13-чы бажалык — Кудай башкарып турганыныҥ билдилери
GSAM 198.1«Кайракан Кудайыгар Мисирде силердиҥ кӧстӧригердиҥ алдында силер ӱчӱн эткен бастыразы аайынча, Кудай јӱзӱн јӱзӱн кыйналууларла, билдилерле, кайкалдарла, урушла, кӱчтӱ колло, узаткан билекле ле улу коркунучтарла, башка улус ортозынаҥ бир улус алып чыгарына аракеттенген бе? Кайракан — Ол Кудай, Оноҥ ӧскӧ Кудай јок деп билип аларыҥ ӱчӱн, ол сеге кӧргӧзӧлгӧн».1
GSAM 198.2Анайып, Кудай Кудайды билбес улус ортозынаҥ бир улус алып, аларга Ӧзӱниҥ јакылталарын айдып, таш таблицаларга бичип берген јерге баштаган. Бу кайкалдар олардыҥ кызыгып кӧргӧни ӱчӱн эместе, «Мисирде улу иштер эткен; Хамныҥ јеринде кайкалду иштер эткен ле Кызыл-Теҥис јанында коркунчту иштер эткен» Кудай, Синайдыҥ оттоп турган башындаҥ ӧрттиҥ ле тӱтӱнниҥ ортозынаҥ оларга сӧс айткан Кудай, бӱдӱнниҥ Тӧзӧӧчизи, тирӱ ле чын Кудай экениҥ билип алзын деп эделген.2
GSAM 198Кӱйген тайа-јыраадаҥ Мойсейдиҥ чакырылганы
GSAM 198.3Мойсей ӧзи Израиль улусын Мисирдеҥ чыгарарын: «Мен чӧлдӧ мал кабырарда, силердиҥ кул болгон јӱрӱмигерге санааркадым; эми силерди Мисирдеҥ чыгарарга тӱжӱп келдим, мурда Мисирликти ӧлтӱрип, Мидиян јерине качарда эдерге аракеттенгеним чылап», — деп айдып кана, оларды чыгарбайт эди.
GSAM 199.1Мойсейдиҥ ӧзи де «улусты Мисирдеҥ чыгарып, баштап бар» деп ишениши ӱчӱн, кӱйӱп турган, је кӱйӱп тӱгенбеген тайа-јыраа ла оныҥ ортозынаҥ чыккан угулып турган ӱн керек болгон. Ол ушундай кайкалду аайла ӧзӱниҥ јумушын, бийик ле ыйык чакырылганын алган. Оны айтканы оныҥ туугандарыныҥ ајарузын ол ло тартып, алдынаҥ келер иштерге акылын јазап, Кудайдыҥ алдында Мойсейди башчы деп кабыл аларга јеткирер эди.
GSAM 199.2Куткаруучыныҥ тирилгенинен кийин, оныҥ кайгырган ла кӧӧрӱлбӧй калган артынан ээрчигендери Оныҥ јанында болоры ла кубандырган сӧстӧри керек болгон ӧй болгон болзо, 1844 јылдагы «тӱн аразындагы кыйгыдан» кийнинде берилип ишенип тудунган кайгы-муҥдуулар ла куугунтукталган бӱдӱмдӱлер турган ӧй ошондо болгон. Кудай килемји кӧргӱзип, кайгыган јандарла ӧзӱзи сӧӧлӧжӧр болзо, анда чын ла ушундай ӧйдӧ, ушундай улуска сӧӧлӧжӧр эди деп саналаар.
GSAM 199Кудайдыҥ бирге болоры убада кылынган
GSAM 199.3Иштӧӧниҥ аайына ла аргазына чектелбеген, Ӧзӱниҥ Тыныныҥ јайалталарын «бийикке кӧтӧрӱлгенде» серкпеге берген Ол, јарды јарлап турганда, артынан ээрчигендериле «ӧйлӧрдиҥ учына јетире» бирге болорын убада кылган.3
GSAM 199.4Бӱдӱн јолдо Кудай Ӧзӱни толо издегендерле Ӧзӱниҥ кӱчин ле јайалталарын кӧргӧзӧргӧ белен болгон. Јарды берерде Ол: «Бу билдилер бӱдӱмдӱлерди ээрчийт: Мендиҥ адымла албастыларды чыгарар; јаҥы тилдерле сӧӧлӧжӧр; јыландарды колго алар; уулуу неме ичсе де, аларга јаман болбос; ооругандардыҥ устине колын салып, олар айыгар», — деп айткан эмес пе?4
GSAM 199Реформация ӧйинде Тыныҥ јайалталары
GSAM 199.5Он алтынчы чактагы Реформация ӧйинде ле оноҥ кийнинде Кудайдыҥ кӱчиниҥ ле судурлаар јайалтаныҥ кезик кайкалду кӧрӱнӱмдери болгон. Д’Обинье Джон Хусстыҥ судур сӧстӧрин айдат. Чарлз Бак «Динниҥ кызыкту сӧстӧринде» 1546 јылда Джордж Уишарттыҥ судурлаганын бичийт. Джон Уэсли ӧзӱниҥ бичиктеринде Джонатан Пайраныҥ судур сӧстӧрин ле олардыҥ бӱткениҥ айдат. Пресвитер Ј. Б. Финлей ӧзӱниҥ ӧмӧр јӧрӱминде 1842 јылдыҥ јайында ӧзине берилген кайкалду кӧрӱлтени ле айыктырууну айдат. «Христиан коргоочы» (методисттердиҥ) журналында ол серкпеде јалчы болгон Доктор Бондко берилген кайкалду кӧрӱлте ле оныҥ бӱткени керегинде кызыкту айдыш чыккан. Бу немелер Кудайды јабыс кӧӧлдӱ издеп турган улуска: Ол ӧзгӧргӧн эмес, Ӧзӱниҥ улусыла судурлаар јайалта аркылу сӧӧлӧжӧри эмди де бар деп кӧргӧзӧт.
GSAM 200Артып калган серкпеде судурлаштыҥ Тыны болор
GSAM 200.1Келери убадазын кӱткӱлеп турган улус ортозында Кудай Ӧзӱниҥ Тыныныҥ јайалталарын, ӧзӧчи судурлаар јайалтаны, ӧзгӧчӧ кӧргӧзӧри керегинде Судурда ачык ла чокым сӧстӧр бар. Бис эске алдырган баштапкы јол Коринфтиктерге бичилген бичикте бу: «Мен силер ӱчӱн Кудайыма ӱргӱлји алкыш-быйан јетирип турум, Иисус Христос ажыра силерге берилген Кудайдыҥ быйаны ӱчӱн. Анткени силер ӧнчӧй сӧсте де, билиште де Оныҥ аркылу баарында байып калган; Христостыҥ керелеши силерде бекемделген. Силер бир де јайалтада кем эмес, Эгебистиҥ Иисус Христостыҥ келерин кӱткӱлеп турар; Ол силерди ӧзӱниҥ кӱнинде кынтыксыз болзын деп, учына јетире бекемдер».5
GSAM 200.2Аянда «артып калган улус» — јардыҥ кийинки серкпези — керегинде буны окийбыс: «Ажыдаар катынга [серкпеге] ачууланып, оныҥ тукумыныҥ артып калган улусыла уруш эдерге барды; олар Кудайдыҥ јакылталарын тудат, Иисус Христостыҥ керелеши бар».6 Кийинки серкпеде болор, ле Тыныҥ баар јайалталарын кӧргӧзӧр јолды јазап берер «Иисустыҥ керелеши» дегени не деп сурайбыс? Бу суракка Патмос аралында Иоаннга айткан ангелдиҥ керелешинен јооп табабыс: «Мен оныҥ буттарына тӱшӱп, ого табынарга турганымда, ол: “Мени олай этпе! Мен де сениле ле Иисустыҥ керелеши бар карындаштарыҥла бирге јалчы. Кудайга табын! Анткени Иисустыҥ керелеши — судурлаштыҥ Тыны” — деди».7
GSAM 201.1Ангел берген бу аныктама Христосты кӱткӱлеп турган серкпеде кӧрӱнетен «судурлаштыҥ Тыны» баар јайалталарга јол јазап берерин, ле «артып калган» серкпеге бу јайалта оларда бар ӱчӱн уруш эделерин кӧргӧзӧт.
GSAM 201Јайалталар керегинде Павелдиҥ керелеши
GSAM 201.2Тессалониктерге Павелдиҥ бичиги Эгениҥ кӱни — акыркы јаргыныҥ кӱни — кӧп улуска «тӱнде уурчы чылап» келерин кӧргӧзӧт. Ле Эгебистиҥ бекем бӱдӱмдӱ балдарына ол олай тӱшпӧс, анткени олар «јарыктыҥ балдары, кӱнниҥ балдары». Кӱткӱлеп турган ол улуска берген јакылталарыныҥ бирӱзи бу: «Тынды ӧчӱрбегер. Судур сӧстӧрди тоомјызы јок кӧрбӧгӧр. Баар немени сынагар; јакшы немени бекем туткыла».8
GSAM 201.3Бу јерде «судур сӧстӧр» деп которулган грек сӧзи propheteias керегинде Гринфилд ӧзӱниҥ грек лексиконында: «Бу аайда судурлаар јайалтаны ишке ашырары, 1 Тессалониктерге 5:20», — дейт. Паркхерсттиҥ, Робинзонныҥ ле Лидделл ла Скоттыҥ лексикондору да буны јӧӧпсӧйт. Демек, Христостыҥ экинчи катап келерин кӱткӱлеп турган серкпеде чын судурлаар јайалта болорын бу сӧстӧр ачык керелейт. Јакылта мындый: јайалтаны тоомјызы јок кӧрбӧгӧр, је оны сынагар; јакшы кӧрӱнӱмди тапсаар, оны «бекем туткыла».9
GSAM 201Убада бӱткени
GSAM 201.4Баштапкы ангелдиҥ јары ла Экинчи ангелдиҥ јары јарлаган ӧйдӧ Кудай судурлаар јайалтаны кӧргӧзӧ баштаганын бис алдында айтканыс. 2300 кӱнниҥ учы бӱткененеҥ кийнинде бу јайалта толо ӧзӱп чыккан. Кудай бу ишке Ӧзӱниҥ курал-аргазын тандаган: Ӧзӱне баарын берген ле јӱрӱми ӧлӱм ле јӱрӱмниҥ ортозында турган, «кӱчсӱстердиҥ эҥ кӱчсӱзи» болгон кижини Ӧзӱне агент эдип алган.10 Ӧй ӧткӧннӧҥ кийнин эки айдыҥ ичинде, Мэн штатындагы Портлендте јӧргӧн, ол ӧйдӧ јашы он јети кире ле болгон Мисс Эллен Г. Хармон Кудайдаҥ кӧрӱлтелерди ала баштаган.
GSAM 202.1Баштапкы кӧрӱлте болгон ӧйдӧ Портлендте јӧргӧн кижилерле сӧӧлӧжӧргӧ мӧмкӱн болгон, ле Мисс Хармон баштапкы кӧрӱлтезин кӧргӧн айылдыҥ ээзи Хэйнс абакайды мен де таныыр эдим. Ошол кижилер мага айткан аайынча, болгон иштерди айдып берейин.
GSAM 202.2Ол ӧйдӧ Мисс Хармонныҥ су-кадыгы ӧтӧ коркунчту болгон. Бир нече неделе ол шыбыраган ӱненеҥ ӧскӧ сӧӧлӧй албаган. Бир эмчи оныҥ оорузын суу јуулган тижиктӱ чемет оору деп санаган. Оҥ ӧпкӧзи чириген, сол ӧпкӧзи де јаман ооруган, јӱреги де ооруйт деп айткан. Ол кӧп болса аз ӧй јашайтан, кезееде капыс ӧлӧр деп санаган. Јатканда дем алары ӧтӧ кӱч болгон. Тӱнде ол керебетте отурган турып, јастыктарла кӧтӧрӱлип арай јаткан. Кӧп кӧӧлӧп, ӧпкӧзинеҥ кан чыгары оныҥ кӱчин ӧтӧ азайткан.
GSAM 202Мисс Хармонныҥ баштапкы кӧрӱлтези
GSAM 202.3Баштапкы кӧрӱлте кӧргӧн ӧйдӧ ол Хэйнс абакайдыҥ ӱйинде болгон. Таҥ адып турган, олар ӱй-бӱлелик табыну эдип турган. Беш кижи бар болгон, баары бӱдӱмде эжелер болгон. Ӧскӧлӧри табынган, Мисс Хармон шыбырап табынган. Ошол ӧйдӧ Кудайдыҥ кӱчи ӧтӧ кайкалду тӱшкӧн; бар кижиниҥ бӱдӱнине јеткен, ле бир заматта ол тегерегинде болуп турган немени бир де сеспей, кӧрӱлтеде болгон.
GSAM 202.4Кийинки јиинде ол Портлендтеги бӱдӱмдӱлерге ӧзине кӧргӧзӧлгӧн немени айткан. Олар бу Кудайдаҥ келгенине толо ишенген. Ол ӧйдӧ Портлендте оны Кудайдыҥ иши деп јӧптӧгӧн алтымыштай кижи бар болгон. Кӧрӱлтениҥ ӧзӱнде де, оны айтканына да бир ле Кудайдаҥ чыга турган кӱч болгон. Ӱргӱлји јӱрӱмниҥ керектериниҥ учурын ол јаантайын тереҥ сезип турган, ле ол ӧтӧ јаш ла ӧтӧ кӱчсӱз кижи Кудай Ӧзӱниҥ улусына јарык билдирер курал эдип тандаганы ӱчӱн, айдарга сӧс јок коркунчка толгон чылап кӧрӱнген. Ол кӧрӱлтеде ӧзӱн асмандагы јарык ангелдер курчап алган, ол јерде баар неме јыргал ла амырлык деп айткан; бу ӧлӧр ӧмӱрдиҥ канааттандырбас чындарына ойгоноры кайгылу ӧзгӧрӱш болгон.
GSAM 203Баштапкы кӧрӱлтениҥ кыскача айдышы
GSAM 203.1Портлендтеги бӱдӱмдӱлерге айтканы аайынча, оныҥ баштапкы кӧрӱлтезиниҥ бу кыскача айдышы баар кӧрӱлтелердиҥ јӧрӱмин бир аз кӧргӧзӧр:
GSAM 203.2«Табынарда, Кудайдыҥ кӱчи мен оны мурда-соҥды кӧрбӧгӧн аайда устиме тӱшкӧн. Мени јарык курчап алган, мен јердеҥ ӧрӧ ле ӧрӧ кӧтӧрӱлгем. Дӱнӱйеде Экинчи катап келерин сакыыр улус кайда деп кӧрӧргӧ бурулдым, ле оларды таппадым. Ол ӧйдӧ бир ӱн: “Дагы кӧр, бир аз ӧрӧ кӧр”, — деди. Кӧзӧмди кӧтӧрӧргӧн, дӱнӱйениҥ ӱстине бийик салынган чике ле тар јол кӧрдӱм. Бу јолло Экинчи катап келерин сакыыр улус јолдыҥ ары јанындагы шаарга барган. Јолдыҥ баштапкы јанында олардыҥ артынча јарык јанган; ангел оны «Тӱн аразындагы кыйгы» деп айтты. Ол јарык јолдыҥ бӱдӱн јери ӧдӧ јарып, олар адашпазын деп буттарына јарык берген. Олар алдынаҥ шаарга баштап турган Иисуска кӧзин бекем тудуп турза, аман болор эди. Ле бир кезекте айрымдары арып, шаар ырак деп, ого озо кирип барар деп кӱткенин айткан. Анда Иисус олорды кӧкидип, јаркынду оҥ колын кӧтӧрӧтӧн, колынаҥ Экинчи катап келерин сакыыр улус устине јалбырткан јарык чыккан, олар: “Аллилуйя!” — деп кыйгырган. Ӧскӧлӧри артында калган јарыкты сананбай јектеп, аларды олай узакка Кудай баштаган эмес деп айткан. Олордыҥ артынча јарык ӧчӱп, буттары толо караҥуйда калган; олар адажып, кӧзин алдыдагы јолдоҥ алган, Иисусты кӧрбӧй калган ле јолдоҥ тӱжӱп, тӧмӧнки караҥуй ла јаман дӱнӱйеге тӱшкӧн. Бир кезекте бис кӧп сууныҥ дӱӱлӱ чылап Кудайдыҥ ӱнин уккан; ол биске Иисустыҥ келер кӱнин ле саатын билдирген. Тирӱ ыйыктар ол ӱнди билип, аҥдаган; јамандар оны кӧкӱрӱк ле јер титирегени деп санаган. Кудай ӧйди айтканынаҥ кийнинде, биске Ыйык Тынды тӧгӧн. Бистиҥ јӱзӱбӱс Кудайдыҥ јарыгынаҥ јарынып, Мойсей Синай туузынаҥ тӱшкӧндӧ јӱзи јарыган чылап, јарынып баштаган».11
GSAM 204Уайт абакайдыҥ кӧрӱлтеде тургандагы айалыныҥ айдышы
GSAM 204.1Кудайдыҥ Тыныныҥ бу кайкалду кӧрӱнӱмин анча-мынча айтканымаҥ мурда, кӧрӱлтелер керегинде бир нече немени айдайын. Э. Г. Уайт абакайды (мурда Мисс Хармон) мен биринчи катап 1852 јылдыҥ октябринде кӧрдӱм. Ошол кӱнде оны бир сааттаҥ ашкан кӧрӱлтеде кӧрдӱм. Ол ӧйдӧҥ бери оны кӧрӱлтеде элӱ кире катап кӧрӧргӧ мӧмкӱн болгон. Ол айалда турганда эмчилер оны сынаганын кӧрдӱм, ле кӧргӧниме ле билериме керелеш айдарга мӧмкӱн болгон ӱчӱн муну јыргал санайдым. Бу айалда оны качан да кӧрбӧгӧн улустыҥ тегин санааларына бола бу иштер керегинде айдыш кичеебей ташталбас деп иженип турум.
GSAM 204.2Кӧрӱлтеге кирерде ол «Мак!» деп ӱч катап јыргалду кыйгырат; ол кыйгылар кайта-кайта јаҥырып, экинчизи, анчада ла ӱчинчизи, баштапкызынаҥ јабызыраак, је оноҥ артык јӱрекке јетире угулат; ӱни сениҥ алыста турган, угулбай барар кижиниҥ ӱнине укады. Тӧрт-беш секундка ол кӱчӱ тӱшкӧн кижи чылап, эси оошкон чылап, эмезе кӱчи јок болгон кижи чылап, тӧмӧн тӱшкӧни кӧрӱнет; анан бир заматта адам ӧлчӧгӧ јетпес кӱчкӧ толып, кезикте дароо буттарына туруп, бӧӧмӧнӧ айланып јӱрет. Баштын оҥго эмезе солго бурулганына ээрчип, колдорыла билектери кӧп катап кыймылдап, оҥго-солго кӧргӧзӧт. Бу кыймылдардыҥ баары ӧтӧ јӧргӱмдӱ эделет. Кол эмезе билек кандый да айалда турза, оны кем де кыймылдадып болбос. Кӧстӧри јаантайын ачык, је ол кӧзин јумбайт; башы бийик кӧтӧрӱлген, ол ӧрӧ кӧрӧт. Кӧзинде бош кӧрӱш јок, јакшы кӧрӱнӱм бар, кӱн сайынгы айалынан бир ле айырмасы — ол алыста турган бир немени ӧтӧ бек кӧрӱп турган чылап. Ол дем албайт, ле тамыры бир калыпта согот. Јӱзи јакшы, бетиниҥ ӧҥи ӧзӱниҥ адаттагы айалындагы чылап кызыл.
GSAM 205Даниилдиҥ айтканыла тендештиргенде
GSAM 205.1Оныҥ дем алган айалы, кӱчи јоголгону ла Кудайдыҥ ангели оны тийгенде кӱчтӱ болгону — бардыгы пайгамбар Даниил кӧрӱлтеӱде ӧзиниҥ айалын айтканыла толык тендеш: «Ол тушта мен ӧзӧм јалгыз калдым; бу улу кӧрӱлтени кӧрдим, мениҥ кӱчим калбады; мениҥ кӧрким чириге айланды, менде бир де кӱч калбады.» «Бу мениҥ эдимдиҥ јалчызы эдимге канайтып сӧлӧжӧр? Менде ошол тушта кӱч калбады, демим де калбады. Анан кижи кеберлӱ бирӱзи катап келип, меге тийип, кӱч берди де айтты: “Ӧтӧ кару кижи, коркып болбо; амыр сениҥ болзын; кӱчтӱ бол, ооба, кӱчтӱ бол”. Ол меге сӧлӧгӧндӧ, мен кӱчтӱ болдым да: “Эдим сӧлӧзин, мени кӱчтӱ эттиҥ”, — дедим.»12
GSAM 205Кӧзиле кӧргӧн кижилердиҥ керелештери
GSAM 205М. Г. Келлогг, медицина доктор
GSAM 205.2Уайт абакай кӧрӱлте ичинде турганда оныҥ айалы керегинде кӧргӧн кижиниҥ бир нече керелешин берерге јараар. Баштапкызы — М. Г. Келлогг, медицина доктор; ол Мичиганда 1853 јылда майдыҥ 29-кӱнинде, Ливингстон округыныҥ Тайрон јеринде болгон јуунында берилген баштапкы кӧрӱлтени эске алат. Ол мындый деп айтат:—
GSAM 206.1«Эје Уайт кӧрӱлте ичинде јиирма минутча јӧ болбозо јарым час турды. Ол кӧрӱлтеге киргенде, мында болгондордыҥ бардыгы Кудайдыҥ кӱчин ла јуугын сезип турды, бистиҥ бир нечеӱбиске Кудайдыҥ Тыны кӱчтӱ тӱшкени чын сезилди. Бис Суббот кӱнниҥ эртенги саат тогуздарда мӱргӱӱл ле керелеш јуунында турганыс. Карындаш Уайт, мениҥ атам ла Эје Уайт мӱргӱӱл этти; ол тушта мен мӱргӱӱл этип турдым. Јуунында толкуу да, кӧргӱзӱ де болгон эмес. Бистиҥ јууныбыска Кудай ӧзиниҥ јуугын берзин, Мичиганда ишти алкап турзын деп, Кудайга чындыкла сурандыбыс. Эје Уайт кӧрӱлтеге кирген сайын силердиҥ кӧп угуп турган “Мак! м-а-к! м-а-к!” деп јеҥӱлӱ кыйгызын кыйгырганда, Карындаш Уайт орнынан туруп, ӱйи кӧрӱлте ичинде турганын улуска билдирди. Кӧрӱлтелериниҥ аайын, кӧрӱлте ичинде дем албай турганын айткандан кийини, каалаган кижи келип оны сынап кӧрзин деди. Эмчи Драммонд — эмчи, ол база неделениҥ баштапкы кӱнин тудатан адвентист ӧгӱтчи болгон; ол (оны кӧрӱлте ичинде кӧрӧрӧн мурда) оныҥ кӧрӱлтези магнетизмнен болгон деп, ӧзӧ оны кӧрӱлте эттире аларын айткан. Ол алга чыгып, толык сынагандан кийини ӧӧрӧп агарып, “Ол дем албайт!” — деди».
GSAM 206.2«Ол тушта кӧрӱлте ичинде дем албаганын, мен мында болгон ӧскӧ до кӧп кӧрӱлтелерде дем албаганын чын билем. Кӧрӱлтеден чыкканы кӧрӱлтеге киргениндей эле айкын болды. Кӧрӱлте бӱткӧниҥ баштапкы белгизи — оныҥ кайра дем ала баштаганы. Баштапкы демин ол ӧпкӧзи абаан толык бошоп калган кижидей, тереҥ, узак ла толык алды. Баштапкы демнен кийини экинчи демин алганга бир нече минут ӧтти; ол да ӧпкӧзин баштапкыдай толтырды. Анан эки минут тыныгып, ӱчинчи демин алды; ошондоҥ кийини дем алышы адаттагыдай болды». Кол салып, «М. Г. Келлогг, медицина доктор, Бэтл-Крик, Мичиган, 1890 јылда декабрьдиҥ 28-кӱни» депти.
GSAM 207Ф. К. Касл
GSAM 207.11853 јылдыҥ јайында Вермонттыҥ Стоу јеринде Уайт абакай кӧрӱлте ичинде турганда оны эмчи сынаганын кӧргӧн кижиниҥ мындый керелешин беребис. Ол мындый дейт:—
GSAM 207.2«Бир эмчи бар болгон; ол ӧзиниҥ билими ла акылы кӧргӧзӧр аайла, бу кӧргӱзӱниҥ себебин табарга оны сынады. Јарыткан шамды оныҥ кенен ачылган кӧстӧрине јуук тутты; кӧстиҥ бир де булчуҥы кыймылдабады. Анан оныҥ тамырыла дем алыжын сынады, дем алышы болгон јок. Мыны табигый эмезе илимдик аайла тӱшӱндӱрерге болбос деп ол бекем ишенди». Кол салып, «Ф. К. Касл».
GSAM 207Д. Х. Ламсон
GSAM 207.3Мындый керелештер Уайт абакай кӧрӱлте ичинде турганда эткен сынакка јӱктелет: ол 1854 јылда июньдиҥ 26-кӱнинде Нью-Йорктыҥ Рочестер јеринде, Монро кӧчӧзиндеги Серкпениҥ башчызы Јеймс Уайттыҥ ӱйинде болгон јуунында этилген:—
GSAM 207.4«Ол тушта мен он јети јашта болгом. Оныҥ “М-а-к!” деп кыйгырган сӧздерин азыр да угуп тургандый болом. Анан ол полго јыгылбай, акырын тӱшӱп, аныҥ кӧмӧкчизи колына тудуп алды. Эки эмчи кирди: бирӱзи кары, бирӱзи јаш. Карындаш Уайт олор Эје Уайтты јакшы сыназын деп кӱӱнзеди; олор оны эттилер. Бирӱзи айна алып, ол сӧлӧп турганда оныҥ оозыныҥ ӧрӧзине тутты; кӧп узабай алар токтотты да: “Ол дем албайт”, — деди. Анан ол сӧлӧп турганда тереҥ дем алатанын билерге капталдарын јакшы сынадылар, је бир де белги таппадылар. Сынактыҥ бу бӧлӱгин бӱтӱргенде, ол дагы да кӧрӱлте ичинде орнынан туруп, колында Библияни бийик кӧтӧрӱп, бир ӧрӧнӧн ӧскӧ ӧрӧнгӧ бурулуп, кӧстӧри китептен ӧрӧ ле башка јерге кӧрӱп турган да болзо, сӧстӧрди чын айтып турды».
GSAM 208.1«Ол калганчы јети кату-јоболды кӧрди. Анан ол ыйыктардын јенижин кӧрди; оныҥ јениш кыйгыры азыр да кулагымда. Бу иштерге мен эркин керелеш этем». Кол салып, «Серкпениҥ башчызы Д. Х. Ламсон, Хилсдейл, Мичиган, 1893 јылда февральдиҥ 8-кӱни».
GSAM 208Друзилла Ламсон абакай
GSAM 208.2Бу ла эмчилик сынак керегинде ӧскӧ керелешти Ламсон серкпениҥ башчызыныҥ бӧлӧзиниҥ тул ӱйи, Нью-Йорктыҥ Клифтон-Спрингс санаторийиниҥ башкараачызы Друзилла Ламсон абакай берет. 1854 јылда июньдиҥ 26-кӱниндеги јуун керегинде ол мындый дейт:—
GSAM 208.3«Сынак эткен јууны эсимде: Эје Уайт кӧрӱлте ичинде дем албай турганын Карындаш Уайт кӧп айтканы чын ба деп сынаган. Бирок бар болгон эмчиниҥ атын эсиме тӱшӱре албайм.... Ол Эмчи Флеминг болор керек, ӧй-ӧйде ол кеҥешке чакырылат. Эмди ол ӧлгӧн. Буны айдарым: сынак этилди, айнада демниҥ бир де белгизи кӧрӱнбеди». Кол салып, «Друзилла Ламсон, Клифтон-Спрингс, Нью-Йорк, 1893 јылда марттыҥ 9-кӱни».
GSAM 208.4Ол тушта болгон бир кижиниҥ дагы бир керелеши мындый:—
GSAM 208Давид Сили
GSAM 208.5«Мен ӱстинде берилген Давид Ламсонныҥ ла Друзилла Ламсон абакайдыҥ, Уайт абакайды 1854 јылда июньдиҥ 26-кӱнинде кӧрӱлте ичинде сынаган эмчиниҥ сӧздери керегиндеги керелештерин кычырдым деп керелеп айтам. Ол јуунында мен бардым ла сынакты кӧрдим. Карындаш ла эје Ламсон айтканыла мен тӧӧш, анан буны кошсом: сынакты Эмчи Флеминг ла оныҥ јаш ӧӧри эткен. Уайт абакай орнынан туруп, Ыйык бичиктиҥ ӧрӧндӧрин айткандан кийини, Эмчи Флеминг јарыткан шам сурады. Ол шамды оныҥ оозына кӱйбеске болор аайла јуук тутты, деми чыккан сызыгына тӱзӱп. Оттуҥ јалкыны бир де кыймылдабады. Анан эмчи кӱчтӱ сӧсле: “Бу ишти тӱбӱнде бӱтти, оныҥ денезинде дем јок”, — деди». Кол салып, «Давид Сили, Файетт, Айова, 1897 јылда августтыҥ 20-кӱни».
GSAM 209А. Ф. Фаулер ла оныҥ ӱйи
GSAM 209.1Мындый сӧстӧр Уайт абакай Мичиганныҥ Хилсдейл јериндеги Уолдрон залында 1857 јылда февраль айында кӧрӱлте ичинде турганда эткен сынакка јӱктелет. Элӱ јыл эмчилеп иштеген Хилсдейлдиҥ эмчизи Эмчи Лорд ӧтӧ јакшы сынак эткен; оныҥ керегинде мындый керелештерди беребис:—
GSAM 209.2«1857 јылда февральда Эје Э. Г. Уайт Хилсдейлдиҥ Уолдрон залында кӧрӱлте кӧргӧнӧнде бис бар болгон. Эмчи Лорд сынак этти де: “Оныҥ јӱреги согот, је дем јок. Тирӱлик бар, је ӧпкӧ иштебейт; бу айалды мен тӱшӱндӱре албайм”, — деди». Кол салып, «А. Ф. Фаулер, А. Ф. Фаулердиҥ ӱйи, Хилсдейл, Мичиган, 1891 јылда январдыҥ 1-кӱни».
GSAM 209К. С. Гловер
GSAM 209.3Мында ошол эле кӧрӱлте керегинде дагы бир сӧс берилет:—
GSAM 209.4«Эје Уайт Хилсдейлдиҥ Уолдрон залында ӱстинде аталган кӧрӱлтени кӧргӧнӧнде мен бардым. Ӱстиндеги сӧскӧ кошсом, эмчи Эје Уайттыҥ кӧрӱлте ичиндеги айалы “оныҥ билиминен тышкары” деп айтканын уктым. Ол дагы: “Мында табигыйдан ӧскӧ бир неме бар”, — деди». Кол салып, «К. С. Гловер, Бэтл-Крик, Мичиган, 1891 јылда январдыҥ 19-кӱни».
GSAM 209Карпентер мырза ла оныҥ ӱйи
GSAM 209.5Бу ошол эле иш керегиндеги ӱчинчи сӧс:—
GSAM 209.6«1857 јылда февральда Мичиганныҥ Хилсдейл јериндеги Уолдрон залында Э. Г. Уайт абакай кӧрӱлте кӧргӧнӧнде бис бар болгон. Ол айалда турганда Эмчи Лорд оны сынады; анан карындаш ла эје Фаулер ӱстинде айтканыла ол иш керегинде эл алдында айткан сӧзин уктыбыс». Кол салып, «У. Р. Карпентер, Элиза Карпентер, Ноублсвилл, Индиана, 1891 јылда августтыҥ 30-кӱни».
GSAM 210Д. Т. Бордо
GSAM 210.1Эмди Уайт абакай Нью-Йорктыҥ Сент-Лоренс округындагы Бакс-Бридж јеринде кӧрӱлте ичинде турганда эткен сынакка ајару эдигер:—
GSAM 210.2«1857 јылда июньдиҥ 28-кӱни Эје Эллен Г. Уайтты баштапкы катап кӧрӱлте ичинде кӧрдим. Мен кӧрӱлтелерге ишенбес болгом; је айдып болор немелердиҥ бирӱзи мени оныҥ кӧрӱлтелери Кудайдан деп ишендирди. Ол дем алат па, јок па деп билерге, баштап колымды оныҥ тӧжине узак тудуп, ӧпкӧзи ӧлӱ кижиниҥ ӧпкӧзинеҥ артык кӧдӱрилбей турганын сездим. Анан колымды оозына туттым, эргегимле ле ус сабарымла мурдын кыстап, ол каалаза да тынын чыгарып та, алып та болбос эттим. Колымды он минутча, адаттагы айалда кижи тӱнӱгӱп ӧлӧр ӧйдӧй, туттым; бу сынактан ол бир де ӧзгӧрбӧди. Бу кайкалду кӧрӱништи кӧргӧндӧҥ берки оныҥ кӧрӱлтези Кудайдан дегенине бир катап та кӧҥӱлим кӱмӱн этпеди». Кол салып, «Д. Т. Бордо, Бэтл-Крик, Мичиган, 1891 јылда февральдиҥ 4-кӱни».
GSAM 210Кӧрӱлтени сынаган арбаачы эмчи
GSAM 210.3Мен 1861 јылда январдыҥ 12-кӱни Мичиганныҥ Сент-Джозеф округындагы Парквилл јеринде кӧргӧн дагы бир эмчилик сынакты айдарым.
GSAM 210.4Адвентист јуунына јуулган кӧп улуска Уайт абакай ӧгӱт айтканы бӱткӱнде, Кудайдыҥ алкамы оныҥ ӱстӱне ӧтӧ кӱчтӱ тӱшти; ол отургыжында отурганда, оны кӧрӱлте алып кетти. Мында Эмчи Браун бар болгон, денези кӱчтӱ, арбаачы кижи. Ол оныҥ кӧрӱлтези арбаачылыкла бирдей деп, ол бар јеринде кӧрӱлте кӧрзӧ, бир минутта чыгарарын айткан. Ким каалаза, алга чыгып, кӧрӱлте ичинде оныҥ айалын сынап кӧрзин деп чакырык болды. Эмчи алга чыкты, је сынагыныҥ јарымына да јетпей, ӧлӱ кижидей агарып, терек јалбырагындай калтырады. Серкпениҥ башчызы Уайт: “Эмчи, оныҥ айалын айдар ба?” — деди. Ол: “Ол дем албайт”, — деп, эшикке тӱрген басты. Эшикте турган, оныҥ мактанганын билгендер: “Кайра бар, айтканыҥды эт; ол катынды кӧрӱлтеден чыгар”, — деди. Ол катуу тӱрӱлӱп эшиктиҥ туткасын тудуп, эшикти ачарга јӧ болбоды; эшик јанындагы кижелер: “Эмчи, не болды?” — деп сураганда, ол: “Кудай ӧзӧ билер; меге бу ӱйден чыгарга јол бергиле”, — деди де чыгып кетти».
GSAM 211.1Оны арбаачы кылып турган тын Уайт абакайды кӧрӱлте ичинде башкарып турган кӱчтиҥ алдында, Куткаруучыныҥ кӱндериндеги кӧрмӧс тийгендер: «Сениҥ мында бизди ӧйи келбегенче кыйнаарга келгенин бе?» — деп сураганындай, амыр болбогоны айкын болды.13
GSAM 211.2Бу иште пайгамбар Даниилдиҥ айалында бичилген ишке окшоштук кӧрӱлет. Ол Кудайдыҥ Тыныла кӧрӱлтеге киргенде, мында болгон, ол Тынды билбеген бутпарас халдейлер катуу коркуп, «јажынып каларына качып кетти».14
GSAM 211Хармон кызына кӧрӱлтелерин айдарга буйрук берилди
GSAM 211.3Баштапкы кӧрӱлтезинен бир апта ӧткӧндӧн кийини атасыныҥ ӱйинде болгон јуунында Хармон кызы экинчи кӧрӱлте кӧрди; анда оҥо кӧргӧнин ӧскӧлӧргӧ билдирерге буйрук берилди. Ол Эдимниҥ буйругын канайтып этерин билбей, ӧтӧ кыйналды. Су-кадыгы начар болгондуктан, денези чындап ооруп, кӧрӱнгенине кӧрӧ аз ӧйи калган. Ол он јети јашта, кичинекей ла јука, улусла аралашканга кӧнӧкпӧгӧн, бӧгӧлӧк кижиге кезигерге оор боло тургандый уялчак ла ичкери кижи болгон. Ол бир нече кӱн, тӱнниҥ тӱбине јетире, бу јӱкти алып, оны кӧтӧрӧргӧ кӱчтӱрӧк кижиге берзин деп, чындыкла мӱргӱӱл этти. Је молјуныҥ јарыгы ӧзгӧрбӧди, ангелдиҥ сӧзи: «Мениҥ сага ачканымды ӧскӧлӧргӧ билдир» — деп, токтоосыз угулып турды.
GSAM 212.1Бу кыйналган ойдо Хармон кызы атасыныҥ ӱйинде ӧскӧ бир јуунга барды. Ол јуунныҥ бардыгы оныҥ керегинде чын мӱргӱӱл этти; ол дагы бир катап ӧзин Эдимге арнап, Оныҥ магы учун иштетилерге белен болгонын сезди. Мӱргӱӱл этип турганда, оны курчаган калыҥ караҥгы тарады; анан оныҥ айтканыла, от шарындый јарык јаркын оҥо јууктап, оныҥ ӱстӱне тӱшкӧндӧ кӱчи кетип, Иисусла ангелдердиҥ алдында тургандый болды. Дагы да: «Мениҥ сага ачканымды ӧскӧлӧргӧ билдир» — деп айтылды. Ол, Эдим кӧргӧнин барып айдар керек болзо, бийик санаага берилбейин деп, чын суранганын айтты. Анан ангел оныҥ мӱргӱӱли кабыл алынганын; бийик санаага тӱшӱп кетер коркунуч болзо, ооруларла кыйналарына айтты. Ангел оҥо: «Эгер сен јарды чындыкла јетирзеҥ ле учына јетире чыдазаҥ, јӱрӱм агажыныҥ јиминеҥ јийериҥ ле јӱрӱм суузыныҥ агынынаҥ ичериҥ», — деди.
GSAM 212Хармон кызыныҥ Поланд, Мэнге барганы
GSAM 212.2Хармон кызына Мэн штадындагы Поландка барып, кӧрӱлтезин айдар керек деп кӧргӱзӱлген. Ӱчинчи кӧрӱлтезинен кийинки кӱни, ончозына сакыбаган јанынаҥ, оныҥ јестези унаала атасыныҥ ӱйиниҥ эшигине келип, оны Поландка апарарга белен болгонын айтты. Ол јерде ол јуун ӧткӱрип, анда кӧрӱлтезин айтты. Хейзен Фосс,15 кыйналып тургандыктан, јыйынга барбады; је эшиктиҥ сыртында кулагын эшикке јуук тутуп, оныҥ кӧрӱлтезин айтканына укты да: «Оныҥ айтканы эки кижи бир немени сӧлӧгӧндӧй, меге кӧргӱзӱлгенге ӧтӧ окшош», — деди. Эртенги кӱни ол Хармон кызына сакыбаган јанынаҥ туштап, оҥо: «Јӱкти кӧтӧрӱп, Эдим сага берген керелештерди айдарда ишенчек бол; ошондо Кудай сени таштабас», — деди. Ӧскӧлӧргӧ ол: «Бу кижиге Эдим бу јӱкти јӱктеген», — деди. Ол муну чын билер керек: јӱк “оныҥ ӱстӱнӧн алынганын” оҥо айткан кӧрӱлтеде ол бу кижини кӧргӧн болгон.
GSAM 213.1Ол ӧйдӧн берки Хармон кызыныҥ иши — Јаҥы Англия штаттарында јеринен јерге барып, оҥо кӧргӱзӱлгенди айдары болды. Кээ бирде оҥо кӧрӱлте ичинде кайда барзын, кайсы кыйындыктарга кезигерин де айткандар. Оныҥ јарлары айрыкча Христостыҥ тын аайла келери керегиндеги ӱредӱ јанына агып бараткан улуска сӧгӱш болгон, ла бардыгын ӧткӧн айалга бекем тударга демдеген.
GSAM 213.2Ол ӧзиниҥ айалын мындый айдат: «Кээ бирӱзи иштен толык токтоп, бу керегинде ӧзиниҥ кӧрӱмин кабыл албаган кижилердиҥ бардыгын серкпеден чыгарды.... Кудай бу јастыраларды меге кӧрӱлте ичинде ачып, олорды айдарга мени адашкан балдарына ийди; је олордыҥ кӧп сабазы бу јарды толык четтеди де, мени дӱньяга тӧӧйлӧжип турган деп айыптады. Ады ла адвентист болгондор болзо, мени фанатизмге берилген деп айыптады; мени ӧзӧм чындап јок эдерге иштеп турган фанатизмниҥ башчызы деп, кээ бирӱзи јаман санаала, јалган кӧргӱзип јӱрди».16 Бу керегинде кийинки бажалыкта толыгырак билип аларбыс.
Notes
- Мойсейдиҥ бежинчи бичиги 4:34, 35. ↩
- Забур 106:21, 22. ↩
- Эфестиктерге 4:8-15. ↩
- Марк 16:17, 18. ↩
- 1 Коринфтиктерге 1:4-8. ↩
- Аян 12:17. ↩
- Аян 19:10. ↩
- 1 Тессалониктерге 5:5, 19-21. ↩
- Тыныҥ јайалталарыныҥ ӱзӱлбей турары керегинде Судурдагы керелешти толо кӧрӱп чыгарга «Судурлаар јайалта Јар серкпезинде» деген 120 страницалу буклетти бистиҥ кепке базып чыгарар тӧзӧмӧлдӧрдиҥ бирӱзинен алзаҥар болот. ↩
- Хейзен Фосско кӧргӧзӧлгӧн. 11-чи бажалыкты кӧрӧр. ↩
- «Баштапкы бичиктер», 14-15-беттер. ↩
- Даниил 10:8, 17-19. ↩
- Матфей 8:29. ↩
- Даниил 10:7. ↩
- 11-чи бажалыкты кӧр. ↩
- «Эрте бичилгендер», 22-бет. ↩