Bindu 20 — Angka Pangorbanan di Ulaon na Parjolo
GSAM 311.1“PAPUNGU hamu tu Ahu angka na badia di Ahu, angka naung mambahen parpadanan dohot Ahu marhite pelean. Jala angka langit na paboahon hasintonganNa, ai Debata sandiri do Panguhum.”1
GSAM 311.2Di Panulingkition dohot Pamarita tanggal 3 Juni 1902, tajaha:
GSAM 311.2“Otik do diboto angka na bongot tu ulaon saonari taringot tu panadinghon hagiot ni diri dohot pangorbanan ni angka na pinasahat ni Tuhan tu nasida boban ni ulaonNa di mula ni ulaon i. Naung binolus di tingki na salpu ingkon do sai dihatahon tu nasida marulakhulak; ai nasida ingkon mangulahon ulaon i dohot haserepon ni roha dohot pangorbanan na sarupa dohot na pinatuduhon ni angka pangula na sintong di tingki na salpu.”
GSAM 311.3Adong muse angka hata on di Angka Panindangion tu Huria, Jilid 7:
GSAM 311.3“Nunga jonok hita tu ujung ni turiturian ni tano on, jala angka ragam ni ulaon ni Debata ingkon dipamaju marhite pangorbanan na tung gumodang sian naung pinatuduhon sahat tu saonari.”2
GSAM 311.4Nunga dihatahon andorang so on beha do haadongon uju ditogu roha ni Pandita Bates, di taon 1846, laho manurat dohot pamabinsarhon bukuna na parjolo taringot tu ari Sabat. Nunga dihatahon nang hasusahan ni Pandita James White, uju di taon 1849 dipungka ibana pamabinsarhon surat kabar na digoari Hasintongan Saonari.
GSAM 311Sada Buku na Tipis taringot tu Banua Ginjang na Tarbuka
GSAM 311.5Dung dilehon pangungkapon tu Inang White di Topsham, Maine, di tingki mangararas bulung di taon 1846, uju dipatuduhon tu ibana pigapiga bintang na mangedar, diparade Pandita Bates surat ni sada buku na tipis taringot tu Banua Ginjang na Tarbuka. Alai tung ringkot do hepeng na olo pintor dipangke laho pamabinsarhon buku i. Laho pasauthon na ringkot i, sada Dongan sahaporseaon parompuan na maringanan di Massachusetts, na imbaru sidung mambahen jala pahembanghon lage na imbaru sian angka ribakribak ni abit, mangangkat lage i jala manggadis i. Dilehon ibana hepeng na dapot tu Pandita Bates, asa tarbahen ibana pamabinsarhon bukuna na paduahon.
GSAM 312Sada Buku na Tipis taringot tu Ulaon ni Pansahapon
GSAM 312.1Dung pangungkapon taringot tu ulaon ni pansahapon na dilehon di Dorchester, Mass., tanggal 18 November 1848, disurat Pandita Bates buku na tipis na patoluhon, na margoar Sada Sahap ni Debata na Mangolu. Dison muse diadopi ibana hasusahan ala ndang adong hepeng laho mangongkos percetakan. Sada ina na mabalu na poso, dung diboto ibana hasusahan i, manggadis sada jabu na metmet na di ibana di luat inganan ni angka pangula hauma, jala dipasahat tu Pandita Bates satonga sian hepeng na jinanghonna. Marhite i tarbahen ibana muse manggarar ongkos ni percetakan ni sada buku.
GSAM 312Angka Haporluan ni Ulaon Pamabinsaran
GSAM 312.2Di taon 1851-52 dicetak Panulingkition taringot tu Haroro ni Kristus dohot Pamarita Sabat di Saratoga Springs, N.Y. Disi dilehon Amang Thompson tu Pandita White dohot ripena inganan di jabu na so ingkon gararon; jala marhite angka ugasan na niulaman, tarbahen nasida muse mamungka parjabuon.
GSAM 312.3Di tingki i lam martamba angka na porsea di hasintongan saonari, jala ala ni i lam ringkot ulaon ni Pandita dohot Inang White sandiri. Ulaon i, rap dohot ulaon ni mangatur isi ni surat kabar, mambahen ringkotna pangurupi di kantor. Di tingki i do nang roha ni halak na asing ditogu laho mangurupi di ulaon panuraton. Laho patuduhon beha Tuhan mangula mangalusi haporseaon ni bangsoNa, jala pajongjonghon angka pangula di tingki na ringkot, tapaboa na binolus ni sada Dongan sahaporseaon parompuan na pinasahat tu Debata, Inang Rebecca Smith, sian West Wilton, N.H.:—
GSAM 312.4Dung salpu tingki na pinarsinta i, tung hirim do anakna Uriah dohot boruna Annie R. marsikola, asa patupahon diri nasida gabe pangajar. Mabiar do inangna molo lam dao angka ianakkonna laho mangihuthon portibi; jala tutu, adong do alana mambahen biarna i. Holong ni inang i di angka ianakkonna dibalos nasida dohot holong.
GSAM 313Uriah Smith di Sikola ni Phillips
GSAM 313.1Sian taon 1848 sahat tu 1851 marsikola anakna i di Sikola ni Phillips di Exeter, N. H. Disi dipasahat tu angka na marsiajar parsiajaran ni taon na parjolo di sikola tinggi, asa dung bongot nasida tu sikola tinggi nunga jumolo nasida sada taon. Dipasidunghon ibana parsiajaran i. Di taon 1851 mangula ibana laho mangalului hepeng asa tarbahen ibana marsikola di sikola tinggi. Alai ala dung mago usaha ni tuan na mangalehon ulaon tu ibana, mago ma hepengna, jala ala ni i ditadinghon ibana sangkap marsikola di sikola tinggi naung leleng diparsinta.
GSAM 313Boru Smith di Sikola ni Angka Boru
GSAM 313.2Uju Uriah di sikola i, ibotona marsikola di sada sikola ni angka boru na poso di Charlestown, Mass. Otik nari sae parsiajaranna disi. Ala naeng tibu ibana maninggalhon sikola i, ditawarhon tu ibana dohot ibotona mangajar di sada sikola di Mt. Vernon, N.H., saleleng tolu taon, dohot upa $1,000 sataon, nang sipanganon dohot inganan.
GSAM 313.3Hira di tingki i dijanghon inangna “hasintongan saonari.” Lam martutu jala lam marsitutu ma ibana di tangiangna bahen angka ianakkonna, lobi sian na uju i. Ro Pandita Bates tu West Wilton, jala dipaboa Inang Smith tu ibana taringot tu angka ianakkonna; dipangido nasida di tangiang asa mulak roha ni angka ianakhon i tu Debata. Nunga disangkap Pandita Bates di bagasan pigapiga ari manguluhon angka parpunguan di Somerville, Mass., di jabu ni Paul Folsom. Ingkon manurati ma Inang Smith tu boruna, manjou ibana asa ro tu parpunguan i. Di na paima i, Pandita Bates dohot inang i martangiang asa digogo Debata rohana laho tu parpunguan i.
GSAM 313Dua Nipi na Saut
GSAM 313.4Ndang hea dope Pandita Bates bongot tu bilut inganan ni parpunguan i, jadi ndang diboto ibana beha rupana. Di borngin andorang parpunguan i, marnipi ibana na adong ibana di bilut i, jala saluhut inganan hundul nunga digohi, holan sada na jonok tu pintu do na tinggal. Marnipi do nang ibana na diganti ibana turpuk na sinangkapna laho dihatahon, jala dihatahon ibana taringot tu inganan na badia; nunga diendehon nasida ende na parjolo, martangiang, jala mangendehon ende na paduahon. Baru do dibungka ibana Bibelna jala manjaha, “Sahat tu dua ribu tolu ratus ari, jadi paiason ma inganan na badia,” huhut ditudu gombaran ni inganan na badia di gombaran i, uju tarbuka pintu, jala bongot sada boru na poso laho hundul di hundulan na lungang i. Di bagasan nipina i diboto do nang ibana ia boru i do Annie R. Smith, jala pintor gabe diparrohahon ibana hata i jala dijanghon hasintongan.
GSAM 314.1Parpunguan ni Pandita Bates i masa di ari Sabat (Sabtu). Ala ndang adong sikola di ari i, ninna Annie, “Holan asa las roha ni inangku, laho ma ahu.” Di borngin andorang ari Sabat i marnipi ibana na laho ibana, alai hurang tibu do ibana sahat; dung sahat tu pintu, nunga diendehon ende na parjolo, nunga dipasahat tangiang, jala naeng sae do ende na paduahon. Uju bongot ibana, diida nunga digohi nasa hundulan, holan na di lambung ni pintu do na lungang. Sada parjamita na timbo, na sangap jala lambok manudu sada gombaran na so hea diida ibana andorang so i, huhut mandok marulakhulak, “Sahat tu dua ribu tolu ratus ari, jadi paiason ma inganan na badia.” Di nipina i tung diparrohahon ibana do hata ni parjamita i, jala diboto ibana hasintongan do i.
GSAM 314.2Marangkat do ibana laho tu parpunguan i uju godang dope tingkina, alai lilu dalanna, jadi ndang sahat ibana sahat tu na marende di ujung ni ende na paduahon. Dung bongot ibana, saluhutna do songon naung diidana di nipi, jala baoa na sarupa dohot na di nipina i manghatahon ayat sian Daniel 8:14 marulakhulak, dohot cara na sarupa. Pintor ma ro hapastian tu bagasan rohana.
GSAM 314.3Ndang diingot Pandita Bates nipina i sahat tu na bongot boru i sian pintu jala hundul. Nunga diparade ibana hata taringot tu turpuk na asing, alai sai tading do pikkiranna di inganan na badia. Uju dihatahon ibana ayat i marulakhulak, pintor diingot ibana nipina, jala martangiang ma ibana di bagasan rohana mangido pangurupion asa sahat hatana tu roha ni angka na manangihon. Tung ransar do ibana patorangkon tingki naung salpu i, naung diboto ni Annie. Dung i dipapatar ibana hasintongan ni barita ni surusuruan na patoluhon dohot ari Sabat.
GSAM 315Annie Smith Manjanghon Hasintongan
GSAM 315.1Dung ditutup ibana parpunguan i, didapothon ibana Annie, jala ninna, “Didok rohakku do ho boru ni Dongan sahaporseaon Smith sian West Wilton. Ndang hea dope huida ho, alai songon naung hutanda do bohimi. Marnipi do ahu di borngin na salpu na huida ho.” Dung i dipaboa Annie nipina. Ditinggalhon ibana parpunguan i dohot pangkilalaan dohot panghirimon naung muba saluhutna, ala nunga disi jala di tingki i dijanghon ibana hasintongan taringot tu ari Sabat.
GSAM 315.2Mulak ma ibana tu sikolana, dipapungu ugasanna tu bagas poti, jala mulak tu jabu. Dung diboto ibana angka boban ni Pandita White di ulaon pamabinsaran, dohot angka ulaonna di parjamitaan, dirimpu ibana dijou Debata do ibana asa laho mangurupi ibana di ulaon kantor. Di bulan Agustus 1851, uju dipapinda surat kabar i sian Paris tu Saratoga Springs, N.Y., laho ma Boru Smith tusi gabe sada sian angka pangula.
GSAM 315Sada Pangorbanan dohot Panasahathon Diri
GSAM 315.3Di Panulingkition, Jilid 2, No. 7, adong pigapiga hata na sinuratna, na patuduhon pangkilalaanna dung ditadinghon ibana angka sangkapna na parjolo bahen ulaonna na serep jala na so mangalului hasangapon. Ninna:
GSAM 315.3“Huporseai nunga hutadinghon saluhutna laho mangihuthon Birubiru i tu dia pe ibana manogunogu. Nunga mago saluhut daya ni tano on laho manogu rohangku. Angka panghirimon, las ni roha, dohot holonghu, saluhutna saonari marpusat tu angka na di ginjang jala na sian Debata. Ndang adong inganan na asing na hupangido asing ni hundul di lambung ni pat ni Jesus, jala marsiajar sian Ibana—ndang adong ulaon na asing asing ni marhobas tu Damang na di banua ginjang—ndang adong las ni roha na asing asing ni dame ni Debata na sumurung sian saluhut pangantusion.”
GSAM 315.4Tutu di tingki na ringkot do pangurupion ni Dongan sahaporseaon Annie di kantor, na manjaha jala paulihon surat andorang so dicetak, dohot ulaon na asing. Saleleng tolu taon mangula ibana dohot pangoloion jala marparbue, holan sipanganon dohot abit do na jinanghonna. Di ujung ni tingki i nunga dapot ibana sahit paru na mangurus badan jala manogu tu hamatean. Uju dirumpakkon sahit na leleng jala na mamboan hamatean i ibana, disurat ibana pigapiga ende na uli. Na ummamis sian saluhutna do “Jabu di Tano On dohot Jabu di Banua Ginjang.” Hata patujolo ni buku i, na sinurat sadari andorang hamateanna, tanggal 26 Juli 1855, tung denggan patuduhon hasederhanaon dohot haserepon ni roha naung lam tu balga di parange ni ibana, jadi ndang tarbahen hami manahan diri laho paboahon saluhut hata i:
GSAM 316Mangatur Parjabuon di Tonga ni Hasusahan
GSAM 316.3Di bulan April 1852, pindah Pandita White sian Saratoga Springs tu Rochester, N.Y. Di huta on, di 124 Mt. Hope Avenue, parjolo sahali dipungka nasida parjabuon dohot ugasan na tinuhor, ndang be na niulaman. Alai tung balga do hirim ni roha nasida asa maju ulaon pamabinsaran, asa tarbahen surat kabar i sai dibinsarhon di tingkina jala marhite i marserak hasintongan. Ala ni i disoadahon nasida di diri nasida godang hasonangan ni parngoluon na somal di halak.
GSAM 316.4Beha nasida mamungka parjabuon di tingki i tarbahen do dijaha hamu di surat pribadi na mangihut on, na sinurat ni Inang White tu keluarga ni S. Howland, tanggal 16 April 1852:—
GSAM 316.5“Baru do hami mangatur inganan nami di Rochester on. Nunga hami mangontrak sada jabu na buruk dohot ongkos $175 sataon. Di bagasan jabu do alat percetakan nami. Molo ndang songon i, ingkon gararon nami $50 sataon bahen bilut kantor. Mengkel do hamu molo tarida hamu hami dohot angka ugasan nami. Nunga hami manuhor dua inganan podoman na buruk, dua pulu lima sen sada. Diboan tungganedoli hu tu ahu onom hundulan na buruk, ndang adong na sarupa, na tinuhorna sada dolar. Ndang leleng dung i dilehon ibana muse tu ahu opat hundulan na buruk, na so adong be hajuhundulanna, na tinuhorna onom pulu dua sen saluhutna. Togos do rangkana, jala nunga hubahen hajuhundulan sian abit na tobal na hinabol togu. Tung mahal do mentega, jadi ndang hutuhor hami, jala ndang targogo hami nang manuhor kentang. Hupangke hami sasangan sian parbue ni hau singkat ni mentega, jala lobak singkat ni kentang. Sipanganon nami na parjolo dipangan hami di atas ni papan panutup ni inganan api, na pinapeakhon di atas ni dua tong ni topung naung lungang. Olo do hami manaon hahurangan asal maju ulaon ni Debata. Huporseai hami tangan ni Tuhan do na manogu hami ro tu inganan on. Balga do hauma ulaon dison, alai otik do pangula. Tung denggan do parpunguan nami di ari Sabat na salpu. Dipasabam Tuhan do hami marhite hajongjongonNa di tongatonga nami.”
GSAM 317Habasaon ni Angka na Porsea
GSAM 317.1Di nomor na parjolo ni Panulingkition na dicetak di Rochester, tanggal 6 Mei 1852, uju dihatahon Pandita White hapindahan sian Saratoga tu Rochester, ninna:
GSAM 317.2“Nunga diparade angka Dongan sahaporseaon hepeng laho mangaramoti surat kabar on lobi sian na hinirim nami. Jala nang pe godang ongkos nami laho pindah sian Saratoga Springs dohot mamungka surat kabar on di huta on, ndang adong do utang nami.”
GSAM 317Pangorbanan ni Angka Pangula
GSAM 317.3Di sada barita taringot tu pangurusion ni ulaon di Nomor 12, tanggal 14 Oktober, tajaha:
GSAM 317.3“Alai ndang adong utang ni kantor, ala on do: Dongan sahaporseaon Belden dohot Stowell, naung mangula di kantor on onom bulan na salpu, holan otik do lobi na jinanghon nasida sian ongkos ni sipanganon nasida. Angka na asing na mangula di ulaon na sarupa ndang lobi na jinanghon nasida sian na jinanghon ni na dua i. Tutu las ma roha ni saluhut dongan ni hasintongan saonari laho mangurupi manukupi hahurangan ni hepeng na bongot, asa angka naung mangula situtu, tarlumobi di tingki so adong hami, di tongatonga ni sahit, laho pamabinsarhon Panulingkition dohot Pamarita, boi dapot pangaramotion na patut bahen parngoluon nasida.”
GSAM 317Angka na Martamba di Rochester, N.Y.
GSAM 317.4Di tingki las di taon 1852, dung denggan dipungka ulaon pamabinsaran di Rochester, mardalan Pandita White dohot ripena saleleng tolu bulan, marhite hoda dohot padati, tu habinsaran sahat tu Bangor, Maine. Dipatupa nasida angka parpunguan jala dilaosi angka pangaradoti ari Sabat na marserak di dalan i. Andorang mulak nasida, mulai tanggal 26 September, dipasahat Pandita J. N. Andrews pigapiga jamita di 124 Mt. Hope Avenue. Di tingki i ualu halak Advent na mangaradoti ari parjolo di minggu manjanghon hasintongan saonari; sada sian nasida do panurat on.
GSAM 318Hipas Oswald Stowell
GSAM 318.1Di sada bot ni ari Jumat di bulan Oktober, sahat Pandita White dohot ripena tu jabu sian pardalanan nasida tu habinsaran. Di ari na mangihut (ari Sabat) diida hami nasida parjolo sahali, di parpunguan ari Sabat. Di tingki ni parpunguan i Oswald Stowell, pangula alat percetakan, manaon sahit na borat situtu di selaput ni paru, jala dokterna nunga mandok ndang adong be panghirimon asa mangolu ibana. Didok dokter i ndang tarbahen ibana “mangulahon manang aha pe bahen ibana.” Saleleng parpunguan i adong Oswald di bilut na di lambung, jala tung marsahit do pamatangna. Di ujung ni parpunguan i disuru ibana pasahathon pangidoan asa ditangianghon ibana. Rap dohot angka na asing dijou ma ahu asa parsidohot di sada tingki partangiangan. Marsinggang ma hami di lambung ni podomanna, jala uju dipasahat angka tangiang, dimiahi Pandita White ibana dohot miak “di bagasan goar ni Tuhan.” Tarhilala do hajongjongon ni Tondi ni Debata, jala pintor hipas ibana. Dung jongjong hami sian partangiangan, nunga hundul ibana di podomanna, mamalu lambungna na hian tung hansit i, jala mandok, “Nunga hipas ahu singkop. Na boi ma ahu mangula alat percetakan na pinangke ni tangan sogot.” Dua ari dung i, tutu dipangula ibana alat i.
GSAM 318Pangungkapon ni Inang White di Jolo ni Punguan di Rochester
GSAM 318.2Pasu-pasu na pahipashon Dongan sahaporseaon Stowell i ro tu Inang White dohot hagogoon na umbalga. Uju mulak Pandita White manatap ibana, ninna, “Di bagasan pangungkapon do Ellen; ndang marhosa ibana di haadongon on. Molo adong sian hamu na naeng mamastihon hasintongan on, boi do hamu manangkasi ibana.” Hira sada jom dohot dua pulu menit lelengna ibana di bagasan pangungkapon i. Uju songon i ibana, dihatahon ibana angka hata, sipata angka hata na singkop jala torang; alai nang pe ditangkasi tung denggan, ndang adong tarida hosa di pamatangna.
GSAM 319Pangungkapon taringot tu Parange ni Sada Ruas na So di Parpunguan
GSAM 319.1Dung ruar Inang White sian pangungkapon i, dipasahat ibana panindangion taringot tu naung diidana. Andorang mulak Pandita White dohot ripena sian pardalanan tu habinsaran, sada sian hami nunga maninggalhon huta i, jala mardalan ala ni dagangna di nagori Michigan. Jadi ndang adong ibana di parpunguan i, jala ndang hea dope diida ibana Pandita White manang ripena. Uju dipaboa Inang White pangungkaponna, dihatahon ibana tu hami, di tongatonga ni angka na asing, aha na diidana taringot tu sada baoa na, uju di pardalanan jala dao sian jabuna, godang manghatahon patik ni Debata dohot ari Sabat, alai huhut mangalaosi sada sian angka patik i. Didok ibana baoa i halak na so hea pajumpang dohot ibana, alai diporseai ibana na pajumpang do nasida di sada tingki, ala nunga dipapatar tu ibana parange ni baoa i. Alai ndang adong sian hami na mangira baoa i sada sian angka halak na hutanda hami.
GSAM 319.2Hira onom minggu dung pangungkapon naung dihatahon i, mulak ma sian Michigan Dongan sahaporseaon naung dihatahon andorang so on. Pintor dung diida Inang White bohina, didok ibana tu sada sian angka Dongan sahaporseaon parompuan, “I do baoa na huida di pangungkapon, naung hupaboa tu hamu.” Uju dipaboa pangungkapon i tu Dongan sahaporseaon on, di jolo ni ripena dohot pigapiga halak na asing, didok Inang White tu ibana, “Songon na didok Natan tu Daud, ‘Ho do baoa i.’” Dung i diulahon ibana songon na didok Paulus na naeng ulahonon ni pigapiga halak dung dipinsang ala ni dosa nasida marhite silehonlehon manurirangi: “Alai molo saluhutna manurirangi, jala bongot sada na so porsea manang na so marsiajar, dipapatar saluhutna do dosana, diuhumi saluhutna do ibana. Jala marhite i gabe patar angka na buni di rohana; jadi marsinggang ma ibana huhut marsujud manomba Debata, jala paboahon na tutu do adong Debata di tongatonga ni hamu.”3 Dung ditangihon ibana Inang White manuriturihon angka hajahatonna, marsinggang ma Dongan sahaporseaon on di jolo ni ripena, jala dohot iluilu didok tu ripena dohot tu pigapiga halak na disi, “Tutu do Debata rap dohot hamu,” jala diakui ibana ma dohot singkop saluhut parangenna di Michigan, na mangalaosi patik na papituhon, songon naung pinapatar di tingki na masa i, sian inganan na dao lobi sian lima ratus mil.
GSAM 320.1Songon i, di bagasan pigapiga minggu dilehon tu hami hapastian na togu taringot tu angka panindangion i. Ndang holan diboan hami mandok na dibahen sada hagogoon na di atas ni hagogoon ni jolma do angka i, alai nang na ro angka i sian sada haroroan na maminsang halak ala ni dosa dohot hata na torang situtu.
GSAM 320Uriah Smith Parsidohot di Kantor ni Panulingkition
GSAM 320.2Uju dibinsarhon Jilid 3 ni Panulingkition do dipungka Uriah Smith mangaradoti ari Sabat, jala parsidohot di kantor ni Panulingkition, di na gabe panurat dohot pangatur isi ni surat kabar ibana saleleng godang taon. Sinuratna na parjolo na dibinsarhon di surat kabar i do sada ende na margoar “Soara Pasingot ni Tingki dohot Panurirangon,” na tarida tanggal 17 Maret 1853.
GSAM 320.3Parjolo sahali ditangihon Pandita Smith barita ni surusuruan na patoluhon di sada punguan huria na pinatupa di Washington, N.H., tanggal 10 sahat tu 12 September 1852. Dung mulak tu jabu di West Wilton, diparsiajari ibana dohot denggan naung tinangihonna, jala dipungka ibana mangaradoti ari papituhon di ari Sabat na parjolo di bulan Desember 1852. Parsidohot ibana di kantor ni Panulingkition di Rochester, N.Y., tanggal 3 Mei 1853. Disi ibana dohot ibotona Annie mangula bahen sipanganon dohot abit nasida, singkat ni na mangajar di sada sikola dohot upa $1,000 sataon nang sipanganon nasida. Songon i ma pigapiga pangorbanan na dipasahat laho pajongjonghon ulaon ni barita ni surusuruan na patoluhon di angka ari na parjolo.
GSAM 320Pinabangkit Gabe Pandita
GSAM 320.4Hira di taon 1863 dipungka Pandita Smith mangkangoluhon silehonlehon na di ibana laho manghatahon di jolo ni situan na torop. Di taon 1866 pinabangkit ibana gabe pandita ni Barita na Uli. Dung i godang ulaonna di angka parpunguan di parsaroan dohot angka punguan huria di angka ragam ni nagori sian Atlantik sahat tu Pasifik, dohot nang ulaon panggembalaon di huria Battle Creek, huria inganan ni ibana. Dung dibungka Sikola Tinggi ni Battle Creek, adong do nang ibana mangajar di bagian parsiajaran Bibel di sikola i. Bahen parhobason tu Panulingkition dohot Pamarita, dipolus ibana Laut Atlantik di taon 1894, laho mandapothon angka luat na marasing di Eropa. Uju di Siria ibana, hona demam ibana; sian angka panghorhon ni sahit i ndang hea ibana hipas singkop muse.
GSAM 321Lima Pulu Taon Mangula na So Loja
GSAM 321.1Sian taon 1853 sahat tu 1903, satonga abad, hira sai tongtong do Pandita Smith parsidohot mangatur isi ni Panulingkition taringot tu Haroro ni Kristus dohot Pamarita Sabat; jala saleleng bagian na umbalga sian tingki i, ibana do mangatur saluhut isi ni surat kabar i. Nang di ari hamateanna, uju dipatungkap sahit na palumpuhon pamatangna ibana, di pardalanan do ibana laho tu kantor mamboan surat naung diparade ibana laho dicetak. Dilehon ibana do nang pigapiga buku na ringkot gabe sijahaon ni punguan ni haporseaon i. Di tongatonga ni angka buku i adong Angka Pingkiran taringot tu Daniel dohot Pangungkapon, Haadongon dohot Ujung ni Jolma, sada buku na dipabalga taringot tu Inganan na Badia dohot Dua Ribu Tolu Ratus Ari, Halongangan ni Angka Bangso, dohot Haposipeleon tu Tondi ni Angka na Mate di Tingki Saonari. Buku na parjolo sian angka i gumodang disurat di tongatonga ni pukul sia borngin dohot tonga borngin, dung sae ulaon ni mangatur isi ni surat kabar dohot ulaon kantor di ari i.
GSAM 321Hamatean ni Pandita Smith
GSAM 321.2Marparbue do ngoluna, jala denggan dipangke ibana. Maradian ibana sian angka ulaonna, dung modom di bagasan Jesus tanggal 6 Maret 1903. Alai tutu do tarbahen didok taringot tu ibana, “Angka ulaonna mangihuthon ibana,” jala nang pe nunga mate ibana, manghatai dope ibana.