Sapta 27 — Ol Narapela Tok Bilong Strongim na Skulim i Kamap Tru
GSAM 442.1“Jehosafat i sanap na i tok, Yupela ol Juda na yupela ol manmeri bilong Jerusalem, harim tok bilong mi. Bilip long Bikpela, God bilong yupela, na bai yupela i sanap strong. Bilip long ol profet bilong em, na bai ol samting yupela i mekim i kamap gut.”1
GSAM 442.2Planti yia i go pinis, wanpela tok bilong strongim na skulim i kam long presen bilong tok profet, na i tok olsem, paslain long pinis, ol pes ol i printim bilong dispela tok tru bai “go nabaut olsem ol lip bilong diwai i pundaun long taim bilong ol lip i drai.” Planti manmeri i tingting olsem, dispela samting bai kamap olsem wanem sapos ol manmeri i bilip long tok tru i no bung aninit long wanpela oganaisesen o kisim sampela arapela rot bilong redi long mekim dispela wok? Long pasin bilong God i lukautim ol samting, planti taim ol bikpela wok i kamap long ol liklik samting tru long stat. Na olsem tasol wanpela pasin bilong mekim wok i bin kamap namel long mipela.
GSAM 442Sosaiti Bilong Ol Buklet na Misineri
GSAM 442.3Klostu long yia 1870, wok bilong sampela Sista i givim bel tru long God long South Lancaster, Mass., i kirapim namba wan tingting bilong kamapim wanpela Sosaiti Bilong Ol Buklet na Misineri. Inap sampela taim, ol dispela Sista i traim pasin bilong salim ol niuspepa na buklet bilong sios bilong mipela long pos i go long ol narapela narapela manmeri i no wanbilip wantaim mipela, na bihain ol i raitim pas long ol. Dispela i mekim sampela manmeri i kisim tok tru. Na Elda S. N. Haskell i kisim tingting olsem, “Bilong wanem olgeta manmeri bilong yumi i no ken mekim dispela wok sampela Sista tasol i bin mekim?” Long yia 1871 moa yet, ol i toktok planti taim long dispela samting insait long ol pes bilong Skelim na Autim Tok. Long spesel bung bilong Konferens Jeneral long 29 Disemba 1871, Elda Haskell i stap na i soim olsem dispela muvmen inap helpim wok tru. Na bung i oraitim wanpela tok bilong kirapim ol sosaiti bilong buklet. Ol i makim ol Elda S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner, na I. D. Van Horn bilong stap long wanpela komiti bilong stretim gut ol plen bilong kirapim ol kain sosaiti olsem.
GSAM 443.1Dispela muvmen i kirapim wanpela nupela taim long gohet bilong wok bilong tok. Bipo long dispela, klostu olgeta wok bilong skulim ol manmeri long tok tru i bin stap long han bilong ol man i stap na autim tok long maus. Inap planti yia Elda Haskell i wok strong tru long painimaut na kirapim ol plen bilong mekim Sosaiti Bilong Ol Buklet na Misineri i karim gutpela kaikai. Bilong givim stretpela tok amamas long em, yumi mas tok olsem em i bin go pas tru long dispela wok. Dispela i tru long ol Sosaiti Bilong Ol Buklet na Misineri long ol provins, na tu em yet i bin bringim wanpela plen i go long Konferens Jeneral i bung long Battle Creek long 1878. Dispela plen em bilong wanpela Sosaiti Bilong Buklet bilong olgeta hap (bihain ol i kolim Sosaiti Bilong Ol Kantri). Wok bilong en i go long ol hap ausait long ol konferens bilong mipela, long America na long ol arapela kantri tu.
GSAM 443Ol Sekreteri i Save Mekim Gut Wok—Maria Huntley
GSAM 443.2Long pasin bilong Bikpela i lukautim wok, em i kirapim ol sekreteri i save mekim gut wok, na ol i helpim Elda Haskell planti long dispela muvmen. Sista Maria Huntley i wanpela bilong ol. Em i wok strong na i no surik, maski long ol yia bihain em i gat bikpela sik long bodi, na klostu 14 yia i go pinis em i dai taim em i stap yet long dispela wok. Long wok bilong em, ol i bin painim namba wan rot bilong kirapim planti wok i stap nau long ol arapela kantri. Ol arapela sekreteri i bin joinim dispela wok, na taim hap bilong wok i go bikpela moa, ol i mas kisim ol sekreteri bilong ol narapela narapela tokples.
GSAM 444Samting Dispela Wok i Mekim Long Ol Sios Bilong Wan Wan Ples
GSAM 444.1Tasol nambawan samting i kamap long kirapim wok bilong sosaiti bilong buklet namel long mipela, em olsem: dispela wok i kirapim na strongim laik bilong mekim wok misineri insait long ol oganaisesen bilong sios long wan wan ples. Em i givim rot long olgeta wan wan manmeri long mekim sampela wok long raitim ol pas na tilim ol samting bilong ritim, na long kisim strong long bel taim ol yet i mekim wok bilong kisim bek ol manmeri.
GSAM 444Tok Bilong Strongim na Skulim Long Wok Bilong Ol Buklet
GSAM 444.2Bilong soim wanem kain tok bilong skulim i bin kam long Spirit bilong tok profet long wok bilong ol buklet na misineri, mipela i kisim dispela tok long Ol Tok Bilong Strongim na Skulim Sios namba 29 na 30:—
GSAM 444.3“Sapos wanpela wok i winim ol arapela long bikpela samting bilong en, em wok bilong putim ol buk na pepa bilong yumi long ai bilong ol manmeri, na long dispela rot kirapim ol long painimaut tok bilong Buk Baibel. Wok misineri—bringim ol buk na pepa bilong yumi i go insait long ol famili, toktok wantaim ol, na beten wantaim ol na beten long ol—em i gutpela wok. Na dispela wok bai skulim ol man na meri long mekim wok bilong wasman bilong sios.
GSAM 444.4“I no olgeta manmeri i fit long dispela wok. Ol i mas makim ol manmeri i gat gutpela save na inap mekim gut wok, em ol manmeri bai kisim wok wantaim save na bihainim gutpela plen, na gohet long strong na i no givap. I mas i gat wanpela plen ol i stretim gut tru, na ol i mas bihainim dispela plen long pasin bilong stap tru. Ol sios long olgeta ples i mas laikim tru wok bilong ol buklet na misineri.”
GSAM 444.5“Wok bilong ol buklet na misineri em i gutpela wok. Em wok bilong God. Ol i no ken tingim dispela wok olsem liklik samting long wanpela rot. Tasol oltaim i gat hevi olsem ol man inap tanim dispela wok na mekim em i lusim as tru bilong en. Ol i nidim ol man bilong salim ol buk bilong mekim wok long ol hap misineri. Ol manmeri i no gat gutpela pasin long ol arapela i no fit long dispela wok. Ol man na meri i save skelim gut pasin bilong toktok na mekim samting wantaim ol arapela, i save toktok gut, i save luksave hariap long samting bai kamap bihain, na i save skelim gut ol samting, na i pilim olsem ol manmeri i gat bikpela pe long ai bilong God—ol dispela manmeri inap mekim dispela wok i karim gutpela kaikai.”
GSAM 445.1Insait long 12-pela yia, ol sios bilong mipela na ol man bilong salim ol buk i bin salim ol buk, ol liklik buk, na ol buklet inap long pe i winim $8,000,000. Dispela i strongpela mak i soim olsem wok bilong Sosaiti Bilong Ol Buklet na Misineri i save helpim wok tru.
GSAM 445Tok Profet na Save Bilong Dispela Graun
GSAM 445.2Wanpela tok profet i bin kam long wok long Europe. Ol samting i kamap stret olsem dispela tok, olsem na i gutpela long tingim em long dispela hap. Ol wokman na ol manmeri i bin tok strong olsem ol i no inap mekim wok long dispela hap, moa yet long Scandinavia, olsem ol i save mekim long America. Ol i kirap nogut taim Mrs. White i tok olsem ol inap mekim dispela wok i kamap gut, na tu ol inap sapotim long wankain pasin olsem long America. Na em i tok, Bikpela i bin soim em olsem, sapos ol i kirap givim namba ten hap, maski pe ol i kisim em liklik tasol, God bai mekim ol i kamap gut moa tru long wanem samting ol i ting bai kamap. Em i tokim ol tu olsem ol man bilong salim ol buk inap kisim oda pastaim na salim ol buk long Scandinavia, na dispela wok bai karim gutpela kaikai. Ol man i bosim ol haus bilong wokim na printim buk long ol dispela kantri i tok, “Ol i no inap mekim dispela samting”; ol i “no bin salim ol buk long dispela pasin.” Ol samting i kamap bihain i soim olsem samting ensel bilong Bikpela i soim long em long dispela wok i winim tru save bilong ol man bilong dispela graun i save salim na wokim ol buk. Kirap long stat tru bilong en, wok bilong ol man bilong salim ol buk long dispela hap i bin karim gutpela kaikai. Sampela bilong ol manmeri i kirap givim namba ten hap bilong liklik pe bilong ol long wok bilong God i bin kamap ol man bilong salim ol buk. Ol i inap lukautim ol yet na tu ol i kisim moa mani long bipo, olsem na ol inap givim namba ten hap i bikpela moa.
GSAM 445.3Long yia 1895 ol man bilong salim ol buk i bin salim ol buk pe bilong ol i winim $40,000, em ol buk ol i printim long haus bilong wokim na printim buk bilong mipela long Christiana, Norway. Tingim dispela olsem narapela tok profet i kamap tru, maski ol manmeri long olgeta hap, insait na ausait long sios, i bin tok strong olsem dispela samting i no inap kamap.
GSAM 445.4Long wok bilong ol sosaiti bilong buklet i bin kirap long 1871 na bihain, yumi inap tok tru olsem namba bilong ol manmeri i bin kam long tok tru long wok bilong ol dispela wokman i klostu wankain olsem namba bilong ol i kam long wok ol minista yet i bin mekim. Long dispela rot, tok i wok long goaut long olgeta lain pipel na olgeta tokples bilong graun.
GSAM 446Ol Bilas na Wok Bilong Ol Buklet
GSAM 446.1Long Epril 1873, Sosaiti Bilong Ol Buklet na Misineri long California i givim ripot bilong wanpela samting i gutpela long harim. Ol manmeri i bin kisim tok tru long dispela provins i bin givim ol bilas bilong ol long sosaiti. I kam inap long dispela taim, ol i bin kukim ol dispela bilas i kamap wara, skelim gol na silva bilong ol, na salim ol long pe tru bilong gol na silva inap long $200. Ol i bin yusim olgeta dispela mani long baim ol buklet, ol liklik buk, na ol niuspepa, na ol i bin tilim ol dispela samting. Na sosaiti i save tru pinis olsem 20 manmeri i bin kisim tok tru long ol buk na pepa ol i baim long mani bilong ol bilas. Wanpela bilong ol manmeri i bin save long tok tru long pasin bilong rit em John I. Tay, bilong Oakland, Cal.
GSAM 446San Francisco i Ples Bilong Wok Misineri
GSAM 446.2Long 1875, wanpela bikpela tok bilong strongim na skulim i bin kam long sios long San Francisco. Nau yumi tingim dispela tok, long wanem, ol samting i bin kamap klia tru olsem tok i bin tok. Kirap long stat, dispela sios i mas rentim ol haus bung bilong mekim lotu. Pe bilong dispela i bikpela na i gat sampela hevi tu. Ol i no inap mekim wanpela lain bung i gohet insait long ol dispela haus, long wanem, planti taim ol arapela i mas yusim ol long ol arapela samting.
GSAM 446.3Long nait bilong 14 na 20 Epril 1875, ol i singautim ol memba i go pas long sios long San Francisco long bung long haus bilong Mrs. J. L. James, long Fifth Street klostu long Market Street. Na long dispela hap Mrs. White i tokim mipela long samting i bin kamap long visen bilong em long dispela hevi. Em olsem, San Francisco bai stap oltaim olsem wanpela ples bilong wok misineri, we ol inap mekim wok i gohet. Na sapos ol i lukautim dispela wok wantaim gutpela save, ol manmeri bai wok yet long kisim tok tru. Sapos ol i sanapim wanpela haus lotu, we ol inap singautim ol manmeri long kam na mekim wok namel long ol, ol arapela manmeri bai joinim lain bilong ol. Na bihain ol dispela manmeri tu bai helpim long baim ol samting na bekim dinau ol i mas kisim long redim haus bung.
GSAM 447.1Mrs. White i gohet na i tok olsem, em i bin lukim olsem taim em i strongim sios long San Francisco long luksave long bikpela samting bilong sanapim wanpela haus lotu, dispela sios i sot long mani bai ting dispela i olsem wokabaut i go insait long tudak. Tasol em i bin kisim tok bilong tokim ol olsem, taim ol i kirap mekim wok, bai ol i lukim God i lukautim ol na opim rot long ai bilong ol, isi isi. Na long olgeta hap bilong wok em bai kirapim ol pren bilong helpim ol, inap long dinau i pinis olgeta.
GSAM 447.2Mi wanpela bilong ol liklik lain i bin bung long ol dispela bung mi tok pinis long en. Mi ken tok olsem, klostu olgeta manmeri bilong dispela lain i stap rabis long ol samting bilong dispela graun. Olsem na tingting bilong ol long kirap sanapim wanpela haus bung, bikpela bilong en 35 x 80 fut, insait long wanpela taun we pe i liklik tru bilong wanpela hap graun i luk olsem i no inap aninit long $6,000, em i olsem “wokabaut i go insait long tudak” tru. Wanpela samting tasol i kirapim ol long mekim dispela wok: ol i bilip tru olsem tok bilong strongim na skulim Mrs. White i bin bringim long ol i kam long Bikpela, na em bai kamap tru.
GSAM 447.3Mi bin mekim sampela wok wantaim dispela wok kirap long stat bilong en i kam inap nau, olsem na mi laik tok long dispela hap olsem dispela tok bilong strongim na skulim i bin kamap tru long olgeta samting bilong en. Taim mipela i kirap painim ol hap graun, mipela i kisim wanpela hap graun pe bilong en $6,000 long $4,000 tasol. Wanpela Sista i tok em bai givim $1,000 sapos em inap salim haus na graun bilong em. Wantu em i givim dispela haus na graun long han bilong wanpela man bilong salim ol haus na graun. Dispela man i tokim em olsem pe em i makim i daun tumas. Insait long 2-pela wik ol i salim haus na graun bilong em long pe i winim namba wan pe em i bin makim long $1,000, na em i givim mani em i bin promis long givim. Wanpela arapela, em wanpela Brata i stap rabis, i no luksave long rot bilong sanapim dispela sios. Tasol em i tok, “Sapos Bikpela i tok ol i mas mekim, em bai opim wanpela rot.” Em i kirap nogut taim em i painimaut olsem ol i bin stretim pinis ol samting wanpela wanblut bilong em i bin lusim taim em i dai, na long dispela rot em i kisim $20,000. Em i givim $1,000 bilong helpim wok bilong haus, na em i baim wanpela bilong 3-pela hap bilong graun bilong sios bilong wokim haus bilong em yet. Olsem na em i helpim sosaiti long tupela rot.
GSAM 448Wanpela Bikpela Helpim Long San Francisco
GSAM 448.1Olsem na mipela inap tok long planti mani ol i givim na ol gutpela helpim komiti i bin kisim taim ol i gohet long sanapim haus. Tasol em inap long tok olsem haus lotu wantaim graun i bin kisim klostu $14,000, na paslain long haus i pinis, ol mani ol manmeri i givim i bin karamapim moa long hap bilong dispela pe. Haus i sanap long Laguna Street, long wanpela hap bilong taun i sot long ol haus bilong skul. Olsem na paslain long ol i putim rup long haus, ol man i bosim ol skul i kam rentim ol rum aninit bilong mekim skul long en. Inap klostu 2-pela yia ol i kisim $75 long rent long olgeta mun. Dispela mani i karamapim pe bilong yusim dinau na ol pe bilong lukautim haus, na sosaiti i inap yusim mani em i bungim bilong bekim hap dinau i stap yet.
GSAM 448Wanpela Haus Bilong Mekim Orait Sikman Long Wara
GSAM 448.2Long nau, wanpela liklik hap bilong dispela dinau i stap yet. Na long ol rum aninit tru long sios i gat wanpela haus bilong mekim orait sikman long wara, i gat olgeta samting bilong dispela wok. Dispela haus i no gat hevi bilong mani, na pe bilong ol samting bilong en i winim tru dinau i stap yet, em dinau bai pinis klostu nau.
GSAM 448.3Dispela hap bilong tok bilong strongim na skulim i tok long ol manmeri bai kisim tok tru i bin kamap tru long wanpela pasin i narakain tru. Planti ten manmeri na tu planti handet manmeri i bin kisim lait bilong tok tru long dispela taun, na nau ol i go nabaut long ol narapela narapela hap bilong graun. Taim mi save kam lukim San Francisco, mi save lukim 2 i go inap 10-pela manmeri i bin kisim tok tru bihain long las taim mi bin bung wantaim ol. Na wok i no pinis yet.
GSAM 449Dai Bilong Elda White
GSAM 449.1Klostu long yia 1880, Mrs. White i kisim tok long Spirit bilong tok profet bilong tokim man bilong em, Elda James White, olsem em i mas lusim planti hevi na wok bilong lukautim ol samting em i bin karim, na larim ol arapela man i yangpela moa i kisim ol dispela wok. Na em yet i mas “redi long las senis bilong em”—as bilong dispela tok em olsem laip bilong em long dispela graun bai pinis klostu nau. Em i kirap bihainim dispela tok, na em i mekim olsem long taim stret tru, long wanem, long yia 1881 wok bilong em i pinis, na em i slip long Jisas. Long 31 Julai em i kisim hatpela sik malaria. Long 3 Ogas ol i kisim em long haus bilong em i go long Haus Sik Bilong Malolo na Kisim Helt long Battle Creek. Long dispela hap ol i givim em olgeta helpim na lukaut ol inap givim, tasol dispela i no helpim em. Sik bilong em i wok long i go nogut moa. Kirap long stat bilong sik em i bin pilim olsem “las senis” bilong em i kamap pinis.
GSAM 449Tok Bilong Elda Smith
GSAM 449.2Taim Elda Uriah Smith i toktok long dispela samting, em i tok: “I hat long tingim wanpela rot i gutpela moa bilong em i dai. Long las 3-pela de bilong sik bilong em, long olgeta taim em i klia long tingting em i tok olsem em i no pilim pen. Wanpela bikpela lain bilong ol pren i laikim em tru na i krai, i sanap insait na ausait long haus, na long dispela gutpela apinun bilong Sabat laip bilong em i wok long pinis isi isi. Em i dai olsem man i kisim gutpela slip. Na taim olgeta samting i pinis, wanpela gutpela bel isi i luk olsem i stap oltaim long olgeta hap bilong pes bilong em. I olsem God i bin harim dispela beten:
GSAM 449.4Taim em i dai, em i gat 60 yia na 2-pela de. Ol manmeri long Battle Creek i bin givim bikpela ona long em, na dispela i kamap klia taim 2,500 manmeri o moa i kam long lotu bilong planim em long 13 Ogas. Na wanpela lain bilong 95 karis wantaim planti manmeri i wokabaut i bihainim em i go long las ples malolo bilong em long Matmat Bilong Oak Hill.
GSAM 450.1Planti manmeri i bin givim ol tok bilong amamas long em bihain long em i dai, na ol i bin printim ol long Skelim na Autim Tok. Long ol dispela tok, mipela i kisim dispela tok Elda S. N. Haskell i raitim:—
GSAM 450.2“Taim mi tingim pasin bilong em long skelim gut ol samting long klostu olgeta taim bilong hevi, na pasin bilong em long sori na mekim gutpela pasin tru long ol manmeri i bin mekim rong, na tu long ol manmeri i bin mekim nogut long em, taim em i lukim mak olsem ol i tanim bel, na taim mi tingim laik bilong em long samting em i bilip olsem i stret, mi inap tok tru olsem, Wanpela papa long Israel i pundaun pinis. Na taim em i malolo, wok bilong God wantaim planti wan wan manmeri bai pilim olsem ol i sot long save bilong em long ol samting bai kamap bihain na lukaut bilong em olsem wanpela papa.”
GSAM 450.3Taim em i dai, ol birua bilong mipela i tok olsem nau dispela tok i mas pinis. Tasol i no olsem. Ol dispela institusen em i bin kirapim aninit long han bilong God bai go bikpela moa yet. Ol bai stap olsem “ol diwai Bikpela i bin planim,” na planti han i karim gutpela kaikai bai kamap long ol na i go nabaut.
GSAM 450Tok Profet Long Ol Lo Bilong Lotu
GSAM 450.458 yia i go pinis bihain long ol manmeri i autim tok bilong namba tri ensel i bin tok olsem, long tok profet bilong Kamapim Tok Hait 13, taim bai kamap na ol manmeri long United States na ol arapela hap bai kisim hevi long han bilong ol arapela, long wanem, ol i bihainim ol lo bilong God. Long wanpela buk Mrs. White i bin raitim, nem bilong en Ol Rait Bilong Bipo, yumi ritim dispela tok long dispela skul:—
GSAM 450.5“Ensel i tok, ‘Lukluk!’ Mi tanim ai bilong mi i go long ol manmeri nogut, o ol manmeri i no bilip. Olgeta i kirap mekim planti samting. Strongpela laik na pawa i stap wantaim ol manmeri bilong God i bin kirapim ol na mekim ol i kros nogut tru. Long olgeta hap i gat paul, paul tasol. Mi lukim ol i mekim ol samting bilong pait long lain i gat lait na pawa bilong God. Tudak i kamap bikpela moa raunim ol, tasol ol i sanap strong, God i amamas long ol, na ol i bilip long em. Mi lukim ol i no save ol bai mekim wanem. Bihain mi harim ol i krai strong long God. Long san na long nait ol i no lusim singaut bilong ol: ‘O God, laik bilong yu i mas kamap! Sapos dispela inap givim biknem long nem bilong yu, opim wanpela rot bilong ol manmeri bilong yu i ken ranawe! Kisim bek mipela long ol haiden i stap raunim mipela. Ol i bin makim mipela bilong i dai, tasol han bilong yu inap kisim bek mipela.’”2
GSAM 451.1“Orait mi lukim ol bikman bilong graun i wok long toktok wantaim, na Satan na ol ensel bilong em i wok strong raunim ol. Mi lukim wanpela rait, na ol kopi bilong en i go nabaut long ol narapela narapela hap bilong kantri. Dispela rait i givim lo olsem, sapos ol manmeri holi i no lusim bilip bilong ol i narapela long bilip bilong ol arapela, na lusim Sabat, na bihainim namba wan de bilong wik, orait bihain long wanpela taim ol i makim, ol manmeri i fri long kilim ol i dai.”3
GSAM 451Pasin Bilong Mekim Nogut Long Ol Manmeri Long Amerika
GSAM 451.2Ol man i birua long mipela i bin tok, dispela kantri i no inap tru long mekim nogut long ol manmeri bilong lotu, long wanem, Mama Lo bilong Yunaitet Stets i tok olsem: “Kongres i no ken wokim wanpela lo bilong makim wanpela lotu olsem lotu bilong gavman, o bilong tambuim ol manmeri long bihainim lotu bilong ol long laik bilong ol yet.” Na tu, “Lo Bilong Ol Rait Bilong Ol Manmeri” long bikpela hap bilong ol stet i tambuim pasin bilong wokim ol lo long sait bilong lotu. Maski ol i tok strong olsem, ol manmeri bilong mipela i bin gohet long autim tok bilong givim tok lukaut na tok long redi gut bilong bungim pait bai i kamap.
GSAM 451.3Long 1863 ol i bin kamapim wanpela oganaisesen bilong senisim Mama Lo bilong Yunaitet Stets na ol lo bilong kantri, bai ol inap yusim ol dispela lo bilong fosim ol manmeri long bihainim lotu. Ol dispela tingting i bin kisim ol man bilong bihainim hariap tru, na pasin bilong fosim ol man long mekim stretpela pasin, moa yet long sait bilong bihainim namba wan de bilong wik, i bin kisim strong. Olsem na pasin bilong mekim nogut tru long ol manmeri bilong lotu i stat pinis long planti stet, na long ol stet tu we ol lo bilong namba wan de bilong wik i larim ol manmeri i bihainim narapela de sapos maus bilong bel bilong ol i tok olsem. Na ol i bin kalabusim ol manmeri, long wanem, ol i no bihainim namba wan de bilong wik.
GSAM 452Ol Polis i Holimpas Ol Manmeri 116 Taim
GSAM 452.1Wanpela lista i stap long ai bilong mi, bilong ol polis i holimpas ol Adventist bilong de namba seven long Amerika 116 taim, long yia 1878 i go inap long Mas, 1896. Namel long ol dispela, kot i bin painim 109 i gat asua. Planti bilong ol i bin stap long kalabus inap 20 i go 60 de, na ol i bin fosim olsem 12 bilong ol long wok long “lain kalabusman i pas wantaim long sen,” wantaim ol kilman, ol stilman, na ol man bilong mekim ol pasin nogut tru. Long olgeta dispela kot, ol man i givim strafe long ol i bin tokaut olsem ol i ol gutpela manmeri tru bilong kantri.
GSAM 452Sosaiti Bilong Fridom Bilong Lotu
GSAM 452.2Long Julai 21, 1889, ol i bin kamapim wanpela sosaiti long Battle Creek, Michigan, na kolim Sosaiti Bilong Fridom Bilong Lotu Bilong Kantri. As bilong en i bilong birua long pasin bilong wokim ol lo long sait bilong lotu, na bilong autim save long olgeta manmeri long stretpela pasin bilong lotu na gavman i stap wantaim, na bilong helpim ol manmeri i kisim hevi long han bilong ol narapela, long wanem, ol i bihainim maus bilong bel bilong ol. Dispela sosaiti i bin mekim planti wok tru long tilim ol buk na pepa, na long givim save long ol manmeri long ol wok ol i mas mekim na ol hevi bilong dispela taim long kantri bilong mipela yet. Tru tumas, em i bin mekim bikpela wok bilong karim i go moa ol tok lukaut i stap long tok bilong Kamapim Tok Hait 14:9-12.
GSAM 452Helpim Bilong Ol Niuspepa i No Bilong Lotu
GSAM 452.3Pasin bilong mekim nogut long ol Adventist bilong de namba seven, we i bin kamap strong long dispela taim, i bin kamap long ol tok bilong ol edita long ol niuspepa olsem New York Sun, New York World, Chicago Inter Ocean, na ol arapela. Ol niuspepa i bin kamapim ol stori i tokaut klia long dispela pasin i no stret, bilong mekim nogut long wanpela man bilong Yunaitet Stets, long wanem, em i bihainim maus bilong bel bilong em yet na i bihainim dispela de stret lo i bin makim. Long rot bilong ol kain stori olsem long niuspepa, planti milion manmeri i bin ritim dispela samting. Insait long wanpela mun, bikpela as tok tru bilong tok bilong namba tri ensel i bin kamap long save bilong planti moa manmeri, winim olgeta mipela i bin inap bringim tok i go long ol insait long 20 yia na moa.
GSAM 453Belhat Bilong Man i Kamap Rot Bilong Litimapim Nem Bilong Bikpela
GSAM 453.1Olsem na yumi lukim olsem, ol wok bilong ol man long pasim wok bilong God, na long kisim ol lo bilong sapotim narapela Sabat bilong kisim ples bilong de lo namba 4 i tok yumi mas bihainim, i bin opim rot bilong tok tru i gohet hariap moa.
GSAM 453.2Taim yumi tingim ol samting i bin kamap insait long sampela mun long ol dispela rot, tupela tok bilong Baibel i kam strong long tingting bilong yumi. Wanpela i tok, “Mipela i no inap mekim wanpela samting bilong birua long tok tru, tasol mipela i inap mekim samting bilong helpim tok tru;”4 Na narapela i tok, “Tru tumas, belhat bilong man bai i litimapim nem bilong yu; na belhat i stap yet, yu bai pasim.”5
GSAM 453Tok Profet Long Ol Lo Bilong Namba Wan De Bilong Wik
GSAM 453.3Long Tok Bilong Strongim na Skulim Namba 32, ol i printim long 1885, i gat wanpela tok long pasin ol bai bihainim bilong kamapim ol lo bilong namba wan de bilong wik long Yunaitet Stets. Em i tok olsem: “Bilong ol manmeri i ken laikim na sapotim ol, ol man bilong wokim lo bai bihainim singaut bilong kamapim wanpela lo bilong namba wan de bilong wik.”6 Nau bai yumi tingim liklik olsem wanem dispela tok i bin kamap tru pinis.
GSAM 453Ol Lo Bilong Bikpela So Bilong Olgeta Kantri
GSAM 453.4Long 1892 ol i bin askim strong Kongres long tambuim Bikpela So Bilong Olgeta Kantri, we ol bai mekim long Chicago, Illinois, long Me i go Oktoba bilong dispela yia, long op long namba wan de bilong wik. Ol i bin pasim kain lo olsem long Julai 19, 1892, long wankain strongpela singaut olsem tok profet antap i bin tok long en. Na yumi mas tingim, em i namba wan taim Kongres bilong Yunaitet Stets long Not Amerika i bin wokim lo long dispela askim bilong Sabat.
GSAM 453.5Ol sios i bin salim ol bikpela lista bilong ol nem, na ol pas bilong askim strong, na ol telegram. Ol i no askim Kongres tasol, ol i tok gut (?) tu long ol memba bilong Kongres olsem, “long dispela tok mipela olgeta wan wan i promis long mipela yet na long narapela narapela, olsem kirap long nau, mipela bai no inap vot long o sapotim wanpela memba bilong Kongres long kisim wanpela wok o wanpela ples bilong holim wok ol manmeri i trastim em long mekim, maski em i seneta o memba bilong haus bilong ol mausman, sapos em i vot bilong givim sampela moa helpim bilong wanem kain long Bikpela So Bilong Olgeta Kantri, na i no bihainim ol samting ol dispela tok mipela i pasim i makim.” Ol samting ol i makim em olsem So i mas pas long namba wan de bilong wik.
GSAM 454Ol Tok Long Kongres, 1892
GSAM 454.1Bilong lukim wanpela tok olsem ol i bin mekim insait long Kongres taim ol i pasim dispela bil bilong lo, ritim dispela:
GSAM 454.1“Mi laik lukim ol i raitim klia long pepa dispela tok bilong sakim, na Kongres bilong Yunaitet Stets i putim i kam. Raitim. Bai yupela raitim olsem wanem? ... Putim long tok, sapos yupela i gat strongpela bel; toktok bilong sapotim, sapos yupela i gat strongpela bel; hamas bilong ol i vot long en bai inap kam bek gen long dispela hap? Mi laik bai i no gat wanpela. Yupela i bringim hevi long yupela yet taim yupela i birua long en.”
GSAM 454Sios i Tok Amamas Long Strong Bilong En Yet
GSAM 454.2Ol man i bin askim strong na kisim Kongres long pasim dispela bil bilong lo, ol i ting dispela em i wanpela bikpela win bilong plen bilong ol long kamapim ol lo long sait bilong lotu. Yumi save klia long dispela, long wanem, bihain liklik long dispela samting, wanpela biknem minista bilong ol i bin mekim tok long wanpela lotu long Pittsburg, Pennsylvania, olsem:—
GSAM 454.3“Dispela samting bilong Bikpela So Bilong Olgeta Kantri i kamap nau tasol i soim klia tru olsem sios i gat strong bilong kirapim tingting bilong ol bikpela lain bilong politik o gavman. Long dispela taim, Senet bilong Yunaitet Stets, em i nambawan lain long kantri, i harim maus bilong lotu na i pasim bil bilong givim $5,000,000 long Bikpela So Bilong Olgeta Kantri, wantaim dispela mak sios i putim, olsem ol i no ken opim ol dua bilong dispela bikpela so long namba wan de bilong wik. Dispela gutpela samting tru i givim tingting long Kristen olsem, sapos ol inap mekim dispela, ol inap mekim tu ol arapela samting i gat wankain nid. Sios i wok long kisim strong moa yet, na long taim i kam ol bai harim maus bilong en planti taim moa winim bipo.”
GSAM 454.3Olsem na yumi lukim olsem wanem dispela tok bilong strongim na skulim ol i bin givim long 1885 i bin kamap tru pinis na i wok yet long kamap tru.
GSAM 455Ol Katolik na Protestan i Kamap Wan
GSAM 455.1Long dispela samting bai yumi tingim narapela tok profet ol i bin mekim long 1885, na dispela tu i stap long Tok Bilong Strongim na Skulim Namba 32:—
GSAM 455.2“Taim lotu Protestan i putim han bilong en i go long hapsait bilong bikpela bruk bilong graun bilong holim han bilong strong bilong Rom; taim em i putim han i go long hapsait bilong hul i daun tumas bilong holim han bilong bilip bilong toktok wantaim ol spirit bilong ol daiman; taim strong bilong dispela tripela lain i kamap wan i kirapim kantri bilong yumi long sakim olgeta as tingting bilong Mama Lo bilong en, olsem wanpela gavman Protestan we ol manmeri i makim ol lida bilong ol yet na i no gat king, na em i stretim rot bilong autim ol giaman tok na ol tok bilong paulim tingting bilong pop, orait yumi ken save olsem taim i kamap pinis bilong Satan i mekim ol narakain wok bilong em, na pinis i klostu.”7
GSAM 455.3Bilong soim olsem wanem namba wan hap bilong dispela tok profet i wok pinis long kamap tru, yumi mas lukluk tasol long ol samting i wok long kamap raun long yumi. Lukim ol Protestan, ol minista wantaim ol manmeri, ol i traim long kisim gutpela tingting bilong ol Katolik, na i singautim ol long kam long ol bung bilong ol, na ol arapela samting olsem. Tingim olsem, long 1885, taim ol i givim dispela tok bilong strongim na skulim antap, i no gat klostu wanpela mak bilong ol dispela samting yumi lukim nau.
GSAM 455.4Bilong soim olsem wanem ol Protestan i putim han bilong ol i go bilong kisim han na helpim bilong ol man i bihainim pop, mi kisim tok long niuspepa Kansas City Star (Missouri) bilong Mas 18, 1896.
GSAM 455Ol Metodis na De Bilong Santu Patrick
GSAM 455.5Long De Bilong Santu Patrick, Mas 17, 1896, Dokta Mitchell, em pasto bilong nambawan sios Metodis long Kansas City, i bin mekim wanpela tok long Haus Bilong Singsing na Pilai Coates, long Kansas City, Missouri. Niuspepa Star i tok long wanpela hap bilong dispela tok olsem wanpela “liklik samting i kamap olsem long wanpela pilai.” Ol manmeri i paitim han na singaut strong long Dokta Mitchell taim em i tok olsem:—
GSAM 455.6“Pasin bilong ting lotu bilong yumi tasol i stret na bilong birua long ol arapela i pikinini bilong pasin bilong sot long save. Yumi gat dispela pasin, long wanem, yumi no save gut long ol manmeri i stap klostu long yumi. Ol i bin skulim mipela ol Protestan long bilip long ol tok long ol Katolik i nogut tumas na yumi no inap kolim. Ol i bin skulim ol Katolik long bilip long ol tok long ol Protestan i nogut tumas na yumi no inap kolim. Nau yumi painimaut ol tingting kranki yumi gat long narapela narapela, taim yumi kam klostu inap long lukluk long ai bilong narapela narapela na holim han bilong narapela narapela. Sapos yumi save moa long narapela narapela, bai yumi laikim narapela narapela moa. Yumi bin sanap longwe na tok bilas long narapela. Ol man i bihainim dispela Krais i gat blesing, ol i mas sem. Dispela wanpela blut i dia tumas i bin baim bek olgeta Kristen; yumi kisim strong long dispela wanpela marimari bilong God, na yumi bilip bai yumi go kamap long dispela wanpela heven. Harim, ol brata, mobeta yumi mas wok long save long narapela narapela daun long dispela hap.”
GSAM 456.1Star i tok moa olsem:—
GSAM 456.2“Orait Dokta Mitchell i tanim i go long Pater Dalton [pris Katolik], em i sindaun klostu bihain long em, na i putim han bilong em i go na tok, ‘Brata Dalton, hia han bilong mi.’ Pater Dalton i kirap na holim dispela han em i putim i go. Na taim Dokta Mitchell i sekim han bilong em, em i tok, ‘Bai yumi sem nogut tru sapos yumi bin stap longtaim olsem long dispela wanpela taun long graun, na bihain yumi mas kisim wanpela ensel long soim yumi long narapela narapela long heven. Yumi mas save long narapela narapela hia long graun.’ Ol manmeri i paitim han, na bihain long Pater Dalton i sindaun, Dokta Mitchell i gohet long tok bilong em.”
GSAM 456Wanpela Bikpela Samting Bilong Makim Rot
GSAM 456.3Mipela i kisim tok long narapela pas, em i gat det Melbourne, Australia, Februeri 18, 1892:
GSAM 456.3“Ol i soim mi olsem olgeta long heven i lukluk long ol samting i wok long kamap. Wanpela taim bilong bikpela hevi bai i kamap ples klia insait long dispela bikpela pait i go longpela taim long wok king bilong God long graun. Wanpela bikpela samting bilong makim rot bilong dispela pait bai i kamap, na em bai i kamap hariap tru.”
GSAM 456“Kantri Kristen” Bilong Jas Brewer
GSAM 456.4Long 11 de bihain long ol i raitim dispela pas, na pas i no kamap yet long Yunaitet Stets, wanpela samting i kamap, na ol Protestan na Katolik wantaim i tok dispela samting i makim rot dispela kantri bai i go long en. Mi tok long dispela kot bilong Suprim Kot bilong Yunaitet Stets, olsem “Dispela em i wanpela kantri Kristen,” em Nambawan Jas Brewer i bin givim long Februeri 29. Olsem mipela i soim pinis, long Julai 19 bilong dispela yia yet, ol i pasim Bil Bilong Pasim Bikpela So Bilong Olgeta Kantri Long Namba Wan De Bilong Wik. Ol minista i bin askim strong tru long pasim dispela bil i bin toktok strong olsem, Suprim Kot i tokaut pinis olsem dispela em i kantri Kristen, olsem na ol i mas lukautim Sabat bilong ol Kristen bai ol man i no ken bagarapim pasin holi bilong en. Na lain Senisim Kantri tu i bin tingting olsem. Dispela em i kantri Kristen, olsem na em i mas luksave long God na ol lo bilong em olsem as bilong gavman, na ol arapela samting olsem. Tru tumas, wanpela bikpela samting bilong makim rot bilong dispela pait bilong las taim i bin kamap, “na em i kamap hariap tru.”
GSAM 457Ol Profet Bilong Bipo
GSAM 457.1Ol visen God i bin givim long ol wokman bilong em, em ol profet, i luk olsem i gat tupela kain. Wanpela kain ol i kolim “visen i op,” em ol visen i kamap taim ol man inap lukim dispela man i kisim visen; na narapela kain ol i kolim “visen bilong nait.” Tok bilong dispela namba wan kain visen i stap long 1 Samuel 3:1, we yumi lukim stori bilong pikinini Samuel long dispela tok: “Long ol dispela de, tok bilong Bikpela i save kamap wan wan taim tasol; i no gat visen i op.”
GSAM 457Ol Visen i Op
GSAM 457.2Em i wanpela visen bilong dispela kain (wanpela visen i op) taim han bilong Bikpela i stap long profet Esekiel. Taim ol hetman bilong Juda i sindaun long ai bilong em, ol i lukim em i kisim wanpela visen i op.8 Long narapela taim, profet Daniel i bin kisim visen taim em i stap namel long ol hetman bilong Kaldia. Sapos ol i bin stap, ol inap lukim em i kisim visen, tasol “ol i pret nogut tru na guria, olsem na ol i ranawe i go hait.”9
GSAM 457Ol Visen Bilong Nait Bilong Mrs. White
GSAM 457.3Ol visen Mrs. White i bin kisim long bipo, olgeta i ol visen i op. Kirap long 1884, pasin bilong ol visen i bin senis long dispela samting. Nau ol i kain visen Baibel i kolim “visen bilong nait.” Ol i no ol driman nating, tasol dispela wankain ensel i gat lait i save kamap na skulim em, olsem long ol yia bipo long ol visen i op. Planti stori bilong ol “visen bilong nait” i stap long Baibel, olsem yumi inap lukim isi taim yumi ritim Stat 46:2; Daniel 2:19; 7:13; Aposel 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25.
GSAM 458.1Long ol dispela visen bilong nait bilong Mrs. White, planti bikpela tok profet i bin kamap, na ol i bin kamap tru stret olsem ol i tok, olsem mipela i tok pinis. Nau bai mi tok long sampela visen em i kisim long ol taim bihain.
GSAM 458Lusim Ples na Go Long Washington
GSAM 458.2Long 1893, Mrs. White i tok:
GSAM 458.2“Nau planti wok tumas i wok long bung long Battle Creek. Sapos ol i tilim ol dispela wok na putim long ol arapela taun, we lait na save inap bringim blesing long ol arapela hap, dispela bai i bihainim pasin God i laikim. Bikpela i no laik bai narapela Jerusalem i kamap long Battle Creek. Sapos ol i laik mekim laik bilong God, orait ol i mas mekim ol bikpela wok bilong stretim na senisim ol pasin, na bilong kisim ol samting bilong mekim wok na ol institusen i go long ol arapela ples.”
GSAM 458.3Long Konferens Jeneral long Oakland, California, long Mas, 1903, em i tok:
GSAM 458.3“Inap planti yia, ol i bin givim dispela tok lukaut long ol manmeri bilong yumi, Lusim Battle Creek. Tasol planti wok i bin stap pinis long hap, olsem na em i isi long stap yet, na ol man i no inap luksave long as bilong ol i mas lusim ples na go.”
GSAM 458.4“Bilong bekim dispela askim ol i bin mekim long sait bilong go sindaun long narapela ples, mi tok, Yes. Larim ol opis bilong Konferens Jeneral na wok bilong printim buk i lusim Battle Creek. Mi no save wanem hap bai i ples bilong ol, long nambis bilong Solwara Atlantik o long narapela hap. Tasol dispela tok bai mi mekim: Yupela i no ken tru putim wanpela ston o brik long Battle Creek bilong sanapim gen opis bilong Review long hap. God i gat wanpela ples i gutpela moa bilong en.”
GSAM 458.5Bihain long ol i harim dispela tok bilong skulim ol, bung bilong ol bilipmanmeri i vot olsem “ol opis bilong Konferens Jeneral i mas lusim Battle Creek, Michigan, na go long wanpela hap long nambis bilong Solwara Atlantik.”
GSAM 459.1Long kaunsil bilong Konferens Jeneral ol i mekim long Battle Creek, bihain long bikpela bung bilong Konferens Jeneral, ol i vot olsem “mipela i laik putim het opis bilong Konferens Jeneral long wanpela hap klostu long Taun New York.” Olsem na ol i bin makim wanpela bikpela komiti bilong painim wanpela ples i stret long mekim dispela wok. Komiti i tokim Mrs. White long plen bilong ol, na i askim em sapos em i gat sampela moa lait bilong givim long ol. Long bekim em i tok:—
GSAM 459.2“Bikpela i ken helpim yumi long wokabaut wantaim save na beten. Mi save tru olsem em i laik bai yumi save, na save hariap tru, long ples yumi mas putim haus bilong wokim na printim buk bilong yumi long en. Mi bilip strong olsem dispela wanpela rot tasol i gutpela bilong yumi: yumi mas redi long i go long dispela taim stret klaut i go. Yumi mas beten bai em i stiaim yumi. Long pasin bilong em i lukautim ol samting, em i bin soim olsem em i laik bai yumi lusim Battle Creek....
GSAM 459.3“Yumi mas mekim wok long New York, tasol mi no inap tok sapos yumi mas sanapim haus bilong wokim na printim buk bilong yumi long hap. Mi no inap ting olsem lait mi bin kisim i klia inap bilong sapotim dispela pasin bilong i go long hap.”
GSAM 459.4Bihain long klostu tupela wik bilong painim ples raun long Taun New York na ol taun i stap klostu, komiti i no inap painim wanpela ples i stret bilong haus bilong wokim na printim buk. Long dispela taim, wanpela pas i kam, em i gat det Me 30, na long en Mrs. White i tok:—
GSAM 459.5“Taim ol brata bilong yumi i painim wanpela ples bilong haus bilong wokim na printim buk Review and Herald, ol i mas wok strong long painim Bikpela. Ol i mas wokabaut wantaim pasin bilong lukaut gut, was, na beten, na ol i mas tingim oltaim olsem strong bilong ol yet i liklik. Yumi no ken bilip long save bilong man long skelim ol samting. Yumi mas painim gutpela tingting God i save givim....
GSAM 459.6“Long sait bilong sanapim dispela institusen long New York, mi mas tok, Was gut. Mi no laik bai em i stap klostu long New York. Nau mi no inap givim olgeta as bilong tingting bilong mi, tasol mi save tru olsem wanem wanem ples i stap insait long 30 mail long dispela taun bai i klostu tumas. Skelim gut ol samting i raunim ol arapela ples. Mi save tru olsem yumi mas lukluk gut long ol gutpela samting bilong Washington, D.C.
GSAM 460.1“Yumi no ken sanapim dispela institusen long wanpela taun o long ol hap haus i stap raun long taun. Yumi mas sanapim long wanpela hap ausait long taun, we graun inap raunim em.”
GSAM 460Tok Profet Bilong Wanpela Gutpela Pe Bilong Baim Ples
GSAM 460.2Komiti i kisim dispela save na i stat long painim ples raun long Washington wantaim beten, na namba tri pas i kam, i gat dispela tok bilong skulim ol:
GSAM 460.2“Yumi bin beten long kisim lait long sait bilong ples bilong wok bilong yumi long Is, na lait i bin kam long yumi long wanpela rot i klia tru. Mi bin kisim lait i klia tru olsem ol bai laik salim long yumi ol ples we ol man i gat planti mani bilong lusim i bin lusim planti mani long en. Ol papa bilong ol dispela bikpela naispela haus i save dai, o tingting bilong ol i go long narapela samting, na ol i putim ol dispela ples bilong salim long liklik pe tru....
GSAM 460.3“Long dispela lait mi bin kisim, mi save olsem long dispela taim het opis bilong Review and Herald i mas stap klostu long Washington.”
GSAM 460Ol i Painim Ples Tok Profet i Tok Long En
GSAM 460.4Komiti i holim dispela pas na i stat long painim wanpela ples long Distrik Columbia, tasol ol i no inap painim graun em pe bilong wanpela eka i daun long 1,000 dola. Bihain ol i harim tok long Takoma Park. Dispela em i ripot bilong komiti:—
GSAM 460.5“Mipela i painim wanpela hap graun i gat olsem 50 eka, i stap ausait tasol long Distrik, tasol insait long mak bilong taun Takoma Park. Mipela inap baim long 6,000 dola, olsem pe bilong 120 dola long wanpela eka. Mipela i skelim gut tru dispela ples. Mipela i painimaut olsem, sampela yia bipo, wanpela dokta bilong Boston i bin makim dispela ples bilong sanapim wanpela haus bilong givim malolo na lukautim ol sikmanmeri. Ol i tok em i bin lusim olsem 60,000 dola long baim dispela graun na long rausim olgeta liklik bus, ol hap diwai, na pipia long en. Ol hevi bilong mani i bin pasim em long mekim ol plen bilong em, na dispela hap graun i bin go long han bilong wanpela man i bin givim dinau long dispela dokta na holim dispela graun olsem mak bilong bekim dispela dinau. Em i bin lusim 15,000 dola long kisim.
GSAM 461.1“Mea na sampela hetman i bin mekim maus bilong ol manmeri bilong Takoma Park, na ol i bin welkamim mipela long dispela ples wantaim bikpela amamas tru. Ol i tok strong olsem ol bai wok wantaim mipela olsem ol pren bilong mekim ol plen bilong mipela i kamap.
GSAM 461.2“Long olgeta wokabaut na wok bilong painim ples bilong mipela, mipela i no painim narapela ples i bihainim olgeta mak bilong ol tok bilong strongim na skulim olsem dispela ples. Mipela i bilip olsem God, long pasin bilong em i lukautim ol samting, i bin bringim mipela long dispela ples em i laik bai mipela i stap long en.”
GSAM 461.3Taim yumi lukim planti tok bilong strongim na skulim i kamap tru, olsem dispela sapta na ol sapta bipo i soim, yumi mas “bilip long Bikpela, God bilong yumi, na bai yumi sanap strong; na bilip long profet bilong em, na bai yumi kamap gut,” bai yumi inap redi long ol samting bai i kamap bihain, na ol i no ken kam bungim yumi taim yumi no save.