Bindu 13 — Angka Tanda ni Panogunoguon ni Debata
GSAM 198.1“Naung dicoba Debata do ro manjalahi jala mamboan sada bangso sian tongatonga ni bangso na asing, marhite angka pangunjunan, angka tanda, angka halongangan, marhite porang, tangan na gogo, lengan na diambung, dohot angka habiaran na bolon, hombar tu saluhut na binahen ni Jahowa Debatam di Misir di jolong ni matam? Tu ho do dipatuduhon i, asa diboto ho ma Jahowa do Debata; ndang adong na asing di tumingko ni Ibana.”1
GSAM 198.2Songon i do Tuhan mangula di tingki mamboan sada bangso sian tongatonga ni bangso parbegu, asa diparala Ibana nasida tu inganan na boi dipaboa hata patik-Na, jala dilehon Ibana tu nasida patik i na tarsurat di papan batu. Ndang dipatupa angka halongangan on laho pasonanghon roha nasida na olo mamboto; alai asa diboto nasida dohot tutu ia Ibana na “mambahen angka na bolon di Misir, angka ulaon na halongangan di tano Ham, dohot angka na mangeri di Laut Narara,”2 jala na manghatahon tu nasida sian tongatonga ni api dohot asap sian puncak Sinai na marsigorgor, ndang na asing Ibana sian Debata na mangolu jala tutu, Sipamungka saluhutna.
GSAM 198Joujou ni Musa sian Ramba na Marsigorgor
GSAM 198.3Musa sandiri ndang tarbahen manggogohon angka halak Israel laho manadinghon Misir holan marhite mandok tu nasida, “Di tingki au marmahan angka biri-biri di halongonan, marpikkir rohangku taringot tu hamu di bagasan parhatobanonmuna, jala saonari tuat au laho mamboan hamu ruar sian Misir, songon na nicoba ahu bahenon di tingki pamatehonku halak Misir andorang so marlojong au tu tano Midian.”
GSAM 199.1Dibutuhon ramba na marsigorgor alai ndang suda, dohot soara na tarbege sian tongatonga ni api, laho mangaporseai pe Musa sandiri ia ibana do na “laho mamboan bangso i ruar sian Misir.” Marhite dalan na halongangan on do ibana manjalo tugasna, joujou na timbo jala na badia, sada pangungkapon na pintor manarik parateaan ni angka dongan sabangsana, jala manompa roha nasida laho mangadopi angka na naeng masa, asa dibahen i nasida manjalo Musa, di toru ni Debata, gabe panogunogu nasida.
GSAM 199.2Molo adong dope tingki dung hehe Sipalua sian na mate, di tingki angka pengikut-Na na marsak jala na mago pangkirimon manghalungunhon hadir-Na dohot angka hata na mangapuli, i ma tingki di angka halak na marsak jala na niansiai na mangaradoti haporseaon na hot dung joujou di tonga borngin ni taon 1844; jala molo marasi roha Debata adong manghatahon langsung tu angka tondi na marsak, tupa do tabo molo i masa di tingki songon i, tu bangso songon i.
GSAM 199Janji ni Tuhan laho Rap dohot Pangihuthon-Na
GSAM 199.3Ibana na so marbatas di dalan manang cara mangula, jala na manaruh angka silehonlehon ni Tondi di huria-Na “di tingki naung manaek tu ginjang,”3 marjanji laho rap dohot angka pangihuthon-Na di tingki mamaritahon barita na uli, “sahat tu ujung ni portibi.”
GSAM 199.4Sapanjang dalan, Tuhan tongtong rade patuduhon huaso-Na dohot silehonlehon-Na tu angka na marsitutu mangalului Ibana. Ndang i do hata-Na di tingki mangalehon tugas pamaritaan, “Angka tanda on mangihuthon nasida na porsea: Di bagasan goar-Ku nasida mangusir angka sibolis; nasida manghatahon marhite angka hata na imbaru; nasida mangangkat ulok; jala molo diinum nasida aha na mangamatehon, ndang marmudarat i tu nasida; nasida mambahen tangan di atas ni angka na marsahit, jala nasida malum.”4
GSAM 199Silehonlehon ni Tondi di Tingki Reformasi
GSAM 199.5Adong do pamerangan huaso ni Tuhan na halongangan jala pamarsisarian sian silehonlehon manurirangi di tingki Reformasi di abad pasampulu onom, dohot di angka tingki dung i. D’Aubigné manghatahon taringot tu panurirangon ni John Huss. Charles Buck, di bagasan bukuna Barita-Barita taringot tu Agama, manurathon taringot panurirangon ni George Wishart di taon 1546. John Wesley, di bagasan angka suratna, manurathon taringot panurirangon ni Jonathan Pyrah dohot hasaudanna. Pandita J. B. Finley, di bagasan riwayat ngoluna, manurathon taringot tu sada pangungkapon na mansai halongangan jala pamalumon di dirina sandiri di musim panas taon 1842. The Christian Advocate (Metodis) manerbitkon sada barita na manarik taringot tu pangungkapon na mansai halongangan dohot angka parbueanna, songon na dipasahat tu Doktor Bond, sian huria i, di tingki mangula. Saluhutna on gabe tanda tu angka na serep rohana mangalului Tuhan, ia Ibana ndang muba, jala Ibana tongtong manghatahon tu bangso-Na marhite silehonlehon manurirangi.
GSAM 200Huria Bangso na Tading Manggadahon Tondi ni Panurirangon
GSAM 200.1Adong angka hata na torang jala tangkas di bagasan Buku na Badia, ia Tuhan naeng patuduhon dohot khusus angka silehonlehon ni Tondi-Na, tarlumobi silehonlehon manurirangi, di tongatonga ni bangso na tarida paimaimahon haroro-Na. Hata na parjolo na patuduhon ta jumpang di surat tu angka halak Korintus, mandok: “Mauliate au tongtong tu Debatangku ala ni hamu, ala ni asi ni roha ni Debata na dilehon tu hamu marhite Jesus Kristus; ai marhite Ibana hamu diparbalga di saluhutna, di hata dohot di sude parbinotoan; songon naung dipahot panindangion ni Kristus di bagasan hamu, asa ndang hurang hamu di manang aha pe silehonlehon, paimaimahon haroro ni Tuhan Jesus Kristus; Ibana pe na mangogohon hamu sahat tu ujung, asa ndang marsala hamu di ari ni Tuhan Jesus Kristus.”5
GSAM 200.2Di bagasan pangungkapon ta mambasa taringot tu “bangso na tading”—ima huria na parpudi di barita na uli: “Muruk do naga i tu parompuan i [huria], jala lao marporang mangalo pinomparna na tading, angka na mangaradoti angka patik ni Debata jala manggadahon panindangion ni Jesus Kristus.”6 Aha do “panindangion ni Jesus” na ingkon adong di huria na parpudi, jala na mangogohon dalan bahen patuduhon saluhut silehonlehon ni Tondi? Tu sungkun-sungkun on jumpang do alusna di bagasan panindangion ni surusuruan tu si Johannes di pulo Patmos: “Madabu ahu tu toru ni patna laho manomba ibana. Alai ninna ibana tu au, Unang bahen i; au do donganmu naposo, dohot dongan ni angka donganmu na manggadahon panindangion ni Jesus: somba ma Debata; ai panindangion ni Jesus do Tondi ni panurirangon.”7
GSAM 201.1Definisi na dilehon ni surusuruan on patuduhon ia “Tondi ni panurirangon” na dipatuduhon di bagasan huria na paimaimahon Kristus do na mangaradehon dalan bahen saluhut silehonlehon, jala huria “bangso na tading” diporangi ala manggadahon silehonlehon i di tongatongana.
GSAM 201Panindangion ni Paulus taringot tu Silehonlehon
GSAM 201.2Surat ni Paulus tu angka halak Tesalonika patuduhon ia ari ni Tuhan—ari parpudi ni panguhuman, di tingki dipatupa uhum—na ro tu angka na godang “songon panangko di tonga borngin”; alai ndang songon i ari i mangadopi angka anak ni Tuhan na tongtong porsea, ala nasida “anak ni hatiuron dohot anak ni ari.” Di tongatonga ni poda tu bangso na paimaimahon i, ninna ibana, “Unang intopi hamu Tondi i. Unang lea rohamuna di panurirangon. Uji ma saluhutna; tiop ma na denggan”8
GSAM 201.3Taringot tu hata Gorik propheteias, na disalin dison gabe panurirangon, Greenfield, di bagasan Buku Hata Gorik-na, mandok, “Parulaon sian silehonlehon manurirangi, di pangantusion on, 1 Tesalonika 5:20.” Sarupa do i dohot buku hata ni Parkhurst, Robinson, dohot Liddell and Scott. Jadi, on gabe panindangion na torang ia silehonlehon manurirangi na tutu adong dohot huria na paimaimahon haroro ni Kristus paduahalihon. Poda i ndang mandok asa lea rohanta di silehonlehon i, alai asa diuji; dung jumpang na denggan, “tiop ma” i.9
GSAM 201Hasaudan ni Janji i
GSAM 201.4Naung taboto sian na salpu songon dia Tuhan mamungka patuduhon silehonlehon manurirangi di tingki dipaboa barita ni surusuruan na parjolo dohot barita ni surusuruan na paduahon. Silehonlehon on lam dipatupa dung salpu 2300 ari. Tuhan mamillit parhobas-Na sandiri bahen i, mamillit sada na ndada holan pasahathon saluhutna tu Ibana, alai ngoluna pe marsigonggoman di timbangan, “na lam lemah sian angka na lemah.”10 Di bagasan dua bulan dung salpu tingki i, Siboru Ellen G. Harmon, sian Portland, Maine, na umurna tong dope kira-kira sampulu pitu taon, mamungka manjalo angka pangungkapon sian Tuhan.
GSAM 202.1Alana adong kesempatan di ahu manghatahon dohot angka na mangolu di Portland di tingki pangungkapon na parjolo, jala au pe naung marsaor dohot Inang Haines, di bagasna do Siboru Harmon manjalo pangungkapon na parjolo, asa hubaritahon angka na masa songon na dipasahat angka jolma i tu ahu.
GSAM 202.2Di tingki i Siboru Harmon adong di bagasan parngoluon na tung mansai songkal. Marminggu-minggu, tung so gogo do ibana manghatahon lobi sian bisik. Sada dokter mangihutkon pambahenan ni rohana ia sahitna i ma tuberkulosis na marair. Ninna ibana, paru-paru siamun naung buruk, jala na hambirang pe tung marsahit, jala jantungna pe hona sahit. Ninna ibana, ndang adong pangaropan ia boi mangolu lobi sian tingki na metmet, jala boi madabu mate di manang tingki. Mansai songkal do ibana marhosa di tingki martundal. Di borngin ibana maradian holan molo dipatogu marhite halang ulu di ginjang ni podoman, hira na hundul. Ala ni na sering batuk jala ro mudar sian paru-paruna, nunga mansai mago gogo ni pamatangna.
GSAM 202Pangungkapon na Parjolo ni Siboru Harmon
GSAM 202.3Di tingki manjalo pangungkaponna na parjolo, tinggal do ibana di bagas ni Inang Haines. Manogot do i, jala nasida marsihohot di panombaon keluarga. Lima halak adong disi, saluhutna dongan parhaporseaon parompuan. Dung marsitangiang angka na asing, Siboru Harmon marsitangiang marbisik, dung i tuat huaso ni Debata dohot cara na tung halongangan, jala tarida mangago saluhutna na adong disi; di sada tingki ibana mago sian saluhut na masa humaliangna—adong ibana di bagasan pangungkapon.
GSAM 202.4Di parpunguan na mangihut, dipabotohon ibana tu angka na porsea di Portland angka naung dipatuduhon tu ibana. Marsihohot do haporseaon nasida ia i sian Tuhan. Adong kira-kira onom puluh halak di Portland di tingki i na manghaporseai ia i ulaon ni Tuhan. Adong huaso na mangihuthon pangungkapon i, jala songon i pe di tingki dipasahat, na holan sian na Ilahi do boi ruar. Rasa na badia taringot tu angka na manongtong tongtong adong di atasna, jala songon na gok rohana dohot biar na so tarhatahon ala siboru na poso jala lemah i dipillit gabe parhobas bahen Tuhan mangalehon hatiuron tu bangso-Na. Ninna ibana, di bagasan pangungkapon i songon na dikelilingi ibana angka surusuruan na marsinondang di angka balai na marmulia di banua ginjang, inganan saluhutna las ni roha dohot dame, jala gabe hamubaon na marsak do tingki ibana hehe tu angka hajolmaan na so patuduhon hasonangan sian ngolu na fana on.
GSAM 203Ringkasan Pangungkapon na Parjolo
GSAM 203.1Ringkasan na jempek sian pangungkaponna na parjolo, songon na dipasahat ibana tu angka na porsea di Portland, mangalehon sada pangantusion taringot tu sifat ni saluhut pangungkapon i:—
GSAM 203.2“Di tingki marsitangiang, tuat huaso ni Debata tu ahu songon na so dung huboto i andorang on. Dikelilingi au dohot hatiuron, jala naek au lam tu ginjang sian tano. Mangalului angka halak Advent di portibi on do au, alai ndang jumpang nasida, dung i adong soara mandok tu ahu, ‘Ida ma muse, jala ida ma tu ginjang saotik.’ Di tingki i hupangangkat do matakku, jala huida sada dalan na tigor jala na hopit, na dipatimbo di atas ni portibi. Di dalan on angka halak Advent mardalan tu kota, na adong di ujung ni dalan i. Adong hatiuron na marsinondang di pudi nasida di ujung ni dalan na parjolo, na didok ni surusuruan tu ahu i ma ‘joujou di tonga borngin.’ Hatiuron i marsinondang sapanjang dalan, mangalehon hatiuron tu patnasida, asa unang tarsandung. Jala molo tongtong dipeop nasida matanasida tu Jesus, na di jolong nasida, na manogunogu nasida tu kota i, gabe sonang do nasida. Alai satongkin adong angka na gabe loja; didok nasida do kota i dao, jala dirohahon nasida ingkon nunga masuk nasida tu i andorang on. Dung i Jesus mangalehon gogo tu nasida marhite mangangkat tangan siamun-Na na marmulia, jala sian tangan-Na ruar hatiuron na marsinondang, na mangulap di atas ni angka halak Advent, jala nasida manjou, Haleluya! Angka na asing manjua hatiuron na di pudi nasida dohot so marpingkir, jala mandok ndang Debata na manogunogu nasida sahat tu son. Hatiuron di pudi nasida i mintop, jala patnasida tinggal di bagasan haholomon na sempurna; dungi nasida tarsandung, ndang be dipeop nasida matanasida tu tanda i, mago panailian nasida tu Jesus, jala madabu sian dalan i tu portibi na holom jala marjahat di toru. Dung i, dibege hami soara ni Debata songon angka aek na godang, na mangalehon tu hami ari dohot tingki haroro ni Jesus. Diboto jala dipangantusi angka na mangolu na badia soara i, alai angka na jahat mangkirai i soara guruh dohot lalo. Di tingki Debata manghatahon tingki i, dipungkupi Ibana hami dohot Tondi na Badia, jala bohi nami mamungka marsinondang jala marsigorgor marhite hasangapon ni Debata, songon bohi ni Musa di tingki tuat ibana sian Dolok Sinai.”11
GSAM 204Panggombaran ni Inang White di Tingki Pangungkapon
GSAM 204.1Andorang so hutarus na umbalga dope barita na manggogohon roha on taringot tu pamerangan ni Tondi ni Debata na halongangan, huparhitehon ma angka fakta taringot tu angka pangungkapon i. Parjolo sahali huida Inang E. G. White (na jinou Siboru Harmon andorang on) i ma di bulan Oktober taon 1852. Di ari i huida ibana di bagasan pangungkapon na marlanjut lobi sian sada jam. Sian tingki i, adong hak ahu mangida ibana di bagasan pangungkapon kira-kira lima pulu hali. Adong do ahu di tingki angka dokter mamareksa ibana di bagasan keadaan on, jala huanggap gabe las ni roha pasahathon panindangion taringot tu naung huida jala huboto. Hupangaropan asa unang dibuang tu samping dohot so manat barita fakta ni perkara on, laho manggantihon i dohot angka pangaroharohan na so marbona sian angka na so dung mangida ibana di bagasan keadaan on.
GSAM 204.2Di tingki masuk tu bagasan pangungkapon, ibana mangalehon tolu joujou na pasonanghon roha, “Hasangapon!” na marsaringar jala marsaringar muse; joujou na paduahon, tarlumobi na patoluhon, lam metmet alai lam manggogohon roha sian na parjolo, jala soarana songon soara ni sasahalak na dao sian ho jala naung hira mago sian pambege. Saleleng kira-kira opat manang lima detik, songon na madabu ibana songon sasahalak na pingsan manang naung mago huasona; dung i songon na pintor diponuhi huaso na lobi sian jolma, jadi adong tingki ibana pintor jongjong jala mardalan humaliang di bilut. Sering do tangan dohot lengan ni ibana mangula, manudu tu siamun manang hambirang, hombar tu mamutar ni ulu. Saluhut pambahenan on dipatupa dohot cara na tung uli. Di manang posisi tangan manang lengan i, ndang boi digulmithon manang ise. Tongtong do matana terbuka, alai ndang mangkedip; naung dipatimbo uluna, jala mamandang tu ginjang, ndang dohot pandangan na kosong, alai dohot bohi na sonang, holan marasing sian keadaan na somal ala songon na mamandang togu tu sada benda na dao. Ndang marhosa ibana, alai tongtong margorak dohot toratur do urat nadina. Sonang do bohi ni ibana, jala rara do warna ni bohina songon di keadaan parngoluon na somal.
GSAM 205Dibandingkon tu pangalaman ni Daniel
GSAM 205.1Hahadeanna taringot tu manghuhus, hagaleon, dohot gabe gogo uju dijamah surusuruan ni Debata ibana, saluhutna sarombang dohot poda na dilehon panurirang Daniel taringot tu pangalamanna sandiri di bagasan pangungkapon, uju didok ibana: “Dibahen i tading do au sahalak, jala huida pangungkapon na bolon on, alai ndang adong be hagogoon di au; ai haulionhu gabe busuk di bagasan au, jala ndang adong be hagogoon di au.” “Ai songon dia do naposo ni tuanku on manghatahon tu tuanku on? Alai taringot tu au, dung i ndang adong be hagogoon di au, jala ndang adong be hosa di au. Dung i ro muse sada na songon rupa ni jolma, manopot jala manjamah au, jala dipargogo ibana au, huhut didok ibana, Ale jolma na hinaholongan, unang mabiar; dame ma di ho; margogo ma ho, tutu, margogo ma ho. Jala dung manghata ibana tu au, gabe margogo ma au, jala mandok, Hatahon ma, Tuhanku; ai dipargogo ho do au.”12
GSAM 205PANINDANGION NI ANGKA SAKSI MATA
GSAM 205M. G. Kellogg, M.D.
GSAM 205.2Taringot tu hahadean ni Inang White uju di bagasan pangungkapon, boi do dipapatar pigapiga hata sian angka na marnida dohot mata. Na parjolo sian M. G. Kellogg, M.D., na manghatahon taringot tu pangungkapon na parjolo na dilehon di Michigan, ari 29 Mei 1853, di sada parpunguan di Tyrone, Livingston County. Didok ibana:—
GSAM 206.1“Inang White di bagasan pangungkapon kira-kira dua pulu menit manang satonga jam. Uju ibana masuk tu pangungkapon, sai tarida ma tu saluhut na hadir hagogoon dohot haroroon ni Debata, jala pigapiga sian hami tutu mangarasahon Tondi ni Debata marsohot tu hami. Martangiang jala marpunguan do hami di manogot ari Sabat, kira-kira jam sia. Amang White, amangku, dohot Inang White nunga martangiang, jala au dohot martangiang di tingki i. Ndang adong hasurakan, ndang adong pambahenan na manggegehon. Alai marpangidoan do hami situtu tu Debata, asa dipasupasu ibana parpunguan i marhite harorona, jala dipasupasu ibana ulaon di Michigan. Uju Inang White mangalehon joujou hasangapon na monang, ‘Hasangapon! h-a-s-a-n-g-a-p-o-n! h-a-s-a-n-g-a-p-o-n!’ na sai naung sering do ho marnida ibana mangjou songon i uju masuk tu pangungkapon, jongjong ma Amang White jala dipaboa ibana tu huria i ai di bagasan pangungkapon do parsonduk bolonna. Dung dipapatar ibana songon dia pangungkaponna, jala ai ndang manghuhus ibana uju di bagasan pangungkapon, dijou ibana ma manang ise na olo ro tu jolo laos mariksa ibana. Dokter Drummond, sahalak dokter, na gabe pandita halak Advent di ari parjolo di minggu, na (andorang so marnida ibana di bagasan pangungkapon) nunga mandok pangungkaponna sian hagogoon mesmerisme, jala boi ibana mangalehon pangungkapon tu Inang White, maju ma ibana, jala dung mariksa ibana dohot manat, gabe maput ma bohi ni dokter i, jala didok ibana, ‘Ndang manghuhus ibana!’”
GSAM 206.2“Tutu do rohangku ai ndang manghuhus ibana di tingki i uju di bagasan pangungkapon, jala ndang muse di piga-piga pangungkapon na asing uju adong do au. Haroro ni ibana sian pangungkapon tung jelas do songon masukna tu i. Tanda na parjolo na hami dapot ai nunga sae pangungkapon i, i ma uju ibana mulai manghuhus muse. Ditarik ibana ma hosa na parjolo, bagas, legaan, jala gok, songon tanda ai nunga kosong saluhut paru-paruna sian hosa. Dung mangalap hosa na parjolo, marpiga menit ma salpu andorang so mangalap hosa na paduahon, na manggohi paru-paru dohot songon hosa na parjolo; dungi marpaima dua menit, jala mangalap hosa na patoluhon, dung i gabe somal ma panghuhusan.” Ditandatangani, “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Mich., 28 Desember 1890.”
GSAM 207F. C. Castle
GSAM 207.1Dipapatar ma hata na mangihut sian sahalak na marnida pamariksaan ni dokter tu Inang White uju di bagasan pangungkapon di Stowe, Vermont, di musim panas taon 1853. Didok ibana:—
GSAM 207.2“Adong sahalak dokter di situ, jala dipariksa ibana ma ibana songon na tinuduhon ni habisuhon dohot pangajaranna, asa dapot haroro ni tanda i. Sada lilin na marsigabigabi dipapatar jonok tu matana, na tarbuka bolak; ndang marsigatubuk satupun urat ni matana. Dung i dipariksa ibana ma taringot tu nadi, jala taringot muse tu panghuhusan, jala ndang adong panghuhusan. Alhasil, gabe olo ma ibana ai ndang tarterangkon i marhite uhum ni natur dohot sains.” Ditandatangani, “F. C. Castle.”
GSAM 207D. H. Lamson
GSAM 207.3Angka panindangion na mangihut taringot tu pamariksaan na diulahon uju Inang White di bagasan pangungkapon, di sada parpunguan na diadahon di bagas ni Pandita James White, di Monroe Street, Rochester, N.Y., ari 26 Juni 1854:—
GSAM 207.4“Tong do au marumur pitu bolas taon. Songon na boi do huibege joujou hasangapon na manggugah roha, ‘H-a-s-a-n-g-a-p-o-n!’ na didok ibana. Dungi marsingguk ma ibana tu lantai, ndang madabu, alai marsingguk dohot lambok, jala ditangkup ibana di tangan ni sada parhobas. Dung i ro ma dua dokter, sada na matua dohot sada na poso. Amang White manghirimi asa dipariksa nasida Inang White dohot manat, jala songon i do na binahen nasida. Diboan ma sada kaca, jala sada sian nasida mangadahupkon i di ginjang pamanganna uju manghata ibana; alai ndang leleng dibaen nasida ma i, jala didok nasida, ‘Ndang manghuhus ibana.’ Dung i dipariksa nasida ma lambungna dohot manat, uju manghata ibana, asa tung adong tanda panghuhusan na bagas, alai ndang dapot nasida. Uju sae parsian on sian pamariksaan, jongjong ma ibana di patna, tongtong di bagasan pangungkapon, manggenggam sada Bibel di ginjang, mambalik sian sada ayat tu ayat, mangutip dohot sintong, tung mata mangida tu ginjang jala dao sian buku i.”
GSAM 208.1“Dipatuduhon tu ibana do angka pitu bala na parpudi. Dungi dipatuduhon tu ibana hamonangan ni angka na badia, jala joujou hamonanganna sai boi dope hubege sahat tu sadarion. Taringot tu angka on, huindanghon dohot las roha.” Ditandatangani, “Pandita D. H. Lamson, Hillsdale, Mich., 8 Pebruari 1893.”
GSAM 208Inang Drusilla Lamson
GSAM 208.2Adong muse sada panindangion taringot tu pamariksaan ni dokter na sarupa sian Inang Drusilla Lamson, inang na mabalu ni sepupu ni Pandita Lamson, jala pangurupi utama di Clifton Springs, N.Y., Bagas Pahipason. Taringot tu parpunguan ari 26 Juni 1854, didok ibana:—
GSAM 208.3“Huingot do parpunguan uju diulahon pangunjian i, i ma laho manguji hata na sai sering didok Amang White, ai ndang manghuhus Inang White uju di bagasan pangungkapon, alai ndang huingot goar ni dokter na adong di situ.... Ingkon Dokter Fleming do i, ai ibana do dokter na sipata dijou laho mangido poda. Alai nunga mate ibana saonari. Boi do hudok on, ai nunga diulahon pangunjian i, jala ndang adong tanda hosa na tarida di kaca i.” Ditandatangani, “Drusilla Lamson, Clifton Springs, N.Y., 9 Maret 1893.”
GSAM 208.4Adong dope sada panindangion sian sahalak na adong di tingki naung nidok i:
GSAM 208David Seeley
GSAM 208.5“On gabe tanda do ai nunga hubasa panindangion naung nidok di ginjang sian David Lamson dohot Inang Drusilla Lamson, taringot tu hata ni dokter uju mariksa Inang E. G. White di bagasan pangungkapon, ari 26 Juni 1854. Adong do au di parpunguan i, jala huida pamariksaan i. Sarombang do rohangku dohot na nidok ni Amang dohot Inang Lamson, jala naeng hudok muse ai Dokter Fleming dohot sada dokter na poso do na mangulahon pamariksaan i. Dung Inang White jongjong tu patna, songon na nidok nasida, mangutip ayat ni Bibel, dipangido Dokter Fleming sada lilin na marsigabigabi. Dipapatar ibana lilin i jonok tu bibirna, sabisa-bisa jonok alai unang pola mansai mangutung, jala pas di jolo ni panghuhusanna molo manghuhus ibana. Ndang adong satitik pe goyangan ni api i. Dungi didok dokter i dohot huaso, ‘Nunga marujung salelengna, ndang adong hosa di bagasan pamatangna.’” Ditandatangani, “David Seeley, Fayette, Iowa, 20 Agustus 1897.”
GSAM 209Tuan dohot Inang A. F. Fowler
GSAM 209.1Angka hata na mangihut taringot tu pamariksaan na diulahon uju Inang White di bagasan pangungkapon di Waldron’s Hall, Hillsdale, Mich., di bulan Pebruari 1857. Dokter Lord, sahalak dokter di Hillsdale naung mangulaon saleleng lima pulu taon, mangulahon pamariksaan na tung manat, jala dipapatar ma di torop panindangion na mangihut:—
GSAM 209.2“Adong do hami uju (di Pebruari 1857) Inang E. G. White mangadahon pangungkapon di Waldron’s Hall, Hillsdale. Mangulahon pamariksaan Dokter Lord, jala didok ibana, ‘Marsigatubuk do pusu-pusuna, alai ndang adong hosa. Adong hangoluan, alai ndang adong ulaon ni paru-paru; ndang tarterangkon au hahadean on.’” Ditandatangani, “A. F. Fowler, Inang A. F. Fowler, Hillsdale, Mich., 1 Januari 1891.”
GSAM 209C. S. Glover
GSAM 209.3On ma sada hata na asing taringot tu pangungkapon na sarupa i:—
GSAM 209.4“Adong do au uju Inang White mangadahon pangungkapon naung nidok i di Waldron’s Hall, Hillsdale. Tambaan sian hata na di ginjang, huibege dokter i mandok ai hahadean ni Inang White di bagasan pangungkapon ‘di luar ni pangantusionna.’ Didok ibana muse, ‘Adong do sada halongangan di bagasan i.’” Ditandatangani, “C. S. Glover, Battle Creek, Mich., 19 Januari 1891.”
GSAM 209Tuan dohot Inang Carpenter
GSAM 209.5On ma panindangion patoluhon taringot tu hal na sarupa i:—
GSAM 209.6“On gabe tanda do ai adong do hami di Waldron’s Hall, Hillsdale, Mich., di Pebruari 1857, uju Inang E. G. White mangadahon pangungkapon, jala uju di bagasan hahadean i dipariksa Dokter Lord, jala hami mangbege hata na dipapatar ibana tu torop halak taringot tu hal i, songon na dipapatar Amang dohot Inang Fowler di ginjang.” Ditandatangani, “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Ind., 30 Agustus 1891.”
GSAM 210D. T. Bourdeau
GSAM 210.1Saonari dipangido roham tu sada pangunjian na diulahon uju Inang White di bagasan pangungkapon di Buck’s Bridge, St. Lawrence County, N.Y.:—
GSAM 210.2“Ari 28 Juni 1857, huida parjolo sahali Inang Ellen G. White di bagasan pangungkapon. Sahalak na so porsea do au tu angka pangungkapon i; alai sada sian angka hal na boi huparhatahon do na mambahen au porsea ai sian Debata do angka pangungkaponna. Asa paima hupeop rohangku taringot tu manghuhus ibana manang so, parjolo hupeop tanganhu tu bagasan dadana cukup leleng asa hutanda ai ndang adong panghungkulan ni paru-paruna lobi sian na gabe di sada bangke. Dungi huambil tanganhu jala hupeakkon tu atas pamanganna, jala hupepit liang hidungna di tonga ni jempol dohot jarijari telunjuk, asa ndang tarbahen ibana mangalehon manang mangalap hosa, nang peung ibana olo. Hupeop ibana songon i dohot tanganhu kira-kira saleleng sappulu menit, cukup leleng asa marsesak ibana molo somal, alai ndang adong pangarusion satungkal pe di ibana sian ujian on. Sian uju huida halongangan na bolon on, ndang dungpe sahali au marsangsi taringot tu haroro ni angka pangungkaponna sian Debata.” Ditandatangani, “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Mich., 4 Pebruari 1891.”
GSAM 210Sada Dokter Medium Tondi Mangguji Pangungkapon
GSAM 210.3Naeng do hupapatar muse sada pamariksaan ni dokter na huida di Parkville, St. Joseph County, Mich., ari 12 Januari 1861.
GSAM 210.4Uju dung sae poda na dilehon Inang White tu sada huria na godang naung marpungu di bagas parpunguan ni halak Advent, maradian ma pasupasu ni Debata tu ibana dohot dalan na sumurung, jala diboan ibana tu bagasan pangungkapon uju hundul di kursina. Adong disi Dokter Brown, sahalak baoa na sehat jala gogo pamatangna, sada medium tondi. Nunga didok ibana ai sarupa do pangungkapon ni Inang White dohot ulaon medium tondi, jala molo adong pangungkapon di inganan na adong ibana, boi do ibana paluahon Inang White sian i di bagasan saminit. Dipasahat ma joujou tu saluhut na olo asa ro tu jolo, jala marhite pamariksaan mangantusi hahadeanna uju di bagasan pangungkapon. Ro ma dokter i tu jolo, alai andorang so sae satonga pamariksaanna, gabe maput ma bohi ni ibana songon na mate, jala manggirgir songon bulung ni hau aspen. Didok Pandita White, “Naeng do dokter i mangpapatar hahadeanna?” Dialusi ibana, “Ndang manghuhus ibana,” jala mardalan hatop ibana tu pintu. Angka na adong di pintu, na umbotosa pambahenanna manggao, mandok, “Mulak ma ho, jala ulahon ma na nidok mon; paluahon ma ho inang i sian pangungkapon.” Di bagasan hasusahan na bolon, hinangkup ibana ma tombol ni pintu, alai ndang dipaloas ibana mangungkap andorang so disungkun angka na jonok tu pintu, “Dokter, aha do i?” Dialusi ibana, “Debata do na umboto; paloashon ma au sian bagas on,” jala ruar ma ibana.
GSAM 211.1Tarida do ai tondi na mangarajai ibana songon medium ndang lobi maradian di adopan ni hagogoon na mangarajai Inang White di bagasan pangungkapon sian angka naung dirajai sibolis di tingki ni Sipalua, na manungkun, “Na ro do Ho tu son laho mangarsahi hami andorang so tingkina?”13
GSAM 211.2Tarida sada hasarupaon di hal on dohot na tinuriturian taringot tu pangalaman ni panurirang Daniel. Uju masuk ibana tu pangungkapon marhite Tondi ni Tuhan, angka halak Kasdim na adong disi—halak parbegu na so umbotosa Tondi i—gabe mabiar situtu, jala “maporus nasida laho mambuni dirina.”14
GSAM 211Dijou Boru Harmon Asa Mambaritahon Pangungkaponna
GSAM 211.3Kira-kira saminggu dung pangungkaponna na parjolo, di sada parpunguan na diadahon di bagas ni amana, dapot Boru Harmon sada pangungkapon na paduahon, na disuru asa dipaboa tu halak na asing angka na dipatuduhon tu ibana. Gabe tung marlungun do ibana, ndang umbotosa songon dia ibana mangulahon parenta ni Tuhan. Tung buruk do hahipasonna asa tutu marsita-sita ibana, jala molo dipangido tu roha ni halak, otik dope tingkina laho mangolu. Tong do ibana marumur pitu bolas taon, metmet jala gale, ndang biasa marhitehite dohot halak, jala sian parange na sintong tung mabiar jala mangondolhon dirina, gabe parsitaon do di ibana mambahen pajumpang dohot halak na so tinanda. Martangiang situtu do ibana saleleng piga ari, sahat tu bagasan borngin, asa tarlua be boban on jala dipasahat tu halak na asing na gumogo mananggung. Alai ndang dung muba panondang ni ulaon i, jala sai tarbege do hata ni surusuruan i, “Paboa tu angka na asing angka naung hupatuduhon tu ho.”
GSAM 212.1Uju adong dope lungun dohot hasusahan i di bagasan rohana, ro ma Boru Harmon tu sada parpunguan na asing di bagas ni amana. Di parpunguan on marsada ma saluhut na adong di bagasan tangiang na situtu bahen ibana, jala sahali nai dipasahat ibana dirina tu Tuhan, jala olo ma ibana dipangke bahen hasangaponna. Uju martangiang, marserak ma haholomon na balga na mangungkupi ibana; jala dung i, songon na nidok ibana, sada panondang na tiur songon bola api ro mandapothon ibana, jala uju dihabishon i tu ibana, gabe talu ma hagogoonna, jala songon na adong ibana di adopan ni Jesus dohot angka surusuruan. Sai diulahi muse, “Paboa tu angka na asing angka naung hupatuduhon tu ho.” Didok ibana ai marpangidoan situtu do ibana, molo ingkon lao ibana laho mambaritahon angka naung dipatuduhon Tuhan tu ibana, sai dijaga ma ibana sian hasombongan. Dungi sada surusuruan mandok tu ibana ai nunga dijawab tangiangna, jala molo adong mara ni hasombongan di ibana, gabe hona sahit ma ibana. Didok surusuruan i tu ibana, “Molo dipasahat ho barita i dohot denggan, jala martahan ho sahat tu ujung, panganonmu ma parbue ni hau hangoluan, jala minumonmu ma sian batang aek ni hangoluan.”
GSAM 212Haroro ni Boru Harmon tu Poland, Maine
GSAM 212.2Nunga dipatuduhon tu Boru Harmon ai ingkon lao ibana tu Poland, Maine, jala mambaritahon pangungkaponna. Di ari dungkon pangungkapon na patoluhon on, ndang disangka-sangka ni saluhut, ro ma hela ni amana mangarahon hoda tu jolo ni pintu bagas ni amana, jala mangido mamboan ibana tu Poland. Di san diadahon ibana sada parpunguan, jala dipaboa ibana pangungkaponna. Hazen Foss,15 ala lungun situtu, ndang tarpasungkun ro ibana tu parpunguan i, alai di luar, dipajonok pinggolna tu pintu, dibege ibana uju Boru Harmon mambaritahon pangungkaponna, jala didok ibana, “Sarupa do pangungkapon na dipaboa ibana on dohot na dipatuduhon tu au, songon dua halak na boi manggombarhon hal na sarupa.” Manogotna, pajumpang ma ibana ndang disangka-sangka dohot Boru Harmon, jala didok ibana tu ibana asa “tongtong denggan ho mananggung boban i, jala mambaritahon angka panindangion na dilehon Tuhan tu ho, jala ndang tadingkon Tuhan ho.” Tu angka na asing didok ibana, “Ibana do parhitean na dibahen Tuhan mangulahon boban on.” Tutu ingkon umbotosa ibana, ai nunga diida ibana halak na adong di bagasan pangungkapon uju dipaboa tu ibana ai “dilua” sian ibana do boban i.
GSAM 213.1Sian tingki i, ulaon ni Boru Harmon i ma mardalan sian sada inganan tu inganan na asing di angka Negara New England, mambaritahon angka naung dipatuduhon tu ibana. Di pigapiga tingki, dipaboa tu ibana di bagasan pangungkapon tu dia ibana ingkon lao, jala dipaboa muse angka parungkilon na naeng dijumpangi ibana. Baritana, tarlumobi, pasingot tu angka naung mardalan tu doktrin haroro ni Kristus marhite tondi, jala mangapoi saluhut asa maniop pangalaman naung salpu.
GSAM 213.2Taringot tu pangalamanna didok ibana: “Adong pigapiga na so olo marulaon satungkal pe, jala dipasiding nasida sian parpunguan saluhut na so olo manjalo pandangan nasida taringot tu hal on.... Dipatuduhon Debata do angka hasalaan on tu au di bagasan pangungkapon, jala disuru ibana au tu angka anakna na sala laho mambaritahon angka i; alai godang sian nasida tung tolak situtu barita i, jala diparsalahon nasida au ai marhitehite tu portibi do au. Di pihak na asing, angka halak Advent na goar-goar mandok au fanatik, jala dipaboa nasida tu halak dohot hasalaan, jala pigapiga sian nasida dohot hajahaton, ai au do ulu ni fanatisme na sasintongna sai huparsiahutha laho pahilangkon.”16 Taringot tu i, lam gumodang dope na naeng taparsiajaran di Bindu na mangihut.
Notes
- 5 Musa 4:34, 35. ↩
- Psalmen 106:21, 22. ↩
- Epesus 4:8-15, ↩
- Markus 16:17, 18. ↩
- 1 Korintus 1:4-8. ↩
- Pangungkapon 12:17. ↩
- Pangungkapon 19:10. ↩
- 1 Tesalonika 5:5, 19-21. ↩
- Bahen sada pamariksaan na sun denggan taringot tu panindangion ni Buku na Badia taringot tu tongtongna angka silehonlehon ni Tondi, ida ma Silehonlehon Manurirangi di Huria Injil, sada buku na metmet marisi 120 halaman, na boi dituhor sian manang aha pe bagas panerbitan buku ta. ↩
- Songon na dipatuduhon tu Hazen Foss. Ida Bindu 11. ↩
- Surat-Surat na Parjolo, halaman 14, 15. ↩
- Daniel 10:8, 17-19. ↩
- Matius 8:29. ↩
- Daniel 10:7. ↩
- ida Bindu 11. ↩
- Tulisan na Parjolo, p. 22. ↩