25-чи бажалык — Ӱредӱ тӧзӧмӧлдӧри
GSAM 391.1«Ойгорлыкты тап, укааны тап; оны ундыба, мениҥ оозымнаҥ чыккан сӧстӧрдеҥ бурулба. Оны таштаба, ол сени корулаар; оны сӱӱ, ол сени сактаар. Эҥ керектӱзи — ойгорлык; оныҥ учун ойгорлыкты тап, бастыра тапкан немелериҥле кожо укааны да тап.»1
GSAM 391Профессор Г. Х. Беллдиҥ школы
GSAM 391.2Бистиҥ серкпениҥ ӱредӱ ижи эмдиги ӧйдӧ ас эмес ӧзӱмге јетти. Мынан озо кӧрӱлген иштиҥ ӧскӧ бӧлӱктери чилеп, оныҥ башталганы сӱрекей кичинек болгон. 1868 јылда профессор Г. Х. Белл Бэтл-Крикте Каламазу ла Вашингтон оромдордыҥ тӱндӱк-кӱнчыгыш булуҥындагы эски контора турада школ ачкан. Ого ӱзеери, 1871 јылдыҥ јаскы ӧйинде, Текши конференция божогондо, серкпеге ле оныҥ јалчыларына колбулу иш эдип турган улуска болужарга учурлалган, серкпе јалчылары учун тӧрт неделелик ӱредӱ ӧткӧн.
GSAM 391Серкпениҥ школын ачарга кычыру
GSAM 391.31872 јылдыҥ 16 апрелиндеги «Обзор ло элчи» журналда «Бистиҥ серкпениҥ школы болор бо?» деп јӧрмӧл кепке чыккан. Ондый школ неге керек болгоны онда ачык айдылган. 16 июльдагы «Обзор ло элчиде» школ он эки ӱренчикле ачылганы, эки неделеде олордыҥ тоозы јирме бешке јеткени ле эҥирде грамматика ӱренер элӱ кижилик класс башталган деп јетирилген. Школдыҥ экинчи ӱредӱ ӧйи 1872 јылдыҥ 16 сентябринде тӧртӧн ӱренчикле башталган. 16 декабрьге јетире школго јӱрӱп турган улустыҥ тоозы анчада кӧптӧгӧн учун, оны мӱргӱӱл турага кӧчӱргендер. Ондагы отургуштардыҥ арка јанына бӱктелер парталар бекиткендер. Серкпениҥ ӱстӱнги галереязында алтан ӱч ӱренчиктӱ баштапкы бӧлӱк те иштеген.
GSAM 392Колледжке акча јууганы
GSAM 392.11873 јылдыҥ мартында Текши конференция серкпениҥ школына келишкен туралар тударга акча јууганы јӧптӱ болор бо деп, кӧп ӧйди шӱӱлте эдерине ӧткӱрген. Бу школдо башка-башка јерлерде иштеер ишчилер белетелер учурлу болгон. Бу керекти јараткан соҥ, керектӱ акчаны јуузын деп комитет тудулган. Ол јылгы ӧйдӧ «Обзор ло элчиде» бу сурак керегинде Серкпениҥ башчылары Батлердиҥ, Уайттыҥ ла ӧскӧлӧрдиҥ чебер бичилген, учурлу јӧрмӧлдӧри ӧйдӧҥ ӧйгӧ чыгып турган. Серкпениҥ башчылары Батлер ле Хаскелл башка-башка Одудагы мӱргӱӱл јуундарында иштегени ажыра, ачылар школго кӧп акча јуулган.
GSAM 392.21873 јылдыҥ 16 ноябринде конференцияныҥ база бир јууны ӧткӧн. Онда Јетинчи кӱнниҥ адвентисттериниҥ ӱредӱ казназына $52,000 берерге сӧс берилгени јетирилген. Бу акча келер јылгы ӧйдӧ јер аларына ла келишкен туралар тударына чыгымдалар учурлу болгон. Бу ок јуунда ӱн берип, ӱредӱ биригӱзин тӧзӧӧргӧ лӧ туралар учун јер аларга јети кижидеҥ комитет талдалган.
GSAM 392.3Айдылган конференцияда Јордж И. Батлер Текши конференцияныҥ президенти эдип, Сидни Браунсбергер дезе секретарь эдип талдалган. Текши конференция талдаган комитетке Јордж И. Батлер, С. Н. Хаскелл ле Хармон Линдсей киргендер. Текши конференцияныҥ комитедиле кожо Јети кижиниҥ комитеди болуп иштезин деп, олорго Јеймс Уайтты, Айра Эббини, Ј. Н. Эндрюсти ле Юрайа Смитти кошкон. Олор «Јетинчи кӱнниҥ адвентисттериниҥ ӱредӱ биригӱзи» деп адалып, јасак аайынча бириккендер. Ол ӧйдӧҥ ала профессор Браунсбергер Бэтл-Криктиҥ колледжинде иштеген. Калифорниядагы Хилдсбергте ачылар колледжди башкарып баштазын деп кычырганча, ол анда болгон.
GSAM 393Колледжке он эки акр јер алынганы
GSAM 393.11873 јылдыҥ 31 декабринде бу комитет Бэтл-Криктиҥ кӱнбадыш бӧлӱгинде он эки акр јер садып алган. Оныҥ јети акры Бэтл-Криктиҥ колледжиниҥ јерине кирген.
GSAM 393.2Бэтл-Криктеги серкпениҥ школы 1873 јылдыҥ 15 декабринде ӱчинчи контора тураныҥ комнаталарында кышкы ӱредӱзин баштаган. Школго јӱс он ӱренчик бичилген.
GSAM 393Серкпениҥ школдоры керек болгоны
GSAM 393.3Серкпе болуп, биске келишкен ӱредӱ школдоры керек болгоны керегинде Уайт абакай 1873 јылда мындый бичиген:—
GSAM 393.4«Эрлердиҥ ле ӱй улустыҥ сагыш-санаазы теҥ ӧзӧр учун, сагыштыҥ ончо кӱчтерин тузаланар ла ӧскӱрер керек. Бу телекей бир јанынан ла ӧскӧн эрлерле ле ӱй улустарла толгон. Олордыҥ бир бӧлӱк эп-сӱмелери ӧскӱрилген, ӧскӧлӧри дезе тузаланылбай, ӧспӧй калган учун, олор андый болуп калган. Кӧп јаш улустыҥ ӱредӱзи амадузын бӱдӱрбейт. Олор ӱредӱге артыкту берилип, кӱнӱҥ ле јӱрӱмдеги ишке колбулу немелерди ајаруга албай јат....
GSAM 393Ончо јанынан теҥ ӱредӱ керек
GSAM 393.5«Эмдиги школдордыҥ аайынча јаҥыс ла ӱредӱле ӱзӱлбей иштенгени јаш улусты јӱрӱмдеги ишке јарабас эдип јат. Кижиниҥ сагыжы иштеерге турган. Чын јолло иштебезе, терс јолло иштеер. Сагыштыҥ теҥ ӧзӱмин сактаар учун, школдордо иш ле ӱредӱ биригер учурлу.
GSAM 393.6«Ӧткӧн ӱйелерде ле ӱредӱни кеҥ аайынча белетеер керек болгон. Школдорго кожо јер ижиниҥ ле немелер эдер тӧзӧмӧлдӧр болор учурлу болгон. Турадагы иштерди ӱредер ӱредӱчилер болор, кажы ла кӱнде ӧйдиҥ бир бӧлӱги ишке берилер учурлу болгон. Онойдо эт-пойдыҥ ла сагыштыҥ ийде-кӱчтери теҥ тузаланылар эди. Школдор бистиҥ айткан кеберле тӧзӧлгӧн болзо, эмди теҥ ӧспӧгӧн сагыш-санаалу улус анчада кӧп болбос эди».2
GSAM 394Бэтл-Криктиҥ колледжи
GSAM 394.11874 јылдыҥ јайында ла кӱзинде Бэтл-Криктиҥ колледжиниҥ туразын тудуп божоткон. Кирпичтеҥ тудулган бу тураныҥ јер алдыгы кабадыныҥ ӱстинде база ӱч кабат болгон; оныҥ узыны ла тууразы 75 × 75 фут болуп, грек кресттиҥ кеберлӱ болгон. Тураны тудуп божодып, 1875 јылдыҥ 4 январында келишкен байрам ӧткӱрип, оны Кудайга учурлаган. Бу турада школ ачылганда, анда јӱстеҥ ажыра студент ле башка-башка бӧлӱктерге јети билгир ӱредӱчи болгон. Колледждиҥ 1877 јылгы ӱредӱ јылы башталганда, эки јӱс студент ӱренип турган деп јетирилген. Ӱредӱ биригӱзиниҥ 1880 јылдыҥ октябринде Текши конференцияга берген јетирӱзинде, 1873 јылдаҥ 1880 јылдыҥ декабрине јетире Бэтл-Криктиҥ колледжине 1400 студент бичилген деп кӧргӱзилген.
GSAM 394База эки школ ачылганы
GSAM 394.21882 јылдыҥ декабриндеги Текши конференцияда, ол јылда конференцияныҥ болужыла серкпениҥ эки школы ачылган деп јетирилген. Олордыҥ бирӱзи — Калифорнияныҥ Хилдсбергинде 11 апрельда ачылган Хилдсберг колледжи; экинчизи — Массачусетстиҥ Саут-Ланкастеринде 19 апрельда ачылган Саут-Ланкастер академиязы болгон.
GSAM 394Хилдсберг колледжи
GSAM 394.31884 јылдыҥ 15 январындагы «Обзор ло элчиде» Тымык теҥис јаказындагы серкпениҥ школы керегинде мындый соныркалу јетирӱ кепке чыккан:—
GSAM 394.4«1881 јылдыҥ сентябринде Калифорния конференциязы серкпениҥ школын ачарга јӧп чыгарып, бу ишти бӱдӱрер комитет тудуган. 1882 јылдыҥ апрелине јетире јеткил јер, он комнаталу келишкен туразыла кожо садып алынган, эки ӱредӱчи ишке алынган ла отус ӱч студенттӱ школ иштеп баштаган. Ӱредӱ јылында (1882 јылдыҥ 29 июлинде башталган) школ јасак аайынча колледж болуп бичилген, база беш акр јер алынган, кеҥ тура [студенттердиҥ јадаган јери учун] тудулган, алты ӱредӱчи ишке алынган ла 152 студент бичилген. Ачылган ӧйинеҥ ала бу ишке $27,000 кире акча берерге сӧс берилген. Оныҥ кӧп сабазын Калифорнияныҥ улузы тӧлӧп берген».
GSAM 395Саут-Ланкастер академиязы
GSAM 395.1Јаҥы Англияныҥ улузы бойлорыныҥ школын Массачусетстеги Саут-Ланкастердиҥ мӱргӱӱл туразында баштаган. Серкпениҥ башчызы С. Н. Хаскеллдиҥ чыдамыкай ижиле ле Јаҥы Англиядагы бистиҥ улустыҥ кысканбай бергени ажыра, школдыҥ туралары 1884 јылдыҥ кӱзинде Кудайга учурлаарына белен болгон. Ол ӧйдӧ Саут-Ланкастер академиязыныҥ биригӱзине беш тура кирген, олордыҥ экизи чике јаҥы болгон. Академияныҥ туразын 60 × 65 фут, экинчи јаҥы тураны, студенттердиҥ јадаган јерин, 36 × 88 фут эдип тудуган. Бу туралар 1884 јылдыҥ 19 октябринде Кудайга учурлалган.
GSAM 395.2Бу тӧзӧмӧл јирме бир јыл јакшы иштеп, эмди де ӧзӱп-тыҥып јат. Ол Ээбистиҥ ижине беринген ишчилерди телекейдиҥ башка-башка јерлерине ийген. Академияныҥ эмдиги башчызы — Фредерик Григгс. Ол анайда ок Текши конференцияныҥ ӱредӱ бӧлӱгиниҥ секретари болуп иштеп јат.
GSAM 395Лондондогы (Англия) белетӱ школы
GSAM 395.3Англияныҥ Лондон туразында иш токтобой ӧзӱп, тыҥып турган учун, 1887 јылдыҥ јайында Библияла иштеечилерди белетеер школ ачары јӧптӱ деп бодолгон. Бу школло кожо Библияны ӱредер иш тирӱ ӧдӧр учурлу болгон. Бу школдоҥ ишчилер Бириккен Каандыктыҥ ӧскӧ јерлерине ле оныҥ колонияларына иштеерге ийилгендер. Эмдиги ӧйдӧ Тӱндӱк Лондондогы Данкомб-Холлдо јакшы ӧзӱп турган школ бар. Оны профессор Х. Р. Солсбери башкарып јат; ол баштапкы ӱредӱзин Мичиганныҥ Бэтл-Кригиндеги колледжте алган.
GSAM 396Бэтл-Криктиҥ колледжин кеҥиткени
GSAM 396.1Бэтл-Криктиҥ колледжине база комнаталар анчада керек болгон учун, 1886 јылдыҥ јайында колледждиҥ туразын ас эмес кеҥидерге, келер јылында (1887) дезе ӱй студенттерге јадаган тура (Кӱнбадыш тура деп билинер) тударга келишкен. Кӱнбадыш турада 150 студентке комнаталар бар, аш јийтен залга 225 кижи бадып јат. Колледждиҥ јериниҥ тӱштӱк јанында 1884 јылда тудулган Тӱштӱк тура эр студенттердиҥ јадаган јери болгон. Колледждиҥ 1886-87 јылгы кышкы ӱредӱзи башталганда, анда 568 студент ӱренип турган.
GSAM 396.21885 јылда профессор У. У. Прескотт Бэтл-Криктиҥ колледжиниҥ башчызы эдип тургузылган. Кӧп ӧй ӧтпӧй, оны серкпениҥ ӱредӱ керектери јанынаҥ секретари эдип тургускан. Бу ойгор јӧп болгоны кӧрӱнген. Бэтл-Криктиҥ колледжи аннаҥ туза алган, ого ӱзеери мындый секретарьдыҥ ижиле, Кудайдыҥ алкышыла, серкпебистиҥ ончо школдорыныҥ ижи тыҥ биригип, тузазы база кӧптӧгӧн.
GSAM 396Эммануил миссионер колледжи
GSAM 396.3Бэтл-Криктиҥ колледжи 1901 јылга јетире јакшы иштеген. Ол јылда оныҥ јери ле туралары Американыҥ эмчил-миссионер колледжиниҥ биригӱзине садылган, ӱредӱ биригӱзи дезе ижин токтоткон. Оныҥ кийининде ле колледждиҥ јаҥы биригӱзи тӧзӧлип, Эммануил миссионер колледжи деп адалган. Мичиганныҥ тӱштӱк-кӱнбадыжында, Берриен-Спрингске јуук јерде, јер ижиниҥ чарбазы алынган. Онда студенттер туралар тудуган, школ дезе јакшы ӧзӱп иштеп јат. Бу школдыҥ бек амадузы — бу бажалыктыҥ озогы бӧлӱгинде айдылган ӱредӱле келиштире, «ончо јанынан ӱредӱ» берери. Кудайдыҥ башкартузыла телекейдиҥ кандый ла јерине иштеерге кычырылза, анда иштеерге толо белен ишчилерди белетеери — Эммануил миссионер колледжиниҥ ӱредӱчилериниҥ јаҥыс улу кӱӱнзежи ле амадузы.
GSAM 397Тӧс Библия школы, Чикаго, Иллинойс
GSAM 397.11887 јылдыҥ мартындагы «Обзор ло элчиде» Серкпениҥ башчызы Јордж И. Батлер Иллинойстыҥ Чикаго туразында миссия туразы тудулар учурлу деп јӧп берген. Ол Библияла иштеечилерди ӱредер Тӧс Библия школы болор, ол ок ӧйдӧ бу турада јуртаган бистиҥ улуска мӱргӱӱл ле миссия туразы болуп тузаланылар учурлу болгон. 1888-89 јылдардыҥ кӱзинде ле кыжында бу тура тудулган. Јери, туразы, тураныҥ керектери ле ӧскӧлӧри кожо, оныҥ чыгымы $28,000 кире болгон. Оны 1889 јылдыҥ 4 апрелинде Бичиктер садып таркадаачылардыҥ ӱредӱ јууныла байрамла ачкан. Кудайга учурлаган ӧйдӧ, Библияла иштеечилердиҥ ижинеҥ улам, ороонныҥ башка-башка јерлеринде Эмдиги чындыкты алып ӱлгӱрген бир муҥнаҥ ас эмес кижи керегинде бистиҥ улус билип турган деп айдылган.
GSAM 397.21891 јылдыҥ јазына јетире бу школды Серкпениҥ башчызы Јордж Б. Старр чебер башкарып турган. Оныҥ кийининде школ Текши конференцияныҥ комитеди тургускан ӱредӱчилерле 1893 јылга јетире иштеген. Ол јылда Библияны ӱренерге кӱӱнзеген улустыҥ тоозы ӧзӱп, тураныҥ јеткил эмес болгоны кӧрӱнген. Библия школын Бэтл-Криктиҥ колледжиле бириктирер јӧп алынганы учун, Чикагодогы тура Эмчил-миссионер ле јакшылык эдер биригӱге садылган. Тураны кеҥидип, кичинек эмденер тӧзӧмӧл эдип јазап алган. Эмди ол Бэтл-Криктиҥ эмденер тӧзӧмӧлиниҥ Чикагодогы бӧлӱги деп адалып јат.
GSAM 397Биригӱ колледжи, Небраска
GSAM 397.31889 јылдыҥ Текши конференциязы тӧмӧн айдылган тогус штат конференцияларына јӱрерге эптӱ кандый бир јерде колледж тудар јӧпти шӱӱшкен. Ол штаттар — Айова, Миннесота, Канзас, Миссури, Небраска, Дакота, Техас, Колорадо ло Арканзас болгон. Оныҥ учун конференция школго келишкен јер талдап алар комитет тудуган. Айовадагы Де-Мойн, Небраскадагы Фримонт ло Линкольн ло ӧскӧ дӧ јерлердиҥ улузы бистиҥ нени эдерге турганысты угуп, бу ишке болуш берерине бой-бойыла мӧрӧй тудушкан. Кажы ла јердиҥ улузы туралар бойлорыныҥ туразында тудулзын деп анчада кӱӱнзегендер. Небраскадагы Линкольн эҥ элбек болушты берерге сӧс бергени учун ла ол јер эҥ келишкен деп бодолгон учун, школды анда тудуган.
GSAM 398.1Тӧс тура, Биригӱ колледжиниҥ бойы, 141 × 84 фут болгон. Јердеҥ оныҥ кӱмбезиниҥ бажына јетире бийиги 100 фут. Бу турадаҥ башка, студенттердиҥ эки јадаган туразы бар; кажызыныҥ узыны ла тууразы 104 × 104 фут, бийиги ӱч кабат. Сыйга берилген јердеҥ тӱшкен кирелте серкпениҥ бу тӧс колледжин јазап јеткилдеер чыгымыныҥ јарымынаҥ ас эмес ӱлӱзин јабар деп иженгендер. Мында ишчилер башка-башка бӧлӱктерде англичан, скандинав ла немец тилдерде, ӱредӱчилердиҥ бойлорыныҥ тӧрӧл тилдеринде ӱренер учурлу болгон.
GSAM 398.2Туралар 1891 јылдыҥ 24 сентябринде Кудайга учурлалган, школ дезе 30 сентябрьда ачылган. Баштапкы јылда 301 кижи бичилген. 1892 јылда школ ачылганда 222 кижи јӱрген, јыл туркунына 553 кижи бичилген. Олордыҥ јетен бирӱзи немец бӧлӱкте, сексен бежи скандинав бӧлӱкте ӱренген.
GSAM 398.3Колледжле кожо јер ижиниҥ чарбазы бар. Ол јер ижинде иштеерге кӱӱнзеген студенттерге иш берип јат. Колледждиҥ калаш быжырар јери де бар; онда су-кадыкка тузалу курсак бир эмеш белетелет. 1903 јылда немец, швед ле дат-норвег тилдерде газет ле бичиктер кепке чыгарар амадулу биригӱ тӧзӧлгӧн. Бу биригӱниҥ бойыныҥ кепке базар туразы ла бу албатылар учун серкпениҥ Америкадагы ончо кепке базар ижи бар. Бу ишти эҥ кӧп сабазында студенттер бӱдӱрип јат. Олор кепке базар ишке ӱренет, ого ӱзеери мында миссионер ишти бойлоры эдип, билгир болуп јат.
GSAM 398.4Бу колледжле кожо эмчил иш те ӧдӱп јат. Комнаталарды чебер тузаланып кӧргӧндӧ, школдыҥ јаан јадаган тураларыныҥ бирӱзи јоктоҥ до ӧдӧр арга бар болгонын билгендер. Онойып ас чыгымла эмденер тӧзӧмӧл ачылган, ол сӱрекей јакшы иш эдип јат.
GSAM 399Уолла-Уолла колледжи
GSAM 399.1Бу школ Вашингтон штатта Уолла-Уоллага јуук јерде туруп, 1892 јылдыҥ 8 декабринде Кудайга учурлалган. Бир кӱн озо школ ачылып, ого 101 студент келген. Јыл туркунына бу тоо 185-ке јеткен. Бу школло кичинек јер чарбазы ла ӧскӧ дӧ неме эдер иштер колбулу. Школдыҥ айалгазы јакшы, оныҥ ижи де тузалу. Эмди ӱредӱчилердиҥ башчызы профессор Ј. Л. Кей болуп јат.
GSAM 399Австралияныҥ школы
GSAM 399.21892 јылдыҥ 24 августында Австралияныҥ Мельбурн туразында јалданып алган турада беш ӱредӱчилӱ школ ачылган. Мичиганныҥ Бэтл-Кригиндеги колледжтеҥ келген Л. Ј. Руссо школдыҥ баштапкы башчызы болгон. 1894 јылда бу школдо 89 студент бичилген.
GSAM 399Авондейлге кӧчкӧни
GSAM 399.3Школды тӧзӧгӧн улус ишти ӱредӱле бириктирерге кӱӱнзеген учун, школдыҥ јерин солыыры јӧптӱ деп бодолгон. Оныҥ учун оны јаан Мельбурн турадаҥ Јаҥы Тӱштӱк Уэльстеги Куранбонгныҥ Авондейл деп јурт јерине кӧчӱргендер. Онда јер чарбазы алынган ла келишкен туралар тудулган. Эмдиги ӧйдӧ школ ӱредӱни ишле бириктирер кеберле једимдӱ иштеп јат.
GSAM 399Авондейл керегинде озолодо айдылганыныҥ бӱткени
GSAM 399.4Школды тӧзӧӧрине ле башкарарына комитет ӱредӱни ишле бириктиретен школдор керегинде берилген јакылталарла келиштире, канча ла кире келишсе, анча башкарарга амадаган. Бу «тем кӧргӱзер школ» болор учурлу болгон. Оны чын башкарза, ол школ болуп једимдӱ иштеп јадар, ого ӱзеери недеҥ де туза јок деп бодолгон јери де јиилек берер деп, кӧп катап быжу айдылган. Ӧй ӧткӧн соҥ, Ээбистиҥ алкышыла, озолодо айдылганыныҥ чын болгоны кӧрӱнген. Бир канча јыл удаа кӱч кургак болуп, јер ижине тӱбек јетирип, айландырагы јерлердиҥ ажы бӱтпеген де болзо, Авондейлдиҥ чарбазы јажарып, јиилек берип турган. Бу кайкамчылу керек болгон. Оныҥ учун бу кайкамчылу једимге јеткен јер иштеер эп-аргаларды сураштырарга, јаҥныҥ ишчилери де келген.
GSAM 400.1Школдыҥ 1903 јылгы ижи керегинде јетирӱ ӱренип турган улустыҥ тоозы элӱ процентке ӧскӧнин кӧргӱзет. Акча јанынаҥ да айалгазы јакшы болгон: ончо чыгымдар тӧлӧнгӧн, школдыҥ керектерине тузаланар $1,500 казнада артып калган. Профессор С. У. Ирвин бу школдыҥ башкарылаачызы ла башчызы болуп, тӧрт јылга јуук иштеп јат.
GSAM 400Маунт-Вернон академиязы
GSAM 400.2Текши конференция 1893 јылда Огайоныҥ Маунт-Вернон туразында академия ачарын јараткан јӧп чыгарган. Бу школло немелер эдер кезик иштер колбулу, оныҥ јакшы иштеп турганы јетирилет. 1894 јылда ого 140 кижи бичилген. Профессор Ј. У. Лафхед Вашингтонго, Колумбия округына, кычырылганча, бир канча јыл бу школдыҥ башчызы болуп иштеген. Школдыҥ адреси — Академия, Огайо.
GSAM 400Кинниҥ ишле бириктирген школы
GSAM 400.31893 јылдыҥ Текши конференциязы Техастыҥ Кин јеринде ӱредӱни ишле бириктиретен школ ачарын јараткан. 130 акрдаҥ ажыра јерлӱ чарба алынган, туралар тудулган, школ профессор С. Б. Хьюзтыҥ ла оныҥ болушчыларыныҥ башкартузы алдында ачылган. Ол ишти ӱредӱле бириктирер кеберле келиштире иштеп јат. 1894 јылда ого 160 студент бичилген. Бу школ до чокым јакшы једимдӱ болгон.
GSAM 400Клермонт Биригӱ колледжи
GSAM 400.4Бу школ Тӱштӱк Африкада, Кейптаунга јуук Кенилвортто турат. Оныҥ ӱредӱчилериниҥ кӧп сабазын Бэтл-Криктиҥ колледжинеҥ талдап алган. Школ 1894 јылда ачылып, ого тогузон студент бичилген. Баштапкы ӱредӱ јылы божогондо, ӱренчиктердиҥ тоозы анчада ӧскӧн учун, база јер белетеерге, школдыҥ туразын кеҥидер керек болгон. Эмди колледж профессор С. Х. Хейтонныҥ башкартузы алдында.
GSAM 401.1Јетинчи кӱнниҥ адвентисттери Клермонтто јетен ӱренчиктӱ јурт школын (баштапкы школды) ла Биконсфилдте серкпениҥ школын тудуп турган. Экинчизине 1894 јылда отус ӱренчик бичилген.
GSAM 401Ӱредӱ ижиниҥ текши јетирӱзи, 1895 јыл
GSAM 401.2Ӱредӱ јанынаҥ секретарь 1895 јылдыҥ февралында Текши конференцияга мындый јетирӱ берген:—
GSAM 401.3«Серкпениҥ ӱредӱ берер аргаларын мынайда кыскарта айдарга јараар. Тӧмӧнги јерлерде беш колледж бар: Мичиганныҥ Бэтл-Кригинде; Небрасканыҥ Колледж-Вьюзында; Калифорнияныҥ Хилдсбергинде; Вашингтонныҥ Колледж-Плейсинде; ле Тӱштӱк Африканыҥ Кенилвортында. Бу ороондо академияныҥ ӱредӱзин ӧткӱретен тӧрт академия эмезе школ бар: Массачусетстиҥ Саут-Ланкастеринде; Огайоныҥ Маунт-Вернон туразында; Техастыҥ Кин јеринде; ле Теннессиниҥ Грейсвиллинде.... Олордоҥ башка Австралияныҥ Библия школы; Мексикада эмчил миссияла колбулу школ; јерлик балдар учун Питкэрн ортолыктагы, Тӱштӱк Тымык теҥистеги Общество ортолыктарыныҥ Раиатеа ортолыгындагы, Кариб теҥизиндеги Булуҥ ортолыктарыныҥ Бонакка ортолыгындагы школдор; бу ороондо ло ӧскӧ ороондордо серкпениҥ он беш кире школы; Текши конференцияныҥ эки Библия школы; ла аайлу тӧзӧлбӧгӧн, Бичиктер садып таркадаачылардыҥ ла јерлик конференциялардыҥ ас эмес школдоры бар».
GSAM 401.4Серкпениҥ тӧзӧлгӧн колледжтерине ле школдоруна јӱрӱп турган улустыҥ текши тоозын берип, секретарь мынайда айдат: «Чынга јуук бодошло, эмдиги ӧйдӧ Јетинчи кӱнниҥ адвентисттериниҥ школдорына башка-башка јашту 3,000-даҥ ажыра ӱренчик бичилген».
GSAM 402Ӱредӱ тӧзӧмӧлдӧриниҥ текши јетирӱзи, 1903 јыл
GSAM 402.1Јетинчи кӱнниҥ адвентисттериниҥ ӱредӱ ижи ле тӧзӧмӧлдӧри Јардыҥ ӧскӧ бӧлӱктериле теҥ ӧскӧн. Текши конференцияныҥ 1904 јылгы «Јылдык бичигинде» кӧргӱзилгени аайынча, эмди Америкада тогус колледж ле академия, ӧскӧ ороондордо беш бар. Ӧскӧ ороондордо олор тӧмӧнги јерлерде туруп јат: Јаҥы Тӱштӱк Уэльстиҥ Авондейлинде; Тӱштӱк Африкада, Кейптаунга јуук Клермонттыҥ Кенилвортында; Англияда, Тӱндӱк Лондонныҥ Холлоуэй јеринде; Швецияныҥ Ярнбоос јериндеги Нюхюттанда; Германияда, Магдебургка јуук Фриденсауда.
GSAM 402.2Америкада орто школдор он тӧрт, ӧскӧ ороондордо беш бар. Ӧскӧ ороондордогы школдор Данияныҥ Копенгагенинде; Гавай территориязыныҥ Гонолулузында; Тӱштӱк Америкада, Аргентина Республиканыҥ Энтре-Риос јериндеги Диамантеде; Тӱштӱк Америкада, Бразилияныҥ Куритибазында; ла Тӱштӱк Америкада, Бразилияныҥ Брускизинде туруп јат.
GSAM 402.3Јогоры айдылган ӱредӱ тӧзӧмӧлдӧринен башка, серкпе 357 јерлик серкпе школдорын тудуп јат. Олордыҥ 317-зи Бириккен Штаттарда, тӧртӧни ӧскӧ ороондордо. Эмдиги кӱнге јетире чокым тоолор бар болзо, бу тоолор ас эмес ӧзӧр эди. 1902 јыл божогон соҥ, кӧп школ ачылган. Темдектезе, Небраска конференциязы серкпениҥ он школы бар деп јетирген. 1904 јылдыҥ 1 февралындагы јетирӱзинде «серкпениҥ јирме тӧрт школы» деп кӧргӱзилет; бир конференцияда он тӧрткӧ кӧптӧгӧн.
GSAM 402.4Чындап та, Ээбистиҥ баштаачы колы бу албатыныҥ ӱредӱ ижин кайкамчылу башкарып, ого јол ачып берген. Оныҥ ижиниҥ бу бӧлӱгин башкарарга кычырылган улуска Ол ойгорлык берзин, башка-башка школдор Оныҥ кӧргӱскен кебериле келиштире иштезин. Онойдо ӱредӱзи ле кылык-јаҥы «бир јанынан ла» ӧскӧн эрлер ле ӱй улус болбой, Ээбиске иштеерге чебер, толо ӧскӧн ишчилер кӧп болор. «Ээбис сӧс берген», — деп сарынчы айдат, ла «оны јарлагандардыҥ јууны [черӱзи, кыр јанындагы темдекте] јаан болгон».