Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
08 / 31
08 / 31

Bindu 5 — Barita taringot tu Haroro ni Kristus Paduahalihon

John Norton Loughborough

GSAM 93.1“Saonari, parsiajari hamu ma umpama sian hau ara: Molo lambok dope rantingna jala mamungka marbulung, diboto hamu ma naung jonok tingki las ni ari; songon i do nang hamu, molo diida hamu saluhutna i, boto hamu ma naung jonok i [di topi ni pustaha, Ibana], nunga di jolo ni pintu. Tutu do na hudok tu hamu: Ndang salpu sundut on, so jolo saut saluhutna i. Salpu do langit dohot tano on, alai angka hatangku ndang salpu.”1

GSAM 93.2Di bagasan ayat on ditogu rohatta tu tingki na gabe boi taboto, naung “di jolo ni pintu” haroro ni Kristus, dohot hapastian na sarupa songon na taboto naung jonok tingki las ni ari, molo taida mamungka ruar angka bulung na lambok. Boi do nang taboto, naung sahat hita tu sundut na so salpu sian inganan ulaonna sahat ro Kristus sandiri. Molo ro tingki laho marsiajar umpama i, tutu situtu do i tingki ni Tuhan laho pajongjonghon angka guru na mangajarhon umpama i. Sungkunsungkun ni apostel di partingkian na asing tama do nang dison: “Beha ma nasida umbege, molo so adong na marjamita? Jala beha ma nasida marjamita, molo so disuru?”2

GSAM 93Tingki ni Angka Tanda

GSAM 93.3Di bindu naung salpu taida songon dia parbinotoan taringot tu ujung ni partingkian 2300 ari dapot, jala partingkian i sahat tu “tingki ni panguhumonna.” Di bagasan umpama na pinapatar dison, ditogu hita tu tingki ni Tuhan laho mamaritahon umpama on dohot barita taringot tu “panguhuman” tu portibi. Dung dihatahon Ibana “haporsuhon” na bolon na laho masa tu bangsona, na laho “dipasingkat,” didok Sipalua: “Hatop dung salpu haporsuhon ni angka ari i, gabe holom do mata ni ari, jala bulan ndang mangalehon sinondangna, jala madabu do angka bintang sian langit, jala humuntal do angka hagogoon ni langit; dung i tarida ma tanda ni Anak ni Jolma di langit.”3

GSAM 94.1Parateatehon ma, tanda na parpudi na nidokna i ndang digoari tanda ni harorona, alai tanda na adong disi Anak ni Jolma, naung tarida Ibana ro. Angka na masa na dilehon di ayat on gabe tanda laho mangojakhon haporseaon di harorona naung jonok, i ma angka tanda di mata ni ari, bulan, dohot angka bintang. Angka na asing na mangihut masa ma rap dohot harorona na tutu di bagasan angka ombun ni langit. Dibahen i, hatop dung tanda patoluhon on—i ma tanda di angka bintang—sahat ma tingki ni Tuhan laho pajongjonghon angka guruna, asa diajarhon nasida naung di jolo ni pintu haroro ni Kristus.

GSAM 94.2Saonari taringot tu tingki hataridaan ni angka tanda on: Hatop dung haporsuhon i, gabe holom ma mata ni ari.4 Songon na sinurat ni Markus, masa ma i “di angka ari i, dung haporsuhon i.”5 Naung didok Sipalua hita na laho dipasingkat angka ari i. Marhite angka tona ni Maria Theresa dohot angka Uhum na Mangaloas Parugamoan sian 1773 sahat 1776, dipasingkat ma hamuruk ni pangaleleon dompak huria. Nang pe hagogoon na mangalele i tongtong mangarajai hagogoon ni harajaon sahat 1798, pangaleleonna nunga mansohot humaliang taon 1773. Molo dipatudos angka hata ni Sipalua, tanda na parjolo on masa ma di tongatonga ni 1773 dohot 1798.

GSAM 94Ari dohot Borngin na Holom

GSAM 94.3Di tanggal 19 Mei 1780, gabe holom ma mata ni ari marhite hagogoon na lobi sian na somal masa di alam. Ndang gerhana i, ai nunga gok bulan di ari na jolo sian i. Nang pe songon i, holom ma sandok tungkan irisanna ni Amerika Serikat sian pukul 11 di manogot sahat pukul 11 di borngin. Di tingki i ndang holan mata ni ari na holom, alai bulan pe ndang mangulakhon sinondang ni mata ni ari. Haholomon i mangambati sinondang ni mata ni ari asa unang manondangi bohi ni bulan. Jala songon na pinaboa ni Noah Webster martaontaon dung i: “Ndang dung adong panjelashon na cukup taringot tu haholomon on.”

GSAM 95.1Taringot tu ari na holom on, didok Herschel, siboto taringot tu angka bintang: “Ari na Holom di Amerika Utara i ma sada sian angka halongangan ni alam na tongtong dijaha jolma dohot roha na olo mangantusi, alai habisuhon ni jolma ndang tarpatolhas mangalapati i.”

GSAM 95.2Angka na patoranghon haholomon ni borngin tanggal 19 Mei 1780, mandok, nang pe gok bulan di tingki i, “sai anggo nunga dipaso saluhut angka na marsinondang di sandok alam on, asa so adong be nasida, ndang boi haholomon i gabe umholom sian i.”

GSAM 95Angka Bintang na Madabu

GSAM 95.3Tanda patoluhon on, i ma hadadabu ni angka bintang, saut di tanggal 13 November 1833. Di borngin i, manang tumangkas, sian 5 jam andorang so binsar mata ni ari, adong ma udan ni angka bintang na madabu, na pinatudos ni deba tu angka aek api na tuat sian langit; angka na asing patudoshon i tu angka sisik ni api na marsamburan sian sada parsamburan api na bolon. Hataridaan on manghungkupi sandok Amerika Utara, sian Teluk Meksiko di tungkan selatan sahat Teluk Hudson di tungkan utara, jala sian Pulo-pulo Sandwich di tungkan hasundutan sahat tu inganan na holan piga ratus mil sian Liverpool di tungkan habinsaran. Di manang dia pe jolma mangida i, sarupa do udan ni angka bintang na so mansohot i, madabu massai doras songon angka salju di tingki alogo na gogo dohot udan salju.

GSAM 95.4Taringot tu udan ni angka bintang di taon 1833 on, tapajojor muse sian Sipangamat Connecticut tanggal 25 November 1833:—

GSAM 95.5“Pangatur ni surat barita Dongan Saluat na Natua i mandok ia ‘angka bintang na madabu’ i sada na ringkot situtu. Didok ibana: ‘Tadok ma ia udan api na taida di manogot ni ari Rabu naung salpu i sada gombaran na manghabiari, sada patujolo na pasti, sada tanda asi ni roha, taringot tu ari na bolon jala na mabiar i, na laho idaon ni pangisi ni tano on molo diungkap sahap paonomhon. Nunga jonok tingki i, naung dipatorang ndang holan di Padan na Imbaru, alai nang di Padan na Robi; jala ndang adong gombaran na umtigor taringot tu hau ara na mandabuhon angka parbuena, uju dialo alogo na gogo, sian na tarida i.’”

GSAM 96Hasurirangan ni Thomas Burnett

GSAM 96.1Nunga diajari jolma ni angka na mangolu di tingki na robi laho paimaimahon hasautan ni tanda on songon na tarsurat. Thomas Burnett, di bagasan bukuna Pangantusion taringot tu Tano, na diparbinsar di London, taon ni Tuhan 1697, mandok taringot tu Mateus 24:29:—

GSAM 96.2“Ndang be ganggu roha, adong do di tingki i saluhut ragam ni angka api na marlojong di langit; jala di tongatongana angka na digoari bintang na madabu, na pe ndang balga molo sahalasada, alai molo tung torop nasida madabu, songon na nidok ni panurirang, songon angka bulung sian hau anggur manang parbue sian hau ara, gabe halongangan situtu ma na tarida.... Ndang porlu taantusi angka on songon hata na pinabalga manang ende ni angka parende, alai songon angka hasurirangan na torang, jala angka na laho masa tutu songon na nidokna.”

GSAM 96Panindangion ni Guru Bolon Olmstead

GSAM 96.3Guru Bolon Olmstead, sian Parsiajaran Tinggi Yale, Mass., naung digoari “siboto taringot tu angka na masa di alogo dohot langit na umbalga di Amerika,” mandok taringot tu angka bintang na madabu di tanggal 13 November 1833:—

GSAM 96.4“Balga situtu do inganan na hinungkupan ni udan ni angka bintang di taon 1833, sahat manghungkupi sada bagian na bolon sian bohi ni tano on, sian tonga ni Samudra Atlantik di tungkan habinsaran sahat Samudra Pasifik di tungkan hasundutan; jala sian topi laut tungkan utara ni Amerika Selatan sahat angka luat na so tinontuhon di tongatonga ni angka luat na di toru ni huaso ni Inggris di tungkan utara. Ndang holan tarida hadadabu ni angka bintang i, alai sarupa do rupana di saluhut inganan.”

GSAM 96.5Taringot tu hataridaan on, na mamungka humaliang pukul 11 di borngin tanggal 12 November, jala na torus sahat humaliang pukul 4 di manogot tanggal 13, didok guru bolon i:—

GSAM 96.6“Angka na martua boi mangida hadadabu ni angka bintang di manogot tanggal 13 November 1833, olo do nunga mangida parsamburan api ni langit na umbalga na dung tarida sian panompaon ni portibi, manang nang pe di bagasan angka taon naung sinurathon ni angka pustaha tarombo.”

GSAM 97Udan ni Angka Bintang Tarida Nang di Eropa

GSAM 97.1Sian sada buku na diparbinsar ni Leonard Heinrich Kelber, di Stuttgart, Jerman, di taon 1835, taboto ma na masa muse tanda on di tungkan ni Samudra Atlantik na asing i, di bulan na sarupa, alai piga ari dung i. Didok ibana:—

GSAM 97.2“Di tanggal 25 November 1833, tarida ma hadadabu ni angka bintang na uli di daratan Eropa,” jala “di Minsterburg, Silesia, madabu ma angka bintang songon udan api. Rap dohot i madabu angka na songon bola api, mambahen borngin i gabe torang situtu, pola dipingkiri jolma naung marnala angka jabu na jonok tu nasida.

GSAM 97.3“Di tingki na sarupa di Prin, Austria, adong ma hadadabu ni angka bintang na manghungkupi inganan na lobi sian 500 mil persegi. Dipatorang deba i songon angka aek api na tuat sian langit. Digoari deba ma i udan api. Mabiar angka hoda mida i, jala madabu tu tano. Torop jolma gabe marsahit ala ni biar.”

GSAM 97Pamangke ni Umpama i

GSAM 97.4Molo taihuthon dalan ni hasurirangan on sahat dung saut tanda patoluhon—i ma hadadabu ni angka bintang—didok Sipalua hita: “Saonari, parsiajari hamu ma umpama sian hau ara.” Hata on ndang dompak sundut na mangolu uju dilehon Tuhan hita jamita on, alai dompak sundut na laho mangida angka on nunga saut—ndang di na saut dope, alai nunga saut. Angka na ingkon saut gabe tanda naung di jolo ni pintu Kristus ndang manghungkupi hahuntalon ni langit uju tarida Ibana ro tutu. Angka tanda ni harorona naung jonok manghungkupi nang tanda patoluhon on, i ma tanda di angka bintang. Tingki na tinontuhon ni Tuhan di angka jolma laho marsiajar umpama sian hau ara i ma dung taon 1833. Dison ma tingki ni Tuhan laho pahehehon portibi dompak hasintongan na bolon, naung di jolo ni pintu harorona, jala na laho ro Ibana andorang so salpu sundut na umbege umpama i. Dibahen i taida ma songon dia tingki i ditandai di bagasan hasurirangan on, uju ingkon dipasahat tu portibi pamaritaan na bolon taringot tu haroro ni Kristus.

GSAM 98Pamaritaan tu Sandok Portibi

GSAM 98.1Di hasautan ni hasurirangan on tadapot, tutu di tingki i di taon 1833, Tuhan pajongjonghon angka suruanna manang angka panditana di ragam inganan ni portibi, na sian 1833 sahat 1844 pasahathon joujou taringot tu haroro ni Kristus naung jonok, “nunga di jolo ni pintu;” jala diajarhon nasida umpama sian hau ara, huhut patuduhon angka tanda ni harorona on, songon naung tinonahonNa tu nasida. Barita on, nang marhite guru na mangajar dohot soarana, nang marhite angka surat naung dicetak, sahat tu ganup inganan ulaon pamaritaan di portibi, jala tu ganup labuhan ni laut di tano on.

GSAM 98.2Habalgaon ni inganan na sinahatan ni barita i nunga pinapatar dohot torang ni pangatur ni surat barita Soara ni Hasintongan, di Rochester, N.Y., di sada terbitan ni Januari 1845:—

GSAM 98.3“Barita na uli na salelenglelengna, songon na dipatorang di Pangungkapon 14:6, 7, nunga dijamitahon tu ganup bangso, marga, hata, dohot houm; mandok dohot soara na gogo: ‘Habiari hamu ma Debata, jala pasangap Ibana; ai nunga ro tingki ni panguhumonna; jala somba hamu ma Ibana na manompa langit, dohot tano, dohot laut, dohot angka mual aek.’ Ndang adong hata na boi diparhatutu dohot angka na masa umtorang sian on, ia barita on nunga diboan tu ganup bangso dohot hata di toru ni langit, di bagasan holan piga taon naung salpu, marhite pamaritaan taringot tu haroro ni Kristus di taon 1843 [1843, pangetongan ni halak Jahudi—pangetonganta, 1844], manang di tingki naung jonok. Marhite angka hata pangajaran dohot angka surat na diparbinsar, nunga sahat soara i tu sandok tano, jala angka hatana tu ujung ni portibi.”

GSAM 98.4Adong deba jolma na so umbotosa angka na tutu masa i, na mangantusi gerakan Advent taringot tu haroro ni Kristus paduahalihon songon na holan masa di sada inganan, huhut mandok i ulaon na marhadomuan dohot William Miller dohot piga ratus pandita na rap dohot ibana di tungkan utara ni Amerika Serikat. Olo do nasida gabe longang umbege ia gerakan di Amerika, na diparjoloi ni Pandita Miller dohot Pandita Himes, holan sada bagian na metmet sian sada gerakan na bolon, na songon naung nidok di ginjang, sahat “tu angka ujung ni tano on.”

GSAM 99SONGON DIA GERAKAN I MAMUNGKA DI ANGKA BANGSO NA MARAGAM

GSAM 99.1Nunga ro tingki ni Tuhan asa pamaritaan on ruar tu portibi, jala di 20 manang lobi sian i inganan na marasing di tano on, humaliang di tingki na sarupa, dipajongjong angka baoa, na so umbotosa ulaon ni dongan nasida, na borhat laho pasahathon barita on tu saluhut inganan ni tano on. Angka na ginoran di bindu 4, na manjalo hatiuron taringot tu ujung ni 2300 ari, sude nasida, holan sada na so tarmasuk—A. Campbell—ditogu asa parsidohot di pamaritaan barita ni surusuruan na parjolo di Pangungkapon 14; masa ma on nang marhite ulaon ni Tondi ni Debata sandiri, ndang marhite na marsipasahatan hatiuron nasida.

GSAM 99Dipatudos dohot Reformasi

GSAM 99.2Molo tapangke tu gerakan on patokan na pinangke ni D’Aubigné tu hajongjongon ni Reformasi na bolon di abad 16, ingkon tutu do i diantusi songon barita ni Tuhan jala di tingki ni Tuhan. Taringot tu Reformasi i saluhutna, didok panurat tarombo i:—

GSAM 99.3“Ndang Jerman na pasahathon hasintongan tu Swiss, ndang Swiss tu Prancis, jala ndang Prancis tu Inggris. Saluhut angka luat on manjalo i sian Debata, songon sada bagian ni portibi ndang pasahathon hatiuron tu bagian na asing; alai mata ni ari na marsinondang na sarupa i pasahathon sandiri sinondangna tu sandok tano. Kristus, hatiuron parbinsar sian ginjang, na dipasangap so habilangan di ginjang ni sandok jolma, di tingki ni Reformasi, songon nang di hajongjongon ni hakristenon, do api ni Debata na mangalehon hangoluan tu portibi. Di abad 16, sada pangajaran na sarupa dipajongjong di tingki na sarupa di angka jabu dohot huria ni angka bangso na dao situtu jala na marasingasing. Alana, Tondi na sarupa i do mangula di saluhut inganan laho patubuhon haporseaon na sarupa.

GSAM 99.4“Reformasi di Jerman dohot di Swiss patuduhon hasintongan on. Ndang adong parsaoran ni Zwingle dohot Luther. Tutu adong do na padomuhon baoa na dua on; alai ingkon dijalahi hita i di ginjang ni tano on. Ibana na sian banua ginjang mangalehon hasintongan tu Luther, mangalehon i nang tu Zwingle. Debata do na padomuhon nasida. ‘Mula do ahu marjamita barita na uli,’ ninna Zwingle, ‘di taon asi ni roha 1516, lapatanna, di tingki na so dung dibege goar ni Luther di luat nami. Ndang hupelajari pangajaran ni Kristus sian Luther, alai sian hata ni Debata. Molo dijamitahon Luther Kristus, diulahon ibana ma na huulahon; i do saluhutna.’”6

GSAM 100.1Huhut manghatahon ulaon ni Farel dohot Lefèvre di Prancis, didok panurat tarombo i:—

GSAM 100.2“Dibahen i, Reformasi di Prancis ndang na binuat sian luat sileban. Di tano Prancis do i tubu; di Paris do i mamungka martumbur; angka uratna na parjolo adong di parsiajaran tinggi i sandiri, na gabe hagogoon paduahon di tongatonga ni hakristenon Rom. Debata pajongjong angka ojahan ni ulaon i di bagasan roha na tigor ni angka baoa sian Picardy dohot Dauphiny andorang so mamungka i di luat na asing.

GSAM 100.3“Nunga taida Reformasi di Swiss jongjong sandiri sian Reformasi di Jerman. Songon i muse, Reformasi di Prancis jongjong sandiri sian na dua i. Mamungka ma ulaon i di tingki na sarupa di angka luat na marasing on, ndang adong parsaoran di tongatonga nasida; songon di parporangan, sude angka punguan na marasing di bagasan tantara i marlojong di tingki na sarupa, nang pe sada ndang manonahon na asing laho marlojong, ala sada tona na sarupa, na ruar sian Ulu Balang na Sarupa, dibege nasida sude. Nunga gok tingkina, nunga rade angka jolma, jala Debata mamungka Reformasi ni huriana di saluhut luat di tingki na sarupa. Angka na masa sisongon on patuduhon ia Reformasi na bolon di abad 16 i ulaon ni Debata do.”7

GSAM 100.4Taringot tu Reformasi di Inggris, di toru ni panogunoguon ni Thos. Bilney, Fryth, Tyndale, dohot angka na asing, didok D’Aubigné muse:—

GSAM 100.5“Dibahen i, Reformasi di Inggris mamungka sandiri sian Luther dohot Zwingle, holan marojahan tu Debata. Di saluhut angka luat ni hakristenon on, ulaon ni hata ni Debata masa di tingki na sarupa. Mula ni Reformasi di Oxford, Cambridge, London, i ma Padan na Imbaru di bagasan hata Junani na diparbinsar ni Erasmus. [Tyndale dohot Thomas Bilney manadinghon Cambridge di taon 1519.] Ro ma sada tingki uju Inggris marlas ni roha ala ni mula ni Reformasi na sangap on.”8

GSAM 101.1Pamaritaan taringot tu haroro ni Kristus hehe dohot dalan na sarupa songon naung dipapatar di ginjang taringot tu Reformasi. Ditogu angka baoa di tingki na sarupa di inganan ni portibi na lobi sian 4 hali gumodang sian i, na so umbotosa dongan nasida manang marsipasahatan pangantusion, jala mamungka ma nasida mamaritahon angka hasintongan ni Surat na Badia na sarupa, ndang holan di 4 bangso ni tano on, alai tu sandok portibi naung maradat.

GSAM 101Ulaon ni Joseph Wolff

GSAM 101.2Denggan do molo di tingki on tapajongjonghon angka fakta taringot tu songon dia balga ni paboahon haroro ni Kristus:

GSAM 101.3Di taon 1831, Joseph Wolff, D.D., nunga diutus sian Britania Raya gabe missionaris laho mangula di tongatonga ni halak Jahudi di Palestina. Mangihuthon buku catatanna, sahat tu taon 1845, dipaboa ibana haroro ni Tuhan na jonok di Palestina, Misir, di pinggir Laut Merah, Mesopotamia, Krimea, Persia, Georgia, di sandok Harajaon Ottoman, di Gorika, Arabia, Turki, Bokhara, Afghanistan, Cashmere, Hindostan, Thibet, di Hollandia, Skotlandia, Irlandia, di Konstantinopel, Jerusalem, St. Helena, jala nang di atas kapal di Laut Tengah, dohot di Kota New York, tu saluhutna aliran agama. Didok ibana ai nunga dipaboa ibana di tongatonga ni halak Jahudi, halak Turki, halak Mohammedan, Parsees, Hindoo, Kasdim, Yesede, Siria, Sabea, tu pasha, sheik, shah, tu angka raja ni Organtsh dohot Bokhara, tu ratu ni Gorika, dohot angka na asing.”9

GSAM 101.4Di Yemen, luat ni pinompar ni Hobab, simatua doli ni si Musa, Joseph Wolff marnida sada buku na songon on do hataonna: “Halak Arab di inganan on adong do di nasida sada buku na goarna ‘Seera’, na manguraian taringot tu ‘Haroro Paduahalihon ni Kristus, dohot Harajaonna di bagasan hasangapon!’”10

GSAM 102.1Di Yemen, saleleng onom ari ibana rap dohot halak Rekab, taringot tu nasida didok ibana: “Nasida ndang minum anggur, ndang manuan parangguron, ndang manabur boni, mangolu di bagasan undungundung, jala mangaradoti angka hata ni Jonadab anak ni Rekab. Rap dohot nasida adong anak ni Israel, sian marga Dan, na maringanan jonok tu Terim di Hatramawt, na manghirim, rap dohot anak ni Rekab, haroro ni Messias na hatop di bagasan ombun ni langit.”

GSAM 102.2Tarnida sian angka naung dipaboa di ginjang, ai di bagasan opat belas taon i, Wolff sandiri nunga paboahon barita taringot tu haroro ni Kristus naung jonok di pintu, di lobi sian dua pulu luat na asing. Di tingki na sarupa i, doktrin i mansai godang dihatahon di Jerman, tarlumobi di bagian selatan di tongatonga ni halak Moravia.

GSAM 102Barita di Jerman dohot Rusia

GSAM 102.3Sada panurat Inggris, Mourant Brock, paboahon tu hita ai “di Württemberg adong sada koloni Kristen marjumlah ratusan halak, na manghirim haroro ni Kristus na hatop.” Dipaboa do doktrin i di angka inganan na asing di Jerman marhite Hengstenberg, na di tingki i didok gabe teolog na paling martalenta di Jerman.

GSAM 102.4Di Panulingkition dohot Pamarita, 13 Desember 1892, Pandita L. R. Conradi sian Jerman mandok:

GSAM 102.5“Bengel, di Jerman, manyalonghon holong tu haroro ni Tuhan hita di godang roha, na manogunogu marribu-ribu halak mangkaji hata panurirangon songon na so hea dope. . . . Sinar ni hatiuron marsinondang di Jerman, jala angka terbitan na patuduhon panghangkam ni 2300 ari disebar di san. Dung i ro sada pahelean ni parugamoan, tarlumobi di Württemberg, jala ala ro parungkilon, ratusan keluarga bungkas tu Rusia Selatan, jala disi nasida mamboan barita i tu halak sabangsona na nungga pindah tu san godang taon naung salpu. Tingki angka pandita manutup huria nasida, molo so adong otik na asing, nasida mangulahon ‘stunden’, manang parpunguan ‘sada jam’, di angka bagas ni halak, jala ratusan halak gabe paubahon roha. Nang di tingki i ari Sabat diparsiajarhon di tongatonga nasida, alai ala so adong nanggo sada na mamungka, gabe mago ma i. Sada petani Rusia gabe paubahon roha di ‘stunden’, dung i dipungka ibana ulaon na sarupa di tongatonga ni halak Rusia. Dungi gabe manogunogu tu gerakan ‘Stundist’ na balga di tingki saonari, na mangalehon pengaruh sahat tu sudut na umdao di Siberia dohot di Trans-Kaukasus.”

GSAM 103.1Di Panulingkition dohot Pamarita, 31 Juli 1891, adong sada paboahon sian Pandita Conradi taringot tu Dongan sahaporseaon Schäche sian Australia, na di tingki na didok ibana i maringanan di Silesia, jala mangula sebagian tingki bahen kepentingan misi ni Amang Gosner di bagasan luat, sada pandita evangelis Jerman na tarbarita. Sian Dongan sahaporseaon Schäche, dipaboa ibana angka na mangihut taringot tu buku ni Kelber:

GSAM 103.2“Dungkon taon 1836, manang dung salpu panghitungan ni Bengel, tarida di surat kabar distrik Schweidnitz sada paboahon sian toko buku ni tuan Sommerfeldt di san, taringot tu sada buku sian L. Henry Kelber taringot tu angka na balga jala pasonanghon na ingkon masa di taon 1843 dohot 1844. Goar na sintong sian buku i ndang huingot. Nunga dapot hami buku i, jala dijaha hami rap dohot piga-piga halak na marroha tusi, di bagasan pintu na tarsordak, di taon 1839-40. Buku i patuduhon sian Daniel, sian Pangungkapon, dohot sian Mateus 24, ai nunga jonok ujungna, jala adong nang sada tabel panghitungan na patuduhon songon dia tanggal i dapot.”

GSAM 103Barita di Britania Raya

GSAM 103.3Di sada terbitan Inggris na goarna Milenium, didok ai “pitu ratus pandita sian Huria Inggris mangangkat joujou taringot tu mulakna Sipalua.” Di tongatonga ni angka pandita na paling martalenta di tingki i, adong nasida na mamboan doktrin haroro di Inggris sian taon 1840 sahat tu 1844. Sian nasida, tahitahon ma goar ni Bickersteth, Birks, Brooks, Brock, Habershon, Plyn, Fremantle, Nathan Lord, McNeil, Winters, Cummings, J. A. McCaul, D.D., Dr. Nisbett, Rev. A. Dallas, M.A. [di bagasan bukuna, Marnida tu Jerusalem, di halaman 114, dipasahat ibana umpama Mateus 24 tu pomparan on], Burgess, Routon, Gunner, Barker, Bonham, Dealtry, dohot angka na asing.

GSAM 104Barita di Hollandia

GSAM 104.1Doktrin taringot tu haroro ni Kristus paduahalihon dipaboa di Hollandia marhite Hentzepeter, na didok gabe pandita na paling martalenta di luat i di tingki i. Ibana gabe pangaradoti Museum Kerajaan di The Hague, mangihuthon patik ni raja. Di sada surat na ditulis tu panurat ni joujou di tonga borngin, Juni 1844, didok ibana ai pangantusionna parjolo taringot tu turpuk on ro sian sada nipi na mangalehon kesan na balga. Diparsiajar ibana angka Bibel taringot tu turpuk i, jala di taon 1830 dipaboa ibana sada pamflet na patoranghon doktrin i. Di taon 1841 dipaboa ibana muse sada pamflet taringot tu ujung ni portibi. Di surat na sarupa i didok ibana ai informasi parjolo na ditarimana taringot tu William Miller dohot angka na asing na mangpaboahon tu torop halak doktrin taringot tu haroro ni Kristus na jonok, ditarimana di taon 1842, marhite manghatai dohot sada halak na ro tu Hollandia sian Amerika.

GSAM 104Barita di Tartar

GSAM 104.2Sian taon 1821 nunga adong halak na porsea jala mangajarhon doktrin taringot tu haroro ni Tuhan di Tartar. Di tingki i, sada missionaris Irlandia diutus tu luat i, jala sada pandita Tartar manungkun ibana, “Ngan di tingki dia Kristus ro paduahalihon?” Dibaen ibana alus, ai ndang diboto ibana sama sekali taringot tu i, dung i pandita i mansai heran ala alus sisongon i sian sada missionaris na ro mangajarhon tu nasida angka doktrin ni Bibel, jala mandok ai disangkapi ibana “sude halak boi mamboto i molo adong di ibana sada Bibel.” Dung i pandita i mangalehon pandangan ni rohana, mandok ai Kristus ro di lelengna taon 1844 M. Fakta on adong di Majalah Irlandia, 1821.

GSAM 104Barita di Amerika, India, dohot Benua Eropa

GSAM 104.3Di Buku Traktat taringot tu Haroro, Jilid 2, halaman 135, taon 1844, Mourant Brock sian Inggris mandok:

GSAM 105.1“Ndada holan di Britania Raya panghirimon taringot tu mulakna Sipalua na jonok dipanghirimon, jala sora ni paboahon dipangangkat, alai nang di Amerika, India, dohot di benua Eropa. Di Amerika, adong hira-hira tolu ratus pandita na mangpaboahon songon i ‘barita na uli taringot tu harajaon’; jala di luat on, adong hira-hira pitu ratus halak sian Huria Inggris na mangangkat joujou na sarupa.”

GSAM 105Tu Saluhutna Bandar Laut di Portibi

GSAM 105.2E. R. Pinney, sian Seneca Falls, N.Y., sada pandita Baptis na marsitutu, na mangalehon ngoluna tu paboahon doktrin haroro, di bagasan Panguraian Mateus 24-na, halaman 8, 9, mandok:

GSAM 105.3“Sian taon 1842 nunga dikirim terbitan taringot tu haroro paduahalihon tu saluhutna pos misi di Eropa, Asia, Afrika, dohot Amerika, di duansa sisi ni Pegunungan Rocky. . . . Angka kapten ni kapal nami dohot angka parombus mangkatahon tu hami ai ndang adong bandar na didatangi nasida di na so nunga jumolo sahat paboahon on, jala jotjot do nasida ditungkun taringot tu i.”

GSAM 105Tolu Ribu na Mangpaboahon Barita

GSAM 105.4Pandita G. W. Mitchel, sian Zanesville, Ohio, sada pandita na asing na sandiri mangpaboahon doktrin i, mandok tu panurat di bagasan parhataion di Newark, Ohio, 8 Agustus 1894, ai Pandita William Miller mandok tu ibana, di bagasan parhataion di McConnellsville, Ohio, di bulan September 1844, ai nunga adong di ibana “goar dohot alamat ni tolu ribu pandita di angka luat na asing di portibi, na mangpaboahon, ‘Mabiar ma hamu tu Debata, jala lehon hamu hasangapon tu Ibana; ai nunga ro tingki panguhumanna,’ angka na godang sian nasida maringanan di Amerika Utara dohot Britania Raya.”

GSAM 105.5William Miller, di na manghatai taringot tu songon dia joujou on nunga marserak dohot balga, mandok:

GSAM 105.6“Sada manang dua halak di ganup bagian ni portibi nunga mangpaboahon barita i, jala sude sarupa taringot tu tingki i—Wolff sian Asia; Irving, na parjolo sian Inggris; Mason sian Skotlandia; Davis sian Carolina Selatan; jala godang halak di luat on, saonari manang naung salpu, mangangkat joujou i.”11

GSAM 106Sora ni Elia sian Hutchinson Dipaboa tu Saluhutna

GSAM 106.1Pandita R. Hutchinson, di taon 1837, diutus sian Inggris gabe missionaris Wesleyan tu Kanada. Dungi marsihohot ibana di Montreal. Mansai godang do halak na tinandana di angka luat na asing. Di taon 1843 dohot 1844, dipaboa ibana sada surat kabar na goarna Sora ni Elia, na manguraian doktrin haroro. Ala gampang ibana manjangkau kapal-kapal tu luat asing, jala dilehon tu ibana hak mangirim bal-bal surat kabar na godang tanpa biaya pos, dipangirim ibana surat kabar i mansai godang tu saluhutna bagian ni portibi. Didok ibana taringot tu ulaonna sandiri, ai dipangirim ibana dohot sonang tu Nova Scotia, New Brunswick, Newfoundland, Inggris, Irlandia, Skotlandia, Wales, Perancis, Jerman, Konstantinopel, Roma, dohot tu saluhutna bagian ni harajaon Inggris dohot angka kolonina.

GSAM 106Di Pulo Sandwich

GSAM 106.2Di bagasan joujou di tonga borngin, 12 Oktober 1843, adong sada surat sian Mrs. O. S. Burnham, sian Kaloa, Pulo Kaui, Pulo Sandwich. Ibana dohot baoana gabe guru sikola di inganan i. Dipanghothon nasida dohot dipaboa nasida di san doktrin haroro, jala adong sada punguan ni angka na porsea na marsomba rap dohot nasida di angka pulo i.

GSAM 106Barita Dibandinghon dohot Barita ni Johannes Pandidi

GSAM 106.3Songon i ma tarida ai doktrin haroro dipaboa sahat tu tingkat na tama asa digonopi angka panurirangon ni Bibel taringot tu i.

GSAM 106.4Barita na ingkon mangpaboahon jumolo haroro parjolo ni Kristus dipasahat panurirang si Jesaya di bagasan angka hata on: “Sora ni na joujou di halongonan: Paradehon ma dalan ni Tuhan, lamparhon ma di halongonan sada dalan na rataan bahen Debata hita. Ganup rura ingkon patimboon, jala ganup dolok dohot buntulbuntul ingkon patoruon; na bengkok gabe rintis na sintong, jala inganan na kasar gabe rataan: jala hasangapon ni Tuhan dipatuduhon, jala sude daging marnida rap, ai pamangan ni Tuhan do na manghatahon i.”12 Panurirangon on digonopi di bagasan ulaon ni “Johannes Pandidi, na mangpaboa di halongonan Judea, jala mandok, ‘Pauba ma hamu rohamuna, ai nunga jonok harajaon banua ginjang.’”13

GSAM 107.1Sada halak on, sandiri, saleleng onom bulan mangula di luat Judea na sada i, nunga manggonopi panurirangon na mansai halongangan on. Nang pe panurirangon on mambatasi ulaon ni Johannes taringot tu tingki dohot inganan, ndang songon i angka panurirangon taringot tu paboahon haroro ni Kristus paduahalihon, ai ulaon i ingkon diboan marhite “joujou na balga,” na marserak tu saluhutna portibi.

GSAM 107.2Songon i tarida, di bagasan sinondang ni angka fakta na dipasahat, songon dia sintongna panurirangon taringot tu barita haroro nunga digonopi. Nunga ro tingki ni Debata asa diajarhon umpama ni hau ara, asa dipasahat paboahon parjolo ni barita ni surusuruan na parjolo, jala dipajongjong Ibana angka na paboahon joujou i tu saluhutna bangso, pinompar, dohot hata.

Notes

  1. Mateus 24:32-35. ↩
  2. Rom 10:14, 15. ↩
  3. Mateus 24:29, 30. ↩
  4. Mateus 24:29. ↩
  5. Markus 13:24. ↩
  6. Tarombo ni Reformasi, Buku 8, bindu 1, alinea 2, 3. ↩
  7. Di buku na sarupa, Buku 12, bindu 3, alinea 10. ↩
  8. Di buku na sarupa, Buku 18, bindu 2, alinea 12. ↩
  9. Sora ni Huria, hlm. 343. ↩
  10. Misi ni Wolff tu Bokhara. ↩
  11. Parsiajaran ni William Miller, hlm. 238, 1843. ↩
  12. Jesaya 40:3-5. ↩
  13. Mateus 3:1, 2. ↩

Note

Back