tingting bilong em long helt, sik na as bilong en, samting marasin i mekim, na ol arapela samting. Em i toktok tasol long ol samting visen i bin soim long em, tasol em i no tokaut long hap em i kisim save long en. Dokta i tok save bilong marasin i stap wanbel wantaim ol tingting em i autim. Elda Andrews i tokim mi olsem bihain long tupela i toktok long namba tu de, dokta i askim Mrs. White long ples em i bin kisim skul bilong marasin. Em i kirap nogut taim em i kisim save olsem em i no bin stadi long ol dispela samting, tasol em i givim em ol samting visen i bin soim long em long Otsego, Michigan, 6 Jun 1863. Em i tokim em olsem olgeta tingting bilong em i stret olgeta wantaim save bilong wok bilong bodi na helt, na long planti samting em i go daun moa long as bilong samting winim em yet. Bihain long ol i raun na toktok olsem inap 5-pela de, dokta i laik save long Elda White long wanem as em i bin singautim em long lusim kolej bilong em na givim skul long ol minista long Battle Creek. Em i tok, ‘Mrs. White i redi gut olsem mi yet long givim ol dispela skul ol i nidim long helt.’
GSAM 365Save Bilong Marasin i Tok Orait
GSAM 365.1Ol i bin putim planti rait bilong em long ol narapela hap bilong helt oltaim long ai bilong ol manmeri, na nau ol i bungim planti bilong ol long wanpela buk ol i kolim Pasin Bilong Bosim Laik Kristen na Helt Bilong Baibel. Sampela dokta i skul gut tru i tok, bihain long ol i skelim gut ol dispela rait, save bilong marasin i stap wanbel olgeta wantaim ol. Wantaim em, ol dispela rait i no kamap long stadi bilong em, tasol em i raitim tasol ol samting Bikpela i bin soim long em long visen.
GSAM 365Tok Testimoni Bilong Dr. Kellogg
GSAM 365.2Bilong soim olsem ol painimaut bilong save bilong marasin i stap wanbel wantaim ol samting Mrs. White i bin lukim long visen long 1863, mi bai kolim ol tok bilong kirapim buk Pasin Bilong Bosim Laik Kristen, em J. H. Kellogg, M.D., i bin raitim. Em i stap hetman bilong sanitarium bilong Battle Creek, Michigan, em olgeta hap bilong graun i save long en. Em i tok:
GSAM 365.3‘1. Long taim ol rait yumi tok long en i kamap pastaim, ol manmeri ol i raitim i go long ol na ol manmeri bilong olgeta hap bilong graun i no tingim liklik dispela samting bilong helt.
GSAM 365.4‘2. Liklik lain i autim olsem ol man i mas senisim ol pasin bilong bodi, wantaim tok bilong ol stretpela pasin bilong senis, ol i bin autim ol rong i klia tru, na sampela bilong ol i nogut na i mekim bel nogut.
GSAM 366.1‘3. I no gat ples o man i bin putim kamap wanpela lain tok tru bilong helt i gat oda na i stap wanbel, we i no gat ol rong i klia na i stap stret wantaim Baibel na ol stiatok bilong bilip Kristen.
GSAM 366.2‘Long ol dispela kain taim, ol dispela rait i kamap. Ol i no strongim ol stiatok ol i skulim long strong bilong save bilong saiens, tasol wanpela man i no mekim olsem em i gat save bilong saiens i bin autim ol long pasin isi na stret. Em i tok em i rait long helpim na strong bilong lait bilong God.
GSAM 366Ol Stiatok i Sanap Long Traim
GSAM 366.3‘Ol stiatok ol i givim aninit long ol dispela kain narakain samting na ol bikpela tok, ol i sanap olsem wanem taim taim na ekspiriens i traim ol? Em i stret olgeta long askim dispela askim. Bekim bilong en i stap long ol tru samting man inap skelim gut tru.... Ol stiatok we inap olsem 25 yia bipo ol man i no tingim olgeta o ol i mekim ol i kamap samting bilong lap, ol i winim isi isi pasin bilong ol manmeri long bilip na laikim ol, inap long olgeta hap bilong graun i lusim tingting olsem bipo ol i no bin kisim ol olsem. Ol nupela painimaut long saiens na ol nupela tingting long ol samting ol i save pinis i wok long bringim planti moa tok bilong strongim, inap long nau olgeta wan wan stiatok ol i bin sapotim moa long 25 yia bipo i kisim strong tru long ol evidens bilong saiens.’
GSAM 366Pasin i Soim Olsem Ol Visen i Kam Long God
GSAM 366.4“Tru tumas, yumi mas tingim dispela olsem samting i narakain tru na i soim klia tumas olsem save na stia bilong God i stap: namel long ol skul i paul na i pait wantaim, ol i tokaut olsem save bilong saiens na ekspiriens i makim ol, tasol ol tingting i go tumas i paulim ol na bikpela hap bilong rongim tok i mekim ol i no gat strong bilong mekim gutpela wok—yumi mas tokaut olsem em i samting i narakain tru, olsem wanpela man i no tok em i gat save bilong saiens o skul i bin inap bungim wanpela lain bilong ol stiatok bilong pasin bilong stap gut long helt, i kam long dispela mas bilong ol tingting i paul na i gat rong bilong sampela man bilong rait na tingting long ol samting bilong helt, na dispela lain i stap wanbel, i stret wantaim, na i tru tumas. Ol toktok, wok painim, ol save i kamap, na ekspiriens bilong hap bilong 25 yia i no bin daunim wanpela stiatok bilong en; ol i bin helpim tasol long strongim ol skul i bin skulim.” Ol i raitim dispela long “Battle Creek, Michigan, 1890.”
GSAM 367Institusen bilong Helt i Bikpela Moa
GSAM 367.1Aninit long lukaut bilong J. H. Kellogg, M.D., husat i kamap dokta namba wan bilong institusen long 1876, ol i luksave olsem planti manmeri i laik kisim tritmen na long taim kol i pinis na ol diwai i stat long putim nupela lip long 1877 ol i mas mekim moa rum. Long 1876 ol i senisim nem bilong institusen long Institusen Bilong Senis Bilong Helt i go long Sanitarium Medikal na Sioseri, na long 1878 ol i wokim nupela bikpela haus.
GSAM 367.2Dispela haus i gat sais bilong 136 x 46 fut, na i gat foa flua antap long basemen. Stiam i hatim olgeta hap bilong en, na ges i givim lait. Bihain liklik long taim ol i opim, ol sikman na ol gest i pulap klostu long olgeta hap.
GSAM 367.3I go inap long dispela taim, samting Mrs. White i bin tokaut long en long 1866 long dispela institusen i bin kamap tru long strongpela pasin. Planti manmeri i bin kisim lait bilong tok tru bilong nau, na namba wan taim ol i harim dispela lain em taim ol i kam long institusen bilong painim helt.
GSAM 367Haus Malolo Bilong Helt long Ples
GSAM 367.4Long nius Ol Mak bilong Taim bilong Novemba 22, 1877, M. G. Kellogg, M.D., em i brata bilong J. H. Kellogg long sait bilong papa o mama tasol, i tokaut olsem em i kisim graun long sait bilong Maunten Howell, tupela na hap mail long hap not-is bilong St. Helena, distrik Napa, California, na klostu em bai wokim wanpela haus ol bai kolim “Haus Malolo Bilong Helt long Ples”, klostu long Crystal Springs. Long taim bilong kol na ren long 1877-78 ol i wokim haus, na long stat bilong 1878 ol i opim bilong tritim ol sikman. Dispela haus malolo bilong helt, olsem institusen mama bilong en, sanitarium long Battle Creek, i no bin gro tasol long sais; em i bin kamap tu ples we planti manmeri i kisim save na bilipim tok ol i bin autim.
GSAM 368Nius Bilong Helt long Pasifik
GSAM 368.1San bilong 1885 i bin wanpela taim we wok bilong tok bilong namba tri ensel i go het na i gat planti samting i kamap. Long namba wan de bilong mun Mei, ol i putim Haus Malolo Bilong Helt long Ples long St. Helena aninit long lukaut bilong wanpela dokta i bin pinisim skul stret. Long mun Jun ol i statim wokim Nius Bilong Helt long Pasifik na Man Bilong Tokaut Agensim Dring Tumas, wanpela taim long olgeta tupela mun; em i wanpela magasin i gat 24 pes, na Elda J. H. Waggoner i lukautim olsem edita. Long rot bilong dispela ol wok, laip i kam bek long institusen bilong helt. Long ol yia i go pinis em i bin lusim mani, tasol nau long olgeta yia em i stat long soim winmani stret bilong $2,000 i go inap long $4,000 long wanpela yia, i go inap long yia i pinis long Epril 1891, taim winmani stret i go antap long $12,000.
GSAM 368.2Long bung bilong Asosiesen bilong Haus Malolo Bilong Helt long Ples long St. Helena long 1887, ol i mekim dispela tok long mani bilong institusen: Long Mei 1, 1885, pe bilong institusen antap long olgeta dinau bilong en em $5,322.76 tasol, o $2,547.24 i daun moa long olgeta stok ol i bin salim i go inap long dispela de. Long narapela tok, institusen i bin yusim olgeta winmani bilong en na $2,547.24 bilong kapital stok. Long Epril 1, 1887, pe bilong institusen antap long olgeta dinau bilong en em $21,372.64, o win bilong $16,049.88 insait long 23 mun. Long dispela mak, ol i bin kisim stok i go inap long $5,280, na ol manmeri i bin givim presen mani i go inap long $2,497.60; olsem na wok bilong institusen yet i bin kamapim winmani stret bilong $8,272.28. Klostu long dispela taim ol i wokim Nius Bilong Helt long Pasifik olsem magasin bilong olgeta mun i gat 32 pes na wanpela kapa, na ol i luksave olsem em i helpim moa yet long strongim ol laik na stiatok bilong institusen.
GSAM 369Wok Bilong Helpim Ol Narapela
GSAM 369.1Long Buk Medikal Misineri bilong Janueri 1891, Dr. J. H. Kellogg i tok long Sanitarium bilong Battle Creek olsem:
GSAM 369.2“Long hap bilong 25 yia we institusen i stap, tritmen ol i givim long ol manmeri i no gat mani i go antap long bikpela mak moa long $100,000, na dispela i winim planti taim kapital stok ol i bin putim long stat.
GSAM 369.3“Antap long dispela wok bilong helpim ol manmeri, institusen i salim ol man bilong autim tok, ol nes, ol tisa bilong skul bilong kuk, na ol narapela manmeri em ol i bin trenim bilong ol kain kain lain bilong wok misineri.”
GSAM 369Tok Strong Bilong Helpim Ol Pikinini i No Gat Papamama
GSAM 369.4Long Konferens Jeneral long Mas 8, 1891, Dr. Kellogg i mekim wanpela tok strong tru long helpim ol pikinini i no gat papamama. Em i tok: “Mi luksave olsem ol i makim mi ‘delegat bilong olgeta’, na mi bai maus bilong ol manmeri ol i no makim—ol pikinini i no gat papamama, husat i no gat wanpela man bilong lukautim ol.”
GSAM 369Presen Mani $30,000 Bilong Mrs. Haskell
GSAM 369.5Long Buk Misineri Bilong Haus bilong Janueri 1892, ol i mekim wanpela tok strong long kisim mani bilong wokim haus bilong ol pikinini i no gat papamama. Long dispela nius i gat nem bilong ol manmeri husat i promis long givim mani bilong haus, na olgeta promis i bung i kamap $17,716—ol man bilong kirapim dispela wok i ting dispela mani i liklik tumas bilong wanpela wok i bikpela olsem, olsem na ol i pret wok bai wet. Tasol Em i save lukim pinis samting bai kamap long stat, na Em i papa bilong “ol bulmakau long wan tausen liklik maunten,”; olsem na Em i stiaim ol samting na wanpela meri i gat planti mani na i no bilong lotu bilong mipela, Mrs. Caroline E. Haskell bilong Chicago, meri bilong Mista Frederick Haskell i dai pinis, taim em i harim dispela wok bilong helpim ol manmeri, kwiktaim em i givim long komiti bilong wokim haus olgeta mani $30,000. Em i putim dispela mak tasol: ol i mas yusim olgeta bilong wokim haus bilong ol pikinini i no gat papamama long bihainim ol plen ol i bin makim pinis, ol i mas mekim wok long wanpela pasin i op na i no pas, na ol i mas kolim institusen Haus Bilong Tingim Haskell bilong tingim man bilong en i dai pinis.
GSAM 370.1Long dispela mani ol i givim, Asosiesen Medikal Misineri na Bilong Helpim Ol Manmeri i inap long wokim na opim haus bilong ol pikinini i no gat papamama long dispela yia. Ol i dediketim dispela haus long Janueri 25, 1894. Long planti taim bihain long dispela de, famili bilong ol pikinini i no gat papamama, ol helpa, na ol tisa i gat namba klostu long 100 olgeta taim.
GSAM 370Haus Bilong Tingim James White
GSAM 370.2Antap long lukaut na sapot bilong ol dispela pikinini i no gat papamama, dispela asosiesen i lukautim narapela institusen bilong helpim ol manmeri, ol i kolim Haus Bilong Tingim James White. Long dispela ples ol i lukautim na mekim gutpela sindaun bilong moa long 20 lapun na ol manmeri i no gat haus.
GSAM 370Ol Medikal Misineri
GSAM 370.3Long dispela lain bilong wok, ol i mekim narapela strongpela step taim ol i statim trening bilong ol medikal misineri. Mrs. White i raitim tok bilong amamas long dispela wok bilong litimapim ol manmeri taim em i stap long Preston, Ostrelia, long Septemba 16, 1892, olsem:
GSAM 370.4“Mi laik bai i gat 100 manmeri i kisim trening long dispela hap we nau i gat wanpela tasol. I mas i stap olsem. Ol man na ol meri inap mekim moa gutpela wok olsem ol medikal misineri, winim ol misineri i no bin kisim skul bilong medikal.”
GSAM 370.5Bihain long ol i raitim dispela tok, namba bilong ol manmeri i kisim skul bilong redi long givim laip olgeta long dispela kain wok i go bikpela tru.
GSAM 370Wok Bilong Helt i Gro
GSAM 370.6Long Buk Medikal Misineri bilong Janueri 1894 i gat wanpela sotpela tok i kamapim ol gutpela save long olsem wok bilong helt i gro. Em i tok olsem:
GSAM 371.1“Ol i oganaisim Institusen Bilong Senis Bilong Helt long 1866.... Ol i baim wanpela liklik haus ol i wokim long plang, em i bin haus bilong wanpela man, long wanpela gutpela na helti ples antap long graun bilong Battle Creek, wanpela bilong ol taun bilong Michigan i wok long gro. Tupela dokta, tupela man bilong lukautim ol bat, wanpela nes (i no bin kisim trening), tripela o foa helpa, wanpela sikman, na planti hevi bilong ol samting i no stret, wantaim bikpela bilip long bihain bilong institusen na long ol stiatok em ol i bin wokim antap long en—dispela em stat bilong wok i stap nau. Ol i save kolim dispela Institusen Bilong Senis Bilong Helt.”
GSAM 371.2“Long ples bilong dispela haus bilong stat, nau i gat wanpela haus i sanap i gat longpela bilong 312 fut na bikpela bilong 100 fut, em i gat sikis flua, na em inap kisim 300 gest. Em i gat olgeta masin na samting save bilong nau inap tingim bilong lukautim na stretim bek ol sikman. Tenpela dokta, planti bilong ol i speselis long wok bilong ol yet, ol i memba bilong lain dokta. Ol nes na ol narapela helpa i kamap wanpela famili i gat moa long 300 manmeri, na ol manmeri i save kam long institusen i kam long olgeta stet bilong Yunaitet Stets na planti gest i kam long ol narapela kantri. Dua bilong en i op oltaim long ol misineri bilong ples o bilong ol narapela kantri, maski ol i bilong wanem nem, na klostu olgeta taim wanpela o planti bilong ol dispela gest i stap wantaim famili.”
GSAM 371Haus Sik Bilong Sanitarium
GSAM 371.3“Ol i wokim haus sik long 1888, em i wanpela haus i gat 100 x 60 fut na i gat faiv flua. Tripela flua antap bilong haus ol i yusim bilong wok bilong sioseri bilong sanitarium, ol rum bilong ol sikman, na ol wod. Ol ofis bilong wok bilong helpim ol manmeri bilong institusen i stap tu long dispela hap. Twenti liklik haus, sampela bilong ol i gat stiam bilong hatim, na ol i gat lait long elektrisiti olsem bikpela haus, i bung raun long en, na ol i pulap long ol sikman o ol sumatin. Ol i oganaisim skul bilong trenim ol nes medikal misineri long Julai 1, 1884. Long dispela namba wan sikis mun, 35 sumatin i bin kisim nem insait long skul.”
GSAM 372Tok Profet Long Ol Wokman Bai Go Aut
GSAM 372.1Taim Mrs. White i tok long institusen bilong helt i stap long St. Helena, California, long wanpela pas em i raitim long Tramelan, Swiserlan, long Februeri 6, 1887, em i tok:
GSAM 372.2“God i tok olsem sapos ol man i wok wantaim dispela institusen i wokabaut daun na bihainim tok, na mekim laik bilong God, em bai stap laip na kamap gut; na ol bai salim ol misineri i go aut long en bilong blesim ol narapela wantaim lait God i givim ol. Long spirit bilong Jisas ol dispela manmeri bai brukim ol aidol long ol ples antap; ol bai soim klia asua bilong pasin bilong bilipim samting nating, na planim tok tru, klinpela pasin, na pasin holi long ples we nau ol manmeri i tingim rong tasol, pasin bilong amamasim bodi yet, pasin bilong kaikai na dring na mekim ol narapela samting i go tumas, na pasin nogut.”
GSAM 372.3Mipela i kolim gen dispela tok, long wanem em i gat wankain strong long ol narapela institusen i olsem.
GSAM 372Promis Bilong Sakses long Wok Bilong Helt
GSAM 372.4Long wanpela spesel testimoni ol i givim long sios long 1891, yumi ritim olsem: “Blesing bilong God bai stap antap long olgeta wok ol i mekim bilong kirapim laik long senis bilong helt; long wanem dispela samting i nid long olgeta hap. I mas i gat wanpela nupela kirap long dispela samting; long wanem God i laik mekim bikpela wok long rot bilong dispela.”
GSAM 372Kolej Bilong Medikal Misineri bilong Amerika
GSAM 372.5Lait i go het liklik liklik long stretpela pasin bilong tritim sik, i go inap long Jun 1895 taim ol i lukim olsem i gat nid bilong oganaisim wanpela institusen bilong skulim ol man long wok medikal. Bilong bihainim dispela nid, ol i oganaisim Kolej Bilong Medikal Misineri bilong Amerika bilong dispela wok stret: trenim ol dokta bilong wok aninit long Asosiesen Medikal Misineri na Bilong Helpim Ol Manmeri bilong ol Sevende Adventis, long ol ples bilong yumi na long ol narapela kantri. Ol i mekim bung bilong kirapim kolej long Battle Creek long Septemba 30, 1895, na long de bihain, Oktoba 1, kolej i op wantaim wanpela klas i gat 40 sumatin.
GSAM 372.6Long toksave bilong kolej yumi ritim olsem:
GSAM 372.6“Ol i rejistaim dispela kolej long Chicago aninit long ol lo bilong stet bilong Illinois. Skul bilong en bai kamap strong na i go daunbilo olsem skul bilong ol nambawan medikal skul bilong Yunaitet Stets. Ol bai skulim sampela long Chicago na sampela long Battle Creek, Michigan.”
GSAM 373.1Long sait bilong ol manmeri i redi long wok medikal misineri, yumi ritim dispela tok long Buk Medikal Misineri bilong Ogas, 1895:
GSAM 373.1“Klas bilong ol nes i kisim trening nau long Skul bilong Trenim Ol Nes bilong Sanitarium long Battle Creek i gat moa long 250 manmeri; olgeta bilong ol husat nau i inap mekim wok medikal misineri i gat ples bilong wok ol i makim pinis. Ol i laikim ol nes bilong ol Ailan bilong Solwara long Saut, India, ol Ailan bilong Wes India, Saut Amerika, 25 o 30 nes bilong ol stet bilong hap saut bilong Yunaitet Stets, na ol bikpela taun bilong yumi.”
GSAM 373Wok Bilong Medikal Misineri i Gro
GSAM 373.2Long bung bilong graduesen bilong klas bilong Ol Nes Misineri bilong Sanitarium, ol i mekim long Tabernakel long Novemba 5, 1895, Dr. Kellogg i tok:
GSAM 373.3“12-pela yia i go pinis, long wanpela bung i olsem dispela, tupela nes i bin gradueit. Long nau i gat wanpela lain i gat namel long 300 na 400 nes. I gat 19 dokta long sanitarium, na 22 long ol narapela institusen i olsem, em ol i pas liklik wantaim sanitarium na i stap aninit long lukaut bilong Asosiesen Medikal Misineri na Bilong Helpim Ol Manmeri. 53 bilong ol nes bilong yumi i stap long ol narapela kantri—long Swiden, Meksiko, Gold Coast bilong Afrika, Ostrelia, Saut Afrika, Denmak, India, Niusilan, Samoa, na Guiana bilong Briten. I gat 63 sumatin medikal i kisim trening nau. 41 bilong ol i stap hia, na 22 i stap long Yunivesiti bilong Michigan na ol narapela skul. Long nait bilong nau 22 nes bai gradueit hia, na ol i redi olgeta long go aut olsem ol nes ol i bin oraitim.”
GSAM 373.4Taim yumi bihainim olsem ol institusen bilong helt i gro i go inap long 1902, yumi lukim olsem Sanitarium bilong Battle Creek, wantaim kolej bilong en bilong medikal na skul bilong trenim ol nes, em i bikpela moa long olgeta institusen bilong dispela kain long graun em ol Sevende Adventis i papa bilong en.
GSAM 374Ol Bikpela Haus i Kuk
GSAM 374.1Long nait bilong Februeri 18, 1902, bikpela haus, wantaim ol gutpela samting bilong en, na bikpela haus sik, paia i kukim olgeta. Long dispela taim i gat 400 sikman na gest i stap insait long ol haus, tasol long strongpela wok bilong ol dokta, ol nes, na ol helpa, na long spesel lukaut bilong Bikpela, ol i kisim olgeta i kam aut long ol haus na i no gat bikpela bagarap i kamap.
GSAM 374Nupela Sanitarium
GSAM 374.2Ol i wokim narapela haus, em i bikpela moa na i strongpela moa long ol haus bilong bipo, long ples bilong ol haus paia i bin kukim. Ol i putim kona ston bilong dispela nupela haus long Mei 12, 1902, na ol i dediketim haus long Mei 31, 1903. Ol man bilong lukautim institusen i tok long dispela nupela haus olsem “em i strongpela na bai stap longpela taim olsem wanpela haus inap kamap long ain, ston, brik, na simen.”
GSAM 374.3“Ol samting bilong institusen long olgeta hap bilong en i nupela, i pulap, i klin, i isi long yusim, na i strongpela moa long olgeta samting ol inap kisim; na ol i bilip olsem, nau em i sanap pinis, Sanitarium bilong Battle Creek i givim ol samting na gutpela sindaun bilong ol sikman em tru tumas i no gat narapela i winim.”
GSAM 374.4“Laik bilong ol man bilong lukautim institusen em long bungim long wanpela ples na aninit long gutpela sindaun olgeta nupela rot na masin bilong tritim ol sikman em ol man i save long medisin i stret i oraitim, na yusim ol dispela rot long wanpela pasin i gat gutpela tingting na i save long wok.”
GSAM 374Bai Ol i Wokim Planti Sanitarium
GSAM 374.5Lait ol i bin givim dispela lain em olsem Bikpela i laik bai i gat planti sanitarium i no bikpela tumas na ol i stap nabaut long olgeta hap bilong graun; em i no laik bai i gat sampela institusen i bikpela nogut tasol. Mipela i amamas long lukim olsem ol i stat pinis long opim ol liklik sanitarium long ol narapela hap bilong graun, moa yet long dispela laspela 10 yia. Long Buk Yia bilong Konferens Jeneral bilong 1904 i gat lista bilong moa long 50 bilong ol dispela liklik institusen.
GSAM 375Lista Bilong Ol Sanitarium
GSAM 375.1Maski em inap mekim yumi laik save long ol samting i bin bringim ol long wokim ol dispela institusen, long wanem ples bilong rait bilong yumi i sot, yumi mas amamas long givim lista bilong ol kantri ol i stap long en na namba bilong ol long olgeta kantri. Long Yunaitet Stets i gat 35; Briten, 3; Jaman, 1; Swiserlan, 1; Denmak, 1; Norwe, 1; Swiden, 1; Saut Afrika, 1; Ostrelia, 2; Niusilan, 1; Ailan bilong Samoa, 1; Meksiko, 1; India, 1; Japan, 1.
GSAM 375Lista Bilong Ol Rum Bilong Tritmen
GSAM 375.2Antap long ol dispela sanitarium i gat 22 rum bilong tritmen, na 17 bilong ol i stap long Yunaitet Stets; wanpela long Jaffa, wanpela long Jerusalem, Palestine; wanpela long Guadalajara, Meksiko; wanpela long Kimberley, Saut Afrika; na wanpela long Rockhampton, Ostrelia. Antap long ol dispela i gat 26 restorana bilong kaikai bilong ol diwai na kumu, we ol manmeri inap kisim klinpela kaikai bilong helt, na tu kisim sampela skul long stretpela pasin bilong stap.
GSAM 375.3Ol dispela namba long wok bilong ol stiatok bilong senis bilong helt i soim olsem Bikpela inap “mekim bikpela wok long rot bilong dispela”, olsem Em i bin tok profet long 1866; na ol i soim tu, olsem Em i bin tokaut long 1863, olsem “ol stiatok bilong senis bilong helt” inap helpim long “redim wanpela lain manmeri bilong kisim i go antap taim Bikpela i kam”. Olsem na ol dispela institusen bilong helt i ken gro i go inap wan handret taim, na kwiktaim mekim dispela wok ol i bin makim na redim ol bilong en.
Notes
- 3 Jon 2. ↩