26-чы бажалык — Бистиҥ ӧскӧ ороондордогы миссияларыбыс
GSAM 403.1«Бичилген: Ол керегинде кемге айдылбаган, олор кӧрӧр; кем укпаган, олор оҥдоор.»1
GSAM 403.2Американыҥ Бириккен Штаттарынаҥ тышкары бистиҥ баштапкы миссиябыс 1874 јылда ачылган. Ол тушта серкпениҥ башчызы Ј. Н. Эндрюс Швейцарияга ийилип, анда иштеп баштаган.
GSAM 403ОРТО ЕВРОПАДАГЫ ИШ ЈЕРИ
GSAM 403.3Ол ӧйдӧ бу миссияга сегис ороон кирген: Швейцария, Франция, Италия, Тӱркия, Бельгия, Испания, Португалия ла Греция. Бу јерлерде 140,000,000 кижи јуртаган.
GSAM 403.4Бистиҥ серкпебистиҥ улузы тоозыла ас болгон ӧйдӧ, мындый јаан јерлӱ миссияда иш баштаарына нениҥ бистиҥ улусты экелгенин мында эске алынып айдары тузалу болор.
GSAM 403Серкпениҥ башчызы Чеховский
GSAM 403.5Эмдиги чындыкты алынган, башкыда поляк католик абыс болгон серкпениҥ башчызы М. Б. Чеховский 1865 јылда бистиҥ улус оны Орто Европага миссионер эдип ийзин деп кӱӱнзеген. Ол ӧйдӧ мыны эдер арга јок болгоны учун, ол Массачусетс штаттагы Бостон каланыҥ неделениҥ баштапкы кӱнин тудар адвентисттерине бойыныҥ кӱӱнин айткан. Олор оны бистиҥ улусла кандый да колбузи јок кижи деп бодогон болор. Канайда да болзо, олор керектӱ акчаны таап, оны кӱӱнзеген миссиязына ийгендер.
GSAM 404Швейцариядагы суббот кӱнди агару тудар кижилер
GSAM 404.11866 јылда ол Швейцариядагы Трамеланда суббот кӱн керегинде чындыкка ла ӱчинчи ангелдиҥ јарына ӱреткен. Бу иштиҥ шылтузында суббот кӱнди агару тудар кижилердиҥ бир бӧлӱги тӧзӧлгӧн. Удабай ол, јарды Венгрияда ӱредерге, олордоҥ айрылып барган. Трамеландагы бӧлӱкке ол бистиҥ Америкадагы иш керегинде неме айтпаган, је олордыҥ бирӱзи, Альберт Вюйемье, англичан тилле кычырар аргалу болгон. Ол ушта-ашта «Обзор ло элчи» деп газеттиҥ бир тоозын кӧрӱп калган. Мыныҥ ажыра эки ороон ортодо письмолор бичижери башталган.
GSAM 404Серкпениҥ башчызы Эрценбергер Америкага ийилген
GSAM 404.21869 јылда Трамеланнаҥ Јеймс Эрценбергер англичан тилди ӱренерге ле јетинчи кӱнниҥ адвентисттериниҥ ӱредӱзиле ле јаҥдарыла толыра таныжарга Америкага ийилген. Ол июнь айыныҥ 18 кӱнинде Бэтл-Крикке келип, Америкада бир јарым јыл болгон. Јанып барадар јолында ол 1870 јылдыҥ сентябрь айыныҥ 9 кӱнинде Нью-Йорктоҥ чыккан. Ол ок јылдыҥ июнь айында Адемар Вюйемье бу ороонго келип, мында тӧрт јылга шыдар болгон. Ол тӧрӧл јерине јанарда, оныла кожо серкпениҥ башчызы Эндрюс барган. Олор 1874 јылдыҥ октябрь айыныҥ 16 кӱнинде Невшательге келгендер.
GSAM 404.31875 јылда серкпениҥ башчызы Д. Т. Бордо билезиле кожо Америкадаҥ Францияга барган. Комитет олорды анда иштезин деп учурлаган.
GSAM 404Француз тилле газет чыгып баштаган
GSAM 404.4Келер јылда, 1876 јылдыҥ июль айында, Швейцариядагы Базельде француз тилле «Les Signes des Temps» («Ӧйлӧрдиҥ билдилери») деп газет кепке чыгып баштаган. Алты јылдыҥ бажында, 1882 јылдыҥ май айыныҥ 13 кӱнинде, серкпениҥ башчызы Хаскелл Нью-Йорк каладаҥ Европага кемеле атанган. Бу миссионер јорукта јӱреле, ол Швейцарияда да бир канча ӧй болгон.
GSAM 405Серкпениҥ башчызы Уитни Базельге барган — Серкпениҥ башчызы Эндрюстиҥ ӧлгӧни
GSAM 405.11883 јылдыҥ июль айыныҥ 26 кӱнинде серкпениҥ башчызы Б. Л. Уитни билезиле Базельге келген. Текши конференцияныҥ комитеди оны бу миссияны башкарарга учурлаган, су-кадыгы тӱрген јамандап турган серкпениҥ башчызы Эндрюстиҥ ижин јеҥилтерге. Бир канча айдыҥ бажында, ол јылдыҥ октябрь айында, Эндрюс ӧлӱп калган.
GSAM 405.2Серкпениҥ башчызы Эндрюс јаш тужында бийик школдордо ло колледжтерде ӱренер аргазы јок болгон до болзо, јакшы ӱредӱлӱ кижи болгон. Улус андый кижини бойы ӱренип, бойыныҥ эрчимиле кӧдӱрилген кижи деп адайт. Ол кичеенип ӱренип, латын, грек ле еврей тилдерин, кийнинде француз тилди де јакшы билип алган. Француз тил ого Орто Европаныҥ миссиязында ишти баштаарга ла андан ары апарарга болужар болгон учун, ол бу тилди ӱренген. Јӱрӱминиҥ калганчы алты јылында ол анда иштеп, француз тилле «Ӧйлӧрдиҥ билдилери» деп газетке бичип, оны кепке чыгарып, ол ок тилле јарлыктап јӱрген. Анайып иштеп јӱрген тужында ол ӧлӱмниҥ колына кирген.
GSAM 405Эмчи Келлогг Европада
GSAM 405.31883 јылдыҥ јаскы ӧйинде эмчи Ј. Х. Келлогг эм-том јанынаҥ шинжӱ ӧткӱрерге Европага барган. Ол бистиҥ кажы ла миссиябыста бир канча кӱн болуп, оныҥ келгени ишчилерге кӧп кӧкӱдӱ берген. Анчада ла Базельдеги иш керегинде оныҥ јӧптӧрин серкпениҥ башчызы Эндрюс сӱреен баалаган.
GSAM 405Серкпениҥ башчызы Батлер Европага келген
GSAM 405.41883 јылдыҥ октябрь айында ӧткӧн Текши конференцияда Англияда газетти кепке чыгарарын канча ла тӱрген баштазын деп јӧп берилген. Бу конференцияда алынган ӧскӧ бир јӧп аайынча, серкпениҥ башчылары Јордж И. Батлер, М. К. Уилкокс ло А. К. Бордо Европадагы ла Англиядагы ишке болужарга баргандар. Серкпениҥ башчызы Батлер 1884 јылдыҥ февраль айыныҥ 27 кӱнинде Шотландиядагы Глазгого кемедеҥ тӱшкен. Оныҥ ӧскӧ ороондордогы миссияларга келгениниҥ бир амадузы — ол јерлерде иш јӱрӱдериниҥ буудактарын ла олорды канайып јеҥип ӧдӧрин бойы кӧрӱп билери болгон. Ол до Базельде ле Орто Европаныҥ иш јеринде бир канча ӧй болгон. А. К. Бордо Альп кырларыныҥ ӧзӧктӧринде француз улус ортодо, вальденстер ортодо, иштеген. М. К. Уилкокс дезе Англияда кепке базар ла редакторлык ишке кирип, 1886 јылдыҥ учына јетире анда калган.
GSAM 406Базельде кепке базып чыгарар тӧзӧм тудулган
GSAM 406.11884 јылда Базельде «Imprimerie Polyglotte» деп кепке базып чыгарар тӧзӧм тудулган; оныҥ ады кӧп тилдерле кепке базарын темдектеген. 1885 јылдыҥ март айында Текши конференцияныҥ комитеди Х. У. Келлоггко Базельге барып, типографияга керектӱ машиналарды садып алар јӧп берген. Ол мыны эдип, анайып јебрен Базель калада јетинчи кӱнниҥ адвентисттериниҥ, керектӱ немелери јакшы белетӱлӱ типографиязы тӧзӧлгӧн.
GSAM 406.2Серкпениҥ башчызы Батлер Европада болгон ӧйдӧ Базельдеги типографияда немец тилле «Herold der Wahrheit» («Чындыктыҥ элчизи») деп газет кепке базылган. Ол ок јылда бу типографияда румын тилле «Adevărulu Prezentu» («Эмдиги чындык») деп журнал да чыккан. База итальян тилле «L’Ultimo Messagio» («Калганчы јарлар») деп журнал чыккан. Калганчы адалган эки журнал он алты беттӱ болуп, ӱч айда бир катап чыккан. 1884 јылдыҥ октябрь айындагы Швейцария конференциязында, ол јылда бу тӧрт журналдыҥ 146,000 тоозы кепке базылып, таркадылган деп айдылган. 1895 јылга јетире, Базельдеги истежӱлердиҥ шылтузында типография ол каладаҥ Германиядагы Гамбургка кӧчӱрилген ӧйгӧ јетире, анда он бир башка тилле бичиктер ле кичинек бичиктер чыккан: француз, немец, итальян, румын, испан, чех, орус, голланд, венгр, армян, тӱрк ле тӱрк-грек тилдериле. Анайып, ады темдектегениле, ол «кӧп тилдерле кепке базар» тӧзӧм болгон.
GSAM 407Уайт абакай Европага келген
GSAM 407.11885 јылдыҥ сентябрь айыныҥ 3 кӱнинде Уайт абакай, оныҥ уулы У. К. Уайт ла билези Базельге келгендер. Олор эски ороондордо бир јарым јыл болуп, Орто Европаныҥ иш јериндеги миссияларга барып јӱргендер. Анда олор јӱзӱн-башка миссияларга баазын айдып болбос болужы јетиргендер.
GSAM 407Швейцария конференциязы тӧзӧлгӧн
GSAM 407.21885 јылдыҥ сентябрь айыныҥ 10 кӱнинде Швейцария конференциязы тӧзӧлгӧн. Ол тушта берилген јетирӱде конференцияда бир кол салып алкалган серкпе јалчызы, јарлыктаар јӧптӱ јети јалчы, он серкпе ле 224 кижи бар деп айдылган. Олор ӧткӧн јылда $1,645.11 онынчы ӱлӱ бергендер. Оноҥ башка, ишке $2,041.22 кысканбай бергендер.
GSAM 407Серкпениҥ башчызы Уэггонер Европада
GSAM 407.3Уайт абакай У. К. Уайт ла оныҥ билезиле 1887 јылда Америкага јанган. Ол ок јылда серкпениҥ башчызы Ј. Х. Уэггонер Орто Европаныҥ миссиязына ишке кычырылган. Ол бу иш јеринде эки јылдаҥ ажыра болуп, бу ӧйдӧ Базельде јуртаган. Озодо айдылганыла, ол 1889 јылдыҥ апрель айыныҥ 20 кӱнинде бу калада ӧлгӧн.
GSAM 407.4Серкпениҥ башчызы Уитниниҥ су-кадыгы јамандаганы ла оныҥ кийнинде ӧлгӧни (1889 јылдыҥ апрель айыныҥ 9 кӱнинде) бу миссияга база бир кӱч ачыну экелген.
GSAM 407Серкпениҥ башчызы Робинсон Европада
GSAM 407.5Англияда иштеп турган серкпениҥ башчызы Д. А. Робинсон серкпениҥ башчызы Уитниниҥ ордына талдалган. Ол бу јерде алты јылга шыдар ӱрелӱ иштеген. Оноҥ 1895 јылда Текши конференцияныҥ кычырганы аайынча Индияга барган. Оныҥ кӧчкӧнинеҥ улам ӧскӧ башкараачыны учурлаар керек болгон.
GSAM 408Серкпениҥ башчызы Холсер иш јериниҥ башкараачызы
GSAM 408.1Бу орунга серкпениҥ башчызы Х. П. Холсер талдалган. Бу ижине ӱзеери, ол бастыра Орто Европаныҥ миссиязыныҥ башкараачызы эдип талдалган. Ол мында 1901 јылга јетире арыбай-талбай ла ӱрелӱ иштеген, је ол до ооруныҥ кӱчин јеҥип болбогон. Ол 1901 јылдыҥ сентябрь айыныҥ 11 кӱнинде Колорадодогы Каньон-Ситиде ӧлгӧн.
GSAM 408.2Бу кӱч айалгаларга да кӧрбӧй, миссия ӧзӱп, иш ичкери барган. Мыны 1895 јылда Текши конференцияга берилген јетирӱ кӧргӱзет. Анда Орто Европаныҥ конференциязында 484 кижилӱ он тогус серкпе бар деп айдылган. Олор ӧткӧн јылда $4,378.18 онынчы ӱлӱ бергендер. Ол ӧйдӧ олордо тӧрт кол салып алкалган серкпе јалчызы ла јарлыктаар јӧптӱ беш јалчы болгон.
GSAM 408НЕМЕЦ-РОССИЯ МИССИЯЗЫ
GSAM 408.31870 јылда Пруссиядагы Эльберфельдтиҥ јанындагы серкпениҥ јалчызы Ј. Х. Линдерман ла ол серкпениҥ тӧртӧн кижизи Библияны ӱренеле, јетинчи кӱнди, суббот кӱнди, агару тудуп баштагандар. Телекейде бу кӱнди суббот кӱн деп тудар ӧскӧ христиандардыҥ бӧлӱги бар деп олор билбегендер. Бу бӧлӱк керегинде бистиҥ улус сӱреен аҥылу аргала уккандар. Бир суранып јӱрер кижи суббот кӱнде Базельдеги миссияныҥ ӱйине кирген. Биле бойлорыныҥ алдында Библияларын ачып алып, суббот кӱнниҥ школыныҥ урогын ӱренип отурган. Бу кӧрӱниш ол кижини кайкадып, ол сурактар берип баштаган.
GSAM 408Эльберфельдтеги бӧлӱк
GSAM 408.4Олор иудейлер эмес, јетинчи кӱнди, суббот кӱнди, агару тудар христиандар деп билеле, ол Эльберфельдтеги бу бӧлӱк керегинде айткан. Серкпениҥ башчызы Эндрюс бу айтканын шинжӱлеп кӧрӧргӧ јӧптӱ деп бодогон. Оныҥ учун 1875 јылдыҥ баштапкы ӱлӱзинде ол серкпениҥ башчызы Эрценбергерле кожо Пруссияга барып, айткан аайынча бӧлӱкти тапкандар. Серкпениҥ башчызы Эрценбергер Германияныҥ ол јерине бир канча ӧйгӧ артып, иштеген. 1876 јылдыҥ январь айыныҥ 8 кӱнинде Эльберфельдте сегис кижи креске тӱшкен. Бу Германияда јетинчи кӱнниҥ адвентисттериниҥ баштапкы креске тӱжӱргени болгон.
GSAM 409.1Америкадагы немец карындаштар Россияныҥ немец колонияларындагы нӧкӧрлӧрине ийген кычырар бичиктер ажыра чындык Россияда 1882 јылда ок тазыл алган.
GSAM 409Серкпениҥ башчызы Конради Европада
GSAM 409.21885 јылда серкпениҥ башчызы Л. Р. Конради немецтер ортодо иштеерге Америкадаҥ Орто Европаныҥ иш јерине барган. 1886 јылдыҥ июнь айыныҥ 28 кӱнинде ол Базельдеҥ Россиядагы Крымга чыккан. Мында ол серкпениҥ башчызы Перкле кожо Бердебулатка барган. Анда эки эје креске тӱжӱп, он тогус кижилӱ серкпе тӧзӧлгӧн. Бу Россиядагы јетинчи кӱнниҥ адвентисттериниҥ баштапкы серкпези болгон.
GSAM 409Серкпениҥ башчылары Конради ле Перк тӱрмеге отургузылган
GSAM 409.3Мыныҥ кийнинде ле серкпениҥ башчылары Конради ле Перк православный бӱдӱмге келишпес ӱредӱ бергендери учун тудулып, Перекопто беш неделеге тӱрмеге отургузылган. Американыҥ Бириккен Штаттарыныҥ элчизиниҥ болушканыла божодылган кийнинде, серкпениҥ башчызы Конради Кӱнчыгыш Россияга барып, оноҥ Швейцарияга јанган.
GSAM 409Россияда Волга суу јанындагы иш
GSAM 409.4Ол ок јылда серкпениҥ башчызы Лаубан Россияда, Волга сууныҥ јанында турган бойыныҥ ӱйине јуук, иштеп баштаган. 1880 јылда Канзастаҥ серкпениҥ башчызы Клейн Россияныҥ немецтер јуртаган јерлеринде ишке кирген. Анайып бу кӱч ле буудакту иш јерине ишчилер чыккан. Бӱдӱп турган улус сӱргӱнге ийилген де, тӱрмеге отургузылган да болзо, Кайракан бу ишке улу алкыш берген.
GSAM 409Германияда бичиктер садып таркадаачылардыҥ јетишкендери
GSAM 409.51888 јылда бичиктер садып таркадаачылар Рейн Пруссиязында, Вюртембергте, Баденде ле Эльзаста иштеп баштагандар. Бу сегис эмезе он эрчимдӱ, чындык ишчиниҥ ижи андый јетиштӱ болгон: бир јылда «Христостыҥ јӱрӱми» деп бичиктеҥ 3,000, «Эдемнеҥ Эдемге јетире» деп бичиктеҥ 2,000, база 12,000 кичинек бичик садылган. Бу иштиҥ ӱрези болуп, бичиктер садылып кычырылган кажы ла јерде деерге, бир эмезе бир канча кижи чындыкты алынган.
GSAM 410Гамбургта миссия ачылган
GSAM 410.11889 јылдыҥ май айында серкпениҥ башчызы Конради Германиядагы Гамбургта миссионер ишти баштаган. Тӱрген ӧйдиҥ ичинде ле ишчилерди белетеер школ тӧзӧлгӧн. Келер октябрь айында јирме сегис кижилӱ суббот кӱнниҥ школы тӧзӧлгӧн. Ол ок јылда серкпениҥ башчызы Хаскелл миссияга келип, јирме кижилӱ серкпе тӧзӧлгӧн, бичиктер тудар склад да ачылган.
GSAM 410.2Серкпениҥ башчызы Ј. Т. Бёттхер ол ӧйдӧ Барменде немец улус ортодо иштеп турган. 1890 јылда Текши конференцияга берилген јетирӱде немец-Россия миссиязында текши 422 кижилӱ тогус тӧзӧлгӧн серкпе бар деп айдылган. Олордоҥ башка, эм тура серкпе болуп бирикпеген јетен беш суббот кӱнди агару тудар кижи бар болгон. Ол ок јылдыҥ апрель айыныҥ 7 кӱнинде база он эки кижи креске тӱжӱп, Гамбургтыҥ серкпезине кожулган. Декабрь айында бу серкпениҥ кижилериниҥ тоозы тӧртӧнгӧ јеткен. Гамбургтагы складтаҥ Голландияда, Россияда ла Германияныҥ јӱзӱн-башка јерлеринде садылган бичиктердеҥ алынган акча $5,000 болгон.
GSAM 410Европадагы јетишкендер
GSAM 410.31891 јылда Текши конференцияда берилген јетирӱ кӧргӱскениле, Орто Европаныҥ миссиязында иш астаҥ, је быжу ичкери барган. Ол тушта Германияда бир јӱс тӧртӧн кижилӱ беш серкпе болгон; олордыҥ алтан тӧрдӱзи Гамбургтыҥ серкпезинде турган. Берилген онынчы ӱлӱ $1,000 болгон. Гамбургта кемелерде иштеечи миссионердиҥ кемелерде саткан бичиктериниҥ баазы $500 болгон; бастыра иш јеринде бичиктер садып таркадаачылардыҥ јылдык садузы дезе $6,000 болгон. Австрияда бир јӱс бежен кижи чындыкты алынган, Россияда дезе тӧрт јӱс кижилӱ он ӱч серкпе болгон.
GSAM 411Россияда суббот кӱнди агару тудар беш кижи сӱргӱнге ийилген
GSAM 411.1Бу ӧйгӧ јуук (1891), Россиядагы бир серкпениҥ беш кижизи, башчызы да кожо, ороонныҥ серкпезине келишпес ӱредӱ бергендери учун тудулып, беш јылга Кавказ ажыра сӱргӱнге ийилерге јаргылаткан. Олорды бой-бойына кижендеп, беш јӱс миль јойу барзын деп некегендер. Бу сынакта олордыҥ бӱдӱмјизи олорго кӱч берип, олор Кайраканда сӱӱнчилӱ болгондор. Ол јылда орус тилле Библиянаҥ кычырулар аайынча кичинек бичик белетелген. Анда Христостыҥ кыйналганы, ӧлгӧндӧрдиҥ уйкузы, кайзы кӱн ле нениҥ учун, база бис билип болорыс па деген сурактар болгон.
GSAM 411.21895 јылдагы Текши конференцияныҥ ӧйине Германиядагы серкпелердиҥ кижилериниҥ тоозы 368-ге јеткен. Ӧткӧн јылда берилген онынчы ӱлӱ $2,327.43 болгон.
GSAM 411Россияда суббот кӱнди агару тудар кижилер кӧптӧгӧн
GSAM 411.3Россияда, кӧп улус ӧскӧ ороондорго кӧчкӧн до болзо, серкпелердиҥ кижилериниҥ тоозы 467-ге јеткен. Олор $841.60 онынчы ӱлӱ бергендер.
GSAM 411.4Ӧскӧ ороондордогы миссиялардыҥ секретарыныҥ 1896 јылдыҥ мӱргӱӱл неделезиниҥ кычырузында айткан сӧзинеҥ бис мыны билип алып јадыбыс:
GSAM 411.4«Немец-Россия иш јеринде ӧткӧн јылда олордыҥ кижилериниҥ тоозы эки катапка јуук кӧптӧгӧн; олорго тӧрт јӱстеҥ ажыра кижи кожулган. Германиядагы Берлинде алтан кижи суббот кӱнниҥ токтоолду мӱргӱӱлдерине јӱрген. Гамбургта миссияныҥ мӱргӱӱл ӱйи тудулганы андагы ишти тыҥыткан. Бавариядагы Мюнхенде бир канча кижи креске тӱжерин сакыган. Лейпцигте, Кёнигсбергте, Магдебургта, Позенде, Штутгартта ла Германияныҥ ӧскӧ дӧ јаан калаларында бӱдӱп турган улус болгон. Голландиядагы Роттердамда да бир бӧлӱк болгон.
GSAM 412.1«Россияда бичиктер садып таркадаачылар ороонныҥ башкарузындаҥ јӧп алгандар. Бичиктер латыш ла эстон тилдерге кӧчӱрилген. Немец газет Базельдеҥ Гамбургка кӧчӱрилген, ол типографияда чындыкты он тӧрт тилле кепке базып тургандар».
GSAM 412Венгрияда креске тӱжери
GSAM 412.2Ол јылдыҥ ичинде Венгрияда баштапкы креске тӱжери, Богемияда дезе серкпениҥ агару јаҥдарын бӱдӱрер баштапкы јуун ӧткӧн. Румыниядагы Галацта Дунай сууда ла Кара теҥисте јӱрер кемелерде иштеер миссия тӧзӧлгӧн.
GSAM 412Германияда бичиктер садып таркадары
GSAM 412.31895 јылдыҥ декабрь айындагы «Тӧрӧл јердеги миссионер» деп журналда серкпениҥ башчызы Шпис Германияныҥ иш јеринде бичиктер садып таркадар иш керегинде мындый айткан:
GSAM 412.3«Бу јерде бичиктер садып таркадар иш башталарда, оны башкарган улус, Лейпцигтеги бир кезик јаан кепке чыгараачылар ла бичик садуучылар: „Бичиктерди озолоҥ заказ алала садары ӱре бербес“, — деп ижендирип турган да болзо, ишти ичкерледерин токтотпогондор.
GSAM 412.4«1887 јылдыҥ август айында немец тилле „Христостыҥ јӱрӱми“ деп бичиктиҥ баштапкы чыгарыжы кепке базылган. Бу бичикти таркадарга белен болуп калган ӧйгӧ јуук Базельде бичиктер садып таркадаачыларды ӱредер јуун ӧткӧн. Бу иштиҥ Германияда да, бастыра Европада да башталганын темдектеген. Эмди бу бичиктиҥ немец тилле јетинчи чыгарыжы кептеҥ чыккан.
GSAM 412.5«1895 јылдыҥ январь айыныҥ 1 кӱнинеҥ ала ишке он эки јаҥы бичиктер садып таркадаачы кирген. 1895 јылдыҥ июнь айындагы јетирӱ саду элӱ процентке кӧптӧгӧнин кӧргӱскен. Эмди бистиҥ немец газет „Herold der Wahrheit“ („Чындыктыҥ элчизин“) таркадарга аҥылу эрчим салылып јат. Бир кезик, анча да јаан эмес серкпелер, беженнеҥ эки јӱске јетире тоозын алып, олорды садып јат. Садып алган улусла олор сӱреен сӱӱнчилӱ учуралдарга учурап јат. 1896 јылдыҥ февраль айыныҥ 18 кӱниндеги „Обзор ло элчи“ деп газетте серкпениҥ башчызы Конради мындый айткан: „Бис 1895 јылды немец-Россия иш јеринде бир муҥ беш јӱс суббот кӱнди агару тудар кижилӱ тӱгедип јадыбыс“».
GSAM 413СКАНДИНАВИЯДАГЫ МИССИЯ
GSAM 413.1Скандинавиядагы улуска миссияны Серкпениҥ башчызы Јон Мэттесон 1877 јылда баштаган. Июньниҥ 6-чы кӱнинде ол Данияныҥ Јиланд јеринде Вейлеге јеткен. Ол ороонго барганда, Америкадаҥ досторы јиберген газеталар ла кичинек бичиктерди окуп, Суббот кӱнди туткан бир аз кижи бар болгон.
GSAM 413.2Бу иштиҥ башталганын шинжеп кӧрзӧбӧс, 1850 јылда Норвегиядаҥ Америкага кӧчкӧн тӧрт кижи Кудайдыҥ Суббот кӱнин тудуп баштаганын билип алабыс. Олор Висконсиндеги Оуклендте јуртаган. Олордыҥ экизи Серкпениҥ башчызы О. А. Олсенниҥ адазы ла энези болгон. 1863 јылда Серкпениҥ башчызы Јон Мэттесон јетинчи кӱнниҥ Суббот кӱнин туткан. Ол Висконсиндеги Пойсиппиде јуртаган. Келер алты айда ол иштеп, кыркка јуук дания-норвег кижи Јетинчи кӱнниҥ адвентисттериниҥ ӱредӱзине кирген. Аныҥ бирге иштӱӱде бириккен баштапкы иштӱ јарлаачы Миннесотадагы Серкпениҥ башчызы Ј. Ф. Хансон болгон.
GSAM 413ДАНИЯ-НОРВЕГ ТИЛИНДЕ БАСЫЛГАН БАШТАПКЫ БИЧИК
GSAM 413.31866 јылда Серкпениҥ башчызы Јон Мэттесон «Обзор ло элчи»ниҥ кепке базып чыгарар тӧзӧминиҥ башчыларына, Скандинавия улусына керек болор деп, олардыҥ тилинде кичинек бичиктер ла трактаттар базып чыгар-базып чыгарбасын сурап бичиген. Тӧзӧмдӧ акча јок болгон ӱчин андый иш эдерге болбос деп ого айткан. Је Висконсинде ле Миннесотада оныҥ улузынаҥ кижилер чындыкты эне тилинде базып чыгарарын сӱрекей кӱӱнзеген; олор кедейлеу болзо да, элӱӱден аз болзо да, 1000 доллар акча јыйнап, бу ишке деп оныҥ колына берген. Бу акчала ла јакшы белетелген колбичимелле Мэттесон Бэтл-Крикке келип, базылган бичиктерди катап сураган. Ол мурун айткан тоскоолдорго каруу берерге белен болгон ӱчин, оныҥ тилеги болор болду; 1867 јылда марттыҥ 18-инде ол «Liv og Død» («Јӱрӱм ле ӧлӱм») бичигине беленделген колбичимелин, анда кепке чыгарар комитеттиҥ мӱчелери болгон Серкпениҥ башчызы Ј. Н. Эндрюс ла менге окуп баштады. Башка сӧс айтсак, ол дания-норвег тилиндеги колбичимелинде не деп бичилгенин англис тилинде бизге айтып берген.
GSAM 414СЕРКПЕНИҤ БАШЧЫЗЫ МЭТТЕСОН КЕП БАЗЫП ЧЫГАРААЧЫ БОЛГОНЫ
GSAM 414.1Ол ӧйдӧ оныҥ ӱчӱн шрифт терип берерге артып калган кепке базып чыгараачы јок болгон, андыйдан ол шрифт терерди бойы ӱренерге эрк сураган. Ол бу ишти, ӧз тилинде базылган кичинек бичиктер ла трактаттардыҥ саны бир миҥ бетке јеткенче, уланткан.
GSAM 414.2Чындыкты ӧз улузына таркадар бу јаҥы арга-кучту алып, ол јаҥы кӱчӱнде чыгып, ар тӱрлӱ штаттарда јиилӱлер ӧткӧргӧн. Ол кӱннеҥ ары Скандинавия улузыныҥ арасында иш тӱрген ӧскӧн.
GSAM 414ӦСКӦ ТИЛДЕГИ БАШТАПКЫ ПЕРИОДИКАЛУ БИЧИК
GSAM 414.3Дания-норвегтер арасындагы иш анчада ла ӧскӧн ӱчин, ол улуска ӧз тилинде ӱредӱ ле јӧмӧлтӧ берер айлык газетаныҥ кереги чыкты. Андыйдан 1872 јылда январьдыҥ 1-инде «Обзор ло элчи»ниҥ тӧзӧминде дания тилинде айлык газет базады; ол журнал аайында 24 бет болуп, «Advent Tidende» («Адвенттиҥ кабарлары») деп аталды. Келер јылда аныҥ кӧлӧми 32 бетке ӧскӧн. Бу Јетинчи кӱнниҥ адвентисттери ӧскӧ тилде чыгарган баштапкы периодикалу бичик болгон.
GSAM 414.41874 јылда швед тилинде сӧстӧшкӧн бӱдӱнчилердиҥ кызыгузы анчада ла ӧскӧн ӱчин, ол тилинде 16 беттиҥ айлыгы чыгарылып, «Швед јарчысы» деп аталды.
GSAM 414.5Серкпениҥ башчызы Мэттесон Скандинавия улусына миссияга (1877 јылда июньда) барган ӧйдӧ Америкадаҥ ай сайын Данияга «Advent Tidende» («Адвенттиҥ кабарлары») журналыныҥ 266 экземпляры, Норвегияга 60 экземпляры јиберилип турган. Бу журналдарды окуп, Скандинавияда бир канча кижи Суббот кӱнди туткан. Данияда бир јыл иштегениниҥ шылтузында ар тӱрлӱ јерлерде бӱдӱнчилердиҥ бӧлӱктери тӧзӧлгӧн.
GSAM 415НОРВЕГИЯДА КЕП БАЗЫП ЧЫГАРАР ТӦЗӦМ
GSAM 415.1Буҥ соҥ Серкпениҥ башчызы Мэттесон Норвегияга барган; 1879 јылда июньдыҥ 7-инде Християнада иштегениниҥ шылтузында 38 мӱчелӱ серкпе тӧзӧгӧн. Америкадаҥ Серкпениҥ башчызы Ј. П. Јасперсон ол ӧйдӧ оныҥ бирге иштӱӱзине кирген. Ол јылда Норвегияда кепке чыгарар биригӱ тӧзӧлгӧн; Християнада кеп базып чыгарар тӧзӧмге, серкпеге јиилӱ ӧткӱрер бӧлмӧгӧ, ла јуртаар бӧлмӧлӧргӧ деп 14,580 доллар баалуу јер-јай сатып алынган. Бир ӧйгӧ Християнадагы тӧзӧмнеҥ «Tidernes Tegn» («Ӧйлӧрдиҥ белгилери») деп аталган газетаныҥ кичине тиражы ар неделяда чыгарылып турган.
GSAM 415.21880 јылда кӱскӱниҥ баштапкы кезинде Серкпениҥ башчызы Мэттесон Скандинавиядагы ишти ӧскӧрӱге кӧмӧк сурап Америкага келген. Ол јылдыҥ Текши конференциязына кирип, 1881 јылда апрельде сӱрекей кӧкӱп, Европага кайра барган. Кӧп ӧтпӧй, цилиндрлӱ пресс сатып алынып, Християнадагы тӧзӧмге тургузылган.
GSAM 415ДАНИЯ ЛА ШВЕД ТИЛДЕРИНДЕГИ СУ-КАДЫК ЖУРНАЛДАРЫ
GSAM 415.3Олор удабай ла дания тилинде «Су-кадыктыҥ листи» деп аталган су-кадык журналын чыгара баштаган. 1883 јылда ол швед тилинде андый журнал, ла «Чындыктыҥ јарчысы» деп аталган диндиҥ журналын чыгарган. 1884 јылда олордыҥ тӧзӧмдӧги керек-јарагыныҥ баазы 2,563 доллар болгон. Ол јылда бӱтӱнде 115,000 газеталар базылып, таркатылган; оноҥ ӧскӧ миҥдерче кичинек бичиктер ле бир канча бичиктер таркатылган.
GSAM 415СКАНДИНАВИЯДА СЕРКПЕНИҤ БАШЧЫЗЫ ХАСКЕЛЛ
GSAM 415.4Скандинавия ороондорындагы ишке 1882 јылда Серкпениҥ башчызы Хаскеллдиҥ барганы кӧп кӧмӧк берген; 1884 јылда Серкпениҥ башчылары Јордж И. Батлер, Б. Л. Уитни, А. Б. Ойен ла Э. Г. Олсенниҥ иштери ол иштиҥ кӱчине кӧмӧктӧгӧн.
GSAM 416УАЙТ АБАКАЙ СКАНДИНАВИЯГА КӦП КӦМӦК БЕРГЕНИ
GSAM 416.11885 јылда Э. Г. Уайт абакай ла аныҥ уулы У. С. Уайт Скандинавияга барган; ол бару бу јериҥ ишине баалабас кӧмӧк болгон. Бу ороондо кедей кижилер Онынчы ӱлӱ бере албас, бичиктерди садып таркадар ишти эдерге туза јок деп сананган кижилер болгон. Уайт абакайдыҥ керелеши ӧйинде келип, улус оны јакшы кабыл алган; муну олордыҥ мына бу сӧстӧрди айтканы кӧргӱзет: «Кудайдыҥ айткан ончозын бӱдӱрерис ле Ого баш ийерис». Бу бару ӧйдӧ Скандинавиядагы иште бӱдӱн ӧзгӧрӱш болгон; ол ӧзгӧрӱштиҥ тӧс шылтузы Уайт абакайдыҥ чарчабас иштери болгон.
GSAM 416НОРВЕГИЯДА ЈАҤЫ ТӦЗӦМ БӦЛМӦЗИ ТУРГУЗЫЛГАНЫ
GSAM 416.21886 јылда Серкпениҥ башчылары О. А. Олсен ле Н. Клаузен Скандинавия ороондорына барган; кийинизи анда узак ӧй калган. 1885 јылда Християнада јаҥы тӧзӧм бӧлмӧзи тургузылган. 1886 јылдыҥ сентябрьдиҥ 1-ине јетирген јылда тӧзӧм јаҥыс ла бичиктер ле кичинек бичиктер сатканынаҥ 5,386.68 доллар алган, а журналдарга подпискадаҥ 3,146.03 доллар келген.
GSAM 416СКАНДИНАВИЯДА ЈИЫРМА БЕШ СЕРКПЕ
GSAM 416.31889 јылда Текши конференцияга берген отчетто Скандинавиядагы иште 25 серкпе, 926 мӱче бар деп айтылган; олор 2,548.75 доллар Онынчы ӱлӱ берген. Анда алты серкпе јалчызы, тӧрт лицензиялу иштӱӱчи ла 52 бичиктер садып таркадаачы болгон. Норвегия ла Швецияда бир кварталдагы бичик сатыш 2,161.26 долларга јеткен.
GSAM 416ХРИСТИЯНАДАГЫ ШКОЛА
GSAM 416.4Ол ӧйдӧ Християнада 50 ӱренӱчилӱ школа иштеп турган. 1891 јылда Християнада Серкпениҥ башчылары О. А. Олсен ле Э. Ј. Уэггонер Библия институтын ӧткӱргӧн; анда 100 ӱренӱчи болгон. Бу институтта бичиктер садып таркадар иштиҥ керегине тереҥ ӱредӱ берилген.
GSAM 4171895 ЈЫЛДА СКАНДИНАВИЯДА КЫРК СЕРКПЕ
GSAM 417.1Алты јыл ӧткӧн соҥ, 1895 јылда, ӧскӧ јердеги иштиҥ округ башкарызы болгон Серкпениҥ башчызы Д. А. Робинсон берген отчетты кӧрӧдис. Бу ӧйдӧ иштиҥ ӧскӧни анчада ла тодорып турган; андыйдан мында ол сӧстӧрди келтиребис: «Скандинавияда 40 серкпе, 1,458 мӱче бар. Јылдыҥ Онынчы ӱлӱзи 5,585.55 доллар болгон. Он беш кол салып алкалган серкпе јалчызы, он бир лицензиялу иштӱӱчи бар; јылдыҥ бичик сатышы 40,000 долларга јеткен. Бу кӧп акча кӧп сабазында бичиктер садып таркадаачылардыҥ иштериниҥ шылтузында келген; оныҥ да ӱстӱне, 1885 јылда бичиктерди садып таркадар арга јок деп бичик садаачылар ла бистиҥ бӱдӱмистиҥ серкпе јалчылары айткан ороондо болгоны бу.»
GSAM 417ӰЧ СКАНДИНАВИЯ КОНФЕРЕНЦИЯЗЫ
GSAM 417.2Эмдиги ӧйдӧ Скандинавиядагы иште ӱч конференция бар; олорды тӧзӧгӧн кӱндери мына мындый: Дания — 1880 јылда майдыҥ 30-ы; Швеция — 1882 јылда марттыҥ 12-зи; Норвегия — 1887 јылда июньдыҥ 10-ы. Скандинавия миссиязын баштап, ишти анчада ла јакшы баштаган, ол улуска ӧзӱм болзын деп чын кӱчӱн ле курмандап иштеген Серкпениҥ башчызы Јон Мэттесон тӱбӱк ӧлӱмдӱ ӧпкӧ аурузына урунган ла 1896 јылда марттыҥ 30-ында Калифорнияныҥ Эл-Монтезинде ӧлгӧн; ол алтымыш бир јашта болгон.
GSAM 417БРИТАНИЯ МИССИЯЗЫ
GSAM 417.3Англияныҥ Хэмпширинде чыккан, бойыныҥ јаш кезиндеҥ Америка Кошмо Штаттарында јуртап, кӱӱн-санаазы ла ӱредӱзи аайынча американ болгон Уильям Ингс 1878 јылда майдыҥ 23-инде Швейцарияныҥ Базелинеҥ Саутгемптонго јеткен. Ол ӧйдӧ оныҥ анда болгоны кыска болгон: эки неделядан соҥ ол кыска ӧйгӧ Континентке кайтып барган. Кӧп ӧтпӧй ол Саутгемптонго кайра келген; анда тӧрт ай ӱйлердиҥ аразына кирип-чыгып, кичинек бичиктер таркатып, учураган миссионер ишти эдери ле иштеп, он кижи Суббот кӱнди тутканын билдирген. Ол јылдыҥ декабрьдиҥ 30-ында мен ле менин катуным Саутгемптонго келгенис; анда кышкы јиилӱлерди Ширли-Холлдо ла ижарага алган ӱйибисте ӧткӧрӧр ишибис Серкпениҥ башчызы Ингстиҥ ишине бириккен. 1879 јылдыҥ јайында Саутгемптондо чадырдагы мӱргӱӱл јуундарын ӧткӧргӧнис. Ол ӧйдӧ ле ол јерде Мод Сисли (эмди Бойд абакай) ишке бириккен; ол Библия окууларын берген ла ӱйлердиҥ аразына кирип-чыгып иштеген. Бу иштиҥ шылтузында бир канча кижи чындыкты кабыл алган. Келер кышта бис јуртап, бичиктерибистиҥ складын тудуп турган Рейвенсвуд-Вилла деп турадагы залда јиилӱлер ӧткӧргӧнис.
GSAM 418АНГЛИЯДА ЧАДЫРДАГЫ МӰРГӰӰЛ ЈУУНЫ
GSAM 418.11880 јылдыҥ јайында, су-кадыгы чабал болзо да, Серкпениҥ башчызы Эндрюс Швейцариядаҥ Ромсейдеги чадырдагы мӱргӱӱл јуунына кӧмӧктӧжӧргӧ келген; анда башка кижилер де јарды кабыл алган.
GSAM 418.21880 јылда январьдыҥ 11-инде кичинек бичиктер таркадар биригӱ тӧзӧлгӧн. Бу ишке мӱчелер анчада ла кызыккан, ла кӧп бичик-материал таркатылган.
GSAM 418.31880 јылда февральдыҥ 8-инде бистиҥ баштапкы чӧмӱлдӱрӱ болгон; алты суранып келген кижини чӧмӱлдирген. 1881 јылда июльдыҥ 2-ине јетире Саутгемптондо 29 суранып келген кижи чӧмӱлдирилген.
GSAM 418АНГЛИЯДА ИШТӦӦЧИЛӦР КӦПТӦГӦН
GSAM 418.41881 јылдыҥ кӱскӱзинде ӧткӧн Текши конференцияныҥ јӱӱн-јакылтазыла, Серкпениҥ башчызы А. А. Јон ле аныҥ катуны, Јордж Р. Дрю ле Јенни Тейер Англияга барып, ол миссия јериндеги ишке кирген. 1882 јылда Серкпениҥ башчызы Хаскелл Европадагы ишке келип, англис миссиязыныҥ иштӧӧчилӧри бирге бир канча кӱн болуп, сӧс-кеҥеш ле јӧмӧжӧӧ берип, кӧп кӧмӧк берген.
GSAM 418.51882 јылда мартта «Ӧйлӧрдиҥ белгилери»ниҥ Британияга арналган эки беттиҥ кошумтазы базылып баштаган; Америкадаҥ јиберилген «Ӧйлӧрдиҥ белгилери»ниҥ 1000 экземплярына ол кошулган. Олор Британиядагы миссионер иште тузаланылган. 1883 јылда октябрьдыҥ 1-ине берген отчетто ол кӱнде 100 Суббот кӱнди агару тудар кижи бар деп кӧргӱзилген. Миссия ачылган кӱннеҥ бери берилген Онынчы ӱлӱ 2,078.71 доллар болгон.
GSAM 419КЕМЕЛЕРДЕГИ МИССИОНЕР ИШ
GSAM 419.1Кеме ээлериниҥ јакшылыгынан Серкпениҥ башчызы Ингс «Peninsular and Oriental Steam Ship Company» деп аталган кеме компаниязыныҥ Тӱштӱк Африкадагы, Чыгыш ла Батыш Индиядагы, Ортолык Америкадагы ла Бай аралдарындагы 80 башкы портторына кичинек бичиктер ле газеталар салынган посылкаларды тӧлӧӧзи јок јиберерге эрктӱ болгон. Андый јиберилген окуй турган бичиктиҥ кӱчи менде Демарара аралында кызыгу баштапкыда ойгонгон. Бу билӱни аралдаҥ келген бичиктерден алганыс.
GSAM 419«СУББОТ КӰННИҤ ТАРЫХЫ» АНГЛИЯНЫҤ БИБЛИОТЕКАЛАРЫНДА
GSAM 419.2Серкпениҥ башчызы Эндрюс бичиген «Суббот кӱнниҥ тарыхы» бичиктиҥ бир экземпляры Британияныҥ бӱдӱн јериндеги 60 улустыҥ бичик сактаар тӧзӧмине ле тӧлӧӧзи јок окуй турган бӧлмӧгӧ тургузылган; ол бичиктер анда эмди де бар, окугызы келген кижилерге бу тарыкты айдып турат.
GSAM 419.31884 јылда Серкпениҥ башчызы Батлер Англияга, бу јерге иштӧӧчи башка кижилерди бирге алып, келген. Серкпениҥ башчылары С. Х. Лейн ле Роберт Эндрюс 1885 јылда майдыҥ 9-ында Бостондоҥ чыгып, Британиядагы миссияга кирген. Уайт абакайдыҥ Англияга барганы иштӧӧчилӧргӧ кӱч ле јӧмӧлтӧ болгон. Уайт абакай ла аныҥ уулы Америкага Европадагы иштеҥ кайтар алдында анда бир канча неделя болгон.
GSAM 419«ЭМДИГИ ЧЫНДЫК» БАШТАЛГАН
GSAM 419.41884 јылдыҥ баштапкы ӧйинде, Серкпениҥ башчызы Батлер Англияга келгеннеҥ соҥ кӧп ӧтпӧй, Гримсбиде М. С. Уилкоксты редактор эдип, сегиз беттиҥ айда эки катап чыгарылчаҥ газетазын баштаар деп токтодылган; оны «Эмдиги чындык» деп атаган. Эмди ол Англияныҥ Лондонында 16 беттиҥ неделелик газетазы болуп чыгат, ар неделяда 18,000 экземплярга јуук таркайт.
GSAM 420.11889 јылда Серкпениҥ башчызы Холсер Британия миссиязында сегиз серкпе, 200 Суббот кӱнди агару тудар кижи бар деп билдирген; олордыҥ 65-изи Лондондо болгон. Мурунгы јылдыҥ Онынчы ӱлӱзи 1,244.58 доллар болгон. Эки кол салып алкалган серкпе јалчызы, эки лицензиялу иштӧӧчи, эки кеме миссионери ла јети Библия иштӧӧчи бар болгон. Ол ӧйгӧ Серкпениҥ башчылары Уильям Хатчинсон ле Фрэнсис Хоуп англис миссиязына кирген.
GSAM 420ЛОНДОНДОГЫ «ПАСИФИК ПРЕСС»
GSAM 420.21890 јылда Калифорнияныҥ Оуклендинде турган «Пасифик Пресс» кепке чыгарар компаниязы Лондондо Патерностер-Роу 48-чи ӱйде бӧлӱк тӧзӧм ачкан, ла Лондондогы Холлоуэй-Роуд 451-де кеп базып чыгарар тӧзӧм ачкан. Ол тӧзӧмнеҥ баштапкы јылда бичик сатыш, кӧптӧр баазыла, 9,556.89 доллар болгон.
GSAM 420.31895 јылда февральда Серкпениҥ башчызы Робинсон мына бу отчетты берген:
GSAM 420.3«Улу Британияда он бир серкпе, 363 мӱче, беш серкпе јалчызы ла бир лицензиялу иштӧӧчи бар. Ӧткӧн јылдыҥ Онынчы ӱлӱзи 5,077.20 доллар, ар мӱчеге орто эсепте 13.98 доллар болгон. Кепке базып чыгарар тӧзӧмниҥ јер-јајын эмди англис корпорациязы болгон Чектелген Эл аралык кичинек бичиктер таркадар биригӱзи ээлеп, башкарып турат.»
GSAM 420.41895 јылда декабрьда ӧскӧ ороондордогы миссиялардыҥ секретары Британияда мӱчелердиҥ саны 560-ка јеткенин билдирген. Јыл ичинде Онынчы ӱлӱ кӧптӧнип, 1000 долларга ӧскӧн. Ол кӱнде Лондондо ар тӱрлӱ јерде Суббот кӱнде сегиз бӧлӱк јиилӱ ӧткӧрӧр болгон.
GSAM 420.5Андыйла бу миссия јериндеги иш кээде билинбез ӧзӱп, алга барган. Кезик топуракта урук ӧскӧ топуракта чылап тӱрген чыкпайт. Оныҥ ӧсӱми саадар, ал ӧсӱми бек ле кӱчтӱ болот. Бу патшалыкта ӱчинчи јардыҥ чындыгы да андый. Аныҥ уругы себилген, тамырлаган, ла акырындап ӧсӧ берип, эмди салыштырганда улу кӧлӧмгӧ јеткен.
GSAM 421АВСТРАЛИЯ ЛА ОКЕАНИЯ МИССИЯЗЫ
GSAM 421.11885 јылда майдыҥ 10-ында Серкпениҥ башчылары С. Н. Хаскелл, Ј. О. Корлис ла аныҥ тӧрӧлгӧн улузы, М. С. Израиль ла аныҥ тӧрӧлгӧн улузы, У. Э. Арнольд ла Генри Скотт Сан-Францискодоҥ Австралия јеринде миссия ачарга атанган. Бу ӧйдӧҥ он бир јыл мурун, 1874 јылда Бэтл-Крикте ӧткӧн јиилӱде Уайт абакай кӧп ороон чындыкты эмди де кабыл аларын, ар тӱрлӱ ороондо кеп базып чыгарар машиналар иштеп, бичиктер ле газеталар базаарын кӧргӧнин айткан. Оныҥ айткан ороондорын чокымдап сураганда, ол Австралияныҥ атын јалгыз эсинде турганын айткан.
GSAM 421БИБЛИЯНЫҤ ЈАҤЫРЫГЫ
GSAM 421.2Серкпениҥ башчызы Хаскелл ле оныҥ бирге барган улузы чын кӱчӱнде иштеп, јарды анчада ла тӱрген ӧскӧргӧн ӱчин Австралияда газетаны базаар керектӱ деп табылган. Андыйдан кепке чыгар ишти белендеп, 1886 јылда январьдыҥ 1-инде Мельбурнда 16 беттиҥ айлыгы чыгарылган; оны «Библияныҥ јаҥырыгы ла Ӧйлӧрдиҥ белгилери» деп атаган. Баштапкы саны 6000 экземпляр базылган, ал туруктуу саны 3000 болгон.
GSAM 421АВСТРАЛИЯДА БАШТАПКЫ СЕРКПЕ ТӦЗӦЛГӦНИ
GSAM 421.3Неделениҥ баштапкы кӱнинде, 1886 јылда апрельдиҥ 10-ында, Австралиядагы баштапкы Јетинчи кӱнниҥ адвентисттери серкпези тӧзӧлгӧн. Анда керелешке кол койгон 18 кижи бар болгон, ла дагы јети кижи чӧмӱлдӱриле кирерге суранып келген. Олорды келер Суббот кӱнде чӧмӱлдирген; оноҥ бир канча неделя ар Суббот кӱнде мӱчелер кошулып, серкпе 55 кижиге јеткен. 1886 јылда майга јетире бичилген бӱтӱн саны 90 болгон. Олордоҥ ӧскӧ, ӧскӧ јерлерде јуртап, Суббот кӱнди туткан 35-ке јуук кижи болгон.
GSAM 421.4Кеп базып чыгарар тӧзӧмдӧ эки јакшы пресс ле бир мотор бар болгон; бӱдӱн тӧлӧнӱп, ол алыс јерде — Калифорнияныҥ Оуклендинде турган улу тӧзӧмӧбӱстеҥ јети миҥ миле ыраакта — Јетинчи кӱнниҥ адвентисттерине ээлӱ болгон.
GSAM 422.11886 јылда јар Јаҥы Зеландияга јайылган. Австралия иш јеринеҥ келген отчетто Јаҥы Зеландияда 50 Суббот кӱнди агару тудар кижи бар деп айтылган. Тӧзӧмдӧ бичик сатыштаҥ 700 доллар келген. Буҥ ӱстӱне бичиктер садып таркадаачылар Јаҥы Зеландияда «Улу талаш»тыҥ 400 экземплярын, Австралияда «Даниил керегинде санаалар»дыҥ 1000 экземплярын саткан.
GSAM 422Австралиядагы кепке базып чыгарар тӧзӧмӧлдиҥ имараты
GSAM 422.21889 јылдыҥ июль айыныҥ 19-ында берилген отчеттоҥ мына бу фактыларды билерибис: Мельбурнда кепке базып чыгарар тӧзӧмӧлгӧ имарат бӱтти, анда серкпе јуунына капелла бар.
GSAM 422Тасманияга киргени
GSAM 422.3Австралияда ла Јаҥы Зеландияда конференциялар тӧзӧлди, ла ишти Серкпениҥ башчылары Израиль ле Стид Тасманияга јайылтты. Ол јерде ӱч серкпе тӧзӧлӧ берди; олардыҥ биригӱзинде 136 мӱше бар. Олордоҥ башка, тӧзӧлӧ элек, туш-тушта јаткан Суббот кӱнди агару тудар кижилер де бар.
GSAM 422.4Австралия иш јериниҥ ол јылдагы онынчы ӱлӱзи $9,371 болды. Иш јерде он беш бичиктер садып таркадаачы бар болды, олардыҥ бичик сатуулары $19,500-ге јетти.
GSAM 422.5Серкпениҥ башчызы Хаскеллдиҥ дӧнӧжӧрди айланып јӱрген экинчи сапарында ол Австралияга кайра кирип, 1889 јылдыҥ августында ӧткӧн олардыҥ конференциязына барды; кӧп аайынча кӱчтӱ јӧмӧш берди, оны јаҥы тӧзӧлгӧн ол бӧлӱк ӧтӧ баалады. Америкадаҥ келген тӱрлӱ ишчилер бир улу иш учун — Кудайдыҥ ишин тӧзӧп, кӱчтедер учун — ӧй-ӧйи Австралияга барып турды.
GSAM 422Уайт абакай Австралияда
GSAM 422.61891 јылдыҥ кӱсӱнде Э. Г. Уайт абакай, оныҥ уулы У. К. Уайт, Серкпениҥ башчызы Джордж Б. Старр ла башкалар Калифорниядан Австралияга чыгып, декабрьде — ол континентте јайдыҥ ортозында — јетти. Уайт абакайдыҥ тогус јыл ол јерде турганда тарткан оорузына карабай берген керележи, ишти ӱчинчи ангелдиҥ јарыныҥ тӱри ле јӱрӱмине туура келер аайда тӧзӧӧргӧ ӧтӧ јӧмӧш болды. Олар Австралияда турган ӧйдӧ Серкпениҥ башчызы Ј. О. Корлис мындагы ишке кайра киришти, У. А. Колкорд ла башкалар серкпе јалчылары, ӱредӱчилер ла башка ишчилер болуп иш јерге кирди.
GSAM 423Серкпениҥ башчызы Олсен Австралияда
GSAM 423.1Серкпениҥ башчызы О. А. Олсен Текши конференцияныҥ президенти болуп турган ӧйдӧ ороондыҥ узуны ла кенини бойынча бистиҥ башкы тӧзӧмӧлӧрдиҥ барызына барды. Бу ишке ӧтӧ кӧп јол јӱрӱш — дӧнӧжӧрди айланып чыгыш керек болды. Ол тӧзӧмӧлдӧрдиҥ керек-јарагын ла тӱрлӱ миссиялардыҥ айалгазын јакшы билип алзын, олорго тӱҥей јӧмӧп болзын деп, бу сапарды эдерге алынды. 1893 јылда ол бу јолдо Австралияда бир нече неделя турды.
GSAM 423Австралазияныҥ бириккен конференциязы
GSAM 423.2Бу ӧйдӧ Австралия ла Јаҥы Зеландия конференцияларын, Австралия миссия иш јерлерин бириктирген Австралазияныҥ бириккен конференциязы тӧзӧлди. Бу конференция эки јыл сайын јуулады, ла ӧскӧ ороондордогы бириккен конференциялар аайынча башкарылады. 1893 јылда бу иш јерде турган аз бичиктер садып таркадаачылар «Христоско барар кадамдар» бичиктиҥ 5,000 экземплярлу чыгарузын сатты, ла ошо санча экинчи чыгарузы басылып чыкты. 1894–95 јылдардыҥ јайында олар тӧрт айда подпискала садылар бичиктерге 4,000 заказ алды.
GSAM 423Серкпениҥ башчызы Прескотт Австралияда
GSAM 423.31895 јылда бу дининдиҥ ӱредӱ иштиҥ секретары Серкпениҥ башчызы У. У. Прескотт бу конференцияда бир нече ай турып, иштиҥ бу бӧлӱгине кӧп ӧйин ле сагыжын берди. Ошол ӧйдӧ ол олорго ӧтӧ јӧмӧш болгон ӱредӱ институтын јӱргӱзди.
GSAM 424.1Јылдагы иш керегинде Текши конференцияга берилген отчетты Серкпениҥ башчызы У. К. Уайт берди; ол мындый деп айтат:
GSAM 424.1«Австралияныҥ бириккен конференциязы он јети серкпеден тӧзӧлгӧн, анда 1074 мӱше бар; олар ӧткӧн јылда $9,810.10 онынчы ӱлӱ тӧлӧгӧн. Бу конференцияда кол салып алкалган он эки серкпе јалчызы, эки лицензиялу јалчы, ӱч Библия ишчиси ла элӱ бичиктер садып таркадаачы бар; олар јыл ичинде $28,731.11-ге бичик сатты. Бу јылда алты серкпелӱ, 321 мӱшелӱ Јаҥы Тӱштӱк Уэльс колониязы Австралия конференциязынаҥ бӧлӱнди де, Јаҥы Тӱштӱк Уэльс конференциязы деп адалды.»
GSAM 424ТӰШТӰК АФРИКА МИССИЯЗЫ
GSAM 424.21886 јылда Бэтл-Крикте ӧткӧн Текши конференцияда Тӱштӱк Африкада миссия ачар керегин шинжеди. Бу ишти јӧптӧгӧн токтом алынгандан кийнин, 1887 јылдыҥ јайы башталганда, алыстагы ол јерде ишти тӧзӧӧргӧ тырышты; анда Суббот кӱнди агару тударды ӱренген бир нече кижи јалчыларды сурап турган.
GSAM 424Серкпениҥ башчылары Бойд ле Робинсон Тӱштӱк Африкада
GSAM 424.3Бу керегине, мајдыҥ 11-инде, Серкпениҥ башчызы Ч. Л. Бойд ла оныҥ бӱлези, Серкпениҥ башчызы Д. А. Робинсон ла оныҥ ӱйи, башкала ишчилерлӧ бирге, Нью-Йорк калазынаҥ Африкага, Ливерпуль ле Лондон аркалу, аттанды. Ӱч јыл ӧткӧн соҥ Текши конференцияда П. У. Б. Уэсселс бу јалчылар Африкага јеткенде, бичиктердиҥ ле Судур сӧстӧрдиҥ шинжӱзинеҥ тӧртӧнчи јакылтадагы Суббот кӱнди агару тудуп турган кырк чамалу кижи бар болгон деп айтты.
GSAM 424.4Серкпениҥ башчылары Робинсон ле Бойд Кейп-Таунда миссия ишти баштады; ол јердеҥ иш тӱндӱк-чыгышка, сегис јӱс миле чамалу, алмаз казар јерлердеги Кимберлиге јетире јайылды.
GSAM 424.51889 јылга јетире эки серкпе јалчызы, бир лицензиялу јалчы, тӧрт серкпе ла 80 мӱше ле болгон; олар $2,798.36 онынчы ӱлӱ тӧлӧгӧн. Бу јылда Америкадан Серкпениҥ башчызы Айра Ј. Ханкинс Кейп-Таунда јакшы ӧнӱмлӱ иштеди; Небраскадан Друиллард мырза ла оныҥ ӱйи бу јердеги ишке кирип, јаҥы иш јерде ишти баштап турган кижилердиҥ башына тӱшкен иш ле јоктукту бӧлӱжӧргӧ келди. Друиллардтыҥ ӱйиниҥ иши бичиктердиҥ складында кӧпчӱлик болгон; бу бӧлӱктиҥ ишин ол башкарды. Друиллард мырза болса текши миссионер ишке киришти. Јыл ичинде бу портко кирген кемелерде ол $750-ге бичик сатты.
GSAM 425Серкпениҥ башчызы Хаскелл Африкада
GSAM 425.1Бу ошо јылдагы августта Серкпениҥ башчызы Хаскелл Кейп-Таунга јетти. Ол Тӱштӱк Африкадагы тӱрлӱ биригӱлерге барып, оларлӧ иштеп, беш айды јакшы ӧткӧрди. Бу сапарлӧ иш кӱч алып, ӧзӱп чыкты; ол бойыныҥ ишиниҥ ӧнӱмин кӧрӧрӧ, јӱреги јӧмӧлди. Ӱредӱ ишке кызыгу ойгонды, оныҥ учун Африкадаҥ он эки ӱренчи Америкага бистиҥ дининдиҥ школдоруна ӱренерге келди.
GSAM 425.2Ол ӧйдӧ бичиктер садып таркадар ишке керектӱ кӧрӱм берилди. Бу иштиҥ керегине Кейп-Таунда институт ӧтти; оны Э. М. Моррисон мырза башкарып, јардыҥ бу керектӱ бӧлӱгине јаҥы јӱрӱм ле кӱч берди. Бу институттагы ӱредӱден кийнин алты ай ичинде он ӱч бичиктер садып таркадаачы $5,621.28-ге бичик сатты ла берип бӱтти. Чындап та, заказтар ӧтӧ кӧп болгон учун, олор Лондондагы тӧзӧмӧлди кӧмӱп салды: бичиктерди суралганча тӱрген белетеп болбос болды.
GSAM 425.31892 јылда Серкпениҥ башчызы А. Т. Робинсон Тӱштӱк Африкадагы ишке кирди. Ол ӧйдӧ иш ӧтӧ ӧскӧн учун, эски складтыҥ ордына јаҥы склад керек болды. Ошо себептӱ серкпениҥ јуулыжына јеткил јерлӱ јаан јаҥы имарат тургузылды.
GSAM 426Африкадагы колледж имараты
GSAM 426.1Анайып иш кадам сайын ӧзӧ берди; аҥдыйып Кейп-Таунныҥ четиндеги Кларемонтто $35,000 баалу колледж имараты тургузылды. Америкадагы карындаштардан суралган јалгыз јӧмӧш — колледж ӱредӱзин берерге јараган ӱредӱчилерди ийзин; чыгымды олар бойлоры тӧлӧӧр. Бу сурак орындалгандан кийнин школ 1893 јылдыҥ февральдыҥ 1-инде ачылды.
GSAM 426Тӱштӱк Африка конференциязы
GSAM 426.2Тӱштӱк Африка конференциязы 1892 јылда тӧзӧлди. 1893 јылдагы Текши конференцияда ол Текши конференцияга киргизилди деп токтом алынган. Ол ӧйдӧ анда беш серкпе, 138 мӱше бар болгон; олар ӧткӧн јылда $34,077.32 онынчы ӱлӱ тӧлӧгӧн. Бу конференцияда Тӱштӱк Африка конференциязы Питер Уэсселс аркалу кӧргӧзӱлди; ол Текши конференцияга $16,000 берди, бу Текши конференция Тӱштӱк Африкадагы ишти ачарга чыгарган чыгымнаҥ кӧп болды. Бу белекке кош, ол ла бир карындашы Чикаго каласында тегин дарымдаар ишти баштаарга $40,000 берди.
GSAM 426.31895 јылдагы Текши конференцияда ӧскӧ ороондордогы миссияныҥ секретары Африка иш јеринеҥ мындый айтты:
GSAM 426.3«Тӱштӱк Африкадагы конференция эки јыл гана мурун тӧзӧлгӧн, ол ӧйдӧ Текши конференция бу иш јерге он эки ишчини јӧнӧтти. Олордыҥ экизи бойын-ӧзӧӧ багып турган миссионер болуп ичкериге кирди, башкалары тӱрлӱ бӧлӱктӧргӧ ишке кирди. Бу конференцияда ӧзӱп турган школ, јетимдердиҥ јурты ла тургузылып турган санитарий бар. Статистика олордыҥ мӱшелериниҥ тоозын 184 деп кӧргӱзет.»
GSAM 426Тӱштӱк Африкада чыккан газеттер
GSAM 426.4Тӱштӱк Африкадагы дининдиҥ эркиндиги кереги соҥгы бир нече айда бистиҥ улусты эки газет чыгарарга козгоды: бирӱзи Голланд тилинде, «Кӱзетчи» деп адалган; экинчизи инглиш тилинде, «Тӱштӱк Африкадагы кӱзетчи ле Евангелийдиҥ јаҥырыгы» деп адалган. Кийинкиниҥ таркамы 4,000.
GSAM 427Тӱштӱк Африка бириккен конференциязы
GSAM 427.11903 јылдыҥ январында Тӱштӱк Африка бириккен конференциязы тӧзӧлди. Аныҥ ичине Кейп колониязы ла Натал-Трансвааль конференциялары, бириккен конференцияныҥ башкаруундагы Басутоленд ле Матабелеленд миссиялары кирди. Конференцияда 595 мӱшелӱ он беш тӧзӧлгӧн серкпе, 90 мӱшелӱ тогус тӧзӧлӧ элек биригӱ, ла бӧлӱнген отуз Суббот кӱнди агару тудар кижи бар — бары 715; олар $7,850 онынчы ӱлӱ тӧлӧгӧн. Отуз тогус ишчи болгон, олордыҥ јирме бирӱзи тӱрлӱ конференциялардыҥ айлык тӧлӧӧзинде болды.
GSAM 427ПОЛИНЕЗИЯ ИШ ЈЕРИ
GSAM 427.21876 јылда Серкпениҥ башчызы Јеймс Уайт ле мен Питкэрн аралына «Ӧйлӧрдиҥ билдилери» бичиктиҥ бир томын, бир нече кичинек бичиктерлӧ, кат коштоп јӧнӧттибис. Бу бичиктер ле бичикчелер Горн тумчугын айланып Нью-Йоркко барып јаткан кемеге салынды. Кеме Питкэрнде токтоп, посылканы берер деп бисти ишендирген. Аралда бир де кижини таныбас эдибис, аралдыҥ ӧзи керегинде де билбес эдибис; тек оныҥ улузы Кудайдан коркуп, берилип турган улустар деп даҥы калганын билер эдибис. Бичиктерди не болорын билбей, ченеп јӧнӧттибис.
GSAM 427Питкэрнге барганы
GSAM 427.31886 јылда, он јыл ӧткӧн соҥ, Джон И. Тэй мырза аралга барганга јетире, ол улустаҥ да, бистиҥ бичиктеристеҥ де угуш болбоды. Ошондо «Билдилер» бичиги ле бичикчелерди окуганыныҥ натыйжазында, аралдыҥ бастыра улузы бир кезде сыйынар кӱнин неделениҥ баштапкы кӱниндеҥ јетинчи кӱнге ӧзӧртӧргӧ, Господтыҥ Суббот кӱнин тударга јӧп эдерге јуук болгонын билдибис. Олор буны Тэй мырза барганга јетире этпеди. Аралга барар кӱӱни узак ӧйгӧ јӱрегинде тыҥ турган, је ол улусты бойы да билбес, олордыҥ чындыкка ойгонгон кызыгузын да билбес болгон.
GSAM 428.1Америкага кайткандан кийнин ол миссионерлерди Тынч океандагы аралдаҥ аралга тажыыр кеме тудар керек деп ӧтӧ тыҥ сурады. 1889 јылдагы Текши конференцияга ол бу ойдыҥ чокымында барып, анда Полинезия аралдарына јӧмӧш берер керек деп тыҥ сурады. Конференция иштиҥ пайдазын кӧрӱп, Тынч океанныҥ аралдарында иштеер кеме тудар эмезе садып алар учун белектерле 12,000 доллар јуунаар деп токтом алды.
GSAM 428Питкэрнди тургузганы
GSAM 428.2Бу токтомго јӧп, Питкэрн кемези 1890 јылдыҥ јайында Оуклендтен отуз миле чамалу јыраак Бенисияда $12,035.22 чыгымлӱ тургузылды. Бу акчаныҥ бастыразы тогус айдыҥ ичинде јуулды, оны Суббот кӱнниҥ школдоры јаҥыс бу керек учун белекке берди; мынаҥ сӱӱнчилӱ ле кӱӱнзек берилген белек качан да болбогон. Кеме Оуклендте 1890 јылдыҥ сентябрьдыҥ 25-инде алкаланды. Бу байрамды кӧрӧргӧ кемеге ле јээкке 1500 чамалу кижи јуулды.
GSAM 428Питкэрнниҥ баштапкы сапары
GSAM 428.3Кеме октябрьдыҥ 20-инде Сан-Францискодон алыстагы иш јерине баштапкы сапарына чыкты. Аныҥ бортында миссионер болуп Серкпениҥ башчызы Э. Х. Гейтс ла оныҥ ӱйи, Серкпениҥ башчызы А. Ј. Рид ла оныҥ ӱйи, Джон И. Тэй ла оныҥ ӱйи, капитан Марштыҥ башкаруундагы миссионер экипажы барды. Бу кеме биринчиде Сан-Францискодон тӧрт миҥ миле тӱштӱкке јаткан Питкэрн аралына барып, ноябрьдыҥ 25-инде јетти. Кеме декабрьдыҥ 17-инде аралдан чыкканда, 82 чоҥ кижи сууга кирип, Јетинчи кӱнниҥ адвентисттердиҥ серкпезине тӧзӧлгӧн. Анан кеме Сосайети, Хервей, Самоа, Тонга (Најылык аралдары) ле Фиджи бӧлӱктерине барды; инглишче сӧстӧш улустарга дининдиҥ бичиктерин, су-кадык ле аракы ичпес јӱрӱм керегинде бичикчелер калтырды. 1891 јылдыҥ сентябрына јетире сегис айда миссионерлер $1,900-ге бичик сатты, оноҥ бӧлӱк кӧп бичикти тегин таркатты.
GSAM 429.1Миссионерлер мындый аайда орноштырылды: Серкпениҥ башчызы Рид Таитиде; Серкпениҥ башчызы Гейтс Питкэрнде башталган ишти бӱдӱрерге калды; Тэй мырза Фиджи аралында иштерди тандады. 1904 јылдыҥ апрельдыҥ 14-индеги «Обзор ло элчи» бичигинде Серкпениҥ башчызы Фултон Фиджидеги иш керегинде мындый айтат: «Эмди бу миссия иш јерде 150-деҥ артык Суббот кӱнди агару тудар кижи бар». Фиджидеҥ кеме Јаҥы Зеландиядагы Оклендке керектӱ јӧндӧӧргӧ ле јаҥыртарга, оноҥ до бичиктер алырга барды.
GSAM 429Миссионерлердиҥ ӧлӧри
GSAM 429.2Бир јыл, он бир ай, он сегис кӱн јок болгондон кийнин, Питкэрн Сан-Франциского кайтып, 1892 јылдыҥ октябрьдыҥ 9-инде јетти. Бу ӧйдӧ капитан Марш ӧлӧ берди де, Јаҥы Зеландия аралына кӧмӱлди. Тэй мырза ӧпкӧнинде суук тийген дертке јыгылды, оноҥ айыкпады. Ол до тыныш ӧлӧ берди де, алыстагы Фиджи јерине кӧмӱлди; аҥдыйып эки кымбат јӱрӱм Полинезия миссиязына јуук арада берилди.
GSAM 429.3Таити аралындагы Папаэте јерине орношкон миссионерлер ишиниҥ ӧнӱмин удабай ла кӧрӧлӧ сӱӱнди. Олор ол ӧйдӧ элине 40 кижи динге кирип, Јетинчи кӱнниҥ адвентисттердиҥ серкпезине тӧзӧлгӧн деп сӱӱнчи отчет јӧнӧдӧ алды.
GSAM 429Питкэрнниҥ экинчи сапары
GSAM 429.4Кеме Сан-Францискодон 1893 јылдыҥ январьдыҥ 17-инде экинчи сапарына мындый миссионерлерлӱ чыкты: Б. Ј. Кэди ла оныҥ ӱйи, Ј. М. Коул ла оныҥ ӱйи, Э. К. Чапман ла оныҥ ӱйи, ла М. Г. Келлогг, медицина докторы. Огайодон Хэтти Андре миссионерлерлӱ Питкэрн аралына ӱредӱчи болуп барды. 1893 јылдыҥ кӱсӱнде Кэди мырза Сосайети бӧлӱгиндеги Раиатеада 60 ӱренчилӱ школ ачты. Баштапкы семестр бӱткенде, ӱренчилердиҥ тоозы 105-ке ӧсти. Экинчи семестр башталганда 120 ӱренчи келип турды.
GSAM 430Питкэрнниҥ ӱчинчи сапары
GSAM 430.1Кемениҥ ӱчинчи сапары 1893–94 јылдарда болды. Бу сапардагы миссионерлер Мичиганнаҥ Г. О. Уэллман ла оныҥ ӱйи, Лиллиан Уайт болды; олар Кэди баштап турган ишке јӧмӧжӧргӧ Раиатеага барды. Стрингер мырза ла оныҥ ӱйи бойын-ӧзӧӧ багып турган миссионер болуп барды. Олор Рурутуда токтоды. Раратонгада (анда улус Суббот кӱнди воскресенье деп тудуп турган) доктор Колдуэлл ла оныҥ ӱйи орноштырылды; Калифорниядан Серкпениҥ башчызы Бакнер ла оныҥ ӱйи Питкэрнде калтырылды. Ол бу улуста турганда, аралдыҥ тургундарына кӧп аайда пайда берген јаҥы иштер киргизилди. Озо ло баштап, аралда эмди ӧскӧн ашты майдаларга салкын кӱчиле иштеген тегирмен тургузылды; ошол ло салкын кӱчиле кичинек машиналар да иштетилди, бу арал улузы мурун билбеген башка иштерге јол ачты.
GSAM 430Питкэрнниҥ тӧртӧнчи сапары
GSAM 430.21895 јылдыҥ декабрьдыҥ 15-инде ӧскӧ ороондордогы миссияныҥ секретары мындый айтты:
GSAM 430.3«Питкэрн эмди тӧртӧнчи сапарынаҥ портко кайтып келди.... Иш тогус тӱрлӱ бӧлӱкке тӧзӧлди, оларда мындый ишчилер иштеп туры:—
GSAM 430.4«Питкэрн аралында ӱредӱчилер Э. С. Буц ла оныҥ ӱйи, ла Хэтти Андре. Норфолк аралында Австралиядан келген, бойын-ӧзӧӧ багып турган миссионерлер иштеп тур. Сосайети аралдарында јалчы — Б. Ј. Кэди; дарымдаачы миссионерлер — Р. А. Прикетт мырза ла оныҥ ӱйи. Раратонгада дарымдаачы миссионерлер — доктор Ј. Э. Колдуэлл ла оныҥ ӱйи, Лиллиан Уайт ле Мод Јанг јаштар; ӱредӱчилер — Г. О. Уэллман ла оныҥ ӱйи, Серкпениҥ башчызы Ј. Д. Райс ла оныҥ ӱйи. Фиджиде — Серкпениҥ башчызы Ј. М. Коул ла оныҥ ӱйи. Тонгада (Најылык аралдарында) — Серкпениҥ башчызы Э. Хиллиард ла оныҥ ӱйи. Рурутуда — Стрингер мырза ла оныҥ ӱйи, бойын-ӧзӧӧ багып турган миссионерлер. Гавайида — Серкпениҥ башчызы Э. Х. Гейтс ла оныҥ ӱйи; ӱредӱчилер — Х. Х. Брэнд ла оныҥ ӱйи. Самоада — доктор Ф. Э. Браухт ла оныҥ ӱйи. Серкпениҥ башчызы Д. А. Оуэн уулы ла кызы-лӧ бойын-ӧзӧӧ багып турган миссионер.»
GSAM 431.1«Питкэрн тӧрт сапары ичинде бичиктердиҥ ӧтӧ кӧп санын сатып, тегин берип турды. Оныҥ учун кӧп јерде Суббот кӱнди агару тудар кижилер чыга берди. Питкэрн, Норфолк ла Таити аралдарында серкпелер тӧзӧлди.»
GSAM 431Питкэрн сатылганы
GSAM 431.2Эмди Полинезиядагы иш јерине јетерге кеме салынган ӧйдӧ јок болгон аргалар бар болгондыктан, кеме сатылды, ла ишти улантарга ӧскӧ јолдор колдонулды. Пастор E. H. Gates эмди Полинезиядагы ишти башкарып турган кижи, ол тӱрлӱ-тӱрлӱ бӧлӱктерде иштиҥ ӧзӱми керегинде билдирет.
GSAM 431БАТЫШ ИНДИЯ ОРООНДОРЫ
GSAM 431.31889 јылдыҥ кышкы ӧйинде Америкадан Wm. Arnold Батыш Индияда бичиктер садып таркадаачы болуп иштей баштады. Ол иштеп турганда он эки јӱс кижиниҥ аттарын ла адрестерин алды, олар миссия ишке колдонорго Эл аралык кичинек бичиктер таркадар ла миссионер иштиҥ биригӱзине јиберилди. Ол адрестерге бичик апарып ла бичип тургузып, чындыкка кызыгу јӧнӧлди, анан Сӧсти јарлап, эванделийди таркадарга јол ачылды.
GSAM 431.4Серкпе јалчызыныҥ ижи керек деп эдилген кычыртуга каруу эдип, 1890 јылдыҥ ноябринде пастор D. A. Ball Барбадоско ла ӧскӧ јерлерге иштеерге барды. Оныҥ иштери артканынаҥ бир нече кижи чындыкты кабыл алды. 1892 јылда Калифорниядан Patterson аралдарды «Библия кычырыштары» деп бичикти садып таркадарга јӱрди, иши јакшы болды. 1893 јылда Флоридадаҥ B. B. Newman Ямайкага Arnold болбогон ӧйдӧ бичиктер садып таркадар ишти башкарып аларга барды. Ол ок јылда Evans ла Hackett та Индия аралдарына барып, иштиҥ бу бӧлӱгине кирди. Май айында пастор Haysmer абакайы ла бу иш јерине, јол ачылган сайын, иштеерге кирди. Кӧп ӧтпӧй Arnold кайра келди, бу катап су-кадык керегинде бичиктер садып таркады. 1895 јылдыҥ июлине јетире Ямайкада бу аайдагы бичиктер $8,200-лик сатылган, дин бичиктери $7,654-лик сатылган, текши $15,854. Мынчалык кӧп адабият таркаганы Кингстондо јетен беш кижиликтӧн јакшы тӧзӧлгӧн серкпени тӧзӧӧргӧ кӧп кӧмӧк берди ла аралдыҥ ӧскӧ бӧлӱктеринде серкпе јалчыларына јол ачты.
GSAM 432Тринидад
GSAM 432.1Мында иш Ямайкадагыдай ӧткӧрилди. 1889 јылда F. B. Grant абакайы ла аралга бистиҥ серкпебистиҥ бичиктерин таркадарга барзын деп чакыртылды, анан пастор Flowers абакайы ла јол ачылган сайын иштеерге олардыҥ кийининде барды. Иштери јакшы болды, эмезе пастор Flowers безгекке улунып, 1894 јылдыҥ июнь айыныҥ 29-ында ӧлди. Оныҥ ордына пастор E. W. Webster тандалды, ол 1895 јылдыҥ августында Нью-Йорктоҥ јӱрӱп чыкты.
GSAM 432.21896 јылда Батыш Индиядагы ишчилер мынаалар болды: Ямайкада пастор A. J. Haysmer ла W. W. Eastman, ла кӧп бичиктер садып таркадаачылар Багам аралдарында болды. Кичӱ Антиль аралдарында пастор E. Van Deusen абакайы ла, Библия ишчилери C. F. Parmlee абакайы ла, бичиктер садып таркадаачылар Bean ла Hackett болды. Тринидадда пастор E. W. Webster абакайы ла, су-кадык миссионер кижизи Stella Colvin болды. Једимдер: Ямайкада 110 Суббот кӱнди агару тудар кижи, Тринидадда Кува айланасында 50 Суббот кӱнди агару тудар кижи; Барбадоста бир серкпе, Кичӱ Антильдеги Антигуада бир бӧлӱк.
GSAM 432ОРТО АМЕРИКА
GSAM 432.3Пастор F. J. Hutchins абакайы ла Америка Кошмо Штаттарынан Бей аралдарына 1891 јылдыҥ ноябрь айыныҥ 16-ында чыкты. Ол ӧйдӧ кӧбӱзи Руатанда, Он јакылтадагы тӧртинчи јакылта аайынча Суббот кӱнди тудуп турган, почта меен јиберилген бичиктерден бу чындыкка кӧӧрӱлген јыйырмача кижи бар болды. Ӱч јылдан кийинин, 1894 јылда, W. A. Miller абакайы ла Калифорниядаҥ Бонаккага барды; анда 1894 јылдыҥ июль айыныҥ 4-инде Јетинчи кӱнниҥ адвентисттери салган школаныҥ ӱредӱ ишине ӱредӱчи болып кирди. Баштапкы ӧйдӧ школага орта ӧлчӧмӧрӧ 34 ӱрен келди. 1895 јылда ӱрендердиҥ саны 45-ке ӧскӧндӧ, школа бойыныҥ акчазыла јӱрер болгоны јарланды.
GSAM 433.11895 јылда ӧткӧн Текши конференцияда пастор Hutchins аралдарда Јарды бӱдӱрип турган 100 кижи барын билдирди; ол эки мӱргӱӱл тура тудулганын ла олар Јетинчи кӱнниҥ адвентисттериниҥ менчиги болгонун да айтты. Јер аз ла кыра ижине ӧтӧ баалу болгондыктан, мӱргӱӱл туралардыҥ бирӱзи суудаҥ ӱстӱне салынды. Бу эки тура ла школаныҥ туразы Текши конференцияныҥ биригӱзине менчикке ӧткӧрилди. Аралдагы Конференцияныҥ менчигиниҥ баазы $1,789.60 деп саналды. 1895 јылга јетире сатылган бичиктердиҥ баазы $2,243 болды.
GSAM 433Орто Америкага кичинек кеме
GSAM 433.2Конференцияныҥ кӧзи кичинек кеме бир аралдан ӧскӧ аралга миссионерлерди јӱргӱзерге јакшы ла ыгулу болорын кӧргӧндӧ, Бей аралдарындагы ишке бу аайдагы кеме $3,000-нан ашпаган баага салынзын деп токтотылды.
GSAM 433.31896 јылда Орто Америкада тӧрт ле ишчи бар болды: пастор F. J. Hutchins абакайы ла, пастор J. A. Morrow абакайы ла Испан Гондураста. Британ Гондурастыҥ баш јери Белизде тӧртинчи јакылта боюнча јетинчи кӱнди тудуп турган бӱдӱмчилердиҥ бӧлӱги бар болды. Бу иш јериндеҥ иштиҥ кӧп бӧлӱги Кариб теҥизиндеги аралдарда ӧткӧрилди. Мында бир нече мыҥ доллардыҥ бичиктери сатылды, ла ӱчинчи ангелдиҥ јарына кубанып турган 60 кижи бар болды.
GSAM 434Пастор Hutchinsтиҥ ӧлӱми
GSAM 434.1Пастор F. J. Hutchins Орто Америкадагы иш јеринде он эки јылга јуук чындык јӱрекле јӱдӱп иштеди. Учы-учында чыдамы тӱгенип, оорудаҥ ӧлди. Эмди ол уктап јат, Устаттыҥ чакыруын — бӱдӱмчилерди ойгодар чакыруын — кӱӧӧп јат.
GSAM 434ТӰШТӰК АМЕРИКА
GSAM 434.2Јетинчи кӱнниҥ адвентисттериниҥ кӧрӱмдери Тӱштӱк Америкага баштап кепке базылган бичиктер меен кирди. 1891 јылдыҥ октябринде Snyder, Stauffer ла Nowlin Аргентинада бичиктер садып таркадаачы болып ишти баштады. 1893 јылда Текши конференцияныҥ токтодозыла Иллинойстоҥ немӧц јалчызы пастор F. H. Westphal бу миссия ишине кирди; 1894 јылда Калифорниядаҥ Frank Kelley бойын бойы камдап, миссионер болуп Колумбияныҥ Кошмо Штаттарына барды. Бир нече айдан кийинин ӧскӧ ишчилер олардыҥ кийининде барды, анан бу јаҥы миссияда иш башталды. 1896 јылда бу иш керегинде мына бу билдирӱ берилди: Чилиде 1895 јылдыҥ октябрь айыныҥ 19-ында келген бир јалчы — пастор G. H. Baber — ла эки бичиктер садып таркадаачы F. W. Richards ла F. H. Davis бар. Аргентинада эки јалчы F. H. Westphal ла Jean Vuilleumier, эки бичиктер садып таркадаачы O. Oppegard ла C. A. Nowlin бар. Булардан ӧскӧ тӧрт Библия ишчизи Lucy Post, Snyder абакайы ла эр кижизи, John McCarthy бар. Бразилияда эки јалчы W. H. Thurston ла H. F. Graf, ӱч бичиктер садып таркадаачы A. B. Stauffer, J. F. ла J. A. Berger бар. Британ Гвианада эки јалчы W. G. Kneeland ла P. Giddings, эки су-кадык миссионери Dr. B. J. Fercoit абакайы ла бар.
GSAM 435.11896 јылда Чилиде $1,000-лик бичик сатылды, ла бичиктер садып таркадаачылардан алынган адабиятты окуп, отуз Суббот кӱнди агару тудар кижи Суббот кӱнди ле ого улашкан чындыктады кабыл алды. Бразилия ла Аргентинада бичиктер $10,000-лик сатылды; андан да јакшызы, Суббот кӱнди тудар 100 кижи бар болды. Бир серкпе ла беш Суббот кӱнниҥ школы тӧзӧлди. Аргентинада Буэнос-Айрес, Креспо ла Сан-Кристобальда ӱч тӧзӧлгӧн серкпе бар болды. Британ Гвианада да бир тӧзӧлгӧн серкпе ла 50 Суббот кӱнди агару тудар кижи бар; Тӱштӱк Америкада текши 150 Јетинчи кӱнниҥ адвентисти болды.
GSAM 435ТӰШТӰК МИССИОНЕР БИРИГӰЗИ
GSAM 435.2Чын сӧслӧ, бу биригӱзин ӧскӧ ороондуҥ деп атаарга болбос, ол бистиҥ тӧрӧл орооныста ӧскӧ улус — африкалыктар — ортозында эванделий ижин эдип турза да. Эмди алынган једимдер ӱчӱн Кудайдыҥ алкышыла пастор J. E. Whiteтиҥ чыдамкай ишине кӧп алкыш айту керек.
GSAM 435.31893 јылдыҥ кышында мен Иллинойс Конференцияныҥ башчызы болуп турганда, пастор White Тӱштӱк штаттардыҥ кара ӧҥдӱ улусына кӧп санаа тартып, мениҥ јаныма келди. Ол Чикагода бир нече апта јӱргенде, шаарда јашаган кара ӧҥдӱ улуска иштеерге уруксат сурады. Сураганы јӱрек-јӱрекле берилди, анан бу бактызы јок улус ӱчӱн оныҥ иши чындап башталды.
GSAM 435Пастор Whiteтиҥ миссионер кемези
GSAM 435.4Ол ӧйдӧн ала ол Тӱштӱк иш јери ӱчӱн Кудайдан сурап, план эдип турды. Ойлонгондо, планы ӧзӱп, Мичиган кӧлдиҥ јанында Morning Star деп аталган пароходты салузып бӱтти. Бу сууда јӱрер «Bethel» кемезиле ол Чикагога, анан Иллинойс ла Миссисипи ӧзӧктӧри боюнча тӱшӱп, 1895 јылдыҥ январь айыныҥ 10-ында Виксберг, Миссисипи јерине јетти. Мында бир нече јолдошторыла кем де иштебеген јерде иштеп баштады.
GSAM 436ТӰШТӰК МИССИОНЕР БИРИГӰЗИНИҤ ИШИ
GSAM 436.11903 јылдыҥ апрель айыныҥ 9-ында ӧткӧн Текши конференцияда пастор White берген билдирӱден цитата эдерибис; ол иштиҥ једимдерин ла бу ӧйдӧ Тӱштӱк миссионер иштиҥ айалгазын кӧргӧзӧт:
GSAM 436.2«Бистиҥ биригӱзис Миссисипиде беш школа тӧзӧп, эмди оларды башкарып јат.... Бу школалар Виксберг, Язу-Сити, Колумбус ла Джексонда орналаскан.... Бистиҥ ишчилер Теннессидеги Нашвилл, Мемфис ла Эджфилд-Джанкшенда, Кентуккидеги Луисвилл ла Боулинг-Гринде де ишти алга јӱргӱзип јат.
GSAM 436ТӰШТӰКТЕГИ ИШЧИЛЕР
GSAM 436.3«Эмди биригӱзиниҥ тӱрлӱ бӧлӱктеринде 27 ишчи бар. Тӱштӱк миссионер биригӱзиниҥ ишинде беш кол салып алкалган серкпе јалчызы ӧзӱп чыкты.... Он ӱч школа ӱредӱчизи тӱрлӱ јолдорло ишине камдалды.... Бир јаш кижини биригӱзибис Нашвиллдеги Meharry Медициналык колледжде эмчи болорго ӱредип јат, ӧскӧ бирӱзине ошол эле школада ӱредӱзине кӧмӧк берип јат.... Јакшы Библия ишчилери ӧзӱп чыкты. Ӱредӱчилердиҥ бир бӧлӱги бу бӧлӱкте иштеерге де чебер болуп јат.
GSAM 436«Morning Star» пароходы
GSAM 436.4«Morning Star — мениҥ бойымныҥ менчигим, бойымныҥ акчамла тудулган. Булаҥ ӧскӧ, кемени айландырар чыгымдардыҥ бары мениҥ бойымныҥ кирежимнеҥ тӧлӧнӧт. Кемедеги јашооныҥ чыгымдарын да мен ар дайым тӧлӧдим. Кӧп катап бистиҥ бӧлӱк 10-нан 18-ге јетире кижиден турды.... Биригӱзиге иштеген ишчилердиҥ бир нече јылдагы айлыктары да садага акчазынаҥ алынган эмес, мениҥ бойымныҥ кирежимнеҥ алынган.
GSAM 437ТӰШТӰК МИССИЯГА АКЧА КАЙДАҤ КЕЛДИ
GSAM 437.1«‘Бу акчаны кайдан алдыҥар?’ деп сураар кижи болор. Кудай оны биске берди. Кичинек бичиктер чыгарылды. Баштапкызы — «Эванделийдиҥ букварьы» (Gospel Primer), оны баштап кара ӧҥдӱ улусты ӱредерге белетеген. Бир нече мыҥ кӧчӱрӱм сатылат деп кӱӱнелген, эмезе бис кайкап, ол бир миллионго јуук кӧчӱрӱмге јетти.
GSAM 437.2«Энебис [E. G. White абакайы] «Христос — бистиҥ Куткаруучыбыс» деп бичикте биске кӧмӧктӧшти; оныҥ ӱч-тӧрт јӱс мыҥ кӧчӱрӱми сатылды. Јакшы тӱӱжелер бичиктиҥ эки-ӱч јӱс мыҥ кӧчӱрӱми сатылды. Келер Падыша бичиктиҥ јетишкенче кӧп кӧчӱрӱми таркатылган, тӧрт миле бийик устун болор деп саналды. Бу бичиктердиҥ автордук тӧлӧмдӧри меен, ӧскӧ кӧп иштерди башкарып, Morning Starды салдыбыс.»
GSAM 437КӦП ОРООНДОРДО
GSAM 437Мексика
GSAM 437.3Бу ороондо ишибис 1894 јылда Гвадалахарада су-кадык миссияны тӧзӧӧрлӧ башталды. 1896 јылда ишчилердиҥ кӱчи мынајы деп билдирилди: миссияны башкарып турган пастор D. T. Jones абакайы ла. Ӱредӱчилер Ora A. Osborne, A. Cooper абакайы, Kate Ross ла јергиликтӱ кӧмӧкчи болды. Су-кадык миссионерлери Dr. J. A. Neal, A. Cooper, A. J. Rice абакайы, Bartlett абакайы ла Rachel Flowers абакайы болды. Кӱн сайын 40 оорулу миссияга келип турды, ла 40 ӱрен миссия школазына јӱрди. Бу ӧйдӧ јаҥы санаторий $12,000 чыгымла салынып јатты.
GSAM 437Орто Африка
GSAM 437.41893 јылда ӱчинчи ангелдиҥ јарыныҥ иши эмезе ӧзӱп, Текши конференцияныҥ комитети Орто Африкада миссия тӧзӧӧрди јӧпсӧп сунуштаарга јӧн бар деп кӧрди. Ошоҥ ӱчӱн: «Јол ачылган сайын Матабелелендте миссия ачылзын», — деп токтотылды. Бу токтодыска ылгаш, 1894 јылда Јетинчи кӱнниҥ адвентисттериниҥ бир бӧлӱги ол ороонго кирип, 12,000 акр јерли ферма тандалды. 1895 јылдыҥ конференциязында пастор C. B. Tripp абакайы ла, W. H. Anderson абакайы ла, Dr. A. S. Carmichael бу алыс иш јериниҥ миссионерлери болорго тандалды. Олар узак јолго дароо камданып, јӱрӱши јакшы болып, 1895 јылдыҥ июль айыныҥ 26-ында јеринде јетти.
GSAM 438Алтын Јээк
GSAM 438.1Кӧп јылдар бојы Африканыҥ Батыш јээгинен Јетинчи кӱнниҥ адвентисттерине кӧмӧк сураган Македон кыйгызы угулып турды. Адвентисттиҥ бичиктерин окуганынан чындыкка кызыгу јӧнӧлгӧн, эмезе 1894 јылга јуук кӧмӧк јиберилген јок. Ошо ӧйдӧ пастор Sanford ла Rudolph мырза кӧптен бери кӱӧп турган ишти баштаарга Текши конференцияныҥ комитети меен чакыртылды. Олар иш јерине јӱрекле ла эрчимле кирди. Кӧп ӧтпӧй пастор Sanford безгекке урунды; ол ооруу мында кӧп болгондуктан, ороонды «ак кижиниҥ сӧӧк салар јери» деп атаган. Ол ӱч катап оорып, јашап каларына Америкага кайдарга аргасыз болды. Ӧскӧлӧри Батыш јээкке јиберилди, олардыҥ ичинде пастор D. U. Hale, Geo. F. Kerr абакайы ла, G. P. Riggs болды. Соҥгызы оорудан ӧтӧ алсызданып, јажоозы ӱчӱн санаа кылынды; ол климатты ӧскӧртсӧ, су-кадыгы јакшыланар деп иженип, Англияга качты. Эмезе ол ла досторыныҥ кӱӱни бӧкӧнди, ол эмештеҥ алсызданып, соҥында ӧлди, анан ол јерде кӧмӱлди. Ол да Ӧмӱр берӱчиниҥ келерин кӱӧп јат.
GSAM 438Индия
GSAM 438.21890 јылдыҥ январь айыныҥ 12-инде пастор Haskell Африканыҥ тӱштӱк-чыгыш јээгиндеги Порт-Дурбаннаҥ Калькутта, Индия, Кыдат ла Японияга јӱрӱп чыкты. Бу јолдоҥ мурда оныҥ бичӱчизи Percy T. Magan ого коштылды. Индияга бу јолгоҥ максат — «јерди кӧрӱп-сынаар» иш эдип, ол јерде Јетинчи кӱнниҥ адвентисттери активный миссионер ишти баштаганда јӧп-санаа берерге керектӱ билӱӱни алар болгон. Индияда миссия тӧзӧӧр санаала, Текши конференция 1893 јылда Wm. Lenkerди ол ороонго бичиктер садып таркадаачы болуп барзын деп сунуштады. Бу сунушты аткарып, ол Индияга барып Јетинчи кӱнниҥ адвентисттериниҥ бичиктерин киргизди. Кийин Lenker мырза 1896 јылга јетире ол ла ӧскӧ тӧрт кижи Индияныҥ тӱрлӱ јерлеринде бичиктер садып таркадады, $10,000-лик адабият сатты деп билдирди. Сатылган бичиктердиҥ кызыгузы кӱчтӱ болгонун кӧргӧзӧр ӱчӱн, ол Мадрас айланасында, Индияныҥ батыш јээгинде, «јергиликтӱ јарлаачы «Даниил ле Аян керегинде санаалар» деп бичикти аларга алтымыш миле јӱрди» деп айтты.
GSAM 439Georgia Burrus Индияда
GSAM 439.11895 јылда Georgia Burrus абакай Калифорниядаҥ Индияга јӱрӱп чыкты. Ол јерге јеткенде Bengali тилин дароо ӱренип баштады ла кӧп ӧтпӧй миссия ишине кирди. 1896 јылга јетире бистиҥ ишчилерибисле аралашканынаҥ бир нече кижи Кайраканныҥ Суббот кӱнин тудуп баштады.
GSAM 439.21896 јылда иш јериндеги ишчилер пастор D. A. Robinson абакайы ла болды. May Taylor абакайы ла Georgia Burrus абакайы Библия ишчилери болды. Lenker мырза ла Masters мырза бичиктер садып таркадаачы болды. Миссияныҥ туразына ылайык тура табылды, ла эмчи, медсестра ла јетпей турган кӧмӧкчилерди чакырган сӧс тӧрӧл ороонго јиберилди. Бу чакырууга пастор Brown ӧскӧлӧриле каруу берди. Ол ла пастор D. A. Robinson 1899 јылдыҥ декабрь айыныҥ соҥында Индияныҥ Бенгалиязында Карматарда ӧлди.
GSAM 439Гавай, Сандвич аралдары
GSAM 439.31884 јылда La Rue мырза ла Henry Scott бойлорыныҥ акчазыла Гавайга миссионер болып барды. Олар кижи-кӧрӱш миссионер иш эдип ла бичик садып, ишти баштады. Бу аралда мынчалык кызыгу јӧнӧлдӧ, Текши конференция 1885 јылдыҥ ноябринде пастор Wm. Healy кийинки јайда Гавайга иштеерге барзын, ла Калифорния Конференциязы бу ишке чадырды карызына берзин деп токтотты. Ошентип камдалган пастор Healy ла аралда мурда јӱргендер 1886 јылдыҥ јайында чадырдагы мӱргӱӱл јуунын ӧткӧрди. Бу иштиҥ једиминде бир нече кижи Јарды кабыл алды. La Rue мырза Гонолулуда 1889 јылга јетире калды; анан Кыдаттагы Гонконгго јӱрӱп чыкты.
GSAM 440Гавайдагы китай иши
GSAM 440.1Текши конференция 1895 јылдыҥ март айында јуулганга јетире аралга серкпе јалчылары аз гана берилди. Ол ӧйдӧ: «Пастор Gates абакайы ла, китай улуска ӱредӱчи болор Brand мырза ла абакайы Гонолулуга миссионер ишке барзын», — деп токтотылды. Ӱредӱ иши дароо башталды. Пастор Gates су-кадыгы кӱчсӱс болзо да, ишти алга сӱрӱш эдерге колынан келгенин эдип турды. Кӧп ӧтпӧй миссионерлердиҥ кийининде эмчи ле медсестралар келди, анан Јардыҥ бу бӧлӱгиндеги иш јакшы башталды.
GSAM 440Миссиялардыҥ кыскача јыйынтыгы, 1903 јылдыҥ январь айыныҥ 1-и
GSAM 440.21902 јылдыҥ декабрь айыныҥ 31-инде берилген ӧскӧ ороондордыҥ миссионер секретарыныҥ билдирӱзи Америка Кошмо Штаттарынан тышкары Јардыҥ иши мынајы болуп турганын кӧргӧзӧт:
GSAM 440.3Австралияныҥ бириккен Конференциязы Виктория, Јаҥы Тӱштӱк Уэльс, Јаҥы Зеландия, Квинсленд, Тӱштӱк Австралия, Тасмания ла Батыш Австралия конференцияларынаҥ тӧзӧлгӧн.
GSAM 440.4Европаныҥ Текши конференциязы Германныҥ бириккен Конференциязы, Батыш Герман, Чыгыш Герман, Тӱштӱк Герман, Голландия ла Фламанд Бельгия, Австро-Венгрия ла Балкан ороондоры, Герман Швейцария, Тӱштӱк Россия, Тӱндӱк Россия ла Орто Россия конференцияларынаҥ тӧзӧлгӧн.
GSAM 440.5Скандинавияныҥ бириккен Конференциязы Дания, Норвегия, Швеция, Финляндия ла Исландия ороондорынаҥ тӧзӧлгӧн.
GSAM 441.1Британияныҥ бириккен Конференциязы Тӱндӱк Англия, Тӱштӱк Англия, Ирландия, Шотландия ла Уэльсти камтыйт.
GSAM 441.2Француз-латин бириккен Конференциязы Француз Швейцария, Франция ла Италияны камтыйт.
GSAM 441.3Чыгыш миссия Египет, Сирия ла Турцияны камтыйт.
GSAM 441.4Тӱштӱк Африканыҥ бириккен Конференциязы Кейп колониязы, Наталь-Трансвааль, Басутоленд ла Матабелелендти камтыйт.
GSAM 441.5Тӱрлӱлери: Бермуда, Бразилия, Британ Гвиана ла Голланд Гвиана, Орто Америка (тӱштӱк бӧлӱги), Кыдат, Фиджи, Индия, Ямайка, Япония, Кичӱ Антиль аралдары, Мексика, Ньясаленд, Питкэрн, Порто-Рико, Ла-Плата, Раратонга, Самоа, Сосайети аралдары, Суматра, Тонга, Тринидад, Батыш јээк (Тӱштӱк Америка) ла Батыш јээк (Африка).
GSAM 441.6Бу тӱрлӱ иш јерлериндеги активный ишчилердиҥ саны, јалчыларды, лицензиялууларды, Библия ишчилерин, бичик таркадаачыларды ла бичиктер садып таркадаачыларды кошкондо, 754.
GSAM 441Стратегиялу јерлер тӧзӧлгӧни
GSAM 441.7Миссияларыбыс керегинде бу кыска сӧстӧрдӧн, 1896 јылдагы ӧскӧ ороондордыҥ миссионер секретары айткан сӧстӧрдий айдып болорыс:
GSAM 441.7«Эмди Јар дӱньяныҥ јуук кажы ла бӧлӱгинде бу стратегиялу јерлерди ээлеп алганда, Кудай бойыныҥ чексиз кӱчӱле кыска ӧйдӧ улу ла кӱчтӱ ишти бӱтӱрер. Ол бойыныҥ ишин адилдикле тӱрген бӱдӱрер.»
Notes
- Римдегилерге 15:21. ↩