27-чи бажалык — Ӧскӧ дӧ керелештердиҥ быжуланганы
GSAM 442.1«Иосафат туруп, мынайда айтты: Мени угыгар, эй Иуда ла Иерусалимде јаткан улус! Бойыгардыҥ Кайраканыгар Кудайга бӱдигер, анайда слер бек турарыгар; Оныҥ судурчыларына бӱдигер, анайда ишигер једимдӱ болор.»1
GSAM 442.2Кӧп јылдар мынан озо Судурлаар јайалта ажыра берилген Керелеште, тӱгенчи ӧй јеткелекке, бу чындык керегинде кепке базылган јалбырактар «кӱски јалбырактар чылап таркалар» деп айдылган. Чындыкка бӱдип турган улус бу ишти эдерге кандый бир аайла тӧзӧлбӧзӧ эмезе бириктирилбезе, бу канайда бӱдер деген сурак кӧп улустыҥ санаазында турган. Кудайдыҥ кичеери ажыра эҥ кичинек башталыштардаҥ кӧп саба улу једимдер чыгат; бистиҥ ортодо башталган иштиҥ аайы ӧскӧндӧ дӧ анайда болгон.
GSAM 442Кичинек бичиктер таркадар ла миссионер иштиҥ биригӱзи
GSAM 442.31870 јылга јуук ӧйдӧ Массачусетстеги Саут-Ланкастерде бир канча ак-чек эјелердиҥ эткен ижинен улам Кичинек бичиктер таркадар ла миссионер иштиҥ биригӱзин тӧзӧӧр санаа баштап ла чыккан. Бу эјелер бир канча ӧйдиҥ туркунына бистиҥ бӱдӱмјибисте болбогон башка-башка улуска серкпебистиҥ газеталарын ла кичинек бичиктерин почтоло ийип, оныҥ кийнинде олорго письмолор бичип турган арганы ченеп кӧргӧндӧр. Мынан улам бир канча кижи чындыкты алган. Онызы Серкпениҥ башчызы С. Н. Хаскеллдиҥ санаазына: «Бир канча эје эткен ишти бистиҥ бастыра улузыбыс нениҥ учун эдип болбос?» — деген суракты экелген. Айрыкча 1871 јылдыҥ туркунына бу сурак «Обзор ло элчи» газетаныҥ јалбырактарында бирде ас, бирде кӧп кӧдӱрилген. 1871 јылдыҥ декабрь 29 кӱнинде ӧткӧн Текши конференцияныҥ аҥылу јуунында Серкпениҥ башчызы Хаскелл бойы туружып, бу кыймыгуныҥ ишке кандый туза экелерин јартаган. Ол тушта кичинек бичиктер таркадар биригӱлер тӧзӧӧрин јӧптӧгӧн јӧп чыгарылган. Андый биригӱлерди тӧзӧӧр пландарды бӱдӱре ӧткӱрерге Серкпениҥ башчылары С. Н. Хаскелл, У. Х. Литлјон, Ј. Н. Эндрюс, Ј. Х. Уэггонер ле И. Д. Ван Хорн комитетке тудулган.
GSAM 443.1Бу кыймыгу Јарды таркадар иште јаҥы ӧйди баштаган. Ого јетире чындыкты ӱредери дээрлик ле тирӱ сӧслӧ јарлап турган ӱредӱчиниҥ ижиле бӱдӱп турган. Бир канча јылдардыҥ туркунына Серкпениҥ башчызы Хаскелл Кичинек бичиктер таркадар ла миссионер иштиҥ биригӱзи једимдӱ болзын деп, пландарды шиндеп, ишке кийдирерине сӱреен тыҥ албаданган. Бу јолдо ол чындап ла баштапкы јол ачуучы болгон деп айдары — оныҥ ижин чын баалаганы. Штаттардагы Кичинек бичиктер таркадар ла миссионер иштиҥ биригӱлери керегинде ле эмес: 1878 јылда Бэтл-Крикте јуулган Текши конференцияга текши (кийнинде Калыктар ортозындагы деп адалган) Кичинек бичиктер таркадар биригӱниҥ планын бойы берген. Бу биригӱниҥ иштеер јери бистиҥ Конференцияларыбыстаҥ тышкары, Америкада ла эмес, ӧскӧ ороондордо до болгон.
GSAM 443Эпчил секретарьлар — Мария Хантли
GSAM 443.2Кайракан Бойыныҥ кичеери ажыра эпчил секретарьларды тургускан, олор бу кыймыгуда Серкпениҥ башчызы Хаскеллге улу болуш јетиргендер. Мария Хантли эје бек туруп иштегендердиҥ бирӱзи болгон. Кийинки јылдарда бойы тыҥ оорыган да болзо, ол ижин таштабаган, он тӧрт јылга јуук мынан озо бойыныҥ ижинде ӧлгӧн. Оныҥ албаданыжы ажыра ӧскӧ ороондордо эмди бар иштеер аргалардыҥ кӧбизи баштап ла табылган. Бу ишке ӧскӧ дӧ секретарьлар кожулган; иштеер јерлер кеҥиген сайын, башка-башка тилдер билер секретарьлар керек боло берген.
GSAM 444Јербойы серкпелерге јетирген туза
GSAM 444.1Је бистиҥ ортодо кичинек бичиктер таркадар биригӱниҥ ижи тӧзӧлгӧниниҥ эҥ учурлу једими — јербойы серкпелердиҥ биригӱлеринде миссионер кӱӱнди ойгозып, тыҥыдып турганы болгон. Ол кажы ла кижиге письмолор бичип ле кычырар бичиктер таркадып, кандый бир иш эдер арга берген; улустыҥ јандарын аргадаарга бойы иштегенинеҥ кӱч алатан эди.
GSAM 444Кичинек бичиктер таркадар иш керегинде Керелеш
GSAM 444.2Кичинек бичиктер таркадар ла миссионер иш керегинде Судурлаштыҥ Тыны ажыра берилген јӧп кандый болгонын кӧргӱзерге, «Серкпеге керелештердиҥ» 29 ла 30 номерлеринеҥ сӧстӧр келтирип турубыс:—
GSAM 444.3«Бир иш ӧскӧ иштеҥ учурлу болзо, ол бистиҥ кепке чыккан бичиктерибисти улуска јетирери, анайда олорды Агару Бичикти ӱренерге баштаары. Миссионер иш — бистиҥ бичиктерибисти билелерге јетирери, олорло куучындажары, олорло кожо ло олор учун мӱргӱйтени — јакшы иш; ол эр улусты ла ӱй улусты серкпе кӱдер ишке ӱредет.
GSAM 444.4«Бу ишке кажы ла кижи јарабас. Эҥ јакшы јайалталу ла аргалу, ишти билип ле јӧптӱ аайла колго алар, аны бек албаданыш-кӱчле ичкерлетер улусты талдап алар керек. Сӱреен јакшы тӧзӧлгӧн план керек, оны ак-чек бӱдӱрер учурлу. Кажы ла јердеги серкпелер кичинек бичиктер таркадар ла миссионер иште сӱреен тыҥ јилбиркеп турар керек.»
GSAM 444.5«Кичинек бичиктер таркадар ла миссионер иш — јакшы иш. Ол Кудайдыҥ ижи. Оны кандый да аайла кичиртпес керек; је оны чын молјузынан бурар коркыш улай ла бар. Миссионер иште Бичиктер садып таркадаачылар керек. Јӱрӱм-јаҥы орой улус бу ишке јарабас. Улустыҥ кӧҥӱлин сезип билер, јакшы куучындажар, ыраакты кӧрӧр лӧ јакшы-јаманды ылгаар укаалу, јандардыҥ баазын билип турган эр ле ӱй улус бу иште једимдӱ болор аргалу.»
GSAM 445.1Он эки јылдыҥ туркунына бистиҥ серкпелер ле Бичиктер садып таркадаачылар $8,000,000-доҥ ажыра баалу бичиктер, брошюралар ла кичинек бичиктер садып таркатканы Кичинек бичиктер таркадар ла миссионер иштиҥ биригӱзиниҥ ижи кандый тузалу болгонын бек кӧргӱзет.
GSAM 445Судур сӧс лӧ телекейлик укаа
GSAM 445.2Европадагы ишле колбулу бир судур сӧс берилген, ол эмди сӧс сайын анайда чокым бӱдӱп турганынан, мында ого ајару эдерге тӱзет. Ишчилер ле улус анда, айрыкча Скандинавияда, ишти Америкадагы аайла јӱргӱзип болбос деп бек айдып тургандар. Олорды кайкадып, Уайт абакай ишти анда једимдӱ јӱргӱзерге ле эмес, оны Америкадагы ок аайла тударга јараар деп айткан. Кичинек те кирелтелеринеҥ онынчы ӱлӱзин тӧлӧй баштазалар, Кудай олорго сакыгандарынан канча кире кӧп једим берерин Кайракан ого кӧргӱскен. Ол база Бичиктер садып таркадаачылар Скандинавияда бичиктерди озолодо јазылтып садып болор, бу иш једимдӱ болор деп айткан. Ол ороондордыҥ Кепке базып чыгарар тӧзӧмдӧриниҥ башкараачылары: «Бу ишти эдип болбос», — дешкен; олор «бичиктерди качан да бу аайла сатпаган». Кийнинде болгондоры, бу керекте Кайраканныҥ ангели ого кӧргӱскени телекейлик бичик садаачылардыҥ ла кепке чыгараачылардыҥ укаазынан сӱреен бийик болгонын кӧргӱскен. Андагы бичиктер садып таркадар иш башталганынаҥ ала једимдӱ болгон. Кыскыл кирелтелериниҥ онынчы ӱлӱзин Кудайдыҥ ижине бере баштагандардыҥ кезиги Бичиктер садып таркадаачылар болуп калган. Олор бойлорын азыраары ла эмес, качангыдан да кӧп акча табат, оныҥ учун онынчы ӱлӱни де канча кире кӧп берер аргалу болгондор.
GSAM 445.31895 јылда Бичиктер садып таркадаачылар Норвегияныҥ Христиания калазындагы бистиҥ Кепке базып чыгарар тӧзӧмибисте чыккан $40,000-доҥ ажыра баалу бичиктер саткан. Бу база бир судур сӧстиҥ бӱткени деп эске алыгар; оныҥ ӱстине, серкпеде де, оныҥ тышкары да кажы ла јанынан «бу иш бӱтпес» деген каршылаштарга да кӧрбӧй бӱткен.
GSAM 445.41871 јылдаҥ ала тӧзӧлгӧн кичинек бичиктер таркадар биригӱлердиҥ ижи керегинде, андый ишчилердиҥ албаданыжы ажыра чындыкка келген улустыҥ тоозы серкпе јалчыларыныҥ бойлоры иштегенинеҥ келген улустыҥ тоозына јуук деп ишенимдӱ айдарга јараар. Бу арга ажыра Јар јер-телекейдиҥ бастыра калыктарына ла тилдерине јарлалып јат.
GSAM 446Алтын-кӱмӱш јазалдар ла кичинек бичиктер таркадар иш
GSAM 446.11873 јылдыҥ апрель айында Калифорниядагы Кичинек бичиктер таркадар ла миссионер иштиҥ биригӱзи јилбилӱ табыш јетирген. Ол штатта чындыкты алган улус ол ӧйгӧ јетире биригӱге сыйлап берген алтын-кӱмӱш јазалдарды кайылтып, сынын ченеп, ичиндеги алтын ла кӱмӱштиҥ чын баазыла $200-го саткандар. Бу акчаныҥ ончозына кичинек бичиктер, брошюралар ла ӧй сайын чыгып турган журналдар садып алып таркаткандар. Јазалдардыҥ акчазына алынган бичиктер ажыра јирме кижи чындыкты алганын биригӱ ол ӧйдӧ ле чокым билген. Кычырып, чындыкты билип алгандардыҥ ортозында Калифорнияныҥ Оукленд калазындаҥ Јон И. Тей болгон.
GSAM 446Сан-Франциско — миссионер иштиҥ јери
GSAM 446.21875 јылда Сан-Францисконыҥ серкпезине учурлу Керелеш берилген. Ол анайда јарт бӱдӱп турганы учун, эмди ого ајару эдип турубыс. Бу серкпе башталганынаҥ ала мӱргӱӱл эдерге залдар јалдап аларга аргасыз болгон; бу ого јаан чыгым да, колай јок та экелген. Ол залдарда бириниҥ кийнинеҥ бири јӱретен јуундарды ӧткӱрип болбос болгон, нениҥ учун дезе, кӧп ӧйдӧ олор ӧскӧ керектерге керектелип турган.
GSAM 446.31875 јылдыҥ апрель 14 ле 20 кӱндериниҥ эҥирлеринде Сан-Францисконыҥ серкпезиниҥ баштап јӱрген члендери Маркет оромго јуук Бежинчи оромдогы Ј. Л. Јеймс абакайдыҥ ӱйине јуулгандар. Анда Уайт абакай бу айалга керегинде ого Кӧрӱлтеде не кӧргӱзилгенин биске куучындап берген: Сан-Франциско ишти јӱргӱзер аргалу миссионер јер качан да болуп турар, ишти укаалу башкарза, улус чындыкты алганы андан ары бар болор. Улусты кычырып экелер ле иштеер аргалу мӱргӱӱл ӱйи тутулза, олордыҥ тоозына база улус кожулар; олор дезе кийнинде јуунныҥ ӱйин белетегенде чыккан чыгымдарды ла аларга келишкен алымды тӧлӧӧргӧ болуш јетирер эди.
GSAM 447.1Уайт абакай сӧзин андан ары айдып, мӱргӱӱл ӱйин тудары кандый учурлу болгонын Сан-Францисконыҥ серкпезине тыҥ айдар тушта, ол јокту серкпеге бу караҥуйда алтам эткендий кӧрӱнерин кӧргӧм деген. Је олор ишке атанза, Кудайдыҥ кичеери олордыҥ алдында јолды алтам сайын ачып турганын кӧрӧр деп айдарга ого јакарылган. Олордыҥ јолында кажы ла ӧйдӧ болуш јетирер нӧкӧрлӧр табылып турар, эҥ учында алым бӱдӱне тӧлӧнип божоор эди.
GSAM 447.2Айдылган јуундарга јӱрген ас тоолу улустыҥ бирӱзи болуп, мен мынайда айдар аргалу: дээрлик ончолоры бу телекейдиҥ јокту улузы болгон ол биригӱниҥ 35 × 80 фут кемдӱ јуун ӱйин тударга кирижери, оныҥ ӱстине, ӱй тудар јерге эҥ астаҥ $6,000 керек кеберлӱ болгон калада, чындап ла «караҥуйда алтам эткендий» кӧрӱнген. Уайт абакайдыҥ олорго јетирген Керележи Кайраканнаҥ келип, чокым бӱдер деп толо бӱдӱмји ле олорды бу алтам эдерге кӧндӱрген.
GSAM 447.3Бу иш башталганынаҥ ала эмдиге јетире аныла кандый бир аайла колбулу болгон кижи болуп, ӧрӧ айдылган Керелештиҥ кажы ла ӱлӱзи бӱткенин мында јарлагым келет. Ӱй тудар јер бедиреп баштаарда, $6,000 баалу јерди $4,000-го алып алдыбыс. Бир эје, бойыныҥ јерин садып ийип болзо, $1,000 берерим деген. Ол бойыныҥ јӧӧжӧзин ӱйлӱ-јерлӱ јӧӧжӧ садаачыныҥ колына ол ло тарыйын берген; ол ого баазы сӱреен јабыс деп айткан. Эки неделениҥ ичинде оныҥ јери баштапкы баалаганынаҥ $1,000-го кӧп садылып, ол айткан акчазын берген. Ӧскӧзи, јокту карындаш, серкпе канайда тутуларын кӧрбӧгӧн, је: «Кайракан бу иш бӱдер керек деп айтса, Ол канайып та јол ачар», — деген. Ол бир тӧрӧӧнинеҥ артып калган јӧӧжӧ ӱлештирилип, бойына $20,000 тийгенин кайкап билген. Ол ӱй тударына $1,000 берген, база бойына ӱй тургузарга серкпениҥ јериниҥ ӱч ӱлӱзиниҥ бирӱзин садып алган; анайда эки башка јолло биригӱниҥ чыгымын јеҥилткен.
GSAM 448Сан-Франциского јеткен учурлу болуш
GSAM 448.1Ӱйди тудуп јӱргенде комитетке јеткен кӧп сыйларды ла болуштарды база анайда айдарга јараар эди. Серкпениҥ ӱйи јериле кожо $14,000-го јуук чыгымла тутулган, ол акчаныҥ јарымынан кӧбизи ӱй бӱткелекке ле сыйларла тӧлӧнгӧн деп айдарга једеер. Ӱй тутулган Лагуна ором каланыҥ школго ӱйлер јетпей турган ӱлӱзинде болгон учун, школдыҥ башкараачылары ӱйдиҥ јабыны да јабылгалакта, тӧмӧнги ӧрӧӧлӧрин школ эдерге јалдап аларга келгендер. Эки јылга јуук ӧйдиҥ туркунына ай сайын алынган јетен беш доллар јал акчазы проценттерди ле кӱндеги чыгымдарды јапкан; оноҥ улам биригӱ јууган акчазын артып калган алымга берер аргалу болгон.
GSAM 448Суула эмдеер јер
GSAM 448.2Ол тушта алынган алымныҥ кичинек ӱлӱзи эмди де артып јат; серкпениҥ ӱйиниҥ јер алдындагы ӧрӧӧзинде дезе керек јепселдерле толо јепселген, акча јетпезинеҥ бӱдӱн јайым суула эмдеер јер бар. Оныҥ баазы удабас ӧткӧн керек боло берер артып калган алымнаҥ канча кире бийик.
GSAM 448.3Улус чындыкты алары керегинде Керелештиҥ ӱлӱзи сӱреен кайкамчылу бӱткен. Ол калада ондор ло эмес, је јӱстер улус чындыктыҥ јарыгын алып, эмди јер-телекейдиҥ башка-башка јерлерине таркагандар. Сан-Франциского ӧйдӧн-ӧйгӧ келеримде, олорло калганчы тушташканымаҥ бери чындыкты алган экидеҥ онго јетире кижини кӧрӱп јаткам; бу дезе тӱгенчи эмес.
GSAM 449Серкпениҥ башчызы Уайттыҥ ӧлгӧни
GSAM 449.11880 јылга јуук ӧйдӧ Уайт абакайга Судурлаштыҥ Тыны ажыра ӧбӧгӧни Серкпениҥ башчызы Јеймс Уайтка айдар јакылта берилген: ол бойы тудуп јӱрген кӧп санааркаштарды ла молјуларды артырып, олорды ӧскӧ, јаш улустыҥ колына берзин, бойы дезе «калганчы кубуларына белетензин». Бу сӧстӧр оныҥ јердеги јол јӱрӱми удабас божоорын айдып турган. Ол бу јакылтаны угуп бӱдӱре баштаган, ӧйи де артпаган, нениҥ учун дезе 1881 јылда оныҥ ижи токтоп, ол Иисуста уйуктап калган. Июль 31 кӱнинде ол малярия оорула калтырап оорыган. Август 3 кӱнинде оны ӱйинеҥ Бэтл-Криктиҥ санаторийине кӧчӱргендер. Анда ого эдип болор бастыра кичеемелди ле болушты јетиргендер, је тузазы болбогон. Оныҥ айалгазы улам ла јаман болуп турган. Оорузы башталганынаҥ ала «калганчы кубулары» јеткенин ол ичинеҥ сезип турган.
GSAM 449Серкпениҥ башчызы Смиттиҥ айтканы
GSAM 449.2Бу учурал керегинде Серкпениҥ башчызы Юрайа Смит мынайда айдат: «Оныҥ ӧлӧр айалгалары мындан да јакшы болор арга ас болгон. Оорузыныҥ калганчы ӱч кӱнинде, эзи бар туркунына, эч бир јерим оорубайт деп керелеп турган. Ол јараш Суббот кӱнниҥ тӱштеҥ кийнинде оныҥ јӱрӱми акырын тӱгенип турарда, ак-чек, кӧстӧри јашту кӧп нӧкӧрлӧри ӱйдиҥ ичинде ле тыштында тургандар. Ол тынч уйкуга кеткени чилеп ӧлгӧн; ончозы божогон кийнинде, оныҥ чырайыныҥ кажы ла билдизинде таткулу амырлык сакталгандый болгон. Бу мӱргӱӱлге каруу берилгендий кӧрӱнген:
GSAM 449.4Ӧлгӧн тушта ого алтан јаш ла эки кӱн болгон. Бэтл-Крикте оны кандый кӱндӱге тудуп турганы август 13 кӱни ӧткӧн оныҥ кӧмӱжинде эки муҥ беш јӱстеҥ ас эмес кижи болгонунан кӧрӱнген. Оныҥ калганчы амыраар јери — Оук-Хилл сӧӧк јаткан јерге — тогзон беш арабалу кӧп улус ла јӧӧ барган кӧп улус оныҥ кийнинеҥ баргандар.
GSAM 450.1Ол ӧлгӧн кийнинде берилген ле «Обзор ло элчи» газетада кепке чыккан кӧп керел сӧстӧрдиҥ ортозынаҥ Серкпениҥ башчызы С. Н. Хаскеллдиҥ бичиген мындый сӧстӧрин келтирип турубыс:—
GSAM 450.2«Дээрлик кажы ла кӱч айалгада оныҥ чын јӧп табарын, јастырган улуска, олордыҥ ӧкӱнгениниҥ билдилерин кӧрзӧ, бойын корлогондорго до кӧргӱскен јымжак јӱрегин ле јаан кӧҥӱлин, чын деп бодогон керегин сӱӱгенин сананганымда, чын-чын айдар аргалу болуп турум: Израильде бир ада ӧлди. Ол амырап јадар тушта, бистиҥ ишибис те, кӧп кижилер де оныҥ ыраакты кӧрӧр укаазы ла адалык кичеемели јетпей турганын сезерлер.»
GSAM 450.3Ол ӧлӧрдӧ, бистиҥ ӧштӱлерибис Јар эмди токтоор учурлу деп айткандар. Је анайда болбогон; Кудайдыҥ колыныҥ алдында ол тӧзӧгӧн тӧзӧмӧлдӧр оноҥ до улу болуп ӧзӧр, «Кайракан отургускан агаштардый» болуп, олордоҥ кӧп јиилектӱ будактар таркаар учурлу болгон.
GSAM 450Бӱдӱмји керегинде јасактар чыгарын озолодо айтканы
GSAM 450.4Ӱчинчи ангелдиҥ јарын јетиргендер, Ачылта 13 бажалыктагы судур сӧскӧ келижип, Кудайдыҥ јакылталарын тудуп турганы учун Бириккен Штаттарда ла ӧскӧ дӧ јерлерде улусты кыстар ӧй келер деп айткандарынан бери бежен сегис јыл ӧтти. Уайт абакайдыҥ «Эртеги бичимелдер» деп адалган бичигинде бу ӱредӱ керегинде мынайда кычырып турубыс:—
GSAM 450.5«Ангел: „Кӧрӱгер!“ — деп айтты. Мениҥ ајарум јаман, бӱтпес улуска бурулды. Олор ончолоры кӧдӱрилип калган. Кудайдыҥ улузыныҥ албаданыжы ла кӱчи олорды ойгозып, коронду эткен. Кажы ла јанында уймаан, уймаан болгон. Кудайдыҥ јарыгы ла кӱчи бар биригӱге удурлаштырып керектер эдип турганын кӧрдим. Олордыҥ айланазында караҥуй коюланды; је олор Кудайдыҥ јӧптӧжиле, Ого иженеле, бек тургандар. Олор арга таппай турганын кӧрдим; оныҥ кийнинде олор Кудайга тыҥ кыйгырып турганын уктум. Кӱн де, тӱн де олордыҥ кыйгызы токтобогон: „Эй Кудай, Сениҥ кӱӱниҥ бӱтсин! Бу Сениҥ адыҥды мактадар болзо, Бойыҥныҥ улузына чыгар јол ач! Бисти айландыра турган јат бӱдӱмјилӱ улустаҥ аргада. Олор биске ӧлӱм белетегендер; је Сениҥ колыҥ аргадаар кӱчтӱ.“»2
GSAM 451.1«Оныҥ кийнинде јер-телекейдиҥ башчы улузы кожо јӧптӧжип турганын, Шайтан ла оныҥ ангелдери дезе олордыҥ айланазында иштенип турганын кӧрдим. Бир бичик кӧрдим, оныҥ кӧчӱрмелери ороонныҥ башка-башка јерлерине таркатылган. Ол бичикте: агару улус бойлорыныҥ аҥылу бӱдӱмјизин таштап, Суббот кӱнди тударын токтодып, Неделениҥ баштапкы кӱнин тударга кӧнбӧзӧ, чокым ӧй ӧткӧн кийнинде улуска олорды ӧлтӱрерге јӧп берилер деп јакарылган болгон.»3
GSAM 451Америкадагы сӱрӱш
GSAM 451.2Бистиҥ каршылажачыларыбыс бу ороондо сӱрӱш качан да болбос деп айткан, нениҥ ӱчӱн дезе Бириккен Штаттардыҥ Конституциязында: «Конгресс динди тӧзӧп бекиткен эмезе оны эркин тударын тыйган бир де јакылта чыгарбас учурлу» — деп айдылган. Ого ӱзеери, штаттардыҥ кӧп сабазыныҥ «Эркелер керегинде бичиги» дин керегинде јакылталар чыгарарын тыят. Бу айдыштарга да кӧрбӧй, бистиҥ улус серемјилӱ јарды ла келер тартыжуга туштаарга белетенер керегин јарлап турган.
GSAM 451.31863 јылда Бириккен Штаттардыҥ Конституциязын ла ороонныҥ јакылталарын кубултып, динди кӱчле тудурар арга эдер амадулу биригӱ тӧзӧлгӧн. Бу санааларга кожулгандар тӱрген кӧптӧгӧн, улуска тӱзӱ јӱрӱмди кӱчле эдертир керек деген кӧрӱш, айрыкча неделениҥ баштапкы кӱнин агару тударында, кеҥиген. Оныҥ учун кӧп штаттарда, ӧскӧ кӱнди ар-ујданына кӧрӧ тудар улуска јеҥилте берген јакылталу штаттарда да, чын сӱрӱш башталган; неделениҥ баштапкы кӱнин тудубаган улус тӱрмеге отургузылган.
GSAM 452Јӱс он алты катап тутканы
GSAM 452.1Мениҥ алдымда Америкада 1878 јылдаҥ 1896 јылдыҥ март айына јетире Јетинчи кӱнниҥ адвентисттерин јӱс он алты катап тутканыныҥ тизмези јат. Олордыҥ јӱс тогузын јаргылаган. Олордыҥ кӧп сабазы тӱрмеде јирме кӱннеҥ алтан кӱнге јетире отурган, он эки кирези кижини ӧлтӱреечилерле, уурчыларла ла эҥ јаман каршучылдарла кожо «чынјырга бууланган ишчилердиҥ» аразында иштедерге кӱчтегендер. Јаргы чыгарган улус кажы ла учуралда олорды эҥ јакшы гражданиндер деп мойнына алган.
GSAM 452Дин эркиндигиниҥ биригӱзи
GSAM 452.21889 јылдыҥ июль айыныҥ 21 кӱнинде Бэтл-Крик, Мичиганда, Улус-јонныҥ дин эркиндигиниҥ биригӱзи деп адалган биригӱ тӧзӧлгӧн. Оныҥ амадузы дин керегинде јакылта чыгарарына каршылажар, дин ле граждан башкару ортозындагы чын колбуны улуска јартаар, ар-ујданы ӱчӱн сӱрӱшке киргендерге болужар болгон. Бу биригӱ бичиктер таркадарында ла бистиҥ ороонныҥ улусына бу ӧйдиҥ молјуларын ла коркуштарын јартаарында тыҥ кӧп иш бӱдӱрген. Чындап та, ол Ачылган сӧс 14:9-12 јарындагы серемјилерди кеҥ таркадарында улу иш бӱдӱрген.
GSAM 452Динге колбузы јок газеттердиҥ болушы
GSAM 452.3Ол ӧйдӧ Јетинчи кӱнниҥ адвентисттерине удур кӱчеген сӱрӱшти «Нью-Йорк Сан», «Нью-Йорк Уорлд», «Чикаго Интер Оушен» ла ӧскӧ дӧ газеттер бойлорыныҥ баш сӧстӧринде кӧдӱргендер. Бойыныҥ ар-ујданын укканы ла јакылтада кӧргӱзилген кӱнди тудуганы ӱчӱн Бириккен Штаттардыҥ гражданинине удур эдип турган тӱзӱ эмес јосунды ачык айткан бичимелдер чыккан. Андый газеттердиҥ бичимелдери аркалу бу сурак миллиондор тоолу кычыраачыларга јеткен. Бир айдыҥ туркунына Ӱчинчи ангелдиҥ јарыныҥ тӧс чындыгын бис јирмедеҥ ажыра јылга јетирип алган улуска кӧрӧ кӧп улус уккан.
GSAM 453Кижиниҥ ачузын Ээзин мактаарга бурганы
GSAM 453.1Онойып, Кудайдыҥ ижин токтодорго ло тӧртинчи јакылтада айдылган Суббот кӱнге каршылашкан ӧскӧ кӱнди бекиткен јакылталар алдырарга кижилердиҥ кичеенгени чындык тӱргенирээк таркаар јолды ачканын кӧрӱп јадыбыс.
GSAM 453.2Бу аргаларыла бир канча айдыҥ туркунына бӱткен иштер керегинде сананганда, Агару Бичиктиҥ эки сӧзи санаага тыҥ кирет. Бирӱзинде: «Бис чындыкка удур нени де эдип болбозыбыс, чындык ӱчӱн ле эдип болорыбыс;» — деп айдылган.4 Экинчизинде: «Чындап та, кижиниҥ ачузы Сени мактаар; арткан ачуны Сен токтодорыҥ.»5
GSAM 453Неделениҥ баштапкы кӱниниҥ јакылталары керегинде судур сӧс
GSAM 453.31885 јылда кепке чыккан № 32 Керелеште Бириккен Штаттарда неделениҥ баштапкы кӱни керегинде јакылталар канайда алынары айдылган. Онда мынайда бичилген: «Улустыҥ јарадыжын ла болушын алар ӱчӱн, јакылта чыгараачылар неделениҥ баштапкы кӱни керегинде јакылта чыгарар некелтеге божоп берер».6 Бу эмдиге канайда бӱткенин бис эмди кыскарта кӧрӧлис.
GSAM 453Телекейлик кӧргӱ керегинде јакылта
GSAM 453.41892 јылда Конгресстеҥ Иллинойс штаттагы Чикагода ол јылдыҥ май айынаҥ октябрь айына јетире ӧдӧр Телекейлик кӧргӱни неделениҥ баштапкы кӱнинде ачарын тыярын некегендер. Андый јакылта 1892 јылдыҥ июль айыныҥ 19 кӱнинде, ӱстинде судурлап айдылган ок кыстамалда, алынган. Бу Тӱндӱк Американыҥ Бириккен Штаттарыныҥ Конгресси Суббот кӱн керегинде јакылта баштапкы катап чыгарган учур болгонын ундыбагар.
GSAM 453.5Серкпелер узун-узун аттар тизмелерин, сураш бичиктерин ле телеграммаларды ийгендер. Олор Конгресстеҥ сурап ла турбаган, је конгрессчилерге јымжак (?) јарлап турган: «Бис мыныла бойыбыска ла бирӱзинеҥ бирӱзине сӧс берип јадыбыс: бу кӱннеҥ ала, бу токтомдордо айдылган болзолдор јокто, Телекейлик кӧргӱге кандый бир јаҥы болуш берерге ӱн берер Конгресстиҥ кажы ла членине, сенаторго до, ӧкӱлге де, кандый да ишке эмезе иженимдӱ орунга ӱн бербезис ле болушпасыс». Болзол дезе кӧргӱ неделениҥ баштапкы кӱнинде јабык болор учурлу дегени болгон.
GSAM 454Конгресстеги куучындар, 1892 јыл
GSAM 454.1Јакылта алынар ӧйдӧ Конгресстиҥ јуундарында болгон куучындардыҥ темдеги эдип, тӧмӧнки сӧстӧрди кычырагар:
GSAM 454.1«Бу баш тартканын чаазынга ачык бичип, оны Бириккен Штаттардыҥ Конгресси киргизгенин кӧрӧргӧ кӱӱнзейдим. Бичигер. Канайда бичиир эдигер? ... Јӱрек јетсе, сӧстӧрлӧ айдыгар; јӱрек јетсе, оны корулагар; ого ӱн бергендердиҥ канчазы мынаар ойто келер эди? Бирӱзи де келбес деп иженедим. Ого удур туруп, бойыгарга коркуш јетирип јадыгар».
GSAM 454Серкпениҥ мактанганы
GSAM 454.2Бу јакылтаны Конгресстеҥ некеп, алдырып алган улус оны дин керегинде јакылталар чыгарар планында учурлу јеҥӱ деп бодогон. Оны олордыҥ бир атту-чуулу серкпе јалчызы јакылта алынганыныҥ кийининде Пенсильваниядагы Питтсбургта айдып турган ӱредӱ сӧзинеҥ билип болор:—
GSAM 454.3«Серкпениҥ улу политика эмезе башкару тӧзӧмӧлдӧринде тоомјызы бар болгоны јуукта болгон Телекейлик кӧргӱниҥ керегинде эҥ јарт кӧрӱнди. Бириккен Штаттардыҥ Сенады, ороондогу эҥ бийик јуун, динниҥ ӱнин угуп, Телекейлик кӧргӱге $5,000,000 берер јакылтаны серкпе тургускан болзолло алган: улу кӧргӱниҥ каалгалары неделениҥ баштапкы кӱнинде ачылбас учурлу болгон. Бу улу јакшы керек христиан кижиге мынайда санандырат: буны эдип болор болзо, ӧскӧ дӧ андый ок керектӱ иштерди эдип болор. Серкпениҥ кӱчи токтоосы јок ӧзӱп јат, оныҥ ӱни келер ӧйдӧ озогызынаҥ кӧп катап угулар».
GSAM 454.3Онойып, 1885 јылда берилген ол Керелеш канайда бӱткенин ле бӱдӱп турганын бис кӧрӱп јадыбыс.
GSAM 455Католиктердиҥ ле протестанттардыҥ биригији
GSAM 455.1Бу керекле колбулу 1885 јылда айдылган, № 32 Керелеште бар дагы бир судур сӧсти санандыралы:—
GSAM 455.2«Протестанттык дин колын јарадыҥ ары јанына сунуп, Рим јаҥыныҥ колын тударда; ол тереҥ ордыҥ ажыра колын сунуп, спиритизмле колдорын кабыштырарда; бу ӱч бириккен кӱчтиҥ салтарыла бистиҥ ороон протестант ла республикалык башкаруныҥ Конституциязыныҥ кажы ла тӧс јозогынаҥ баш тартарда ла папаныҥ тӧгӱнин ле мекезин таркадар аргалу эдерде, Шайтанныҥ кайкамчылу иштериниҥ ӧйи келгенин ле тӱгени јууктаганын билип болорыс».7
GSAM 455.3Бу судур сӧстиҥ баштапкы ӱлӱзи эмди бӱдӱп турганын кӧргӱзерге, айландыра не болуп турганына ајару салганы једер. Протестанттар, серкпе јалчылары да, јӧн улус та, католиктерге јараарга кичеенип, олорды бойлорыныҥ биригӱлерине кирерге кычырып турганын кӧрӱгер. Јогорудагы Керелеш берилген 1885 јылда эмди кӧрӱнип турган бу иштердиҥ изи де деерлик јок болгон деп ундыбас керек.
GSAM 455.4Протестанттар папаныҥ јолыла барган улуска канайда колын сунуп, болуш сурап турганын кӧргӱзерге, 1896 јылдыҥ март айыныҥ 18 кӱнинде чыккан Канзас-Сити (Миссури) «Јылдыс» газеттеҥ сӧстӧр келтиредим.
GSAM 455Методисттер ле агару Патриктиҥ кӱни
GSAM 455.51896 јылдыҥ март айыныҥ 17 кӱнинде, агару Патриктиҥ кӱнинде, Миссури штаттагы Канзас-Ситиде Коутс опера ӱйинде Канзас-Ситиниҥ баш методист серкпезиниҥ јалчызы, доктор Митчелл сӧс айткан. «Јылдыс» оныҥ сӧзиниҥ бир ӱлӱзин «кичинек драмалык кӧрӱм» деп адаган. Доктор Митчелл тӧмӧнкӱ сӧстӧрди айдарда, улус оны тыҥ кол чабышла уткыган:—
GSAM 455.6«Динниҥ ӧскӧ кӧрӱжине шыдабазынганы билбестеҥ чыккан баладый. Бис коштой јаткан улусты јетире јакшы билбегенибис ӱчӱн, олордыҥ ӧскӧ кӧрӱжине шыдашпас болуп јадыбыс. Биске, протестанттарга, католиктер керегинде айдып болбос немелерге бӱдӱрге ӱреткендер. Католиктерге де протестанттар керегинде айдып болбос немелерге бӱдӱрге ӱреткендер. Эмди дезе бис јууктап, бирӱзиниҥ кӧзине бирӱзибис кӧрӱп, колдорыбысты тудушканыста, бирӱзибис керегинде бирӱзибистиҥ буру сананганыбысты билип јадыбыс; бирӱзибисти бирӱзибис кӧбӱрек билген болзобыс, кӧбӱрек сӱӱр эдибис. Бис айрылып туруп, јамандажып турганыс. Алкышту Христостыҥ јолыла баргандарга уйат болзын. Бастыра христиандар бир ле баалу канла садып алынган; бисти бир ле кудайлык быйан тудуп јат, бис бир ле теҥериге једерге иженедибис. Айтсаҥар, карындаштар, бис мынаҥ ла бирӱзибисле бирӱзибис таныжып алганыбыс јакшы болор эди».
GSAM 456.1«Јылдыс» оноҥ ары мынайда бичийт:—
GSAM 456.2«Доктор Митчелл оныҥ кийининде отурган Далтон адага [католик серкпениҥ абызына] бурылып, колын сунуп айтты: “Далтон карындаш, мына мениҥ колым”. Далтон ада туруп, сунулган колды тутты. Доктор Митчелл оныҥ колын силкип, айтты: “Јер ӱстинде бир городто мынча удаан јадала, теҥериде бисти бирӱзибисле бирӱзибисти таныштырар ангел керек болзо, бу тыҥ уйат болор эди. Бу јерде ле таныжып алалы”. Уккан улус колдорын чапкан, Далтон ада отурган кийининде, доктор Митчелл сӧзин улалтып айткан».
GSAM 456Улу ла шӱӱлте чыгарар бир керек
GSAM 456.3Австралияныҥ Мельбурн городында 1892 јылдыҥ февраль айыныҥ 18 кӱнинде бичилген ӧскӧ бичиктеҥ сӧс келтиредибис:
GSAM 456.3«Меге бастыра теҥери болуп турган иштердиҥ ӧзӱмин ајыктап тургандый кӧргӱзилген. Кудайдыҥ јер ӱстиндеги башкарузы керегинде улу ла узак тартыжуда чечӱлӱр ӧй ачылар учурлу. Улу ла шӱӱлте чыгарар бир керек болор, ол до тыҥ удабас».
GSAM 456Јаргычы Брюердиҥ «Христиан орооны»
GSAM 456.4Бу бичик бичилгенинеҥ он бир кӱн ӧткӧндӧ, ол Бириккен Штаттарга јеткелек ӧйдӧ, протестанттар да, католиктер де бу ороонныҥ салымын чечкен деп адаган бир керек болгон. Мен Бириккен Штаттардыҥ Бийик јаргызыныҥ февраль айыныҥ 29 кӱнинде баш јаргычы Брюер аркалу чыгарган: «Бу христиан ороон» — деген токтомын айдып јадым. Озо кӧргӱзилгениле, ол ок јылдыҥ июль айыныҥ 19 кӱнинде Телекейлик кӧргӱни неделениҥ баштапкы кӱнинде јабар јакылта алынган. Ол јакылтаны чыгарарга тыҥ сураган серкпе јалчылары Бийик јаргы буны христиан ороон деп јарлаган болзо, христиандардыҥ Суббот кӱнин бузарынаҥ корулаар керек деп тыҥ некегендер. Улус-јон реформазыныҥ партиязы да онойдо сананган. Бу христиан ороон болгоны учун, ол башкаруныҥ тӧзи эдип Кудайды ла Оныҥ јакылталарын мойындаар учурлу дегендер. Чындап та, бу тӱгенчи тартыжуда улу ла шӱӱлте чыгарар бир керек болгон, «ол до тыҥ удабаган».
GSAM 457Озогы судурчылар
GSAM 457.1Кудайдыҥ јалчыларына, судурчыларга, берилген Кӧрӱлтелер эки башка болгондый: бирӱзи «Ачык кӧрӱлте» деп адалган, анда кижи кӧрӱлтени кӧрӱп турарда, оны ӧскӧ улус кӧрӱп болор болгон; экинчизи дезе «тӱнги кӧрӱлтелер» деп адалган. Баштапкы тӱрлӱ кӧрӱлтелер керегинде 1-чи Самуил 3:1-де айдылган. Онда Самуил баланыҥ кереги бу сӧстӧрлӧ бичилген: «Ол кӱндерде Ээзиниҥ сӧзи баалу болгон; Ачык кӧрӱлте јок болгон.»
GSAM 457Ачык кӧрӱлтелер
GSAM 457.2Ээзиниҥ колы Иезекииль судурчыныҥ ӱстине тӱшкенде, ол андый ок кӧрӱлте (Ачык кӧрӱлте) болгон. Иуданыҥ каргандары оныҥ алдында отурып, оны Ачык кӧрӱлтеде кӧргӧндӧр.8 Ӧскӧ бир учуралда Даниил судурчы халдей башчылардыҥ ортозында туруп, кӧрӱлтеге кирген. Олор турган болзо, оны кӧрӱлтеде кӧрӱп болор эдилер, је оныҥ ордына «олорды тыҥ коркуш туткан, онойып олор јажынарга качкандар.»9
GSAM 457Уайт абакайдыҥ тӱнги кӧрӱлтелери
GSAM 457.3Уайт абакайдыҥ баштапкы Кӧрӱлтелери бастыразы Ачык кӧрӱлтелер болгон. 1884 јылдаҥ ала кӧрӱлтелердиҥ бу аайы кубулган: эмди олор Агару Бичикте «тӱнги кӧрӱлтелер» деп адалган тӱрлӱ болуп калган. Олор јӧн ле тӱштер эмес; озогы јылдардагы Ачык кӧрӱлтелерде болгон ошкош, ол ок јарык ангел келип, оны ӱредет. Библияда «тӱнги кӧрӱлтелердиҥ» кӧп учуралдары бичилген. Оны Башталганы 46:2; Даниил 2:19; 7:13; Элчилердиҥ иштери 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25 кычырганда јеҥил кӧрӱп болор.
GSAM 458.1Уайт абакайдыҥ бу тӱнги кӧрӱлтелеринде кӧп учурлу судур сӧстӧр айдылган; озо темдектелгениле, олор тыҥ чокым бӱткендер. Эмди мен кийинирээк берилген кӧрӱлтелердиҥ бир канчазын кӧрӱп ӧдӧрим.
GSAM 458Вашингтонго кӧчкӧни
GSAM 458.21893 јылда Уайт абакай айтты:
GSAM 458.2«Бэтл-Крикте эмди тыҥ кӧп иштер јуулып јат. Бу иштерди ӱлеп, јарык ла билгир ӧскӧ јерлерге де быйан экелер эдип, ӧскӧ городторго тургускан болзо, бу Кудайдыҥ јӧбине келижер эди. Ээзи Бэтл-Крикте экинчи Иерусалим болорын кӱӱнзебейт. Кудайдыҥ кӱӱни бӱдер болзо, тыҥ јаҥыртулар ла кубултулар эдип, иштиҥ јеткилдерин ле тӧзӧмӧлдӧрди ӧскӧ јерге кӧчӱрер керек болор».
GSAM 458.31903 јылдыҥ март айында Оукленд, Калифорнияда болгон Текши конференцияда ол айтты:
GSAM 458.3«Бистиҥ улуска Бэтл-Криктеҥ чыгыгар деген серемји кӧп јылдар туркунына берилген. Је анда кӧп иштер тӧзӧлгӧни ӱчӱн, артып калары јеҥил болгон, кижилер ненин ӱчӱн кӧчӧр керектӱзин билбегендер».
GSAM 458.4«Ӧскӧ јерге јаткылайтан болор бо деген суракка каруу эдип, эйе, деп айдып јадым. Текши конференцияныҥ контораларын ла кепке базып чыгарар ишти Бэтл-Криктеҥ кӧчӱрзин. Ол јер кайда болорын мен билбезим: Атлантика теҥистиҥ јарадына ба, ӧскӧ јерге бе. Је мыны айдарым: “Ревью энд Геральд” конторазын Бэтл-Крикте ойто тудар ӱчӱн анда бир де таш, бир де кирпич салбагар. Кудайда ого јакшыраак јер бар».
GSAM 458.5Бу ӱредӱни укканыныҥ кийининде, бӱдӱмјилӱ улустыҥ јууны «Текши конференцияныҥ контораларын Бэтл-Крик, Мичиганнаҥ Атлантика теҥистиҥ јарадыныҥ кандый бир јерине кӧчӱрер» деген токтомго ӱн берген.
GSAM 459.1Текши конференцияныҥ јууны ӧткӧн кийининде Бэтл-Крикте болгон Текши конференцияныҥ јӧп јуунында «Текши конференция конторазын Нью-Йорк городтыҥ јанына тургузарын јарадып јадыбыс» деп токтоткон. Оныҥ аайынча јарамыкту јер бедреерге кӧп кижилӱ комиссия талдап алган. Комиссия бойыныҥ планын Уайт абакайга билдирип, олорго дагы јарык бар ба деп сураган. Ол каруузында айтты:—
GSAM 459.2«Ээзи биске укаалу ла мӱргӱӱллӱ кӧчӧргӧ болушсын. Кепке базып чыгарар тӧзӧмибисти кайда тургузар керектӱзин бис билерибисти, ол до тыҥ удабас билерибисти, Ол кӱӱнзеп турганына мен бӱдӱп јадым. Бистиҥ јӱк ле иженимдӱ јолыбыс — булут кӧчкӧн ӧйдӧ ле кӧчӧргӧ белен болоры деп бӱдӱп јадым. Ол бисти башкарзын деп мӱргӱйли. Ол бойыныҥ кичеежиле бистиҥ Бэтл-Криктеҥ чыгар керегин кӧргӱскен....
GSAM 459.3«Нью-Йоркто иш ӧткӱрер керек, је бистиҥ Кепке базып чыгарар тӧзӧмибисти анда тургузар керек пе, оны мен айдып болбозым. Меге берилген јарыкты бу кӧчӱшти јарадарга једер чокым деп бодобос эдим».
GSAM 459.4Нью-Йорк городто ло оныҥ јанындагы городтордо эки неделеге јуук ӧйгӧ бедреп јӱреле, комиссия Кепке базып чыгарар тӧзӧмгӧ јарамыкту јер таппаган. Ол ӧйдӧ май айыныҥ 30 кӱнинде бичилген письмо келген. Онда Уайт абакай мынайда айткан:—
GSAM 459.5«Бистиҥ карындаштарыбыс “Ревью энд Геральд” Кепке базып чыгарар тӧзӧмгӧ јер бедреерде, Ээзин тыҥ бедреер учурлу. Олор тыҥ серемјилӱ, сергелеҥ, мӱргӱӱллӱ болуп, бойлорыныҥ уйанын кажы ла ӧйдӧ сезип јӱрер учурлу. Бис кижиниҥ шӱӱжине иженбес учурлу. Бис Кудайдыҥ берер билгирин бедреер учурлу....
GSAM 459.6«Тӧзӧмӧлди Нью-Йоркто тургузары керегинде мен айдар учурлу: серемјилӱ болыгар. Оны Нью-Йорктыҥ јанына тургузарын мен јаратпай јадым. Эмди бастыра шылтактарымды айдып болбозым, је ол городтоҥ отус мильдиҥ ичинде кандый да јер тыҥ јуук болорына бӱдӱп јадым. Ӧскӧ јерлердиҥ айландыра айалгазын шинжӱлегер. Вашингтонныҥ, Колумбия округыныҥ, аргалары ла јеткилдерин тыҥ шинжӱлеер керек деп бӱдӱп јадым.
GSAM 460.1«Бис бу тӧзӧмӧлди городто до, городтыҥ јаказында да тургуспас учурлу. Оны айыл јерде, айландыра јерлӱ эдип тургузар керек».
GSAM 460Јарамыкту саду сунуш керегинде судур сӧс
GSAM 460.2Бу билдирӱни алала, комиссия Вашингтонныҥ айландыра јерлерин мӱргӱп бедрей берген. Ол ӧйдӧ ӱчинчи письмо келген, анда бу ӱредӱ бар болгон:
GSAM 460.2«Кӱнчыгыштагы ижибисти кайда тургузар керектӱзи керегинде јарык сурап мӱргӱгенис, јарык биске тыҥ јарт келген. Меге чокым јарык берилген: акчаны ачык кысканбай чыгарар аргалу кижилер кӧп акча чыгымдаган јерлерин биске садып аларга сунуштаар. Бу ӧргӧӧлӧрдиҥ ээлери ӧлӱп калат, эмезе олордыҥ ајарузы ӧскӧ керекке бурылат, јӧӧжӧзин дезе тыҥ јеҥил баага садышка чыгараттар....
GSAM 460.3«Меге берилген јарыкка кӧрӧ, эмдиги ӧйдӧ “Ревью энд Геральд” баш тӧзӧми Вашингтонныҥ јанында болор учурлу деп билип јадым».
GSAM 460Судурлап айдылган јер табылганы
GSAM 460.4Бу письмо колында болгондо, комиссия Колумбия округында јер бедрей берген, је акрга бир муҥ доллардаҥ арзан јер табылбаган. Учында олордыҥ ајарузы Такома-Паркка тартылган. Тӧмӧнде комиссияныҥ куучыны берилген:—
GSAM 460.5«Бис округтыҥ тыш јанында, је Такома-Парк городтыҥ чертӱзиниҥ ичинде, эли акр кирези јер таптыбыс. Оны алты муҥ долларга, эмезе акрга јӱс јирме доллардаҥ, садып алар аргалу болгонбыс. Бис бу јерди тыҥ шинжӱлегенис. Бир канча јыл озо Бостонныҥ бир эмчизи оны эмденер тӧзӧмгӧ јер эдип талдап алганын билгенис. Айдышканы аайынча, ол јерди садып алары ла оны кустардаҥ, кескен агаштардаҥ ла јобрадаҥ арутаары ӱчӱн алтан муҥ доллар кирези чыгарган. Акча једишпегени оныҥ пландарын бӱдӱрерге чаптык эткен, јер дезе оныҥ барымтазын тудуп турган бир кижиниҥ колына ӧткӧн; ол кижиге јер он беш муҥ долларга турган.
GSAM 461.1«Такома-Парктыҥ гражданиндери, олордыҥ адынаҥ мэр ле бир канча башчы кижилер, бисти бу јерге тыҥ јылу уткып, пландарыбысты бӱдӱрерине нӧкӧрлӱ болуш берер деп ижендиргендер.
GSAM 461.2«Бастыра јорык ла бедрештерибисте, Керелештердиҥ некелтелерине мындый толо келижер ӧскӧ бир де јер таппадыбыс. Кудайдыҥ кичеежи бисти Ол биске берерге кӱӱнзеген јерге экелген деп бӱдӱп јатыбыс».
GSAM 461.3Бу ла озогы бажалыктарда кӧргӱзилген Керелештердиҥ кӧп бӱдӱмдерин кӧрӱп, «Ээзибис Кудайыбыска бӱдӱп, онойдо бек бололы; Оныҥ судурчызына бӱдӱп, онойдо једимге једели». Онойдо бис келер ӧйдиҥ иштерине белен болорыс, олор биске серемјизи јок тушпазын.