10-чы бажалык — Тӱн аразындагы кыйгы
GSAM 160.1«Тӱн аразында кыйгы болды: „Мына, кӱйӱӱчи келат! Оны тоско чыгып баргыла“. Ол тушта ол кыздардыҥ барызы туруп, чырактарын јӧндӧди.»1
GSAM 160.2Бис «он кыз» керегиндеги бу ӱлгердӧ кӧргӧн Саадаар ӧйдиҥ керегинде алдында айтканыбыс. Эми ӱстӱндеги сӧстӧрдӧ айдылган ӱлгердиҥ бир бӧлӱгине айрыкша токтойлы: Адвентисттер оны «Тӱн аразындагы кыйгы» деп атаган. Бу керегинде улу јазуучылардыҥ бирӱзи 1844 јылдыҥ октябрьдиҥ 3-инде чыккан «Тӱн аразындагы кыйгы» деп аталган бичикте былай айткан:—
GSAM 160.3«Бис бу Саадаар тӱнге канай кирдибис? Себеби бис 2300 кӱнниҥ Кӧрӱлтезин кӱссӱнниҥ ордына јазында, б. э. ч. 457 јылда баштаганбыс. Кӧзӧгӧн јерге алты ай ла бир аз кӱн јетпей калганыбыс. Бу биске алты айлык Саадаар тӱнди берди.»
GSAM 160.4Башка јазуучы С. С. Сноу 1844 јылдыҥ августтыҥ 22-инде «Кыйгыда» 2300 кӱндиҥ керегинде былай айткан:—
GSAM 160.5«Олор Иерусалимди јаҥыртып, тургузар деген јарлык чыкканынаҥ башталган. Баштапкыда бу јарлыкты Кир чыгарган, Дариус јаҥырткан, ал Артаксеркс Лонгиманус оныҥ башкарганыныҥ јетинчи јылында бӱдӱрген. Бу јарлык б. э. ч. 457 јылдыҥ кӱссӱнинде јарланып, кӱчине кирген. Эзра Иерусалимге Раббиниҥ јакшы колыла келип, јӱдӱйлердиҥ улузын јаҥырткан, јаргучылар ла башчыларды тургузып, јабырганыҥ тамын тургузып баштаган.»2
GSAM 160.6Кӧрӱлтениҥ ӧйи толо 2300 јыл болгондуктан, 2300-ди бӱдӱрерге 457 јылдыҥ барызы ла 1843 јылдыҥ барызы керек болгон. Эгер јарлык 457 јылдыҥ јетинчи айына јетпей чыкпаган болзо, ӧй 1844 јылдыҥ јетинчи айына јетпей бӱтпес деп ӱредилген. Јетинчи айдыҥ онынчы кӱнин тутканы ӧйди баштаган билди болуп кӧрӱнген; оноҥ улам јӱдӱйлердиҥ ӧйӧриле јетинчи айдыҥ онынчы кӱнинде, 1844 јылдыҥ октябрьдиҥ 22-инде, 2300 кӱн бӱдери ле Агару јерди арутаар ӧйи келген деп чындыкка чыгарылган. 1843 јылдыҥ бӱдӱшине туткан бӱдӱк далилдер 1844 јылга санаарга да бир аай кӱчтӱ болгон; оноҥ улам олор кӱткендери бӱтпегениниҥ чылтагын билип алганына ынанган. Ол ӧйдӧ иштиҥ башында турган кижилердиҥ јазууларынан алып айтса, Адвентисттер «чын Тӱн аразындагы кыйгыны» канай јарлаганын мындан артык кӧргӱзӱп болбос.
GSAM 161«Оны тоско чыгып баргыла»
GSAM 161.11844 јылдыҥ октябрьдиҥ 3-индеги «Кыйгыда» Джордж Сторрс «Оны тоско чыгып баргыла» деген башчалышта бичик бичиген. Ол былай деген:—
GSAM 161.2«Мен буга јетире сезибеген сезимдериле каламымды алып олтурдым. Мениҥ санаамда кӱдӱк јок: јетинчи айдыҥ онынчы кӱнинде Эгебис Иисус Христос теҥеристиҥ булуттарында кӧрӱнер. Ол учураарга бир нече кӱн калган — белен эмес улуска коркунчту, белен болгондорго јарык учур.
GSAM 161.3«„Мына, Кӱйӱӱчи быйыл келат“; „оны тоско чыгып баргыла“. Бу кыйгыныҥ олорго тийеринеҥ ӧскӧ, атын ла тудар серкпелерле ле бастыра кара санаалу улусла бистиҥ керегибис бӱтти. Эми биске „чырактарын алып кӱйӱӱчини тоско чыккан кыздарды“ ойготыш керек. Бис эмди кайда? „Кӧрӱлте кечиксе, оны кӱт.“ Ӧткӧн марттаҥ ја апрельдеҥ бери бу биске берген јооп эмеспи? — Эйе. Кӱйӱӱчи саадап турганда не болгон? — Кыздардыҥ барызы мызылдап, уйуктаган, ооба? Христостыҥ сӧстӧри бӱдӱрбеди деп болбос; „Бичиктердиҥ сӧстӧрин бузуп болбос“. Бис ойгоо болгонбыс деп керексиз мактанбаалы: Христостыҥ келери керегинде эмес, оныҥ келер ӧйи керегинде мызылдаганбыс. Бис Саадаар ӧйгӧ кирдибис; ол канча саадарын билбедибис, бу керегинде уйуктаганбыс. Айрымдарыбыс уйкуда „ӧскӧ ӧйди чокымдаба!“ деген; ошентип уйуктаганбыс. Эми биске ойготуш кыйын. Кудайым, јӧмӧжӧ; кижиниҥ јӧмӧжи бӱтпес. Ӧзӱҥ сӧлӧ, Эгем. О, эмди „Ада“ бу ӧйди „билдирзин“!»
GSAM 162Кыйгыныҥ тӱн аразындагы ӧйи
GSAM 162.1«Саадаар ӧй канча? — Јарым јыл. Кайдан билериҥ? — Эгебис „тӱн аразында“ деп айткан, кӱйӱӱчи саадап турганда. Кӧрӱлте „эки муҥ ӱч јӱс эҥир-эртен тура“, ја кӱндер деп берилген. „Эҥир“ ја тӱн — јарлыкчылардыҥ айткандарындагы ол кӱндердиҥ бирӱзиниҥ јарымы; оноҥ улам алты ай. Саадаар ӧйдиҥ толо узуны бу. Эмдиги ӧйдиҥ кӱчтӱ кыйгызы июльдиҥ ортозында башталып, ӧтӧ тӱрген ле кӱчтӱ таркаган. Оныҥ јанында Тыныҥ кӱчӱ кӧрӱнген; „1843“ деген кыйгыда мындыйды мен кӧргӧн эмес. Эми чын сӧзиле „оны тоско чыгып баргыла“. Мындый таштап кетӱӱни мен кӧрӧр деп санабаган болдым. Бу кыйгы јӱрекке киргенде, дыйкандар јерлерин эгиндериле коштой таштап јат. Кӧзиле кату кыйгы, Кудайга барыны арнап берӱӱ — мындыйды мен мурда кӧргӧн эмес. Бу чындыкка бӱдӱм мурдагы кыйгыда болбогон ӧлчӧмдӧ кӱчтӱ; оны сезгендерге гана тӱшӱнӱктӱ, ӧскӧлӧргӧ тӱшӱнбес јылаҥайып, эрип турган јарыгы бар.»
GSAM 162.2«Бу эмдиги чындыкка ырайымла таянып, барына киришерге дӧӧп барадым. Оныҥ керегинде кӱдӱк эдер болзом, Кудайга јазанып, ӧзӧмӧ „тӱрген ӧлӱм“ алып келер деп сезем. Бу кыйгы чын јарлалган јерде, „ол келбес болзо“ деп ја бу чындыкка таянарга коркып, „јанын сактап калайын деген кижи“ „јанын јоголтор“ деп мен ынандым. Авраам Исаакты курмандыкка берерге, Ной кеме тургузарга, Лот Содомды таштаарга, Израиль балдары Египеттеҥ чыгарын тӱн бойы кӱӱлеп кӱдерге, Даниил арстандардыҥ ороозына кирерге, ӱч еврей оттуу мешке кирерге берген бӱдӱмдей бӱдӱм керек. Мындай бӱдӱм сынагын јок, Падышалыкка киребис деп бис санаганбыс, ал мен эми андый эмес деп ынандым. Бу акыркы чындык андый сынакты алып келет; оны акылсыз, јӱӱлгек деп адаларынаҥ, топон суунаҥ озогы Содомдыҥ улузы, јылымык серкпе ле уйуктаган кыздар олорго кандый ла јаман ат береринеҥ коркыбаган кижилер ле кабыл алар. Дагы бир катап кыйгырам: „Јаныҥ ӱчӱн качып чык“; „Артыҥа кӧрбӧ“; „Лоттыҥ катынды эске ал“.»
GSAM 163Сторрстыҥ теп-тегиз ташы
GSAM 163.11844 јылдыҥ октябрьдиҥ 10-индеги «Тӱн аразындагы кыйгыда» Джордж Сторрстыҥ каламынаҥ «Акыргы бӱтӱш» деген башчалышта мыну бичилген; Адвентисттер оны «Сторрстыҥ теп-тегиз ташы» деп атаган:—
GSAM 163.2«Бу кӱнге канай белен болобыс? — Кудайдыҥ чындыгына ынангыла да, Кудайга алкыш алып келер кӱчтӱ бӱдӱмле оныҥ ӱстӱне чыгып киришкиле. Бу кӱнде ӧлӧрибисти билген болзобыс, кандый санаалу болор эдибис, ондый ок санаалу, Кудайга толо арналган ла бу дӱньяга ӧлгӧндӧй болорго тийиштӱбис.»
GSAM 163.3«Айтканымаҥ артык кӧргӱзӱп болбос: теҥизи ортозында улу теп-тегиз таш бар деп санагыла. Јарык ла кӱчтӱ хан белгилӱ ӧйдӧ ол јерде тапкан, сӧзине толо ынанган кижилерди јарык ороонго јетирерге керемет пароход јӧӧп келер деп сӧзин берген. Кӧп кижи ташка чыгып барды. Айрымдары ташта амыр болгондо арканды кесип, мында келген кемези алыстап кетсе де, артына кӧрбӧй, пароходтыҥ келерин кӱтти. Сӧзиниҥ чындыгына кӱдӱги јок, барын ого салды. Башкалары ташка келип, ташта турганы јетет деп санаган; ал „акылдуулар“ болуп, ӧтӧ улу коркунчка кирбеске јӧнӧдӧр.»
GSAM 164.1«„Бӱдӱмиҥе јараша сага болзын“ деген сӧс пароход кӱтӱлген ӧйдӧн мурда айтылган. Кӱн келди. Акылдуулар пароход кӧрӱнзе, кемелерин арканнаҥ ажыратып, агып кетсин деп санады. Ол кӧрӱнди; эми кемени јиберсе, олорды кӧргӧнӧр билеринеҥ кеч болуп калды; оноҥ ол ок акылдуулык јууктап келген кемени јаҥылышпай таныганын јарт билгенче кемелерин агызарга јарабас деп айдар. Эми ол ӧтӧ јуук келди, арканды кӧрӱнбей кезерге арга јок.»
GSAM 164.2«Пароход ташка јетти. „Пароход келер деген берген сӧзине толо ынанганыҥардыҥ далили не?“ — „Кемелерибисти арканнаҥ ажыратып, алыстап агып кетти; јерге јетеер аргабыз јок болгон, пароход келбеген болзо ӧлӧр эдибис; бу ташка башка кеме јууктабайт“. „Бу јетти“, — деп пароходтыҥ башчызы кыйкырды. — „Кеме ӱстӱне чыккыла; мындый ынаныш куру калбас.“»
GSAM 164.3«Кемелерин ташка байлап койгондор эми пароходко кирерге тӱргендешти. Башчы сурады: „Ана таштарга байланган кемелер не, ја мен кӧрӱнгендеҥ кийнинде арай кесилген аркандар не?“ Олор айтты: „Пароход келбес болзо, јерге кайтаар кемебис болзын деп акылдуулук эдерге кӧргӧнбӧс“. Башчы кыйгырды: „Слер эт-кан керегинде кичеенгенер, мениҥ сӧстӧриме кӱдӱктегенер, эйе бе? Бӱдӱмиҥе јараша болзын. Далил слерге каршы: кайтаарга белендик эдип, эми бӱдӱмсиздигиҥердиҥ јемижин јийтӧнӧр“. „Бӱдӱмсиздигинен кире албады“. О, ижемји јок коркунчту айалга!»
GSAM 164.4«Аркандарды эмди кескиле, карындаштар; кемелеригер кӧрӱнбей агып кетсин; „Адам Уулыныҥ билди кӧрӱнгенче“ тӱргендегиле. Ондо кеч болот. Эмди киришкиле, барына киришкиле. Јӱрегим слер ӱчӱн ооруйт; саадарба, кемени тӱртӱп јибер, ја јоголориҥ; себеби Эгебис ле Јаргучыбыз Иисус Христос айткан: „Јанын сактап калайын деген кижи јанын јоголтор“. Эми тӱргенде, дагы бир катап ӧтӱнем, о, тӱргенде! „Ол келбес болзо“ деп јерге качарга эсептеп турган кемениҥ барызын јибер. Бу „болзо“ слерди јоголтор. Эми акыркы сынак ла азгыру. Эгебис шайтанныҥ акыргы азгырузына канай јооп берген, ошондой эткиле: „Кет, шайтан“, деген. Оноҥ шайтан оны таштап кеткен, „мына, периштелер келип, оны јӧмӧдӧгӧн“. Бу јеҥӱни алганда слерле де ошондой болор.»
GSAM 165Тӱн аразындагы кыйгыныҥ тӱрген иши
GSAM 165.1«Тӱн аразындагы кыйгыныҥ» јарыныҥ тӱргендиги, кӱчи ле ӧзӱми керегинде мурда цитата алган «Тӱн аразындагы кыйгы» газеттиҥ редакторы Н. Саутардтыҥ сӧстӧриндеҥ чын кӧрӱнӱш алабыс. 1844 јылдыҥ октябрьдиҥ 31-индеги санында ол былай деген:—
GSAM 165.2«Баштапкыда чокымдалган ӧйди кӧп кижи каршы алган; ал оны јарлаган сайын токтотпой турган кӱч бар болуп, оныҥ алдында бары јыгылды. Ол јердиҥ ӱстӱле торнадодой тӱрген ӧтти; алыста-алыста турган јерлердиҥ јӱректерине де бир ӧйдӧ јетти. Бу иште Кудай бар деп санаарлаганыҥ башкача мындый ӧзӱмди тӱшӱндирар арга јок. Бар јерде јӱректи тереҥ изилдӧӧ, Кӧктӧги Улу алдында јаныҥ тӱшкӱни болду. Бу дӱньяныҥ немелерине болгон кӱӱнин суултты, талаш-тартыш ла ӧчӧшти ӧткӱрди, буруларын мойындарына алдырып, Кудай алдында сындырып, кечирӱ ле кабыл алзын деп ӧкӱнӱп, јӱреги сынганча тилендирди. Бу кижилерди бис мурда кӧрбӧгӧнчӧ бойлорын јабызадарга ла Кудай алдында јандарын тӧмӧн тӱжӱрерге јетирди. Кудай Јоил аркылу улу кӱн јууктап келерде јакылагандай, кийимди эмес, јӱректи айрып, орозо, јылаш ла кайгыда Эгебиске бурулдырды. Кудай Захария аркылу айткандай, балдарыныҥ ӱстӱне ырайым ла тиленӱӱниҥ тыны тӧгӱлди; олор бойлоры кадаган Оны кӧрди, јерде улу кайгы болды: ӱй-бӱлӧ сайын башка, катындары да башка; Эгени кӱткӧндӧр оныҥ алдында јандарын кыйнап турды.»
GSAM 166Ар-бӱткендеҥ ӱстӱнги кӱч кижилерди козгогон
GSAM 166.1Бу козгодор јар керегинде ол дагы былай деген:—
GSAM 166.2«Бизге бу јар кижи кӱчинеҥ бӧлӱк болуп кӧрӱнди; оноҥ улам оны Кӱйӱӱчи саадап турганынаҥ ла кыздар мызылдап, уйуктаганынаҥ кийинки, кыздардыҥ бары ойгонуп, чырактарын јӧндӧӧр ӧйдӧ болгон „Тӱн аразындагы кыйгыныҥ“ бӱдӱши деп гана санай алдык. Акыргы иш бӱткенге укшайт; себеби бу јеткенче Эгениҥ келерин кӱтер бӧлӱктӧр мынча јакшы белен болгон ӧй болбогон.»
GSAM 166Дӱньялык мӱлкти бӧлӱп бергени
GSAM 166.3Экинчи катап келеринги ӱредӱниҥ козгодор јары астында кӧп кижи дӱньялык мӱлкин бӧлӱп берди: јарлаачылардыҥ ишине берди, басма бичиктер ле кичинек бичиктерди таркатты, керегине јетпегендерге јӧмӧдӧшти. Ошентип олор чын ынанганын дӱньягаҥ јакшы кӧргӱзӱп турды. Дӱньялык улус мӱлкинеҥ ажырап болбой, ишке айрыкша курмандык бербеген кижилерди сӧзине чын ынанбайт деп санады. Кӧргӱзӱп берерге эки учур айдайын, эки јаннаҥ бирӱӱден.
GSAM 166Картошконыҥ талаазы
GSAM 166.4Биринчизи — Нью-Ипсвичте, Нью-Хэмпширде јуртаган Хейстингс атту ынанган кижи. Оныҥ улу, јакшы картошко талаазы болгон, ал оны казып албай таштаган. Кӧршӱлери оныҥ ӱчӱн санааркап, казып алып, јер алдына казылган сактаар јерге киргизип берели, акча албай, эгер јиберзеҥер деп келди; «себеби — деген — сага олор керек болор». «Јок!» — деди мистер Хейстингс, — «бу картошко талаазы Эгениҥ јуук келеринги бӱдӱмимди јарласын».
GSAM 167.1Бу кӱссӱнде, Клермонттыҥ (Н.Х.) «Бӱркӱт», Нью-Йорктыҥ «Чын Кӱни» ле башка јамылу газеталарда јазылгандай, картошконыҥ тӱжӱми «картошко чириги» менеҥ јуук толо јоголды. Кӱн былай јазкан: «Бу баалуу тӱжӱмниҥ толо тӱжӱми чирикке јоголгонун угары кандый кайгулуу! Филадельфия газетаныҥ јазуучызы ол штатта картошко тӱжӱми бӱткен јоголды деген. Аз кайгы угулган аймак — Мэн; ал анда да тӱжӱм оорудаҥ аман калбаган».
GSAM 167.2Кӱссӱн јымжак болуп, мистер Хейстингстиҥ картошкозы ноябрьге јетире јерде калган. Оной-до олордыҥ бирӱӱзи чирибеди. Оноҥ улам ӧткӧн октябрьде оныҥ амандыгына санааркаган тӱжӱмдери јоголгон кӧршӱлерине де, ӧзӱне де јеткӱлӱктӱ картошко болду; кӧршӱлери јаскыда аннаҥ урен картошко сатып алып, јакшы баа тӧлӧӧргӧ сӱӱндӱ. Хейстингске улу кырсык болот деп санаганды Кудай ӧзине де, кӧршӱлерине де ӧткӱнчи алкышка айландырды.
GSAM 167Бӱдӱмин таныбады
GSAM 167.3Экинчи учур мен јуртаган јерде болды. 1844 јылдыҥ кӱссӱнинде Эгениҥ келерин јууктап айдаган серкпе мӱчӧзи бар кижи болгон. Ол мӱлктӱ кижи; башка немелерле коштой јаскы базарга јетире азыраарга јарамду јаштагы чочколордыҥ тобын туткан. Дин керегинде мактанбаган, мал садып алып-садар ишти эдер мениҥ таайым бу Адвентист деп айткан кижиге чочколорын садып аларга барган. Ал чочколорын кийинки јаска „саткыш чочко“ деп сакыырын айткан, сатпады. Таайым Адвентист бӱдӱмдӱ мениҥ таадама келип: „Бу кижи айткан сӧзине ынанбайт“, деди. „Не ӱчӱн?“ — деп сурады таадам. „Эге келер, дӱнья бу кӱссӱнде бӱдер деп айдат, је чочколорын кийинки јаска јетире тудуп турарга кӱӱнзейт; меге куру айтпазын: айткан сӧзиниҥ бирӱӱзине де ынанбайт.“
GSAM 168Каражатты кеч бергени
GSAM 168.1Каражатын тудуп турган, ал оны ишке јӧмӧдӧргӧ тутса болор деп јӱрегинде сезип, кеч болуп калгыча кыйналган кижилер болды. Олор јарды баскан кижилерге кӧзиле јылап, акчазын алзын деп келди. Ал кижилер: „Кеч калдыҥар! Бӱтӱшке јетире таркатарыбыс болгон бичиктиҥ барына тӧлӧп койдыбыс. Тӱн-кӱн иштезин деп кӱчтӱ пресстерди алдык; эми акча кереги јок“, деди. Кӧргӧн кижи меге, «Чындыктыҥ ӱни»ниҥ чыгараачызыныҥ столына миҥдеген долларды салып, оны алзын деп јанын кыйнап сурап турган кижилерди кӧргӧнин айтты. Јооп: „Кеч калдыҥар! Эми акча кереги јок, иштетпес эдибис!“ Олор: „Кедейлерге берзе болбос па?“ — деди. Јооп ошол: „Јеткен кедейлердиҥ эмдиги керегине белендик эдип койдыбыс“. Санаазы кайнап, кижилер акчазын кайра алып, бӱдӱмдери јетпегенинеҥ ле сарамдыгынаҥ Кудайдыҥ ишине акча керек болуп, оны сӱӱнип тудунар ӧйдӧ бербей тудуп калган ӱчӱн Кудай олорго ачынган деп айттылар.
GSAM 168Камкорчылар тургузылды
GSAM 168.2Тӱжӱмин јыйнабай таштап, иштеер јерлерин ээн калтырып, басма бичикти таркаткан ја ӱйден-ӱйге кирип улусла куучындажып, тиленген кижилердиҥ мӱнезин ле тӧс шӱӱлтелерин кем де бурулап болбос эди. Мындай эр-јаҥ кижи айтканыныҥ барына ынанарын улус кӱдӱк јок билди; анан олорло бирге андый кӱч болгондуктан, чын јӱректӱ улус сӧзине каршы айта да, каршы тура да болбоды. Миҥдеген кижи бу аайла чындыкка ынанды, Кудайдыҥ ырайымын издеп тапты.
GSAM 169.1Ал мазактаачы кинчектӱ кижи ле дӱньялык динчил Адвентист бичиктерин таркаткан ишти токтотыш керек деп чечти. Бир бӧлӱк јуртты ја толо аймакты алып, ӱйден-ӱйге кирип, ишин ле ӱй-бӱлӧзин таштап, бу Экинчи катап келеринги ӱредӱни јарлап јӱрген кижилер акылынан адашкан болор, олорга камкорчы керек деп айтты. Ынангандардын „акылы јок“ экенин кӧргӱзӱп турган далилдер (ӱй-бӱлӧзине ишти таштаганы ӱчӱн јаман болгонун кӧргӱзӱӱ јок, тек нӧкӧрлӧрин куткарарга иштеген) акылынаҥ адашканын кӧргӱзер јетерлик далил болбоды; оноҥ улам камкорчылыкка аз кижи гана берилди. Бӱгӱнги каршы кижилер бу керегинде сӧсӧкӧлӧп айтканын укса, кӧп учур болгон деп санар эдиҥ. Ал мен Адвентист серкпе јалчызы болуп, элӱ алты јылдан артык иштегенимде, камкорчыларга берилген „Миллердиҥ јолыла барган кижиниҥ“ эки учурын гана кӧргӧм. Олор керегинде кыскача айдып ӧтӧйин.
GSAM 169Ӧз камкорчызы
GSAM 169.2Биринчизи Нью-Йорк штатында, мен јуртаган јердеҥ отуз миле де јетпеген јерде болды. Бир кижи Экинчи катап келеринги ӱредӱни кабыл алып, 100,000 долларга јуук мӱлктӱ болгон. Ол акчаныҥ јарымын бӱдӱмде оныҥ бирге эмес катын-балдарына берди. Артканын ӧзиниҥ кӧргӧниле иштетер мӱлким деп санаган. Оныҥ бир бӧлӱги Экинчи катап келеринги ишке киргенде, балдары каршы болуп, јаргучыга барып, аталарына камкорчы тургузарды ӧтӱнди. Јаргучы камкорчы мӱлкти башкарарда нени эдер учурлу ла кандый эрки барын тӱшӱндӱрип, кимди камкорчы эдерин атаарга сурады. Олор кеҥешкен соондо, мӱлкти ынанып тапшырар кижини билбезин айтып, ӧз аталарын ӧзине камкорчы эдип тандаганын јаргучыга билдирди. Јаргучы кижиге бурулуп: „Мистер _____, балдарыҥ ӧз мӱлкиҥди башкарганга сени јарашту кижи деп тандаган. Эми иштериҥ сотко алып келгенче кандый болгон, андый ок артты“, деди.3
GSAM 170Кӱлкӱлӱ айалгазы
GSAM 170.1Экинчи учур Мэн штатындагы Топсемде јуртаган Стокбридж Хауленд керегинде. Ол аймактыҥ эҥ јакшы уста-ӧрӧлӧрдиҥ бирӱзи, тегирмендер ле кӧпӱрелер тургузарда уста башчы болгон. Бу „Тӱн аразындагы кыйгы“ кыймыгында мистер Хауленд атка минип, бир нече јуртты ӧтӧ чапты, ӱйден-ӱйге Адвентист бичиктери ле кичинек бичиктерин таркатты. Каршылар ла мазактаачылар бу иште ишин таштаганына ӧкӱрди. Олор дароо камкорчы тургузуп алды. Камкорчы кӧп иш табар деп санабаган, себеби мистер Хауленд салык јыйнаачылардыҥ барызын, тӧлӧйтӧн эсеп алып келген кижиниҥ барызын оныҥ ӱстӱне јиберди; „мен иштиҥ бирӱӱзин де эдерге јарамду кижи деп саналбайдым“, деди ол. Кӧп ӧтпӧй аймактыҥ башчылары Кеннебек суузыныҥ ӱстӱле јаскы суу кирер ӧйдӧ казыр агынга ла агып келген тошко чыдаар кӧпӱре тургузар кижи бедреди. Аймактыҥ комиссиязы ла јурттыҥ тандалган башчылары Стокбридж Хауленд бу ишке јарашту деп чечти. Олор чиймези ле келишӱзи менен кӧпӱре тургузарга келгенде, ол кӱлкӱлӱ айдала: „Агайлар, камкорчыма барыгар. Ӧз ишимди башкарганга јарамду эмес деп саналганымды билереер, а слер меге кӧпӱре тургузарга келдигер!“ Санаалу кижилерге бу айалгазы ӧтӧ кӱлкӱлӱ болуп, камкорчылык тӱрген ле токтоды. Кыскача айтса, кийнинде оны кыскаган кижилер бойлорыныҥ чын эмес ле керек јок кылыгы ӱчӱн эҥ ле јабыс кӱӱнле буруларын мойындарына алгандар.