Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
10 / 31
10 / 31

7-чи бажалык — Јардыҥ тӱрген таркаганы

John Norton Loughborough

GSAM 126.1«Мен теҥеридеҥ тӱжӱп келген база бир кӱчтӱ ангелди кӧрдим. Ол булутла бӱркелген, бажыныҥ ӱстинде солоҥы бар болгон; јӱзи кӱндий, буттары отту бааналардый болгон. Колында ачылган кичинек бичик бар болгон. Ол оҥ будын теҥиске, сол будын јерге тургузала, арслан кӱркӱрегендий, бийик ӱнле кыйгырды. Ол кыйгырганда, јети кӱркӱре ӱндерин чыгардылар.... Теҥисте ле јерде турганын мен кӧргӧн ангел колын теҥериге кӧдӱреле, теҥерини ле ондо болгон ончозын, јерди ле ондо болгон ончозын, теҥисти ле ондо болгон ончозын јайаган, мӧҥкӱ мӧҥкӱге тирӱ Јатканныҥ адыла анттанды: ӧй база болбос; је јетинчи ангелдиҥ ӱни угулар кӱндерде, ол труба тартып баштаганда, Кудайдыҥ јажыды, Оныҥ бойыныҥ кулдарына — судурчыларга — јарлаганыла, бӱдӱп калар.»1

GSAM 126Ангел — кижи элчилердиҥ темдеги

GSAM 126.2Мындаҥ озо кӧргӱзилгениле, сӱӱнчилӱ јарды јарлаар иш кижиге табыштырылган, Кайракан дезе бу ишти «телекейдиҥ учына јетире» алкаарга сӧс берген.2 Оныҥ учун бу јарды апарган ангел јерде јаткан улуска јарлатан ӧй керегинде јардыҥ темдеги болор учурлу. Јар «ачылган» бичиктеҥ јарлалат; бу бичик бир ӧйдӧ јабык болгон деп јарт кӧргӱзет. Кудай бу элчилерди баалап јат, нениҥ учун дезе олордыҥ ӱстинде Кудайдыҥ кереезиниҥ белгизи — «солоҥы» бар; олор Кудайдыҥ алдар-макыныҥ јарыгына кийинеле, ончо немени Јайаачыныҥ эрхиле јарды јарлап јадылар. Мында јарлалганы — ӧй керегинде јар: ол бир ӧйдӧ «таҥмаланган», эмди дезе «ачылган» бичиктеҥ јарлалат.

GSAM 127.1Ӧткӧн бажалыктарда Кайракан улу судур ӧйдиҥ — 2300 кӱнниҥ — учы керегинде јарык качан берилерин темдектегени кӧргӱзилген; бу ӧй Шиҥжӱлӱ јаргыга јеткирет. Билгир кӧптӧӧр деген судур сӧс чокым бӱткен: Ол кӧп улусты тургузала, олорго бу јарыкты ачкан. Кайракан «инжир агаш керегинде укаа сӧсти» качан ӱренерин де темдектеген: ол ӧйдӧ, ол ло јерде, ӱредӱчилерин тургузала, бу укаа сӧсти телекейге јарлаарга ийген. Ӧй керегинде јар качан кӱчтӱ кыйгыга јетире тыҥыырын да Ол андый ок чокым темдектеген; бу да андый ок чокым бӱткен.

GSAM 127Баштапкы јардыҥ кӱчтӱ кыйгызы

GSAM 127.2Бу јардыҥ кӱчтӱ кыйгызы качан угулар учурлу болгон деген сурак кӱӱн тартат. Мында ол алтынчы ла јетинчи трубалардыҥ ӱниниҥ ортозына салынган. Бу Агару Бичиктеги ордынаҥ ла эмес, јардыҥ бойынаҥ да кӧрӱнет, нениҥ учун дезе ол мынайда айдат: «Јетинчи ангелдиҥ ӱни угулар кӱндерде, ол труба тартып баштаганда, Кудайдыҥ јажыды, Оныҥ бойыныҥ кулдарына — судурчыларга — јарлаганыла, бӱдӱп калар.» Бу јарда јарланган ӧй јетинчи трубаныҥ ӱнине јетире улаларын бу чокым керелейт.

GSAM 127Кӱчтӱ кыйгыныҥ ӧйи

GSAM 127.3Јетинчи ангел труба тартканда, «теҥериде Кудайдыҥ ӧргӧӧзи ачылды, Оныҥ ӧргӧӧзинде Оныҥ кереезиниҥ кайырчагы кӧрӱнди» деп кычырып јадыбыс.3 Јердеги Агару јердиҥ албанында кайырчак турган бӧлӱк — эҥ агару јер — јылына јаҥыс катап ачылат. Ол киленчекти кечиртер кӱнде, киленчектерди јоголтор учун, ӧскӧ сӧслӧ айдарда, Агару јерди арутаары учун ачылат. Судурчылар айтканыла, Христос бӱдӱретен бу арутаар иш 2300 кӱнниҥ учында болор учурлу.4 Јетинчи ангел труба тартканда, теҥеридеги ӱндер ӧлгӧндӧрди јаргылаар ӧй јетти деп айдар деп база бичилген.5

GSAM 128.1Ачылтаныҥ 10-чы бажалыгындагы бу судур темдек бу јар «бийик ӱнле», учында дезе «арслан кӱркӱрегендий» јӱрер ӧйди кӧргӱзет. Бу судур сӧстӧҥ кӧрӱнериле, јардыҥ «кӱчтӱ кыйгыга» јетире тыҥыыр ӧйи алтынчы трубаныҥ ӱни токтогон ӧйдӧҥ ала, Агару јерди арутаарына јеткирген судур ӧйдиҥ учына, ӧскӧ сӧслӧ айдарда, 2300 кӱнниҥ учына јетире болгон. Баштапкы тӧрт труба готтордыҥ, вандалдардыҥ, гунндардыҥ ла ӧскӧлӧриниҥ јууларында бӱткен; ол јуулар Кӱнбадыш Римди он бӧлӱкке, он каандыкка бӧлип салган.

GSAM 128Бежинчи труба

GSAM 128.2Бежинчи труба мусулман јаҥныҥ оноҥ чыккылаган тӧгӱн ӱредӱлердиҥ булудыла кожо кӧдӱрилгенин кӧргӱзет. Ол ӧзӧги «олордыҥ ӱстинде каан бар болгон» ӧйдӧҥ ала «беш айды», ӧскӧ сӧслӧ айдарда, чын ӧйиле 150 јылды кӧргӱзет. 1299 јылдыҥ июль айыныҥ 27 кӱнинде Осман каандыгын тӧзӧгӧн Осман Никомедияныҥ јерине кирген. Ол ӧйдӧҥ ала османдар Римниҥ Кӱнчыгыш каандыгына табарып, оны «кыйнап» турган. Бу 1449 јылдыҥ июль айыныҥ 27 кӱнине јетире — бежинчи трубаныҥ ӱни угулган 150 јыл — улалган. Ол ӧйдӧ тӱрктер черӱлериле Константинополь городтыҥ бойына табарып келгендер. Олор јууда кара тары иштеткендер; историк Гиббонныҥ айтканыла, тартып апарарга 60 бука керек болгон оор пушкала Константинопольдыҥ стенелерине улу таштар аткандар.

GSAM 128Алтынчы трубаныҥ ӱни токтогоны

GSAM 128.3Бу ӧй тушта историктер калганчы грек кааны деп бичиген Иоанн Палеолог ӧлгӧн. Константин Декозес каанныҥ ордына отурар чын эрхилӱ кижи болгон. Је, айдыжып јатканыла, ого удур бу јууны ӧткӱрген тӱрк султаны Амураттаҥ коркыганы учун, ол каанныҥ ордына отурарга Амураттаҥ јӧп сураган. Бу керек каанныҥ ордын тӱрктерге берип салгандый кӧрӱнет. Чындап та, ӱр удабай османдар Константинополь городты ла Римниҥ Кӱнчыгыш каандыгын ээлеп алгандар. Анайып олор озо «кыйнаган» каандыкты башкару јанынаҥ «ӧлтӱргендер». Олор оны «бир часка, бир кӱнге, бир айга ла бир јылга» «ӧлтӱрер» учурлу болгондор.

GSAM 129.1Буны судур ӧй деп, бир кӱнди бир јылга бодозо, канча ӧй болор эди? Бодоорго јеҥил: бир јыл — 360 кӱн, ӧскӧ сӧслӧ айдарда, 360 јыл; бир ай — 30 кӱн, ӧскӧ сӧслӧ айдарда, 30 јыл; бир кӱн — бир јыл. Ончозы 391 кӱн, чын ӧйиле дезе 391 јыл болот. Бир час кӱнниҥ 24 ӱлӱзиниҥ бир ӱлӱзи болгон учун, темдек болуп, јарым айга, ӧскӧ сӧслӧ айдарда, 15 кӱнге тӱҥей болор. Анайдарда мусулмандардыҥ Кӱнчыгыш Римниҥ јеринде бойы башка башкарган бастыра ӧйи 391 јыл ла 15 кӱн болор. Буны 1449 јылдыҥ июль айыныҥ 27 кӱнине кожор болзо, алтынчы трубада кӧргӱзилген тӱрктердиҥ бойы башка башкарган ӧйиниҥ учы 1840 јылдыҥ август айыныҥ 11 кӱнине тӱжет.

GSAM 129Доктор Јозайа Литч Осман каандыгыныҥ јыгыларын судурлап айдат

GSAM 129.21838 јылда Пенсильваниядагы Филадельфия городтоҥ доктор Јозайа Литч Уильям Миллер јарлаган чындыкты алала, јарды албатыга там кеҥ таркадар ишке кожулган. Ол Ачылтадагы јети труба керегинде статьялар белетеп, кепке базып чыгарган. Ол алтынчы труба ӱнин токтодор, Османныҥ јаҥы дезе 1840 јылдыҥ август айыныҥ 11 кӱнинде јыгылар деп, аланзу јокко айткан. Бу учурал темдектӱ судурда бир кӱн чын ӧйдиҥ бир јылын темдектеерин бастыра телекейге кӧргӱзер деп ол айткан.

GSAM 129.3Карындаштардыҥ кезиги, бу керекти ол айткандый бӱдӱмге алгандары да, «оныҥ айтканы бӱтпей калза», не болор деп, коркып, титиреп тургандар. Је бу оны коркытпаган: ол тӱрктердиҥ кереги јанынаҥ бойыныҥ санааларын јарлаарга колынаҥ келген ончозын эдерин улалткан. Албатыга чыккылаган газеттер оныҥ бу керекте айтканын таркаткандар. Кудайга бӱтпейтендердиҥ биригӱлери јуундарында бу суракты шӱӱжип, мынайда айткандар: «Бу кижи бойыныҥ айтканы учун бойын јеткерге салып јат. Керек оныҥ айтканыла бӱтсе, судурда бир кӱн бир јылды темдектеерин, 2300 кӱн анча ок јыл болорын ла олор 1844 јылда божоорын оныҥ айтканы аланзу јокко быжуланар».

GSAM 130.1Доктор Литчтиҥ айткан сӧзи кепке чыкканы кӧп улусты толкыткан. Анайып нечен муҥ улус Египеттиҥ пашазы Мехмет Али ле тӱрк султаныныҥ ортозында чыккан кӱч керектер канайып божоорын ајыктап баштагандар. Јӱстер улус мынайда айткандар: «Бу керек доктор айткандый божозо, темдектӱ ӧйди јартайтан „јыл-кӱн“ ээжиниҥ чын болгоны быжуланар; бис дезе Адвентисттер болорыс».

GSAM 130Тӱрк султаны Египеттиҥ пашазыла јуулажат

GSAM 130.21840 јылдаҥ озогы бир канча јыл туркунына султан Египеттиҥ пашазы Мехмет Алиле јуулажып турган. 1838 јылда султан ла ого камаанду Египет башкаруучызыныҥ ортозындагы тартышты ӧскӧ ороондордыҥ элчилери бир ӧйгӧ токтодып салгандар. Је 1839 јылда јуу катап башталган. Султанныҥ ла Мехметтиҥ черӱлериниҥ ортозында болгон улу согушта султанныҥ черӱзи бӱдӱнче чачылып, јоголып калганча, јуу улалган. Мехмет оныҥ теҥис кемелерин де тудуп алала, Египетке апарган. Султан андый тӧмӧндӧгӧн учун, август айда јуу катап башталганда, бир ӧйдӧ кӱчтӱ болгон тӱрк теҥис кемелеринеҥ ого эҥ улу эки јуучыл кеме ле ӱч фрегат артып калган. Мехмет бу кемелерди султанга кайра бербеске тыҥ турган. Улу ороондор ол кемелерди оноҥ алала берерге албаданза, олорды кӱйдӱрип саларым деп јарлаган. Керектер андый болуп турганда, 1840 јылда Англия, Россия, Австрия ла Пруссия киришкендер ле бу тартышты токтодорго јӧптӧшкӧндӧр. Нениҥ учун дезе, тийбей койзо, Мехмет удабастаҥ султанныҥ каандык ордын ээлеп алар деп јарт болгон.

GSAM 131Бириккен улу ороондордыҥ киришкени

GSAM 131.1«Султан бириккен улу ороондордыҥ бу киришкенин јӧпсинип, бу суракты бойыныҥ кӱӱниле олордыҥ колына табыштырган. Бу ороондордыҥ јууны Лондондо болгон; Осман каандыгыныҥ толо эрхилӱ элчизи болуп, шейх Эффенди Бей Ликгис кожулган. Египеттиҥ пашазына табыштырары учун калганчы некелте белетегендер. Ол некелте аайынча султан ого Египетти угынаҥ угына башкарып јадарга, база Суэц булуҥынаҥ Тивериада кӧлгӧ јетире Сирияныҥ бӱдӱн ол бӧлӱгин Акр јеринле кожо ӧлгӧнчӧ башкарып јадарга берер учурлу болгон. Ол дезе бойы ээлеп алган султанныҥ ӧскӧ ончо јериндеҥ чыгып, Османныҥ теҥис кемелерин кайрып берер учурлу болгон. Ол султанныҥ бу берген сӧзин јӧпсинбезе, тӧрт улу ороон бу керекти бойыныҥ колына алып, оны јӧпсиндерге болуп, керек деп бодогон ӧскӧ дӧ эп-аргаларды тузаланар учурлу болгондор.

GSAM 131.2«Бу калганчы некелте Мехмет Алиниҥ колына табыштырылганы ла соҥында, бу керек баштапкызыныҥ [султанныҥ] башкарузынаҥ јажынга чыгып калар, ол ло ӧйдӧҥ ала оныҥ керектери ӧскӧ ороондордыҥ колында болор деп јарт болгон.

GSAM 131Судур сӧс бӱтти — тӱрктердиҥ бойы башка башкарганы божоды

GSAM 131.3«Султан Рифат Бейди башкарыштыҥ буула јӱрер кемезиле Александрияга, калганчы некелтени пашага јеткизерге ийген. Ол некелте оныҥ колына 1840 јылдыҥ август айыныҥ 11 кӱнинде табыштырылган ла ол оны алган! Ол ло кӱн султан тӧрт улу ороонныҥ элчилерине бичик ийген: паша калганчы некелтени бӱдӱрбес болзо, кандый јосунла эдер керек деп сураган. Олор каруу јандыргандар: керектӱ эп-аргалар белетеп салынган, кандый да керек болор деп, ого чочыыр керек јок. Османныҥ јаҥы улаларга берилген 391 јыл ла 15 кӱнниҥ ӧйи бу кӱнде божогон. Султанныҥ бойы башка башкарганы кайда болгон? — Јоголгон!»6

GSAM 132.1Ол кӱннеҥ ала бу кӱнге јетире султан улу ороондордыҥ јакарузыла јӱрерге аргасыз болгон. Оныҥ каандыгын бӧлӱк соҥында бӧлӱк ээлеп алып, бойлоры тузалангылаганын ол кӧрӱп турган.

GSAM 132Албатыныҥ судур сӧскӧ кӱӱни кӧдӱрилди

GSAM 132.2Судур сӧстиҥ бу јарт бӱткени албатыныҥ санаазына сӱреен кӱчтӱ салтарын тийгискен. Бӱткен ле бӱдӱп турган судур сӧстӧр керегинде угарга улустыҥ кӱӱни оноҥ до тыҥыган. Доктор Литчтиҥ айтканыла, 1840 јылдыҥ август айыныҥ 11 кӱнинеҥ соҥ бир канча айдыҥ туркунына ол Кудайга бӱтпейтен, элге јарт муҥнаҥ ажыра кижидеҥ бичиктер алган. Олордыҥ кезиги Кудайга бӱтпейтендердиҥ биригӱлериниҥ башчылары болгондор. Бу бичиктеринде олор Библияга удур тартыжарын токтодып, оны Кудайдыҥ кижиге берген ачылтазы деп алгандарын айткандар. Олордыҥ кезиги Кудайга бӱдӱнче бурылган, бир канчазы дезе Экинчи катап келерин сакыыр улу кыймыгуда чебер јарлаачылар боло бергендер. Кезиктери доктор Литчке мынайда айткандар: «Судур сӧстӧрди јартаачылар олор бӱткенин быжулаарга, историяныҥ кӧгӧрип калган бӱктеринеҥ сӧстӧр кӧчӱрип јадылар деп бис айткан эдибис. Је бу керекте бис чын учуралдарды бойыстыҥ кӧзибистиҥ алдында кӧрӱп јадыбыс».

GSAM 132.3Алтынчы трубаныҥ ӱни токтогон ӧйдӧ экинчи катап келери керегинде јар канайып «бийик ӱнле» таркап баштаганын кӧргӱзерге, бу јарды таркадышкан бир кижи маҥа куучындаган учуралды айдайын.

GSAM 132.41840 јылда Рочестер, Нью-Йорк городто чадырлар ла кемениҥ парустарын кӧптӧп кӧктӧп турган Э. К. Уильямс јарды алала, јарлаачылар Миллер ле Хаймсты Рочестерге келип, бу городтыҥ муҥдарлу улузына сӧс айдарга кычырып алган. Олор улусты батыртар јеткил улу зал аларга акчалары јок деп каруу јандыргандар. Ол дезе айткан: «Мениҥ тууразына 120 фут болгон тӧгӱрик чадырым бар. Оны туруп берерим, отурар јерин белетеерим, бойым кичеерим; ол ончозын тӧлӧӧ јокко эдерим. Келигер, јарды јарлагар». «Олор келгендер, — деп ол маҥа айткан, — је угарга келген улустыҥ јарымы да чадырга батпаган. Оныҥ учун мен 40 фут узун кыстарма кожоло, чадырды 160 × 120 фут кемјӱлӱ эттим. Бу чадыр кӱнӱҥ сайын улусла толып турган; тыш јанында дезе јӱстер улус јууктай сыгылышкан, ончозы сӧсти угарга кӱӱнзеген».

GSAM 133Јӱстер улус јарды јарлайт

GSAM 133.1Улустыҥ ӧзӱп турган кӱӱнин јеткилдеерге, улу чадырлар тузалангандар, јайгыда дезе агаш араларында јуундар ӧткӧргӧндӧр. Кышкыда эҥ улу серкпе туралардыҥ ла албаты залдарыныҥ кезиги тузаланган. Олор ончозы кӱӱнзеп уккан улусла бадыра толуп турган. 1840 јылдаҥ озо јарды «јаҥыс дегедий» јарлап турган Јарлаачы Миллерге эмди 300 кире кижи кожулган. Олор 2300 кӱндӱ ӧйдиҥ божоорын албатыга јарлап: «Ӧй база болбос», «Оныҥ јаргызыныҥ ӧйи јетти» — деп кыйгыргандар. Анайып, јар бастыра телекейге таркаарга Кайраканныҥ ӧйи јеткенде, Оныҥ сӧзи канайып бӱткенин бис кӧрӱп јадыбыс. Миллиондор улус бу кычыруны угар кӱӱнле кӧдӱрилгендер.

GSAM 133.2Америкадагы кыймыгуда болгон керек ӧскӧ ороондордо до болгон. 1840 јылдаҥ ала бойлорыныҥ кепке чыккан бичиктерин таркаткан ас тоолу улустыҥ ордына, ондогон улус ичкери чыгып келгендий, кыйгыны јарлап баштагандар. Англияда јаҥыс ла Англияныҥ серкпезиниҥ 700 абызы јарды јарлап турган; бу ишке кожулган ӧскӧ дӧ ондогон улус керегинде айтпаза да болор. Јердиҥ эҥ улу ороондорыныҥ 20-доҥ ажыразында јар андый отту кӱӱнле јӱрген, оны кӧргӧн улус: «Бу албаты бу керекке сӱреен тыҥ, бек санаалу киришкен» — деп айткандар.

Notes

  1. Ачылта 10:1-7. ↩
  2. Матфей 28:19, 20. ↩
  3. Ачылта 11:19. ↩
  4. Даниил 8:14. ↩
  5. Ачылта 11:18. ↩
  6. «Даниил ле Ачылта керегинде санаалар» деп бичиктиҥ 497, 498 бӱктерин кӧрӱгер. ↩

Note

Back