24-чи бажалык — Ӧскӧ дӧ судур сӧстӧрдиҥ бӱткени
GSAM 376.1«Эмди бу кӱннеҥ арыгызын сананып кӧрӱгер; тогузынчы айдыҥ јирме тӧртинчи кӱнинеҥ, Ээбистиҥ мӱргӱӱл туразыныҥ тӧзӧгӧзи салынган кӱннеҥ ала, сананып кӧрӱгер. Ӱрен эмди де амбарда бар ба? Эйе, јӱзӱм де, инжир агаш та, гранат та, зайтун агаш та эмдиге јетире јиилек бербеген. Бу кӱннеҥ ала Мен слерди алкаарым.»1
GSAM 376.2Ӱчинчи ангелдиҥ јары башталган ӧйинеҥ ала бек ле токтобой ичкерлегенин Зоровавель мӱргӱӱл тураныҥ тӧзӧӧчи тажын салган кӱннеҥ ала оны ээчий келген јеткилге ле тӱҥдештирип болор.
GSAM 376Коркыду кӧрӱнген келер ӧй
GSAM 376.3Еврей албаты акчазы да, амбарларында ажы да јок болуп турарда, Ээбистиҥ мӱргӱӱл туразын тударга кычырылганда, кижиниҥ кӧзиле кӧргӧндӧ, бу иш коркыду кӧрӱнген. Олор бӱдӱмјиле кычыруга кирип, ишти кӱӱнзеп баштаганда, јеткилге берип турган Кудайдыҥ колы олорго кӧрӱнген. Бу ӱчинчи Јардыҥ баштапкы ӧзӱминдеги учуралдарды кӧрӱп чыксабыс, Оныҥ јолын талдап алган улусты башкарып турган колды танып кӧрӧбис. Олордыҥ јӱрӱминде шыра бар да болзо, Кудай Ӧзиниҥ албатызын ла ишин кичееп турганы Ого бӱдӱп турган улуска кажы ла ӧйдӧ јарт билдирет.
GSAM 376Кижиниҥ кылык-јаҥын јартаган Керелеш
GSAM 376.41862 јылдыҥ 24 ноябринде Мичигандагы Гринвиллде јаткан Уильям Уилсонныҥ туразында, ол јууктагы Суббот кӱн керегинде чындыкты алган улуска эки серкпе тӧзӧӧр учурлу, бир ӧйдӧ эки јуун ӧткӧн. Бир ӧрӧӧндӧ Гринвилл серкпезиниҥ јуунын Серкпениҥ башчызы Уайт ла оныҥ эжи башкарып турган, ӧскӧ ӧрӧӧндӧ дезе Уэст-Плейнс серкпезиниҥ јуунын Серкпениҥ башчызы Байингтон ло мен башкарып турганыс. Бис бир ӧрӧӧндӧ баштапкы керектерле иштеп турарыста, ӧскӧ ӧрӧӧндӧ Уайт абакай Керележин айдып турганын угуп турганыс. Бистиҥ ишисте бир канча кӱчтӱ керектер учураган. Онойдо эҥ ле керек ӧйдӧ Уайт абакай эжикти ачып, мындый айткан: «Лафборо карындаш, бу јуулган улусты кӧрӱп, мындагылардыҥ кемизине Керелештерим барын билип турум. Слер белен болгондо, мен кирип, айдып берерим». Бу бистиҥ болушка керек ӧйис болгон учун, ол ичкери кирген. Серкпениҥ башчызы Байингтон ло менеҥ ӧскӧ, ол ӧрӧӧндӧги ӱч ле кижиниҥ адын билген. Ӧскӧлӧри ого таныш эмес болгон; Кӧрӱлтеде ого кӧргӱзилгенинеҥ башка, ол олорды качан да кӧрбӧгӧн.
GSAM 377Прэтттиҥ јӱрӱми јарталганы
GSAM 377.1Ол айдарга туруп, мындый деген: «Айдар сӧзимди айдып турарымда, аттарыгарды билбегеним учун, слерди тыш кеберигериле јартап айтсам, мени таштагар. Слердиҥ чырайыгарды кӧргӧнимде, Ээбис слер керегинде меҥе кӧргӱзерге кӱӱнзегени санаама кирет. Булуҥда отурган бир кӧстӱ ол эр кижи [кем де: „Оныҥ ады Прэтт“, — деп айткан] бойыныҥ бӱдӱмјизи керегинде бийик сӧстӧр айдат, диндар кижи болуп кӧрӱнерге кичеенет, је эмдиге јетире Кудайга баштанбаган. Оны эмдиги айалгазында серкпеге албагар, нениҥ учун дезе ол христиан эмес. Оныҥ эжи айылда одын јарып, мааланы кичееп, ӧскӧ дӧ иштерди эдип турарда, ол кӧп ӧйин устаканалар ла лавкаларда иш јок јӱрӱп, чындыктыҥ ӱредӱзи керегинде тартыжып ӧткӱрет. Ол сада-садыш керектеринде берген сӧстӧрин бӱдӱрбейт. Айылдаштары оныҥ диндарым деп айткан сӧстӧрине бӱтпей јат. Эмдиги айалгазында ол дин керегинде бир де сӧс айтпай турган болзо, динниҥ ижине артык болор эди».
GSAM 378Барр карындаш сӱӱнген
GSAM 378.1Ол оноҥ ары мындый айткан: «Бу карган карындаш [ол оны кӧргӱскенде, кем де: „Барр карындаш“, — деген] меҥе ол ӧскӧ эр кижиге ӧтӱре турган кижи болуп кӧргӱзилген. Оныҥ јӱрӱми башкаларга јакшы ӱлгӱ болот, ол берген сӧстӧриниҥ бастыразын бӱдӱрерге кичеенет ле билезин јакшы азырап јат. Ол ишти бузуп, каршу јетирбейин деп коркып, айылдаштарына чындык керегинде айдарга арай ла батынбай јат. Ээбис оныҥ јазыктарын таштаар кире канайып аҥдый ӧрӧскӧндӱ болорын ол билбей, бойын серкпеге кирерге де келишпес деп бодоп јат». Оноҥ ого айткан: «Барр карындаш, слер билген јазыктарыгардыҥ бастыразын ачык айдып ӧкӱнгенигерди ле Ол слердиҥ јазыктарыгарды эбак таштаганын Ээбис меҥе слерге айдарга јакыган. Слер ого бӱткен ле болзоор». Карындаштыҥ чырайындагы кунукчыл тӱс тӱрген јоголгон. Ол ӧрӧ кӧрӱп, јымжанып, ак санаазыла: «Ол таштаган ба?» — деп сураган. «Эйе, — деп Уайт абакай каруузын берген. — Меҥе слерге мындый айдарга јакылган: „Келигер, серкпеге кожулыгар; эп болзо, чындыкты болужып сӧс айдыгар. Ол јакшы туза јетирер, нениҥ учун дезе айылдаштарыгар слерге иженет“». Ол: «Онойдо эдерим», — деп каруузын берген.
GSAM 378.2Оноҥ ол: «Прэтт бир ӧйгӧ Барр карындаштыҥ эмдиге јетире турган айалгазына тӱҥей айалгада турган болзо, ол ого тузалу болор эди», — деген.
GSAM 378.3Онойып, серкпени тӧзӧп турганыста, бисти кӱчиркеткен бир шылтак јоголгон. Оныҥ Керележи айтылганча, бис Баррды серкпеге кожуларга јӧпсиндирип болбой турганыс; ӧскӧ јанынаҥ, Прэттти аларга улустыҥ бастыразына јуугы удура турганын кӧргӧнис. Је бир де кижи не учун удура турганын айдарга батынбаган.
GSAM 378Биле ичиндеги кӱнзек јоголгон
GSAM 378.4Оноҥ ол ӧрӧӧнниҥ бир јанында отурган, сары-кызыл ӧҥдӱ эр кижиге эрмектенген; оноҥ ӧтӱре башка јанында отурган јука чырайлу ӱй кижини кӧргӱзип, олорго ӧбӧгӧн лӧ эмеген деп эрмектенген. Олордыҥ кемизи де чындыкты алардаҥ озо, озогы јӱрӱмдеринде болгон бир канча керектерди ол јартаган. Ол бу керектерди Шайтан ӱй кижиниҥ санаазында тыҥ јаанадып кӧргӱскени учун, ол сагыжынаҥ айрылган деп айткан. Уайт абакай мындый деген: «Бу ӱй кижи сагыжынаҥ айрылган улустыҥ эмдӱреринде бир јыл болгон деп мен кӧргӧм. Је сагыжы јазылгандаҥ бери, ол бойыныҥ санаазын база ла бу кӱнзекке кыйнадып јат. Бу оныҥ ӧбӧгӧнин тыҥ ачындырган. Ӧбӧгӧни эжине чын турганын ла эжиниҥ оны онойдо бойынаҥ ыраадар шылтагы јогын кӧргӱзерге, колынаҥ келгениниҥ бастыразын эткен».
GSAM 379.1Бир ле кеземде эжи ӧрӧӧн ажыра јӱгӱрип келип, тизеленип, ӧбӧгӧнинеҥ бойын таштаарын сураган. Бу улус ол јерде база таныш эмес болгон, олордыҥ озогы јӱрӱми керегинде кем де билбеген. Је олорло артык таныш улус олор бир биринеҥ ыраап јӱргенин билген, је оныҥ шылтагын билбеген.
GSAM 379Елисей ле Азаилла тӱҥей учурал
GSAM 379.2Уайт абакай Керележин айдып божогон соҥында, серкпени тӧзӧӧр иш удабай бӱткен. Барр чын јӱрегинеҥ биригӱге кирген, Прэтт дезе алынбаган. Јуун божогон ло до, экинчизи тыҥ кызынып мындый айткан: «Слерге айдадым: бу улусла кожо јӱрӱп, эки чырайлу болорго кичеенгени туза јок; слер оны эдип болбозыгар».
GSAM 379.3Ӱстинде айтылган учуралдагы кылык-јаҥдыҥ јарталганы, Елисей судурчыныҥ ӧйиндеги бичилген тӱҥей учуралды бистиҥ санаабыска тыҥ киргизет:2 Сирияныҥ кааны Венадад бойыныҥ оорузынаҥ јазылар ба деп сурадарга, јалчызы Азаилди Елисейге ийген. Елисей Азаилдиҥ айалгазы керегинде кӧргӧн болгон. Ол кижи оныҥ алдына келип, ол оныҥ чырайын кӧргӧндӧ, бастыразы оныҥ санаазына јарт кирген.
GSAM 379Серкпениҥ башчызы Уайтты паралич урган
GSAM 379.41865 јылдыҥ 16 августында, средада, Серкпениҥ башчызы Уайтты, тыҥ артык иштегенинеҥ ле уйкузы јетпегенинеҥ, паралич урган. Бистиҥ улустыҥ ортозында су-кадыкты јакшыртар тӧзӧмӧлдӧр ол ӧйдӧ тӧзӧлбӧгӧн учун, оны Нью-Йорктогы Дансвиллге, «Туу јантыктагы бистиҥ турабыс» деп тӧзӧмӧлгӧ апарган. Оныҥ эжи ле бу бичиктиҥ бичиичизи оныла анда 14 сентябрьдеҥ 7 декабрьге јетире болгон. Ол тӧзӧмӧлдӧги эмдеери ого ас ла болуш јетирген учун, бис Нью-Йорктыҥ Рочестер городыныҥ Лейк-Вью деген јеринде јаткан Брэдли Ламсонныҥ айылчыларды јакшы уткуган туразында јадарга барганыс. Анда ӱч неделе кире турганыс. Мэнде бир канча ай ӧткӱрип, бу городко эмди ле јанып келген Серкпениҥ башчызы Ј. Н. Эндрюсла бу јерде јолукканыбыска сӱӱнгенис.
GSAM 380Серкпениҥ башчызы Уайт учун мӱргӱгени
GSAM 380.1Серкпениҥ башчызы Эндрюстиҥ ле Ортонныҥ билелери кажы ла кӱн тӱштеҥ соҥ бистерле биригип, Серкпениҥ башчызы Уайтла кожо ло оныҥ учун мӱргӱп турган. Бу 25 декабрьге јетире улалган. Ол Рождество кӱнинде тыш јанындагы телекей сӱӱнчилӱ оюндар ла той аштарла толуп турарда, Рочестер серкпези оны Серкпениҥ башчызы Уайт учун маазым тудуп, мӱргӱӱр кӱн деп ӧткӱрген. Бистиҥ јуундарыбыс эртен тура да, тӱштеҥ соҥ до, Јаҥы Мейн оромындагы Серкпениҥ башчызы Эндрюстиҥ туразында ӧткӧн. Эҥирде дезе, озодо Серкпениҥ башчызы Уайтла кожо мӱргӱп јӱрген улус, оныла база катап Ламсонныҥ туразында јуулган.
GSAM 380Рождество тӱнинде берилген Кӧрӱлте
GSAM 380.2Ол эҥирдеги јуун кӱчтӱ болгон. Серкпениҥ башчызы Уайтка улу алкыш берилген, Уайт абакайга дезе кайкамчылу Кӧрӱлте берилген, ого анда кӧп немелер кӧргӱзилген. Олордыҥ ортозында Серкпениҥ башчызы Уайтка, су-кадыгы јазылзын деп, ого болуш эдерге Ӧзиниҥ колын мындый јарт сунган Кудайга бӱдӱмјизин ишле кӧргӱзер учун, канайда эдери керегинде ӱредӱлер болгон.
GSAM 380Шайтанныҥ табарузын озолодо айтканы
GSAM 380.3Серкпениҥ башчызы Уайт учун мӱргӱп јӱрген улуска Уайт абакай мындый айткан:
GSAM 380.3«Шайтанныҥ амадаганы мениҥ ӧбӧгӧнимди јоголтып, оны кӧргӧ тӱжӱрер болгон. Бу чын јӱректеҥ чыккан мӱргӱӱлдердиҥ болужыла оныҥ кӱчи сындырылган. Кудайдыҥ бу јалчызы учун ӱч неделе туркунына токтобой чын јӱректеҥ мӱргӱген бу јуулган улуска Шайтан ачунып, эмди олорго кӱчтӱ табару эдерге шӱӱнген деп меҥе кӧргӱзилген. Меҥе слерге мындый айдарга јакылган: „Слерге не де учурап келзе, ого белен болор учун, Кудайга јуук јӱрӱгер“».
GSAM 381Ј. Т. Ортонныҥ озолодо сезингени
GSAM 381.11866 јылдыҥ 1 январында Серкпениҥ башчызы Уайт ла оныҥ билези поездле Мичигандагы Бэтл-Крикке атанган. Мен кыштыҥ арткан ӧйин Нью-Йорктыҥ кӱнбадыш бӧлӱгинде ӧткӱргем. Кӧрӱлте берилген ол ло эҥирдеҥ ала, Ј. Т. Ортон бойыныҥ јӱрӱмине јеткер бар деп сезинген, је оныҥ кайдаҥ келерин билбеген. Бу сезингени керегинде ол бир канча кижиге айткан. 4 марттыҥ эҥиринде, Неделениҥ баштапкы кӱнинде, ол эки кӱндиҥ јуунына киришкен Пармадаҥ Рочестерге јанган. Оныла кожо Э. Б. Сандерс (эмди, 1905 јылда, Калифорниядагы Сан-Хоседе јаткан) болгон. Олор город ажыра база бергенде, Ортон оны эҥ ле јарык оромло базарга сураган. «Нениҥ учун дезе, — деп ол айткан, — мени кем де ӧлтӱрерге кичеенерге тургандый мен ӱзӱги јок сезип турум». Је оныҥ јӱрӱмин кем ӱзерге кӱӱнзегенин ол бойы да бир де билбегендий болгон.
GSAM 381.2Мен 7 мартта Пармадаҥ Рочестерге јанып келип, Ортонныҥ кӱйӱзи Ламсонныҥ туразында токтогом. Айдыҥ 8 кӱнинде ол ло Ортон абакай бистерге айлалап келген. Анда бис эртенгизин эртен тура поездле Эри округындагы Ланкастерге барар деп келишкенис; анда мен оныҥ јаҥыс уулыныҥ ӱйленгенин алкаар учурлу болгом. Ол кӱнди бис јакшы ӧткӱргенис, је ол сӱре ле сагышту кӱн болгон.
GSAM 381Ј. Т. Ортонды ӧлтӱргени
GSAM 381.3Олор эҥирги 5 часта Ламсонныҥ туразынаҥ барган. Эҥирги 7:30-да дезе бир элчи келип, Ортон аттарын кичееп, бойыныҥ ат туразында турарда, оныҥ ӱстине кем экендиги билинбеген бир кижи казыр табару эткенин биске јетирген. Бис анда тӱргендеп барып, оныҥ бажына темирле курчалган абраныҥ казыгыла кату соккон, ол дезе сагыш јок јаткан деп билгенис. Ол ол тӱн 12:35-те ӧлгӧн. Бу казыр керекти кем эткени бӱгӱнге јетире билинбес. Бу акча учун эдилбегенине чын ла бӱдӱп болор, нениҥ учун дезе карманындагы чазына да, ичинде 45 долларлу капчыгына да тийбеген. Бу Ортон абакайга тыҥ оор согулта болгон, оныҥ јетирген ачынаҥ ол качан да јазылбаган. Оныҥ су-кадыгы тӱрген начарлап, ол ӧбӧгӧниниҥ кийнинде узак јӱрбеген.
GSAM 382Ол Рождестводо айтылган судур сӧстиҥ бӱткени
GSAM 382.1Ол ундыбас Рождество эҥиринеҥ бир канча ай ӧткӧн соҥында, ол ӱч неделедеги мӱргӱӱлге киришкен тогус кижиниҥ алтузы кӧрлӧринде болгон. Онойып ӧскӧ дӧ бир судур сӧс сӱре ле кайкамчылу болуп бӱткен.
GSAM 382Ижениши јоголгон кижиге болуш
GSAM 382.21866 јылдыҥ 12 декабринде эртен тура эрте, Индианадагы Норт-Либертиде јаткан Элиас Стайлз мениҥ турама келип, оныла кожо ол јерге барарын сураган. Ол бойында бир де ижениш артпаган деп бодоп, чӧкӧп калган Јеймс Харвиге, арга бар болзо, болуш јетирерге кӱӱнзеген. Уайт абакайга берилген калганчы Кӧрӱлтеде сӱре ле кӧп неме кӧргӱзилгенин ле кӧп кижилердиҥ айалгазы судурлап ого ачылганын билип, мен ого мындый айткам: «Уайт эје оныҥ айалгазы керегинде нени де кӧргӧн болор. Онойдо болзо, ол оны бичип берзе, бу мениҥ ого айдар кажы ла сӧзимеҥ кӱчтӱ болор».
GSAM 382.3Бис ол ло тарыйын ого барганыс. Харвиниҥ айалгазы керегинде ого бир де сӧс айтпай, мен сурагам: «Уайт эје, слерге берилген Кӧрӱлтелердиҥ бирӱзинде Јеймс Харви карындаштыҥ айалгазы керегинде кандый бир јарык берилген бе?» «Эйе, берилген, — деп ол айткан. — Бир канча кӱннеҥ бери оны бичип, ого ийерим керек деп сезип јӱрӱм». Оноҥ ол биске бойыныҥ кӧргӧнин айдып баштаган. Мен айткам: «Мен эртен тура ого кӧрӱжерге барарым. Слерге кӧргӱзилгенин бичип берзеер, мен оны ого апарарым». Онойдо келишкен соҥында, бис оныҥ јанынаҥ чыгып, эҥирде ойто келгенис. Ол бичиирин божодып, биске јакшылык эдип, оны угуза кычырып берген.
GSAM 383Керелеш: Ӱзӱлӱп калган Джеймс Харви ӱчӱн
GSAM 383.1Керелеште мырза Харви су-кадыгы ӧтӧ кӱчсӱз болор айалгага келери, Шайтан оны ӱзӱлӱп калганына тӱртерге албаданары, оныҥ ӱчӱн килемји јок, ишинде ӱмӱт јок деп санатканы турганы ачык айтылган. Але ол оныҥ ӧткӧн ӧмӱриниҥ јастыраларын тӱзедерге колынаҥ келгениниҥ ончозын эткенин, Кудай оны кечиргенин кӧргӧн. Дагы, ол ӧзин ӧлтӱрерге сыналган кезде, Кудайдыҥ ангелдери оныҥ тегерегинде учуп јӱргенип, Кудайда ла асманда ӱмӱт барын кӧргӧзӧри кӧрӱлген. Керелеште ондый ок јӱректи соодор ла кӱӱн-санааны кӧдӱрӧр кӧп сӧстӧр болгон.
GSAM 383.2Бу бичик мениҥ колымда турганда, эртенги кӱнӱбис Норт Либертиге атандыбыс. Јолдо мырза Стайлз меге мырза Харви мени кӧрӧргӧ кӱӱнзейт, але мениҥ оныҥ ӱчӱн бир де ӱмӱт сӧзим јок болор деп айдат деп айтты. Оны кӧргӧнӧмдӧ, оныҥ иши бӱткен, ол адашкан кижи деп, оныҥ сӧзине мен де јӱзӱн јӧпсӧрӧрӧм деп айтты. Анан эски ӧйдӧги Или сыкту, Кудайдыҥ сандыгы алынганын укканда, чалкасынан јыгылып ӧлӧр деп айтты.
GSAM 383.3Бис мырза Харвиниҥ ӱйине кӱнӱс саат 3-те јеттибис. Оны кӧрӧрӧмдӧ: «Карындаш Харви, кандый?»—деп сурадым. Ол ӧтӧ кейиштӱ ӱнле: «Адаштым! адаштым!! АДАШТЫМ!!!»—деп айтты. «Јок! Сен адашпаган. Сениҥ ишиҥде ӱмӱт бар!»—дедим. Ол мениҥ ӧстӧй јооптогонымды кӧргӧндӧ, јымжак ӱнле: «Ӱч аптадан бери меге ӱмӱт јок, мен адаштым деп санап јӱрдим. Бӱгӱн мында келип, фермадаҥ калага кирип, тегерменниҥ кӧлиндеги кӧпӱрӱктеҥ ӧткӧнимде, бир неме меге: “Сен адаштыҥ! Сениҥ ӱчӱҥде ӱмӱт јок! Тегерменниҥ кӧлине секирип тӱш те, ӧзӱҥди сууга чӧктӱр!”—деп тургандый болды. Мен ондый этсем, Христос ишине сӧгӱш келтирер деп санап, ӧзӱмди ӧлтӱрӱӱден токтодым»,—деди.
GSAM 384Куткарылу тез келди
GSAM 384.1«Јок, Карындаш Харви, сен адашпаган!»—дедим. «Мениҥ колымда асмандаҥ келген керелеш бар, сениҥ адашпаганыҥды айдат!» Ол: «Андый болзо, угайын»,—деди. Мениҥ колыма бир де сӧс берилбегенин алдан ала айдып, керелешти ого окуп бердим. Окуп бӱткӱремде, оныҥ јӱзи кӱлӱмзиреп јарыды: «Анда меге ӱмӱт бар экен. Мен Тӧрӧгӧ бӱдӱп турум»,—деди.
GSAM 384.2Окуп бӱткен соондо, бис мӧргӱӱлеп алдык. Ол мӧргӱӱден ӧзгӧрӧлӧ, кӱӱн-санаазы јайылган кижи болуп турды. Ол бичикте ӧткӧн ӱч аптадагы санаазыныҥ иштешкенин ӧзӱ айдып береринеҥ де так айдалып турганын айтты. Ӧстӧй Кудайдыҥ сӱӱжи бу аай-јолло бу карындашты ӱзӱлӱп калганынаҥ кӧдӱргӧнинде кӧрӱнди.
GSAM 384Иштиҥ талазы кеҥиди
GSAM 384.31868 јылга јетире Јетинчи кӱнниҥ адвентисттериниҥ иштеер талазы Америка Кошмо Штаттарында ла, оныҥ да Миссури штадыныҥ тӱштӱк кыйузынаҥ тӱндӱк јанында ла Миссури суузыныҥ чыгыш јанында јаткан бӧлӱгинде ле болгон. Иш талаларын ла ишти бӧлӱштӱрӱӱни кӧрӧргӧ Текши конференцияныҥ Бэтл-Крик, Мичиганда 28 майда болгон сессиязында, Калифорнияга эки ишчи ле ӧлчӧми алтымыш фут болгон чадыр јиберерге чечилди. Пресвитер Д. Т. Бордо ла бичӱӱчи ол јылдыҥ 18 июлинде Сан-Франциского јеттибис.
GSAM 384Калифорния миссиязы ачылганы
GSAM 384.4Калифорния миссиязы ачылганына улаштыра Судурлаар јайалтыныҥ иштеги пайдазын јакшы кӧргӧзӧр бир ишти айдарым келеди. Павел судурлаар јайалта кирген рухтуҥ јайалталарын айдып, олор «ару кижилерди тӧзӧдӧргӧ, јалчы ишти иштӧӧргӧ, Христостыҥ денезин тӧзӧдӧргӧ» берилген деп айткан.3 Ару кижилерди тӧзӧдӧрдиҥ эҥ јӧндӧм јолы—олорго адашкан јолдорын кӧргӧзӧп, олорды таштап, Тӧрӧбӱстиҥ Иисус Христостыҥ баалуу канында кӧнӱп аруланарга јӧндӧӧ. Бу максатка јетире эмдиги чындыктыҥ ишине улаштыра јалчы иштиҥ ишинде Судурлаар јайалта аркалуу јӧмӧш баштапкы ӧйдӧҥ бери берилип, Тӧрӧниҥ јалчыларыныҥ иштешкен аайындагы кемчиликтерин кӧргӧзӧп, башка аай иштесе, кижилердиҥ јандарын кӧндӱрӱӱде јакшырак болорын кӧргӧзӧт.
GSAM 385Калифорнияда канайда иштӧӧ керегинде керелеш
GSAM 385.1Калифорнияга јеткенистеҥ кийин кӧп ӧтпӧй, Уайт абакайдаҥ бичик алдыбыс. Ол бичикте 12 июнь, јума кӱнӱниҥ кечинде Бэтл-Крикте кӧргӧн кӧрӱлтезин айдып берген; ол кӱн бис Калифорнияга атанар алдан ала Нью-Йорк штатындагы Ланкастерде ӧткӱрген кӱн болгон. Ол Калифорнияда болуп кӧрбӧгӧн, јурттыҥ јӱрӱмин јеке билбеген. Ол ӧйдӧ Миссури суузыныҥ ары јанында да болуп кӧрбӧгӧн. Ол јерде болгон немелер керегинде билгени—Тӧрӧ ого ачып берерге јакшы кӧргӧн немелер ле болгон.
GSAM 385.2Оныҥ бичигиндеги ӱредӱде ол Калифорния јуртыныҥ кеҥ, ачык аайын, ле олордыҥ арасында тар, «тыйын санап» иштӧӧниҥ не болорын кӧргӧзӧт. Калифорния јуртына јар айдарда, олор иштеген кеҥ кӱӱн-санаага јууктап, ле ысырапчы аайда эмес, кеҥ јӱрекпен јуукташ керек.
GSAM 385Озолондыра айдылган ийгилик келди
GSAM 385.3Эми Калифорнияда иш башталганынаҥ бери ӧткӧн отуз јети јылды артка кӧрӱп, ол ӧйдӧги јурттыҥ айалгазын, керелеш албасак, ишти канайда иштээр эдибисти, ле берилген ӱредӱни тутканыбыскаҥ чыккан јемишти кӧрӧрӧмдӧ, Судурлаар јайалта аркалуу алган ӱредӱ биске јалчы иштиҥ ишинде болушпаган болзо, ишибис бир јылда ӧзӧринеҥ ӱч айда артык ӧскӧнин айдарым келет. 1871 јылдыҥ јазына јетире, Сонома округындагы иштиҥ јемишинеҥ Суббот кӱнди агару тудар кижилердиҥ беш серкпези тӧзӧлгӧн.
GSAM 386Сан-Францискодо баштапкы чадырдагы јуун
GSAM 386.1Ол јылдыҥ июнь айында бис биринчи катап чадырыбысты Сан-Францискодо тиктибис. Пресвитер Бордо чыгышка кайткан соонда, Мичигандаҥ башка бир ишчи оныҥ ордына јиберилди. Ол 17 июньда јетти де, калада мениҥ бирле иштӧӧгӧ киришти. Чадырда бир нече апта иштеген соондо, бис јалданган залдарда 1 декабрь, 1871 јылга јетире јууныбысты ӧткӱрип турдыбыс. Бу иштиҥ јемишинеҥ Сан-Францискодо элӱӱнеҥ артык кижи јарды кабыл алды.
GSAM 386Калифорниядагы иштиҥ ичиндеги сыналулар
GSAM 386.2Бу кӱнге јетире Калифорниядагы сыналуларыбыс кӧпчӧлӧ сырттагы ӧштӱӱлердеҥ келген. Эми бистиҥ улуска башка аайдагы, сакыбаган бӱдӱмјиниҥ сыналузы келди. Бирге иштеген ишчи мен оныҥ ӧзӱне де, ишке де сӧгӱш келтирер деп ишенген јӱрӱмди таштабай турды. Калада биске ачу ӧштӱӱлер бар болгон; олор бис иштиҥ ар бир кыймыгын кӧрӱп, ишибиске јамандык келтирерге ар бир јӧнсӱз ишти пайдаланарга јазап турган. Оныҥ ӱчӱн апостолдыҥ «јамандыҥ ар бир кӧрӱнӱжинеҥ качкыла» деген ӱгӱзин тутканыбыс ӧтӧ керектӱ болды.
GSAM 386Кербез эркиндиктиҥ коркунучы
GSAM 386.3Мен ол карындаш ӧзӱниҥ јӱрӱминде чын кӱнӧӧ этти деп айтпадым. Але ӧштӱӱлер оныҥ ӧзӱ кӱнӧӧ јок деп санаган ишинеҥ ӧзӱне пайда чыгар деп санадым. Ол иште, анчада ла ӧзӱ иштеп турганында кӱнӧӧ јок деп мойындалганы ӱчӱн, «кӧӱнӱмдӧгӱн этерге укулуум бар» деп турды. Ӧстӧй иштер 23 январь, 1872 јылга јетире уланды. Ол кӱн мен Сонома округынаҥ Сан-Франциского барып, ол јерде ишти канайда токтотсо болорын кӧрӧргӧ атандым.
GSAM 387.1Бу ӧйгӧ биске ӧштӱӱлер оныҥ јӱрӱмин, мен корккондый, пайдаланып турган. Ол «олордыҥ иши эмес» деп, ӧзӱниҥ санаазы барын, олордыҥ сӧстӧрине карабай, кӧӱнӱмдӧгӱн кала кӧчӧлӧринде, кӧӱнӱмдӧгӱн кижилерле јӱрӱп болорын кӧргӧзӧргӧ турды. Мен јеке ӱгӱрлик аркалуу бу јӱрӱм јарабасын, ондый кербез кӱӱн-санаа јамандыка баратаныҥ кӧргӧзӧргӧ тырыштым. Оныҥ досторы бар болгон; олор оны кату јӧмӧп турган, айрымдары оны андан ары сӧгӱшке кирер јӱрӱмди ала баштаган. Серкпениҥ кӧп бӧлӱги оныҥ адашкан јолыныҥ јамандыгын кӧрӧлӧп, ишти сӧгӱштеҥ куткарарга мен эдерге турган аракетке јӧмӧжӧргӧ јазап турган.
GSAM 387Тергеп кӧрӧр јуун белгиленди
GSAM 387.2Ӧстӧй иштер 27 январь, Суббот кӱнӱнде турган. Ол кӱн ишти тергеп кӧрӧр, серкпе јамааты бу кербез кӱӱн-санаа келтирер сӧгӱштеҥ ӧзӱн куткарарга чечимчил иш этер керек деп чечилди. Айалганы ла серкпе болуп бу ишке улаштыра милдетибисти кӧрӧргӧ јуун 28 январь, Неделениҥ баштапкы кӱни, эртенги саат 9-да башталсын деп белгиленди. Кӧрӱнӱп турганына кӧрӧ, ол серкпе бӧлӱнерге јӧнӧп турган. Ол тӱнниҥ кӧп бӧлӱгин Кудайга, биске јӧмӧжӧрин деп мӧргӱӱлеп ӧткӱрдӱм.
GSAM 387Бичилген кӱнӧӧни мойындаш
GSAM 387.328-иниҥ эртенинде јуунга атанарымда, јаткан јеримниҥ јанында кӧчӧдӧ бирге иштеген ишчини кӧрдӱм; ол ыйлап турган. Ол: «Карындаш Лафборо, мен бӱгӱн јуунга барбайм»,—деди.
GSAM 387.4«Јуунга барбайсыҥ ба?»—дедим. «Бу јуун сениҥ ишиҥ керегинде.»
GSAM 388.1«Оны билем»,—деди ол,—«але мен тӱӱра эмесмин. Меге улаштыра сен алган јериҥ тӱӱра. Мында серкпеге бичип бӱткӧн кӱнӧӧни мойындаган бичигим бар; оны ал да, олорго окуп бер. Мен анда болбозом, сага да, мени јӧпсӧрӧргӧ јакын турган кижилерге де јакшы болор.»
GSAM 388.2«Кечеҥ бери сениҥ ишиҥде бу улу ӧзгӧришти не келтирди?»—деп сурадым.
GSAM 388Кайкамчылу кӧрӱлте алынганы
GSAM 388.3Ол јооптады: «Кече тӱнде, Суббот кӱнӱ ӧткӧн соондо, почтага барып, Бэтл-Криктеҥ Уайт эжедеҥ бичик алдым. Бу меге бичип берген керелеш.» Оны меге сунуп: «Муну оку, Тӧрӧ мениҥ ишимди канайда кӧрӧтӧнин билериҥ»,—деди.
GSAM 388.4Ол серкпеге, Уайт эже оныҥ јӱрӱмин сӧгӱп керелеш бергенин, ол керелешти чындык болгоны ӱчӱн кабыл алганын айдып береримди сурады.
GSAM 388Кӧрӱлтениҥ иландыргыч кӱчи
GSAM 388.5Бу 10 декабрь, 1871 јылда Вермонт штатындагы Бордовиллде Уайт абакайга берилген кӧрӱлтениҥ бир бӧлӱги болгон. Ол бу карындаштыҥ ишине улашкан бӧлӱгин 27 декабрь, 1871 јылда бичиирге баштаган, але бичикти бӱтӱрӱӱ бир немеге улаштыра 18 январь, 1872 јылга јетире саадалган. Ол ӧйдӧ бичик бӱткен де, Бэтл-Криктеҥ почта аркалуу јиберилген. Ол ӧйдӧ Мичигандаҥ Калифорнияга јер ӱстӱле бичик јетирерге тогус кӱн кирези керектелген.
GSAM 388.6Кӧрӱлтеде Уайт абакайга кӧп неме судурлаар аайда кӧргӧзӧлӧт. Бу ирет те ондый болгон. Кӧрӱлте берилген ӧйдӧ Сан-Францискодо керелеш јеткенде ачык кӧрӱлген немениҥ кӧлӧткӧзи ле бар болгон. Кӱндӧрдиҥ сандарын салыштырганда, Сан-Францискодогу иштиҥ ӧскӧни мурдагы јердеҥ бичилген керелеш јиберилген соондо болгон. Сан-Францискодогу карындаштар бу иштиҥ айалгазын кӧрӧлӧп, бичикти јиберер алдан ала Бэтл-Крикке бир де кижи бичип, Уайт абакайга удура билдирӱ јиберерге ӧйлӧри јетпес деп билип турды; ол ӧйдӧ ондый иштер боло элек болгон.
GSAM 389.1Бу иш ол јердеги карындаштарга ӧтӧ салмакту болуп, кӧрӱлте ичинде Кудайдыҥ кӱчи барын иландырды. Мен Сан-Францискодогу айалганыҥ керегинде Пресвитер Уайтка да, оныҥ абакайына да бир сап бичибедим. Бирге иштеген ишчи де бир неме бичибегенин айтты. Карындаштар: «Ол бичиген болзо, ӧзӱне улаштыра чыккан немелерди айдып бербес эди»,—деди.
GSAM 389Кӧрӱлте канайда бичилгени
GSAM 389.2Кийинирээк бичикти канайда бичип, почтага салганын ары јандаҥ укканыбысда, кӧрӱлтени берген Тӧрӧ оны бичиир ле јиберер ӧйин де карап турганы андан ары ачык болды. Оныҥ ӱчӱн бичик керекти јерге чын ӧйинде јеткен.
GSAM 389.318 январь, 1872 јылдыҥ эртенги ӧтӧ эрте ӧйдӧ Уайт абакай уйкудаҥ ойгонды; ӧрӧ айдылган керелеш оныҥ санаазында ӧтӧ ачык турган. Ол сӧс угуп тургандый ачык сезилди: «Калифорния ӱчӱн бу керелешти дароо бичи, анан эҥ јуукта чыгар почтага сал; ол керектӱ.» Бу сӧс экинчи катап айтылганда, ол туруп, кийимин шашкалактап кийип, бичикти бӱтӱрди. Эртенги аш алдан ала ол оныҥ уулы Уиллиге берип: «Бу бичикти почтага апар, але почта кайырчагына таштаба. Почта башчызына колго бер де, бӱгӱн эртен чыккан почта капка салганын јӧптӧзӱн»,—деди. Уилли кийин оныҥ јакылталарын бир аз кайкамчылу деп санаганын, але сурак сурабай, айтканын эткенин, «бичикти почта капка салганын кӧргӧнин» айтты.
GSAM 389Кудай башкарып турганыныҥ билгизи
GSAM 389.4Ол ӧйдӧ Сан-Францискодогу айалганыбыскаҥ, ол бичикти дал ошол почтага јетирӱӱ кандый керектӱ болгонын јӧнӱл кӧрӧриҥ. Ол кӱндӧ бир кӱнде бир ле јер ӱстӱ почта бар болгон. Бичик 27 январьдыҥ кечинде эмес, 28 январьдыҥ тӱнине јеткен болзо, серкпеде кайгылу бӧлӱнӱш болор эди. Бир нече апта алдан ала, кӧрӱлте берилген бойынча јеткен болзо, серкпе оныҥ кӱчин мындый тӱрген кӧрбӧс эди.
GSAM 390.1Мында Тӧрӧниҥ колы барын кӧргӧзӧр керелеш болгон. Ол бар болгон адашуларды тӧӧп јӧнӧтӧр ӧйгӧ јеткенинеҥ бӧлӧк, карындаш оны кичӱӱлӱ кабылдап, јӱрӱмде тутканы ӱчӱн, јаш серкпеге бирлик ле быжулдык кирерине кӱчтӱӱ јӧмӧш берди.
GSAM 390Кӧрӱлтелерди бичиӱ аайы
GSAM 390.2Бу иш Уайт абакай ӧзӱ кӧргӧн немелерин канайда бичиири керегинде айтканына да кӧргӧзӧт. Ол мындый деген: «Санаама алдан ала кӧргӧзӧлгӧн немелердиҥ ачык сезими менеҥ уйкудаҥ ойгондор болгон учурлар бар. Мен тӱн ортозында бичиктер бичип, олор материкти кесип ӧтӱп, бир иштиҥ кысталыш јерине јеткенде, ишке улу јамандык келерин токтоткон.»4