Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
07 / 31
07 / 31

4-чи бажалык — Калганчы ӧй

John Norton Loughborough

GSAM 77.1«Ол тушта мен айттым: О, мениҥ Кайраканым, бу иштердиҥ калганчызы кандый болор? Ол маҥа айтты: «Даниил, јолыла бар; сӧстӧр јабылып, Калганчы ӧйгӧ јеткенче бекитилип салынды. ... Јаман кижилер јаман иштер эдер; јаман кижилердиҥ бирӱзи де билип јетпес, је сагышту кижилер билер.»»1

GSAM 77.1«Ол маҥа айтты: Адам балазы, билип ал: Калганчы ӧйдӧ кӧрӱлте болор.»»2

GSAM 77.1«Ал сен, Даниил, сӧстӧрди јаба сал ла бичикти Калганчы ӧйгӧ јеткенче бекит. Кӧп кижи ары-бери чӱгӱрер, билим кӧбӧр.»»3

GSAM 77.1Бу јерде «Калганчы ӧй» деп нени айдар? Ол чын калганчызыныҥ ӧзи болбос, нениҥ учун дезе, Даниилдиҥ судур сӧзиниҥ «бекитилген» бӧлӱги адамзатка пайдасыз болор эди. «Ачылган иштер биске тийиштӱ»,4 Бу бӧлӱк бир ӧйдӧ керек болор. Оныҥ учун «Калганчы ӧй» деп, бастыразы бӱдериниҥ алдындагы, Даниилге айтылган иштерди тӧзӧп билип болор ӧйди айдар.

GSAM 77Оныҥ белетенер кӱни

GSAM 77.2Ол, шек јок, пайгамбар Наум «оныҥ белетенер кӱни» деп атаган ӧйди айдар. Бу јерде пайгамбар Ниневияныҥ јемирилгенин «камчыныҥ чуузы, дӧҥгӧлӧктиҥ тарсылдаганы, аттардыҥ секириши, арабалардыҥ секириши» деп айткан.5 Пайгамбардыҥ санаазы алдына бӱткӱл јерге келер улу кайгы келди: «Оныҥ алдында тоолор тӱрӱлӱшер, кырлар эрип, јер оныҥ алдында отко кӱйер, бӱткӱл јер ле анда јаткандыҥ бары. Оныҥ ачузына ким чыдар? Оныҥ кату ачуузына ким чыдап турар? Оныҥ каары оттой тӧгӱлӱп, таштар оныҥ алдында чачылар.... Ол бастыразын јоголтор; кайгы экинчи катап турбас.»6

GSAM 78Оттуҥ аласту шамдары бар арабалар

GSAM 78.1Пайгамбар бу белетенер кӱн керегинде дагы айдар: «Белетенер кӱнде арабалар оттуҥ аласту шамдарлу болор, карагайлар кату тӱрӱлӱшер. Арабалар кӧчӧлӧргӧ ачуланып, кеҥ јолдордо бири-бирине тийишер; шамдардый кӧрӱнер, чагыштардый чӱгӱрер. Ол јоочыларыныҥ санын санар; олар јӱргенде мӧрӱлӱшер; калааныҥ дубалына једерге шашар, коргоныш белетелген болор.»7

GSAM 78.2Бӱгӱнги чагыштай тӱрген темир јолдуҥ кандай чын сӱрӱттӧӧзи! Оныҥ башчызы станциядан станцияга јеткенче пассажирлерин улам санап турат, ал поезд јӱргенде олар базып јӱргенде мӧрӱлӱшет. Анан темир јолдуҥ тӧзӧӧрине, кӧпӱрелерине, кардан сактаар јабуларына карагай кӧп керектелет. Сьерра-Невада тоолорынан ӧткӧн бир јолдо карагайдан кар сактаар јабу кырык јети миле бар деп айдар. Пайгамбар бу да «оныҥ белетенер кӱнинде» болор деген.

GSAM 78.3Бу Калганчы ӧйди пайгамбар Иоиль да айткан. Кайраканныҥ јалчыларына јакылта берилди: «Сиондо керней тарткыла, Мениҥ ыйык тоомдо коҥгуроо салгыла; јердиҥ бастыра улузы тӱрӱлӱшсин; нениҥ учун дезе, Кайраканныҥ кӱни келер, ол јуук.»8

GSAM 78.4Пайгамбар Софония да мындый айткан: «Јууныгар, ооба, јууныгар, эҥезилбеген улус; јакылта чыгар алдынан, кӱн самандый ӧтӧр алдынан, Кайраканныҥ кату каары силерге келер алдынан, Кайраканныҥ каарыныҥ кӱни силерге јетпес алдынан. Јердиҥ момындары, оныҥ јаргызын эдер силер, Кайраканды бедрегиле; јӧрӱкти бедрегиле, момындыкты бедрегиле; Кайраканныҥ каарыныҥ кӱнинде силер јажырылып калгай.»9

GSAM 79.1«Калганчы ӧй» деген сӧстиҥ маҥызын ла ол качан башталганын толо билип аларга, бу сӧс керектелген башка бир јерди кӧрӧлӧ. Даниилдиҥ он биринчи бажалыгында Калганчы ӧйгӧ јеткенче бийлигин тудар куугунтыктаачы кӱч кӧргӱзилет. Кайракан ол кӱч керегинде мындый айткан: «Акылдуулардыҥ кезиги тӱжер, оларды сынаарга, арутаарга, агартаарга, Калганчы ӧйгӧ јеткенче; нениҥ учун дезе, ол [Калганчы ӧй] белгиленген ӧйдӧ болор.»10

GSAM 79Кичинек мӱйиздиҥ иши

GSAM 79.2Протестант изилӱӱчилердиҥ кӧпшӱзи бу кӱчти ле Даниилдиҥ јетинчи бажалыгындагы «кичинек мӱйизди» белгиленген ӧйдӧ бӱрӱнҥӧ бийлик тудуп турган Рим серкпезине јӧндӧрӧт. Ол белгиленген ӧй «бир ӧй, ӧйлӧр ле ӧйдиҥ јарымы» болгон.11 Бу 1260 судур кӱн, 1260 јыл, кичинек мӱйиздиҥ бӱрӱнҥӧ башкарузы 538-чи јылдан 1798-чи јылга јеткен. Акыркы јылда кичинек мӱйиздиҥ бӱрӱнҥӧ бийлиги белгиленген ӧйдӧ алынган. Ол ӧйдӧ улус бу кӱчтиҥ колыла мурунгыдый «тӱжӱп» турбаган. Оныҥ учун бу јыл, 1798, бу судурдагы «Калганчы ӧй» деп аталган ӧйдиҥ башталганы.

GSAM 79.31798-чи јылда Кайраканныҥ «эки керелешчиси» — Эски ле Јаҥы Кереес — «миҥ эки јӱс алтан кӱн», 1260 јыл, «саккыр тӱӱрге кийинип судурлаар» ӧйи бӱтти.12 Куугунтыктыҥ карангы ӧйлӧринде Агару Бичик грек ле латин тилдеринде сакталган, бу тилдерди кара кижи билбеген. Агару Бичикти јажырып тударын «саккыр тӱӱрге кийиндирӱ» деп сӱрӱттеген.

GSAM 80Эки керелешчини ӧлтӱргени

GSAM 80.1«Олор керелешин бӱтӱргенде [саккыр тӱӱр айалгазында], тӱпсӱз чуҥкурдан чыккан аҥ оларга кармаш јарыштырар [Шайтан бӱрӱнҥӧ кижилерди козгоп, олар аркылуу иштеп], олорды јенип, ӧлтӱрер. Олордыҥ ӧлӧктӧри рухту јӧнӧрӧ Содом ла Египет деп аталган улу калааныҥ кӧчӧзинде јатар; анда бистиҥ Кайраканыбыс та айкашта ӧлӧргӧ салынган [«ӧлӧргӧ салынып турат», Дания кӧчӱрмезинде ле Јаҥыртылган кӧчӱрмеде]. Улус, уруктар, тилдер ле ороондордыҥ кижилери олордыҥ ӧлӧктӧрин ӱч кӱн ле јарым кӧрӧр, ӧлӧктӧрин кӧрӧгӧ салдырбас.»13

GSAM 80Коркунучтыҥ башкарузы

GSAM 80.2Бу керелешчилерди ӧлтӱргени Францияда 1792-чи јылдан 1795-чи јылга јеткен «коркунучтыҥ башкарузы» ӧйдӧ, ӱч ле јарым јылда, бӱтти. Француз революциязы алты-јети јыл уланган болзо, баштапкы ӱч ле јарым јылда Библияны, динди ле олардыҥ бирӱзин јӧӧп айткан кижилерди јоголторго улу кӱч салынган. Революция монархияга ла поптордыҥ ӧрӧӧзине кармаш јарыштырган деп айтканыла, чындап Кудайды ла Библияны јоголтор кармашка айланган. Революцияныҥ алдындагы ӧйлӧр керегинде мындый окуйбыс:

GSAM 80.2«1792-чи јылдагы революциядан мурда Францияда бӱдӱмсиздикти таркадаачылар ӧзӧри аразынаҥ 900 000 фунт [$4 500 000] јуунап, бир јылда, ооба, кайрада-кайрада, улус саназын бузуп, олорды кату керектерге белетеер бичиктерди садып алып, бастырып, таркадарга чачканын умытпагыла.»14

GSAM 80Бӱдӱмсиз бичиӱчилер

GSAM 80.3«Мындый революцияга јол Вольтер, Мирабо, Дидро, Гельвеций, Д’Аламбер, Кондорсе, Руссо ле олардый ӧскӧ бичиӱчилердиҥ иштериле белетелген. Олор табигый ла ачылган динге каршылыкту јӧрӱктерди таркадарга кӱчиленген. Ачылган сӧс јаҥыс ла шылтакталган эмес, бӱткениле ташталган; Кудай бӱткӱл тӧнӧктӧҥ куулып, оныҥ ордына Акыл-эстиҥ Абакайы деп аталган санаадагы элес коюлган.»15

GSAM 81.11793-чи јылда улус саназы андый болгон: театрдагы ойноочыларды Кудайга ла Библияга каргышту шылтап айткан сӧстӧри учун улус тыҥ мактаган. Јозок эдип мынаны келтиребис:

GSAM 81.1«Париждеги Сент-Рош серкпезинде ойноочу Монерт бӱдӱмсиздиктиҥ чегине јеткен. «Кудай, сен бар болзоҥ, — деди ол, — јараланган адыҥныҥ ӧчӧн ал! Мен сени кармашка чакырам. Сен унчукпай турар. Кӧк кӱркӱрӧӧни чачарга јӧӧмӧс. Бунаҥ кийнин ким сениҥ бар болорына бӱдӱнер?»»16

GSAM 81Францияныҥ Лион калаазында Кудайды каргап иштегени

GSAM 81.2Керелешчилерди ӧлтӱргӧндӧр «Кудайдыҥ Уулын экинчи катап айкаштап, оны улу уятка салган» (Еврейлерге 6:6) кижи болып кӧрӱнгенин, Ӧлтӱрилген Лионныҥ башкараачызы Чальерди кӱндӱлеп, Фуше Лиондо ӧткӱрген јыргалдыҥ ишинен кӧрӧлӧ. Ол Лионго јетпей туруп, Фуше мындый јакылта берген:

GSAM 81.2«Динниҥ бастыра белгилерин јоголтсын; серкпе-корымдардыҥ эжиктери ӧрӧ «Ӧлӱм — ӱргӱлјик уйку» деп бичилзин.... Чальердиҥ тӧш-сӱрӱзин кӧчӧлӧр аркылуу апарган, оныҥ кийнинеҥ кӧп ӧлтӱрӱӱчилер ле бузукулардыҥ улу тӧбӧги барган. Олордыҥ артынан Јакшы Солун, айкаш ла мӱргӱӱл чаштары бар эшек келди; олорды отко салган, ал эшек мӱргӱӱл чаштаҥ арулаткан шарап ичерге аргадалган.»17

GSAM 81.3Парижде ӧткӧн Акыл-эстиҥ тойы мындый сӱрӱттелет:

GSAM 81.3«Олор салтанатту јӧрӱш менен конвенцияга барды, ал кара јон динниҥ јосындорын эҥ кулкулуу аайда элестетти.... Серкпе кийимин кийген кижилер “аллилуйя” деп кожоҥдоп, Карманьоланы бийлеп, конвенцияныҥ алдына келди. Анда олар ыйык нанды, оны сактаган сандыктарды, алтын ла кӧмӱш айалдарды салды. Олар шылдыҥду сӧстӧр айтты.... «Эй силер, — деп Сент-Дениҥ ӧкӱлӧри кыйгырды, — фанатизмниҥ куралдары, тӱрлӱ ыйыктардыҥ алкышту сӱрлери, эми патриот болыгар, биригип туруп, монета согор јерге барып эрип, ороонго јӧӧмӧ болыгар.»»18

GSAM 82Кудайдыҥ Сӧзи карангыдаҥ чыгат

GSAM 82.1«Ӱч кӱн ле јарым ӧткӧн соҥ, Кудайдаҥ келген јӱрӱмниҥ Тыны олорго кирди» (керелешчилерге), анан олор «булут ичинде кӧкке кӧтӧрӱлди.»19 Кудайдыҥ Сӧзин карангыдаҥ чыгарып, бӱткӱл јурт алдына кайра јайар ӧйи келген. 1798-чи јылда бӱткӱл јерде миссионер иш этер ӧй келген. 1804-чи јылда Британияныҥ Библия коому тӧзӧлгӧн. Оныҥ кийнинде кӧп Библия коомдоры тӧзӧлди, эмди Библия јердиҥ басты тилдерине кӧчӱрилген. Анайып Агару Бичик, эки керелешчи, бӱткӱл улус кӧрӱп, окуп болор јерде јарыкка чыкканын, олардыҥ булут ичинде кӧкке кӧтӧрӱлгенине теҥдештирет.

GSAM 82.2Француз революциязыныҥ ӧйинде Вольтер бир јӱс јылдан кийнинде Библия керексиз болор деген. Ол сӧсти айткан кӱннӧҥ кийинки јӱзӱнчи јылда Францияныҥ ӧзӧринде Вольтердиҥ куру мактанузы кезинде бар деп билген Библиядан да кӧп Библия таркаган. Ол сӧсти айткан тураны эмди Библия туразы эдип тузаланып јат деп айдар.

GSAM 82Розетта таш табылганы

GSAM 82.31798-чи јыл ла француз улус менен байланышу эки ишти ајарар керек: биринчизи, ол јылда генерал Бертье баштаган француз черӱзи Римдеги папаныҥ башкарузын јыгып, ӧзӧри билбес те болзо, олор удура кармашкан бичикте бу иш керегинде айтылган судурды бӱдӱрди; экинчизи, ол эле јылда Нилдиҥ Розетта салаазындагы Сент-Жюльен чепте француз черӱзи казып јатып, эмди Британия музейинде турган атакту Розетта ташты тапты. Бу ташта ӱч аай бичик бар: поптор тузаланган иероглифтер; кара јон колдонгон демотикалык бичик; ла грек бичиги. Бу јажыруун болуп турган демотикалык ле иероглиф бичиктерди ачкан ачкыш болгон. Башка бир кижи айткандый, «демотикалык белгилердеги бу бичиктерди кӱрек ле кайла менен јердеҥ чыгару, Агару Бичиктиҥ ӧзӧринеҥ тышкары, эски Библия бичиктериниҥ чындыкына башка булактардын барынаҥ артык далил берет». Анайып Библияны јоголторго санаган ол улус ӧзӧри билбей, 1260 јылдыҥ соҥында папаныҥ бийлигин алып, судурды бӱдӱргӧн; анан ӧзӧри јоголтып салайын деген Агару Бичиктиҥ чындыгын кӧргӱзер бичиктердиҥ ачкышын тапкан.

GSAM 83«Сен ӧзӱҥдиҥ бӧлӱгиҥде турарзыҥ»

GSAM 83.1Калганчы ӧйдӧ болор ишти периште Даниилге нени айткан? Ол ыйык кижи: «Эки миҥ ӱч јӱс кӱнге јеткенде, Агару јер аруланар»,20 деп айткан кӱннӧҥ баштап, Даниилдиҥ санаазы «бу иштердиҥ калганчызы» нени болорына ла «канчага јеткенче» деп тынбай санааркап турган.21 Соҥында ол ӧйди билип алары бойыныҥ кӱнинде эмес экенин билди. Ага мындый айтылды: «Калганчызы болорго јеткенче јолыла бар; сен тынарзыҥ, кӱндердиҥ калганчызында ӧзӱҥдиҥ бӧлӱгиҥде турарзыҥ.»22

GSAM 83.2Кээ бирӱзилер бу сӧстӧр јердиҥ акыркы бӱтӱмин айдар деп санады; ол ӧйдӧ Даниил Кайраканныҥ улузыла бирге сыйын алар, бойыныҥ энчизиниҥ бӧлӱгинде турар деп санады. Бӧлӱктиҥ, јердиҥ аймагыныҥ сӧзи еврей тилде, бизге айтканыла, gheh-vel. Бу јерде бӧлӱк деп кӧчӱрилген сӧс эмес; бу јерде goh rahl сӧзи. Еврей бичиӱчилер бу goh rahl Эски Кереесте јетен алты катап учураарын ла ол Агару јердиҥ ӱлгерлик аруталары тужында эки эчкиниҥ кайзузын ӧлтӱрерди аныктаарга шыбага салганы керегинде айтканда керектелген сӧс лӧ болгонын айдышат. Баштапкы поп Кайраканныҥ эчкизиниҥ канын алып, Агару јерге кирип арутаар ишти эдерде, бӱткӱл Исраил тышта туруп, јанын кыйнап, кӱнӧӧлӧрин айдып, ару болуп турарга, баштапкы поп Агару јердеҥ чыкканда алкыш аларга белетенген. Анайып ол кӱнде Исраил бойыныҥ бӧлӱгинде турган.

GSAM 84.1Эки миҥ ӱч јӱс кӱн бӱткӧн соҥ Агару јердиҥ акыркы аруталары келгенде, Даниилдиҥ иши, чын јӧрӱктӱ ӧлгӧндӧрдиҥ иштери менен бирге, Кудай алдында кӧрӱп чыгыларга тийиш болгон. Оныҥ учун Даниил бойыныҥ бӧлӱгинде турат.

GSAM 841798-чи јылга јеткенче бекитилген сӧстӧр

GSAM 84.2Даниилдиҥ «О, мениҥ Кайраканым, бу иштердиҥ калганчызы кандый болор?»23 деп сураганына каруу јӧптӧп, ага «Сӧстӧр Калганчы ӧйгӧ јеткенче јабылып, бекитилип салынды.»24 деп айтылды. Даниилдиҥ санаазын эҥ кӧп кыйнаган иш «качан?», «канчага јеткенче?» ла «калганчызы кандый болор?» дегендер болгон. Пайгамбарды кыйнаган ла булгаткан бу иштӧр ӧзӧлӧри Калганчы ӧйгӧ јеткенче јабылып, бекитилер керек болгон; Даниилдиҥ бӱткен бичигине эмес, кээ бирӱзилер санағандый. 1798-чи јылга јеткенче судур сӧстиҥ ӱредӱчилери јетен неделе керегинде јарык алган, олар оныҥ б.з.ч. 457-чи јылда башталганын, Христостиҥ јурт алдына чыккан иши, ӧлӱми ле ӧскӧзи бу кӱннӧҥ санаган алтан тогус ла јетен неделеге чын тӧӧлӧшкӧнин билген. Куткаруучыныҥ иши бу санакка тӧӧлӧшкӧни ол чын Мессия болгон кижи экенине улу далил берген, анан јетен неделени баштаар кӱн кыймыбас болып бекитилген. Олар јетен неделе 2300 кӱнниҥ баштапкы бӧлӱги экенин таппай калганынан, бу иш 1798-чи јылдан кийинки ӧйгӧ јетире судурда айтылгандый јабык бойдон калган.

GSAM 842300 кӱнниҥ ачкызы

GSAM 84.3Эми бу иштиҥ фактыларына кӧрӧлӧ. 1798 јылга јетире судур сӧстиҥ тӧсчӧлӧри 2300 кӱн качан бӱдерин билбеген. Олар Даниилдиҥ бичигиндеги белгилерди, кеберди ле аҥдарды тӱшӱнген, је 2300 кӱн качан бӱдерин айдып болбогон, нениҥ учун дезе кӱндер качан башталганын олор ол ӧйдӧ билбеген. Бу сӧстиҥ чындык болгонын кӧргӧдӧ, Нью-Йоркте ол ӧйдӧ чыккан «Тӱн аразындагы кыйгы» деп аталган Адвентист бичикте 1842 јылдыҥ июнь айыныҥ 15-кӱнинде окуйбыс: «1798 јылдаҥ бери бой-бойын билбес ар башка бичиичилер мурун эч ким кӧрбӧгӧнди — јетен неделе 2300 кӱнниҥ ачкызы болгонын — кӧргӧнин табары чындап кызык».

GSAM 85Јарыкты кӧп кижи тапканы

GSAM 85.1Бу билим Кудайдыҥ ӧзӱниҥ улузына ачыктап берер белгилеген ӧйгӧ јеткенче «бӱтӱрӱп јабылган» бойдон турган. «Ӧйлӧрдиҥ бӱткени» келгенде, кӧп кижи бу сӧстӧрди издеп, Судур бичикти «баштан-аяк јӱрӱп» кӧрӧр болор. Бир нече котормону салыштырып кӧрзӧбӱс, бу санаа айалга ачык кӧрӱнер.

GSAM 85.2Доктор Адам Кларк былай айткан: «Кӧп кижи сӧстиҥ учугын издер; бу аайыла билим ӧсӧр»

GSAM 85.3Јаҥыртылган Лютердиҥ немец Библиязында былай окуйбыс: «Кӧп кижи оныҥ ичи-бажын кӧрӧр, анан улу тӱшӱнӱк табар»

GSAM 85.4Немецтиҥ параллель Библиязында: «Кӧп кижи оны баштан-аяк издер, анан билим ӧсӧр» деп турат.

GSAM 85.5Папа католиктерге де окуурга киргизген Л. Ван Эсстиҥ немец Библиязында: «Кӧп кижи оны толо издеп кӧрӧр, билим улу болор» деп которгон.

GSAM 85.6Швед Библиязында: «Кӧп кижи оныҥ ичин издер, билим улу болор» деп турат.

GSAM 85.7Јаҥыртылган Дания-норвег Библиязында: «Кӧп кижи кӱӱнип издер, билим кӧп болор» деп турат.

GSAM 85.81842 јылдыҥ июнь айыныҥ 15-кӱнинде «Тӱн аразындагы кыйгы» бичигинде 1798 јылга јетире бӱтӱрӱп јабылган сӧс керегинде билим издеп тапканына јӱӱн сӧс айтылган: «Бир-бирин билбеген мынча кӧп бичиичи бир ӧйдӧ бир аай јӧпке јеткени кайкамчылу кӧрӱнип турбайт па?»

GSAM 86.1Биз бу јерде 2300 кӱнниҥ бӱдери керегинде чындыкты тапкан ар башка јирме кижини эмезе бӧлӱкти келтиребис. Олар бир-бири ле сӧлӧшпӧй, Судур бичикти тыҥ издеп, Кудайдыҥ Тыныныҥ кӱчи баштап турганда бу тӱшӱнӱкке јеткен. Бу тизӱниҥ баштапкызына Нью-Йорк штатындагы Уильям Миллерди јазабыс; анан Пенсильванияныҥ Филадельфиязынан А. Ј. Крупп; Мэнниҥ Фалмутынан Дэвид МакГрегор; Англиядан Эдвард Ирвинг; Шотландиядан Арчибальд Мейсон; Тӱштӱк Каролинадан У. Э. Дэвис; Азияныҥ ар башка јеринде иштеген Јозеф Вольф; 1829 јылда Роберт Оуэнле блаашкан Александр Кэмпбелл; Англияныҥ Ливерпулынан капитан А. Лэндерс; Германияныҥ Штутгартынан Леонард Генрих Келбер; Испаниядан Лакунза; Голландияныҥ Гаагазынан Хентцепетер; Амстердамнан доктор Кападозе; Бавариядан Рау; 1821 јылда Тартарияныҥ серкпе јалчылары; «Сеера» деп аталган бичиги бар Йеменниҥ Библия ӱренӱчилери; Германияныҥ ӧскӧ бир јеринде Хенгстенберг; Каспий талайдыҥ јарадында орустар; Балтика талайдыҥ јарадында молокандар, ла ӧскӧлӧри.

GSAM 86.2Бу сӧс судурдыҥ бир-бирин билбеген ӱренӱчилерине ӧй сайын канайып ачылганын кийниндегизи кӧргӱзет:

GSAM 86.31842 јылдыҥ июнь айыныҥ 15-кӱнинде «Тӱн аразындагы кыйгыда» мындый сӧстӧр бар: «Јаҥы алган бичиктиҥ аты мындый: „Даниилдиҥ 2300 кӱнниҥ судур сандарында эки очерк, ла христиан кижиниҥ серкпениҥ кутулары керегинде сурап билер кереги“, Јар сӧстиҥ јалчызы, Шотландияныҥ Вишоутаунынаҥ Арчибальд Мейсон, Ньюберг. Глазгодо чыккан баспадаҥ Уорд М. Гейзли базып чыгарган, 1820». Бу бичикте Мейсон былай дейт: «Јуукында Америкада Тӱштӱк Каролинадан јарчы У. Э. Дэвис баштап чыгарган кичинек бичикти кӧрдӱм, анан Англияныҥ тӱштӱгиндеги Уоркингтондо 1818 јылда кайра чыккан. Бу бичиичи 2300 кӱн јетен неделеле башталган (9:24) деп айдат. Бу санаага мен де кошулбай арга јок».»

GSAM 87Тӱштӱк Каролинадагы Дэвис

GSAM 87.1«Тӱн аразындагы кыйгыныҥ» ошол санында редактор: «Дэвистиҥ бичиги 1810 јылдар ченде бичилген болор» деген. Бичиктеги јӧпти айдып, мындый деп јазат: «Кычыраачы чындап та Миллердиҥ, Литчтиҥ, Сторстыҥ эмезе Хейлдиҥ бичигендерин кычырып турган ошкош сананар, је бис эмдиги Экинчи катап келери керегинде бичиичилердиҥ бирӱзи де бу бичик барын ӧткӧн неделеге јетире билбеген деп бӱдӱп јадыбыс. Бу бичик керегинде редактордыҥ ӧзи мурун укпаган. Дэвистиҥ ӧй керегиндеги санаазын Мейсон да бекиткен: 2300 кӱн јӱӱлдештиҥ 1843 јылында бӱдер, бистиҥ санаабысла 1844 јылда»

GSAM 87Јозеф Вольф ла ӧскӧ јирме кижи

GSAM 87.21843 јылдыҥ август айыныҥ 31-кӱнинде «Тӱн аразындагы кыйгыда» мындый деп окуйбыс: «1822 јылда Англияныҥ Јозеф Вольфы „Ол кайра келер, кӧктиҥ булуттарында Кижиниҥ Уулы“ деп аталган бичик чыгарган». Анан: «1826 јылда ар башка чын ӱредӱлӱ јирме кижи Лондондо Вольфле бирге Библияни ӱренерге јуулган. Олар бир санаага јӧптӧшкӧн. 1260-ка 45 јыл кошкон». 1798 јылда бӱткен 1260 јылга 45 јыл кошсо, јӱӱлдештиҥ 1843 јылыныҥ бӱдерине, бистиҥ 1844 јылга апарар.

GSAM 87Александр Кэмпбеллдиҥ санаазы

GSAM 87.3Бу бичиктиҥ ошол санында Александр Кэмпбелл керегинде: «1829 јылда ол Кудайга бӱдӱнбес Роберт Оуэнле јарлу блаашкан. Анда Даниилдиҥ кӧрӱлтелери ӧйлӧрдиҥ бӱткенине јетет, 2300 кӱн јылдар, Христос тӧрӧлгӧнӧн бери чамдаганла 1847 јылда бӱдер деп айткан; ол ӧзи кӧргӧнӧн, Христос текши санаадагыдан тӧрт јыл мурун тӧрӧлгӧн». Оныҥ санаазыла 2300 кӱн А.Д. ӧйдӧн бери јӱӱлдештиҥ толо 1843 јылында бӱдер, чындап 1844.

GSAM 88.11843 јылдыҥ сентябрь айыныҥ 21-кӱнинде «Тӱн аразындагы кыйгыда» мынадый аты бар бичик алынганы керегинде айдылган: «Британияга ла Америкага јар, Бистиҥ Эзибис ле Куткаруучыныҥ экинчи катап келери керегинде Судур сӧсле айдылган, оны биз кӱн сайын мындый деп мӱргӱӱлейбис: Сениҥ падышалыгыҥ келзин, Сениҥ кӱӱниҥ кӧктӧ кандый, јерде де андый бӱтсин25. Ливерпулдан капитан А. Лэндерс, С. Кент ла компания, 1839».

GSAM 88.2«Ол ӧскӧлӧр чилеп ӧйдиҥ санын чыгарып, 2300 кӱнниҥ бӱдерин Христос чындап тӧрӧлгӧнӧн бери 1847 јыл деп кӧргӧн». Бу бистиҥ 1844 јыл болор, нениҥ учун дезе Христос текши санаадагынан тӧрт јыл мурун тӧрӧлгӧн.26

GSAM 88Леонард Генрих Келбер

GSAM 88.31892 јылдыҥ май айыныҥ 17-кӱнинде «Ревью энд Геральд» бичигинде Германияныҥ Гамбургынан пастор Л. Р. Конрадиныҥ бичиги бар. Ол мындый дейт:

GSAM 88.4«Бистиҥ окуучыларыбыстыҥ кӧпчӱлиги ӧткӧн ӧйдӧги белгилӱӱ лютеран башчы Бенгелди уккан болор. Шаффтыҥ айтканыла, Бенгел 1751 јылда ӧлгӧн; ол Аян бичиктеги 666 санына тӧзӧп, Эзибистиҥ кӧрӱнер ӧйин 1836 јыл деп чокымдаган. Бу ӧй бӱдеринеҥ мурун эле Леонард Генрих Келбер атту школдыҥ директоры бичий баштаган. Оныҥ баштапкы кичинек бичиги 1824 јылда „Бӱдери јуук“ деп аталып, Матай 24-25 бӧлӱктерин тӱшӱндирген. Ол Баварияда базылган. 1835 јылда ошол атту улу бичик Штутгартта чыккан, 126 јалбышты болгон. Бу кӧп кызык, онойдоҥ јалбыштыҥ атын которуп берейин: „Бӱдери јуук: Кудайдыҥ сӧзӱне ле соҥгы болумдарга тӧзӧп толо ла бекем кӧргӧдӧлгӧн; Эзибистиҥ келерин сакыырына эмезе ӧйди санаарына удурлаган бастыра јаман санааларды толо јокко чыгарар; башчы Бенгел улу чечӱш јыл керегинде јети јыл адашканын ачык кӧргӧдӧр; 1836 эмес, 1843 јыл — јарык ла караҥуйдыҥ улу тартыжузы бӱдер јыл, анан Эзибис Иисустыҥ јерде узаак сакыган амыр падышалыгы башталар“».

GSAM 89.1«1841 јылда Штутгартта экинчи баспасы чыккан, мен билгенимче Саксонияда да бир баспасы болгон. Аталыжы кӧргӱскендий, бичик текши каршылыктарды чечкен соҥ, Даниилдиҥ 8-бӧлӱгиндеги 2300 кӱн ле 9-бӧлӱгиндеги јетен неделе ортозындагы бар байланышты ачык кӧргӱзет, оларды 1843 јылга (јӱӱлдештиҥ 1843, бистиҥ 1844) апарат. Бичиктиҥ калган бӧлӱгинде бу болум јуук болгонын ол ӧйлӧрдиҥ белгилериле кӧргӧзӧт».

GSAM 89.2«Бир нече баспа чыкканын ӧзи эле бичиктиҥ кӧп кызык тудурганын кӧргӧдӧт. Австралияда эмди јаткан карындаш Шехе оныҥ јарнагын узаак Силезияда да кӧргӧн, бичикти тапсырып алып, эжиги јабык турганда улу кызыгып окуган. Бичикте автор дӱнӱйеде болгон ӧскӧ кыймыгу керегинде билгени керегинде бир де из јок, андый да болзо Кудайдыҥ Тыныла ол ӧскӧлӧриле бир аай јӧпке јеткен».

GSAM 89.3«1842 јылда ол Штутгартта 286 јалбышту андан да улу бичик чыгарган: „Телекейдиҥ јаратылганы ла канча ӧйгӧ турары керегинде башкы ла Агару Бичикке тӧзӧлгӧн санаалар; эмезе Кудай телекейди нениҥ учун алты удаалаш кӱнде јараткан деген суракка толо каруу — Эзибис антихристти јаргаар ӧйи јуук болгоны — 1843 јылдыҥ улу ла кубанычту болумдары“».

GSAM 89«Бен Эзра» (Лакунза)

GSAM 89.41812 јылдарда Испаниядагы Лакунза «Мессияныҥ улу алкышту ла јарыкту келери» деп аталган бичик чыгарган. Бичиичи «Бен Эзра» деп јажыт ат алган, ол Христоско бӱдӱп келген јӱӱлдеш кижи болгон болор деп санаалат. Англиядагы Эдвард Ирвинг экинчи катап келери керегинде ишти баштагандан кийн, бу бичикти англисче которгон. Онойдоҥ оныҥ јарыгы эки тилде де айдылган.

GSAM 89.5Ӧткӧн јылдардан кийнинде ӧткӧн ӧйдиҥ ар башка ӱренӱчилери, ӧткӧн чактыҥ башталганынаҥ 1840 јылга јетире, 2300 кӱнди санап, јетен неделени оныҥ баштапкы бӧлӱги деп тапканын, анан бӱдер ӧйи 1844 јыл болгоны керегинде бары бир аай јӧптӧшкӧнин бир јерге јууйры чындап кызык.

GSAM 901844 — 2300 кӱнниҥ чын бӱдер ӧйи

GSAM 90.1«2300 кӱнниҥ бӱдерине 1844 чын дата деп бекем бӱдӱп болор бо?» деп сурак чыгары болор. Эҥе! Судурдыҥ јастыра бӱдӱжи чын бӱдӱжиниҥ ӧйинде келип болбос чилеп, анайда ок 1844 јыл 2300 кӱнниҥ чын бӱдер ӧйи деп јӧпке јетпей болбос. 1798 јылга јетире бу билимди бӱтӱрӱп јапкан, анан јарык чыгарар деп айткан Кудай, ӧйди туура тӱшӱнерге Оны тыҥ издеп турган кижилерди адашпас Тыныла баштаган. Бу сӧс керегинде «билим ӧсӱр» деген ӧйи келген, Ол чын јарыкты берген.

GSAM 90.2«Ӧйлӧрдиҥ бӱткенинде» улустыҥ тӱшӱнӱгине келген ӧйдиҥ бӱдерин тапканысла, бу табыштыҥ учуры не деп сураарга тийиштӱӱ. Кӧрзӧбӱс, Јар сӧстиҥ ишти бӱдӱрер ӧйинде јаргы отырыжыныҥ ӧйин чокымдап јарлаар керек. Иоанн былай дейт: «Мен кӧктиҥ ортозыла учуп јаткан ӧскӧ бир ангелди кӧрдӱм; оныҥ јерде јаткан улуска, ар бир калыкка, укка, тилге ле јонго јарлаар ӱргӱлјиге турар Јар сӧзи бар болгон; ол бийик ӱниле айдып јатты: Кудайдаҥ коркыгар, Оны алкагар, нениҥ учун дезе Оныҥ јаргызыныҥ ӧйи келди; кӧкти, јерди, талайды ле суулардыҥ баштарын Јаратканга мӱргигер»27. Чын ангелдер кижиге Јар сӧсти јарлабайт. Кудайдыҥ ӧзи кижини телекейдиҥ учына јетире Јар сӧсти јарлаарга сайлаган28. Бу ангел јаргыныҥ «Кудайдыҥ ӱйинеҥ башталар» ӧйи келгенин јарлаган Јардыҥ белгизи29. Јаргыга апарар ӧй Судур бичикте табылбаганча, мындый јарды Судур бичиктен айдарга болбос. 2300 кӱнниҥ ӱлӱжи, мурун айткандый, Кудайдыҥ улузына болор шиҥжӱлӱ јаргыга јетет.

GSAM 91Јазыктарды актаар кӱн — јаргы ӧйи

GSAM 91.1Јердеги Агару јерди арутаар Јазыктарды актаар кӱнди јӱӱлдештиҥ кижилери мурун да, эмди де јаргы кӱни деп тӱшӱнет. Олар чачылып јатса да, ол салтанатту кӱнге кӧнӧргӧн эски кызматтыҥ бӱткенин эдерге болбос, андый да болзо оны јаргы кӱни деп тутат. Буны кӧргӧдӧрӧргӧ, баштап Сан-Франциско, Калифорнияда чыккан, Рокки туулардыҥ батыжындагы чын ӱредӱлӱ јӱӱлдештиҥ бичиги «Јӱӱлдештиҥ билдиги» деп аталган бичиктен айдып берейин. 1892 јылдыҥ сентябрь айындагы санында, кийинки сан чыгарга јетире јетинчи ай ла Јазыктарды актаар кӱн келери керегинде јарнама болгон. Јетинчи айды олар Тишри, алтынын Элул деп атайт; онойдоҥ бичик мындый деген: «Элул айы келди, Шофардыҥ [јетинчи айдыҥ биринчизинен онынчы кӱнине јетире тартылчу керней, Забур 81:3-4] алдын ала јетирген ӱни чын ӱредӱлӱ јӱӱлдештиҥ синагогаларында эртен сайын угулат; ол эскерӱ кӱнге ле Јом Киппурдыҥ соҥгы јаргызына бэлеттенерге јакылтайт». Элул, алтынчы ай, бӱдерге јууктап, Тишри, јетинчи ай, ачылар алдында турганда, бу темдек болгон системада јылдыҥ соҥгы јаргызын билдирген кернейди олар он кӱн эртен сайын угар болгон.

GSAM 91Јӱӱлдештиҥ раввининиҥ керелеши

GSAM 91.21902 јылда Сан-Францискодогы улу јӱӱлдештиҥ јӱӱлдеш раввини Изидор Майерс Јазыктарды актаар кӱнди јарлаганда мындый деген: «Бир јылдан ӧскӧ јылга ӧйлӧрдиҥ босогозын аттаганда, израиль кижизи дӱнӱйениҥ јаратылгазын ла Јаратканныҥ текши ӧктӧӧнӱн кату эске алат, кернейдиҥ униле, ӧйлӧрдиҥ тӧрӧлгӧн кӱнин ле улу Падышаныҥ такка олтурганын эскерип, той ӧткӱрерге чакырылат. Ошол кернейдиҥ уну, Шофар, оны ӧткӧн јылдагы иштерин кийн кӧрӧлӧп шинжилеерге де чакырат; Ӱргӱлјик Јаргы јаргыныҥ ширеезинде отурганда, ол калтырап, Оныҥ бастыразын кӧрӧр кӧзиниҥ алдында турат».

GSAM 92.1Јӱӱлдештиҥ храмындагы кызматта Агару јер јылына бир катап арулаткан болгонын Даниил тӱшӱнген болор: 2300 кӱнниҥ бӱдеринде Агару јерди арутаары јыл сайынкы темдек болгон кызматтан ӧскӧ бир неме болор керек. Кудай судурларда белгилерди колдонгондо, берилген ӧй «бир кӱн — бир јыл» деп саналзын деп улузына мурун јакылтаган.30 Онойдоҥ бу 2300 кӱн Христос кӧктӧги Агару јерде улу серкпе јалчызы болуп иштеген иштиҥ бӱдерине — буруларын јарт айдып, керектери кӧктӧги Агару јерге апарылган кижилердиҥ шиҥжӱлӱ јаргызына — јетет.

GSAM 921844 јылда јаргы јары керектӱ болды

GSAM 92.2Ару кижилердиҥ јаргызы качан башталарыныҥ ӧйи табылган соҥ, Судур сӧсте белгиленген Кудайдыҥ иштер тизӱзине јараш, бу јарды берер јол ачылган: «Оныҥ јаргы ӧйи келди». Эске ал: бу ӧй табылган бойынча эле јар айтылзын деген сӧс јок, мурун «бӱтӱрӱп јабылган» јарык ачык болзын деген сӧс. Бу иш бӱткенин ачык кӧрӧбӱс. Кийинки бӧлӱктерде Экинчи катап келериниҥ јары качан јарланары Кудайла чокым белгиленгени, анан ол јар дӱнӱйеге чындап јеткени кӧрӱнер.

Notes

  1. Даниил 12:8-10. ↩
  2. Даниил 8:17. ↩
  3. Даниил 12:4. ↩
  4. Второзаконие 29:29. ↩
  5. Наум 3:2. ↩
  6. Наум 1:5-9. ↩
  7. Наум 2:3-5. ↩
  8. Иоиль 2:1. ↩
  9. Софония 2:1-3. ↩
  10. Даниил 11:35. ↩
  11. Даниил 12:7. ↩
  12. Аян 11:3. ↩
  13. Аян 11:7-9. ↩
  14. Андерсонныҥ *Англи Библияныҥ јылнамалары*, 494 б. ↩
  15. Томас Диктиҥ *Јуртты јаҥыртары керегинде* бичиги, 154 б. ↩
  16. Тьердиҥ *Француз революциязы*, 2 том, 371 б. ↩
  17. Ол эле, 338 б. ↩
  18. Ол эле, 365 б. ↩
  19. Аян 11:11, 12. ↩
  20. Даниил 8:14, ↩
  21. Даниил 12:6-8. ↩
  22. Даниил 12:13. ↩
  23. Даниил 12:8, ↩
  24. Даниил 12:9, ↩
  25. Матай 6:10. ↩
  26. Матай 2:1-диҥ четинде берилген јыл. ↩
  27. Аян 14:6-7. ↩
  28. Матай 28:19-20. ↩
  29. 1 Петир 4:17. ↩
  30. Санак 14:34; Эзекиил 4:6. ↩

Note

Back