Bindu 8 — Panganon Hasampuran Raya ni Birubiru
GSAM 134.1“Adong sahalak na mambahen panganon bodari na bolon, jala dijou do torop halak; dung sahat tingki mangan, disuru do naposona mandok tu angka naung jinou i: Ro ma hamu, ai nunga rade saluhutna saonari.”1
GSAM 134.2“Martua do angka na jinou tu panganon hasampuran raya ni Birubiru.”2
GSAM 134.3Panganon bodari do panganon na parpudi di sada ari. Di bagasan parumpamaan on adong tolu hali panjouon tu panganon bodari. Unang ma dipasada parumpamaan on dohot angka panjouon tu ‘panganon arian’ na nidok ni Mateus 22:1-7. ‘Panganon arian’ do panganon di tonga ari. Di parumpamaan taringot tu panjouon tu panganon arian, taboto do angka na manjou i ‘dipasiding dohot dipaburuburu’ jala dibunu, nang anak ni raja i pe dibunu do. Raja naung marsuru manjou i ‘mangago angka pambunu i jala manutung huta nasida.’
GSAM 134.4Parumpamaan taringot tu panjouon tu ‘panganon arian’ on, na patuduhon ujung ni angka na parjolo mansoadahon panjouon i, dohot sintong manggombarhon na masa tu angka na mansoadahon barita na uli ni Kristus, jala mamunu Ibana dohot angka apostolNa. Disuru Tuhan do angka parangan mangalo bangso i, na ‘mangago angka pambunu i jala manutung huta nasida’—Jerusalem.
GSAM 134Panjouon tu Panganon Bodari
GSAM 134.5Panjouon tu panganon bodari di parumpamaan on tontu do taringot tu ‘panganon hasampuran raya ni Birubiru’. Didok do pasupasu tu angka na jinou tu ‘panganon hasampuran raya’ i. Dung hasampuran raya do diadahon panganon hasampuran raya. Hasampuran raya ni Birubiru masa do andorang so ro Ibana; ai, songon naung taida, molo ro Kristus di ujungna, Ibana ‘mulak sian hasampuran raya.’3
GSAM 135.1Dibahen i, panjouon tu panganon hasampuran raya on ingkon sarupa do dohot barita ni surusuruan na parjolo di Pangungkapon 14, dohot pamaritaan taringot tu tingki di bindu pasampuluhon, naung taparateatehon. Songon na sinurat ni Lukas, panjouon na parjolo tu panganon bodari on sahat ‘tu angka naung jinou.’ Ise do angka naung jinou i?—Angka naung mambege jala manjalo barita na uli ni Kristus. Diaku nasida do manghaholongi Kristus, jala manghaholongi hapataronNa paduahalihon, songon hasautan na singkop ni panghirimon nasida. Boasa ma so tu nasida parjolo sahat panjouon i? Songon na ingkon parjolo dibaritahon barita na uli tu angka Jahudi na marhata ni Surat na Badia jala mangaku paimaimahon haroro ni Mesias,4 songon i do barita taringot tu haroro ni Kristus paduahalihon parjolo dipasahat tu angka na mangaku gabe siihuthon Ibana jala manghaholongi hapataronNa.
GSAM 135Panjouon tu Angka naung Jinou
GSAM 135.2Panjouon na parjolo tu panganon bodari i, ala tu angka naung jinou do, ingkon sahat tu angka huria. Tutu do, pamaritaan naung jonok haroro ni Kristus, sian taon 1833 sahat tu partingkian ni bunga di taon 1844, diulahon di angka huria, jala torop do pandita ni angka huria i na mangurupi. Pamabinsaran ni pangantusion ni William Miller na parjolo taringot tu haroro ni Kristus naung jonok dipaboa di sada surat barita Baptis di Brandon, Vt. Ulaonna dohot angka donganna sahat tu April 1844, godang do di angka bagas huria manang bagas parpunguan na pinarade ni angka huria di tingki i.
GSAM 135.3Songon on do hata ni Pandita Himes taringot tu ulaon ni Pandita Miller sahat tu partingkian ni bunga di taon 1844:
GSAM 135.3“Marulaon do ibana di tongatonga ni saluhut punguan dohot ugamo, ndang dipangolati partording manang uhum nasida, ala diporsea ibana do ia ruas ni angka huria na marasingasing boi tongtong di inganan nasida, jala rap dohot i mangarade di haroro ni Raja nasida.”
GSAM 135.4Pandita Himes, di na manghatahon ulaonna na marsada dohot Pandita Miller, mandok muse: ‘Godang sian angka pandita dohot huria na mangungkap pintu nasida tu hami dohot angka dongan sahaporseaon nami na mamaritahon pangajaran taringot tu haroro ni Kristus, rap marulaon dohot hami sahat tu taon na parpudi’—taon 1844.
GSAM 136Angka Pintu na Tarbukka tu Barita
GSAM 136.1Taringot tu ulaonna dohot parange ni ulaon i, didok William Miller:
GSAM 136.1“Nunga tarbukka angka pintu tu ahu laho mamaritahon pangajaran taringot tu haroro ni Kristus paduahalihon di tongatonga ni huria sian hira sude angka punguan, gabe holan sabagian na metmet sian angka panjouon i do tarulahonsa ahu.... Di ganup inganan naung hudapothon, angka ruas ni huria na umburju, na sumerep marugamo, jala na mangolu haporseaonna, dohot hatop manjalo pangantusion na binaritahon on; alai angka na holan mangaku porsea hape mangihuthon portibi, angka Parise, angka na marroha holip tu pangajaranna sandiri, na ginjang roha, na sombong, dohot na holan mangalului dirina, manginsahi jala mangarehei pangajaran taringot tu haroro ni Kristus paduahalihon.”
GSAM 136.2Taringot tu parange ni barita haroro ni Kristus, boi do tadok songon na nidok ni D’Aubigné taringot tu Hamubaon Huria,—i ‘diulahon di bagasan goar ni sada ojahan partondion. Hata ni Debata do dipaboa gabe guruna; haporseaon gabe dalan haluaon; Tondi Parbadia gabe sinjatana: jala marhite angka i do ditulak saluhut na sian portibi.’
GSAM 136Hapunguan Parheheon Partondion na Gogo
GSAM 136.3Parange ni angka parheheon partondion na mangihuthon pamaritaan barita haroro ni Kristus digombarhon songon on ni L. D. Fleming, pandita di huria Kristen di dalan Casco, di Portland, Maine:—
GSAM 136.4“Roha na lam tarpatunggung marhite angka pangajaranna [William Miller] mansai torang do pangantusionna jala so ginugun ni hamaolon ni roha; nang pe on parheheon partondion na umbalga naung huida, tung otik do hatoruan ni roha na marharu. Tarida do na umbalga pangkorhonna tu angka baoa di tongatonga ni torop halak. On do na patubuhon pangkorhon i: Dongan sahaporseaon Miller holan mamboan podang ni Tondi, naung diluat sian sarungna jala tarbukka, dungi dipampe mata ni podang na tajom i tu roha na so marharpe, jala manggotap do i! I sambing do. Di adopan ni mata ni sinjata na gogo on, haso porseaon madabu, jala pangajaran na mandok sude halak malua gabe malos. Angka ojahan na palsu mago, jala angka parboniagaan ni Babel longang. Di rohangku on do na umjonok tu parheheon partondion di tingki ni angka apostol sian saluhut naung diida ni halak di angka tingki na parpudi on.”
GSAM 137Na Masa di Richmond, Me.
GSAM 137.1Gabe gombaran ni ulaon parheheon partondion na rap dohot pamaritaan pangajaran taringot tu haroro ni Kristus, buatonta hata sian barita ni sahalak na ringgas marulaon di bagasan gerakan i. Taringot tu parpunguan tolu bulan sahali na diadahon di Richmond, Me., na manghamham tolu pulu huria Baptis Lomo ni Roha, didok ibana:—
GSAM 137.2“Di na masuk ahu tu inganan parpunguan i, jongjong ma Pandita Rollins, na hundul di lambung ni mimbar di ujung ni bagas i, jala didok: ‘Dongan sahaporseaon White, adong inganan hundulmu di lambungku on.’ Dung sidang jamita, dilehon do tingki tu angka na naeng manghatahon rohana, jala marhata do ahu dohot malua taringot tu ngolu ni halak Kristen, dohot hamonangan ni angka na tigor di haroro ni Kristus paduahalihon. Torop do na marsuara, ‘Amen! amen!’ jala godang sian punguan na bolon i martangis.... Jonok tu ujung ni parpunguan i, dung dipangido ibana hatoloonhu, jongjong ma Pandita Rollins jala didok: ‘Dongan sahaporseaon White, na hundul di siamunhu on, naeng marjamita di bagas parpunguan Reed bodari on, taringot tu haroro ni Tuhan Jesus Kristus paduahalihon. Ro ma hamu, angka dongan sahaporseaon, jala bege hamu ma sandiri. Tung gok do inganan di hami laho manjalo hamu saluhutna. Ro ma hamu, angka dongan sahaporseaon, ndang adong hamagoan di hamu molo dibege hamu taringot tu on....’ Diboto ibana do tutu ia godang sian angka dongan sahaporseaonna naeng manadingkon parpunguan nasida di huta i, jala laho tolu mil asa mambege ahu, gabe so jadi parpunguan naung ditontuhon nasida laho mangarimpun angka ulaon nasida. Jala masa do songon i. Tolu paropat sian angka pandita dohot jonok saluhut angka na sinuru ni huria manadingkon inganan i, jala andorang so bot ari nunga gok bagas parpunguan Reed. Mateus 24 do jamitangku. Tondi ni Debata mangalehon haluaon na bolon tu ahu di na marhata. Mansai longang do patunggung ni roha nasida.
GSAM 137.3“Di na manimpuli ahu dohot hata pasingothon angka halak Kristen asa pasahathon dirina dohot singkop jala mangarade, dohot angka pardosa asa mangalului Kristus jala mangarade di haroro ni Anak ni Jolma, huaso ni Debata ro tu ahu tung gogo situtu, pola ingkon hujangkon diringku marhite manjomak mimbar i dohot tanganhu nadua. Tung na badia do tingki i. Di na manatap haadongon ni angka pardosa, na mago molo so di bagasan Kristus, hujou do nasida dohot tangis, huhatahon marulakhulak, ‘Ro ma ho tu Kristus, ale pardosa, asa malua ho molo tarida Ibana di bagasan hasangaponNa. Ro ma ho, ale pardosa na dangol, andorang so salpu tingki. Ro ma ho, ale pardosa, pardosa na dangol, ro ma.’”
GSAM 138.1“Tung gok biar na badia do di inganan i. Angka pandita dohot torop halak martangis, adong na marsuara. Ganup dung sidang panjouon tu pardosa i, tarbege do angka soara manganggu sian sandok punguan. Nunga jongjong ahu mangkatai bindu i dohot mamasingot lobi sian dua jom, jala nunga mulai serak soarangku. So ma ahu marhata, jala huandungi do bangso haholongan i dohot tangis na marsuara, sian bagasan roha na holan diboto ni halak naung jinou ni Debata mamaritahon hasintonganNa tu angka pardosa. Nunga pukul sia, jala molo dilehon tingki tu angka na asing laho marhata, sahat tu tonga borngin ma parpunguan i. Dumenggan ma ditimpuli dohot haposoon ni roha na adong di tingki i, alai ingkon dilehon jolo tu saluhutna tingki laho patuduhon ia nasida mamillit jongjong di pihak ni Tuhan. Dungi hujou do saluhut na di punguan i na olo rap dohot ahu martangiang, dohot angka na manghalomohon dipasahat di adopan ni habangsa asi ni roha, asa rade nasida manomu Sipalua dohot las ni roha di haroroNa paduahalihon, asa jongjong nasida. Saluhut halak di bagas na bolon i jongjong do, songon na pinarbarita ni angka halak sian inganan na marasingasing di bagas i tu ahu di pudi ni ari. Dung martangiang satongkin, sidang ma parpunguan i.”
GSAM 138.2“Manogot ni ari na mangihut mulak ma ahu tu huta i, rap dohot ahu tung pitu parualu sian angka na marpungu di parpunguan tolu bulan sahali ni huria Baptis Lomo ni Roha i. Ganup halak manghatahon taringot tu parpunguan na gok hasangapon naung niihuthon nasida di bodari naung salpu.”
GSAM 138Angka Panjouon tu Barita di Inganan na Asing
GSAM 138.3“Di tingki paradianan, angka na sinuru ni huria dohot angka pandita manjou ahu asa rap dohot nasida mangaradehon tingki ahu boi mangajar di angka huria na targoar di parpunguan tolu bulan sahali i, na marbagas parpunguan na bolak. Tonga ni bulan Februari do tingki i, jala ditontuhon do ia ndang lobi sian onom minggu be tading tingki na boi mandalani salju dohot hureta na disoro, na mangalehon dalan na denggan tu halak laho tu parpunguan. Sampulu dua sian angka inganan na umbalga dipillit bahen ulaonhu saleleng onom minggu. Sampulu pangajaran do ingkon hupasahat, gabe ingkon marhata ahu dua pulu hali saminggu. Holan satonga ari do tading tu ahu ganup minggu, na somalna mansai ringkot bahen mardalan sampulu lima manang dua pulu mil tu inganan parpunguan na mangihut.”5
GSAM 139Marratus Halak na Martobat
GSAM 139.1Parheheon partondion dohot partobaton ni marratus halak di ganup inganan mangihuthon pamaritaan pangajaran taringot tu haroro ni Kristus, tarlumobi di na lam jonok ujung ni taon Jahudi 1843 (21 Maret 1844). Di partingkian ngali i do panurat on, di huta hatubuna—Victor, N.Y.—parjolo mambege taringot tu i, jala nang pe holan sampulu dua taon do umurna, dijalo do, sahat na tarantusi ibana, haporseaon taringot tu haroro ni Kristus paduahalihon. Mansai bagas do pangkorhonna tu roha ni bangso i, di parpunguan nang di ganup inganan. Di tingki i holan sada huta na marisi hurang lobi dua ratus halak do Victor, alai luat di humaliangna gok do marpangisi. Gabe parbue ni angka parpunguan na diadahon di huta na metmet i, dibaritahon adong lima ratus halak na martobat.
GSAM 139Panindangion ni Buku Taonan Metodis
GSAM 139.2Taringot tu hapunguan parheheon partondion na gogo na mangihuthon pamaritaan haroro ni Kristus, tajumpangi di Buku Taonan Metodis ia ‘di bagasan opat taon sian 1840 sahat tu 1844, 256,000 halak martobat di Amerika.’ Na masa di Amerika masa do nang di angka luat na asing na tarsahati panjouon i. ‘Huaso na gogo rap dohot pamaritaan i, jala angka tondi martobat di ganup inganan.’ Ala panjouon na parjolo tu panganon hasampuran raya sahat tu angka huria,—‘angka naung jinou,’—marhite nasida ma i dipabolak tu saluhut na olo ro jala rap manjalo haluaon na paima bangso ni Debata. Nang dibaritahon, ditangianghon, manang diendehon barita i di bagasan ‘angka ende haroro ni Kristus’, panghutur ni Tondi ni Debata na gogo rap dohot ulaon i.
GSAM 140Angka Dakdanak na Marjamita di Swedia
GSAM 140.1Di bagasan on taparateatehon ma songon dia Tuhan marulaon patupahon pamaritaan i di angka luat na patikna mangorai pamaritaan ni manang aha na maralo tu ‘huria na pinabangkit ni harajaon’. Swedia do sada sian angka luat i. Disi dipangke Tuhan do angka dakdanak na metmet laho mamungka ulaon i. Parjolo sahali na tarida on masa di partingkian las di taon 1843, di Eksjö, di bagian dangsina ni Swedia. Sada boru na metmet, holan lima taon umurna, na so hea marsiajar manjaha manang marende, di sada ari, dohot parange na mansai badia, mangendehon dohot sintong sada ende pujian Lutheran na ganjang, dungi dohot huaso na bolon mamaritahon ‘nunga sahat tingki ni panguhumanNa,’ jala mamasingot isi ni jabu i asa mangarade manomu Tuhan; ai naeng pintor ro do Ibana. Angka na so martobat di jabu i mangido asi ni roha tu Debata, jala manjalo hasesaan ni dosa. Gerakan on marserak sian sada huta tu huta na asing, jala angka dakdanak na asing pe mamaritahon barita i. Gerakan na sarupa di tongatonga ni dakdanak tarida do nang di Norwegia dohot Jerman, nang pe so sarupa bolakna.
GSAM 140“Olo! Ingkon Marjamita do Ahu”
GSAM 140.2Di taon 1896, uju ahu manguluhon angka parpunguan di sampulu pitu inganan na marasingasing di Swedia, mamolus do ahu sian pigapiga inganan na niinganan ni angka dakdanak na marjamita di taon 1843. Adong do tingkingku manghatai dohot angka naung manangihon jamita i, nang dohot angka baoa naung marjamita uju dakdanak nasida. Ninna ahu mandok sada sian nasida, “Nungnga dibaritahon ho barita taringot tu haroro ni Kristus uju dakdanak ho?” Alusna, “Marjamita! Olo, ingkon marjamita do ahu. Ndang ahu na manangkapi i. Sada huaso do ro tu ahu, jala huhatahon angka na pinarsahon ni huaso i tu ahu asa huhatahon.”
GSAM 140Boquist dohot Walbom di Örebro, Swedia
GSAM 140.3Di Örebro Län (sada wilayah), lam marserak ulaon on, sahat tu angka naung matua pe digerakkon laho mamaritahon barita i. Dungi angka pangarajai, na sinuansuan ni angka malim ni “huria na pinajongjong ni harajaon,” manangkup dua naposo baoa, Walbom na marumur 18 taon dohot Ole Boquist na marumur 15 taon. Didok nasida naeng bahenonna do nasida gabe sipodaan di adopan ni situan na torop. Dihampul nasida tanggurung na so marabit i mardongan ranting ni hau birka, dungi dipamasuk nasida tu tarungku di Örebro, tung mardaro dope angka bugangna. Dung malum angka bugang i, dipaluar nasida sian tarungku, jala ditungkun nasida, “Na olo do hamu mansohoti mamaritahon poda on?” Tung dihampul nasida muse nasida paduahalihon mardongan ranting, sahat tu na tarbukka muse angka bugangna, holan on do alus na dapot nasida: “Na jamitahonon nami do jamita na sinuru ni Tuhan tu hami.” Marhite pangidoan ni sada borua na sangap, ruas ni huria di Örebro, disuru Raja Oscar I angka pangarajai i asa palua naposo baoa i sian tarungku jala unang be manggugai bangso i. Songon i ma monang hasintongan di Swedia.
GSAM 141Panindangion ni Boquist
GSAM 141.1Di Panulingkition dohot Pamarita, 7 Oktober 1890, adong sada turiturian na mansai manogu roha taringot tu parjamitaan ni angka dakdanak, na sinurat ni O. Boquist sandiri. Ninna ma:—
GSAM 141.2“Di taon 1843 tubu sada gerakan haporseaon di tongatonga ni bangso di wilayah huria Karlskoga, di Örebro Län. Angka uluan ni gerakan on i ma dakdanak dohot naposo baoa, na digoari ‘rapare.’ Marjamita do nasida mardongan huaso ni Debata, jala marroha na togu mamaritahon tu bangso i naung ro tingki ni panguhuman ni Debata.
GSAM 141.3“Di partingkian ni madabu bulung di taon i, ahu, O. Boquist, na marumur 15 taon di tingki i, rap dohot sada naposo baoa na asing, Erik Walbom, na marumur 18 taon, dihuasai huaso na so tarida on, sahat tu na so taralo hami be i. Di na jinonop ni huaso sian banua ginjang on hami, pintor dipungka hami ma manghatai tu bangso i jala mamaritahon mardongan soara na gogo naung ro tingki ni panguhuman, huhut patuduhon tu nasida Joel 2:28-32 dohot Pangungkapon 14:6, 7.”
GSAM 141Angka Dakdanak di Bagasan Pangungkapon
GSAM 141.4Diturihon bangso i tu ahu na so diboto angka na dihuasai huaso sian banua ginjang on be saluhut na di humaliangna. Tutu do nasida di bagasan pangungkapon sian Debata, jala manghatai do nasida mardongan huaso na mansai patogu roha ni angka na manangihon. Didok nasida, angka dakdanak na metmet on, di na dihuasai songon i, manghatai mardongan hagogoon dohot hasangapon songon baoa dohot borua naung matua. Ala ni i, angka na marnida i manimpuli na Tuhan do na mamangke nasida songon panurirang laho manghatahon angka hasintongan na badia on. Diuduti panurat i ma:—
GSAM 142.1“Godang situtu do bangso i marpungu laho manangihon hami, jala torus do angka parpunguan nami arian nang borngin, gabe tubu hamubaon roha na bolon tu Debata. Naposo nang natua digohi Tondi ni Debata, jala marsuraksurak do nasida mangido asi ni roha tu Tuhan, huhut mangangku angka dosana di adopan ni Debata dohot jolma.
GSAM 142.2“Alai dung diboto malim ni huria i taringot tu on, godang ma dalan na niusahahonna laho pasip hami, asa mansohot ma nang hamalungunon ni roha tu Debata naung marserak i; alai ndang marparbue saluhut usaha i. Dungi dipangido tu uluan ni pangaramoti patik asa ditangkup hami, jala saleleng onom minggu dilului nasida hami di harangan na nidalian nami laho marlinggom, alai ndang jumpang hami.
GSAM 142.3“Di ujungna, dijou do hami asa ro tu adopan ni pandita ni huria. Nungnga martamba bilangan nami, gabe opat pulu naposo baoa dohot borua ro tu bagas ni pandita, jala disi diparuhum hami leleng. Saluhutna dipaloas mulak tu jabuna, holan ahu dohot Walbom do na so dipaloas; hami ditangkup, jala di ari na mangihut dipamasuk hami tu tarungku di Örebro. Disi diraphon hami dohot angka panangko di bilut tarungku 14, songon naung mangulahon hajahaton na bolon hami.”
GSAM 142Panindangion ni Iboto ni Boquist
GSAM 142.4Di 22 September 1896, ro iboto ni Boquist, na marumur 72 taon, tu parpunguan nami di Örebro, jala diturihon tu hami na niulahon tu ibotona; ai diida do ibana uju dihampul, ditarungku, jala dipalua ibotona i. Diendehon ibana tu hami ende na niendehon ni Boquist dohot Walbom uju ruar nasida sian tarungku tu rambin di atas ni lombang na humaliang bagas harajaon sian abad 16 i, na binahen gabe tarungku di taon 1843. Huaso ni gerakan di taon 1843 mangihuthon panindangion dohot pangendehon ni ende i. Dung disalin tu hata Inggris, songon on ma ende i:—
GSAM 143Ende na Niendehon ni Boquist dohot Walbom
GSAM 144Dakdanak Parjamita di Karlskoga
GSAM 144.4Sada baoa di Örebro manurihon tu ahu sada na masa di Karlskoga, na niingananna di taon 1843. Ninna ma:—
GSAM 144.5“Sada dakdanak baoa na marumur 8 taon, na so hea marsiajar manjaha aksara, mamungka mamaritahon barita, huhut manghatahon godang ayat sian Buku na Badia. Didok bangso i, ‘Dakdanak i gok situtu do mardongan Buku na Badia.’ Masa do on dung Raja Oscar manghatahon hata pangurupion di angka na niarsak i. Ala ni i, ndang tarboan malim di inganan i dakdanak i tu paruhuman laho pasohothon ulaon i; alai didok ibana tu bangso i asa diboan dakdanak i tu adopanna, jala na papataronna do haadongon ni dakdanak i, patuduhonna tu nasida na so diboto dakdanak i Buku na Badia.
GSAM 144.6“Di adopan ni situan na torop dibukka malim i buku endena, jala disuru dakdanak i manjaha tu ibana. Dialusi dakdanak i, ‘Ndang malo ahu manjaha;’ alai dipudianna malim i, jala diendehon ibana ende i dohot sintong sian mula sahat tu ujung, huhut malim i mamereng buku i mardongan halongangan. Didok malim i tu dakdanak i, ‘Sai songon na diboto ho do saluhutna.’ Dialusi dakdanak i, ‘Ndang. Ndang sai dipaloas tu hami na laho manghatahon saluhut na huboto hami.’
GSAM 145.1“Dungi dibukka malim i Padan na Imbaru jala didok tu dakdanak i, ‘Jaha ma tu ahu sian on.’ Dialusi dakdanak i, ‘Ndang malo ahu manjaha.’ Ditungkun malim i, ‘Aha ma tutu na binotom taringot tu Buku na Badia?’ Alusna, ‘Huboto do di dia ayat na adong hata dohot di bagasna sampulu opat hali.’ Didok malim i, ‘Ndang! Ndang adong ayat na songon i di Buku na Badia.’ Didok dakdanak i, ‘Olo do hamu manjaha Pangungkapon 18:13 tu ahu?’ ‘Olo,’ ninna malim i. Di na manjaha ibana, diitung bangso i, jala tutu do hata dohot adong disi sampulu opat hali, jala di tongatonga ni na sampulu opat hali i adong ‘pangihoton ni angka tondi ni jolma.’ Marsuraksurak ma bangso i, ‘Ida ma! Ida ma! Gumodang do diboto dakdanak i taringot tu Buku na Badia sian malim i!’ Mansai maila malim i, gabe dipaso ibana hata i, jala dung i ndang digugai ibana be bangso i.”
GSAM 145.2Songon i, sian pamangan ni angka dakdanak dipatogu Tuhan hatana, jala marhite dalan na halongangan on dipasahat hasintonganna tu pinggol ni bangso na mangolati, marhite patikna, saluhut parjamitaan ni poda na asing sian poda ni “haporseaon na pinajongjong ni harajaon.”
GSAM 145Angka Silehonlehon ni Tondi na Marhubungan dohot Barita
GSAM 145.3Ndang holan di Swedia do Tuhan manghatai tu bangsona marhite angka silehonlehon ni Tondina, na marhubungan dohot gerakan Advent. Di Skotlandia, di Inggris, jala nang di Amerika, nungnga diajari Tuhan bangsona marhite angka pangungkapon na sumurung.
GSAM 145Angka Pangungkapon ni William Foy
GSAM 145.4Di taon 1842 adong sada baoa na marsikola denggan, na margoar William Foy, maringanan di Boston, Massachusetts; malo situtu do ibana manghatai. Halak Baptis do ibana, alai parade dirina laho manjalo pangabangkiton gabe pandita Episkopal. Marhite asi ni rohana dilehon Tuhan tu ibana dua pangungkapon di taon 1842, sada di 18 Januari, sada nai di 4 Februari. Angka pangungkapon on patuduhon tanda na tangkas na tutu do i parpatar ni Tondi ni Debata. Dijou ibana sian inganan tu inganan laho marjamita di mimbar, ndang holan angka halak Episkopal, alai nang angka halak Baptis dohot angka huria na asing do na manjou ibana. Di na manghatai ibana, sai dipangke abit ni pandita, songon na pinangke ni angka pandita ni huria i di ulaon parmingguon nasida.
GSAM 146.1Angka pangungkapon ni Tuan Foy taringot tu haroro ni Kristus naung jonok, pardalanan ni bangso ni Debata tu huta di banua ginjang, tano na imbaru, dohot hamuliaon ni haadongon ni angka na tinobus. Ala malo ibana mamangke hata jala tangkas manggombarhon angka na niidana, halongangan do roha ni jolma di ganup inganan na niluluanna. Marhite angka joujou tu ibana, laho do ibana sian huta tu huta manurihon angka halongangan naung niidana. Asa tarondingi situan na torop na marpungu laho manangihon ibana, diparade angka balerong na bolon; disi diturihon tu marribu halak angka naung pinatuduhon tu ibana taringot tu banua ginjang, haulion ni Jerusalem na Imbaru, dohot angka punguan ni surusuruan. Di na dipaboa holong ni roha ni Kristus na lambok jala asi tu angka pardosa na pogos, dipodai ibana angka na so paubahon rohana asa mangalului Debata, jala marpulu halak mangoloi pangidoanna na lambok i.
GSAM 146Pangungkapon taringot tu Tolu Anak ni Tangga
GSAM 146.2Torus do ulaonna sahat tu taon 1844, naung jonok tu ujung ni 2300 ari. Dungi dilehon tu ibana parpatar ni Tondi Parbadia sahali nari,—pangungkapon na patoluhon, na so diantusi ibana. Di bagasan on dipatuduhon tu ibana dalan ni bangso ni Debata sahat tu huta di banua ginjang. Diida ibana sada lantai na ginjang jala bolon, manang anak ni tangga, na niinganan ni situan na torop marpungu. Sipata adong na madabu mamolus lantai i gabe so tarida be, jala taringot tu halak na songon i didok tu ibana, “Nungnga manadingkon haporseaon.” Dungi diida ibana bangso i nangkok tu anak ni tangga, manang lantai na ginjang, na paduahon; jala adong muse pigapiga na madabu mamolus lantai i gabe so tarida be. Di ujungna tarida lantai na ginjang na patoluhon, na mangunjur sahat tu angka pintu ni huta na badia. Sada punguan na bolon marpungu rap dohot angka naung nangkok tu lantai on. Ala dihirim ibana naeng ro Tuhan Jesus di tingki na mansai tibu, ndang diida ibana na ingkon adong barita na patoluhon mangihuthon barita na parjolo dohot na paduahon di Pangungkapon 14. Ala ni i, ndang tarantusi ibana pangungkapon i, jala dipaso ibana manghatai di adopan ni situan na torop. Dung salpu tingki panurirangon i, di taon 1845, ditangihon ibana sada halak na asing manurihon pangungkapon na sarupa, mardongan hatorangan na “nungnga dibaritahon barita na parjolo dohot na paduahon, jala naeng mangihut barita na patoluhon.” Ndang sadia leleng dung i, marsahit Tuan Foy jala mate.
GSAM 147.1Mardongan angka parpatar ni huaso ni Debata na songon i, na marhubungan dohot parjamitaan taringot tu harorona naung “di jolo ni pintu,” jala mardongan las ni roha ni marribu halak na manadingkon dosa laho mangoloi Tuhan jala paimaimahon harorona, lam togu situtu ma haporseaon ni bangso i na tutu do on barita ni Tuhan tu portibi.
GSAM 147.2Alai ro do 21 Maret 1844 jala salpu, jala ndang ro Tuhan. Alai angka na marsihohot jala manat marroha porsea do naung mardalan nasida hombar tu sangkap ni Tuhan, jala di tingki na sinontuhonna na papataron do saluhutna.