Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
20 / 31
20 / 31

Bindu 17 — Hasintongan na Lam Maju di Tonga ni Parungkilon

John Norton Loughborough

GSAM 265.1“Songon panombal na mangalului birubiru na marserak, di tingki ibana di tongatonga ni birubiru na marsirang, songon i ma ahu mangalului birubirungku, jala paluahon nasida sian sude inganan parsirangan nasida di ari na marombun jala golap.”1

GSAM 265.2Nasida na sahat tu tingki on (1847) nunga manjangkon barita ni surusuruan na patoluhon, alai pogos do nasida di harta ni portibi on, asa tung otik do tarbahen nasida secara parhepengon laho pasebarhon barita i. Pandita White dohot parsonduk bolonna, dohot Pandita Bates, mangida pentingna ulaon pribadi di tongatonga ni angka dongan sahaporseaon na marsirang, jala pentingna paradehon bahan bacaon na dipasahat tu tangan ni bangso, gabe tulung laho manguluhon nasida tu pangantusion ni hasintongan. Uju dipasahat Pandita Bates taringot tu ari Sabat, godang do ibana diurupi traktatna taringot tu i, uju ibana lao tu angka inganan na marasing, jala uju traktat i dipasahat marhite pos. Marusaha ibana dohot tekun na so marlambat.

GSAM 265Pangorbanan ni Sada Boru Naposo bahen Hasintongan

GSAM 265.3Di sada tingki, ala so adong hepengna laho mambayar ongkosna, naeng ma ibana marangkat mardalan sian Massachusetts tu New Hampshire. Di tingki i dijangkon ibana surat sian sada boru naposo naung marsiakap mangula ulaon jabu marhite gaji $1 saminggu, asa adong sibahenonna laho mangurupi ulaon i. Dung marulaon saminggu, tung gogo ma ro di pikiranna na porlu hepeng Pandita Bates, asa lao ibana tu induk ni jabu jala manjalo upah di jolo, asa boi ibana hatop mangirim $5 tu Pandita Bates. Marhite i dibayar ma ongkosna tu New Hampshire, marhite pangangkutan umum. Di ganup inganan dapot ma ibana punguan na denggan, jala godang tondi manjalo hasintongan.

GSAM 266Mangatur Jabu Marhite Parabot na Pinjam

GSAM 266.1Asa patuduhon tondi ni pangorbanan na mangula di bagasan angka pionir parjolo di barita on, tapida ma na mangihut sian panindangion ni Inang White taringot tu keadaan nasida di musim ngali ni taon 1847-48, uju nasida maringanan di angka kamar di bagas na lapang ni S. Howland, Topsham, Maine, jala marhite parabot na pinjam nasida pauli jabu:—

GSAM 266.2“Pogos do hami, jala marsitaonon do hami. Mangula ma lahiangku mangangkut batu di dalan kareta api, sahat ro ma kulit ni jarijarina marbolong, jala tuat ma mudar di godang inganan. Nunga taputus hami asa unang marsigantung tu dongan, alai mangolu sian ulaon nami sandiri, jala adong sibahenon laho mangurupi dongan. Alai ndang dipasupasu ulaon nami. Mangula dohot gogo situtu lahiangku, alai ndang dapot ibana upah na gabe hakna bahen ulaonna.”

GSAM 266Pandita White Mangotang Kayu Bahen Api

GSAM 266.3“Dungi ditadingkon lahiangku ma dalan kareta api i, jala diboan ibana ma kampakna tu harangan laho mangotang kayu bahen api. Dung adong hansit na tongtong di lambungna, marulaon do ibana sian manogot sahat tu potang laho mangalului kira-kira lima pulu sen sadari. Alani hansit na balga, ndang boi ibana modom di borngin. Ndang leleng dung i dijangkon hami surat sian angka dongan sahaporseaon di angka negara na marasing, na manjou hami ro mangunjung nasida; alai ala so adong hepeng laho lao sian negara on, alus nami ma ai ndang diungkap dalan di jolo nami.”

GSAM 266.4“Dijangkon hami surat sian Dongan sahaporseaon Chamberlain, sian Connecticut, na mangido hami ro tu punguan huria di negara i. Diputushon hami laho mardalan molo boi dapot hami hepeng. Dipasaehon lahiangku ma etongan dohot induk ni ulaonna, jala didapot ibana adong sapuluh dolar na so dibayar tu ibana. Marhite satonga sian i, dibelli ahu ma pakaian na mansai ringkot, dungi ditambal ahu ma jas luar ni lahiangku, jala ditambal muse angka tambalan i, gabe maol marnida kain na parjolo di bagasan tangan jas i. Tinggal lima dolar di hami bahen mardalan tu Dorchester, Mass. Di bagasi nami adong hampir sude na adong di portibi on di hami. Alai dame do roha nami jala ias do roha nami; jala i ma dipargai hami jumolo sian sude hasonangan portibi.”

GSAM 267.1“Mangalului jabu ni Dongan sahaporseaon Nichols ma hami, jala andorang so lao hami, dilehon Inang Nichols ma lima dolar tu lahiangku, gabe dibayar ma ongkos nami tu Middletown, Conn. Halak asing do hami di kota i, jala ndang hea marnida sada pe sian angka dongan sahaporseaon di negara i. Tinggal lima pulu sen dope di hami. Ndang berani lahiangku mamakke i laho mambayar sado, asa diboan ibana ma bagasi i tu atas tumpukan papan, jala mardalan ma hami mangalului sada pe na sarupa haporseaonna. Ndang leleng dung i jumpang hami Dongan sahaporseaon Chamberlain, na mamboan hami tu bagasna.”

GSAM 267Punguan Huria di Rocky Hill, Conn.

GSAM 267.2Di Rocky Hill do punguan huria on diulahon, jala ruang partonggoan i sada kamar bolon na so sae di bagas ni Dongan sahaporseaon Belden. Na mangihut on kutipan sian surat na ditulis Pandita White tu S. Howland, mangalehon pigapiga hata na manarik taringot tu punguan i:—

GSAM 267.3“April 20 [1848], disuru Dongan sahaporseaon Belden ma kareta tu Middletown laho mamboan hami dohot angka dongan sahaporseaon na marsirang di kota i. Sahat ma hami tu ingananna [Rocky Hill] kira-kira opat jam di potang, jala di sada piga-piga menit ro ma Dongan sahaporseaon Bates dohot Gurney. Adong punguan hami borngin i, kira-kira lima bolas halak. Di manogot Jumat, ro ma angka dongan sahaporseaon sahat jumlah nami kira-kira lima pulu halak. Ndang sude nasida dope singkop di bagasan hasintongan. Mansai manarik do punguan nami di ari i. Dipatorang Dongan sahaporseaon Bates ma angka patik i, jala dipaksa hasintongan ni angka patik i tu roha marhite panindangion na gogo. Marhasil ma hata i pahothon nasida naung di bagasan hasintongan, jala pahehehon nasida na so dope tung mamutushon.”2

GSAM 267Dijou Tu Luat Oswego, N.Y.

GSAM 267.4Alani paserakan traktat ni Pandita Bates di tongatonga ni angka halak Advent, marhite i dipungka ma angka halak di negara na asing mangaradoti ari Sabat. Manurat Hiram Edson, sian Port Gibson, N.Y., mangundang Pandita dohot Inang White dohot angka dongan na asing laho ro tu punguan ni angka pangaradoti ari Sabat di Volney, Luat Oswego, di bulan Agustus, 1848. Didok ibana angka dongan sahaporseaon umumna pogos, jala ndang boi ibana marbagabaga ai godang do tarbahen nasida laho manggarar biaya. Nunga manjalo Pandita White $40 sian ulaon na diulahon di ladang rumput. Sabagian sian i dibelanjahon laho mambelli pakaian na mansai ringkot, jala na tading dibayar ma dalan nasida tu Volney dohot mulak.

GSAM 268.1Di bagian barat New York do punguan on diulahon, di bagas kareta ni Tuan Arnold. Adong kira-kira tolu pulu lima halak di jolo, sude na boi dikumpul di bagian negara i, alai tung so adong dua halak pe na sarupa pikkiranna. Marsitutu do ganup halak di angka pandapotna sandiri, mangkatahon i sasuai dohot Bibel. Sude nasida manghalungunhon laho patimbanghon pandapotna jala pasahat i. Didok tu nasida, ndang tu tujuan ni Pandita White dohot parsonduk bolonna mardalan dao laho mangalului hata sian nasida, alai ro do nasida laho mangajarhon hasintongan tu nasida. Didok Tuan Arnold ma ai nunga salpu saribu taon sian Pangungkapon 20, jala ai angka 144.000 na didok di Pangungkapon i do nasida na dibangkitkon uju haheheon ni Kristus.

GSAM 268Tuan Arnold Mangalo Angka Ulaon na Badia

GSAM 268.2Uju adong di jolo ni punguan on angka tanda ni Tuhan nami na mate, jala uju nasida naeng mangaradoti parningotan ni hansitanna, jongjong ma Tuan Arnold jala mandok ai ndang adong haporseaonna tu na naeng ulahonon nasida,—ai Ulaon na Badia ni Tuhan i do sambungan ni Paskah, jala ingkon diradoti holan sahali sataon.

GSAM 268.3Angka parsalisihan na asing on taringot tu pandapot mamboan borat na balga tu Inang White. Diboto ibana do sintongna ai sala do Tuan Arnold, jala hansit na balga ma manekan rohana, ala songon na so dipasangap Debata. Adong pigapiga na mangkae ibana naeng mate; alai martangiang ma Pandita Bates, White, Chamberlain, Gurney, dohot Edson bahen ibana, jala dibege Debata do tangiang ni angka naposoNa marhite asi ni rohaNa, gabe pahehe ma ibana. Maradian ma sinondang ni banua ginjang di ibana, jala ndang leleng dung i mago ma ibana sian angka na di portibi on. Di bagasan keadaan i, dipatuduhon tu ibana ma pigapiga hasalaan ni angka na adong disi, jala nang hasintongan na maralo dohot angka hasalaan i, patuduhon ai angka pandapot na marsalisihan on, na didok nasida sasuai dohot Bibel, holan sasuai dohot pangantusion nasida sandiri taringot tu Bibel, jala ingkon ditadingkon nasida angka hasalaanna jala marsada di barita ni surusuruan na patoluhon. Marujung ma punguan i dohot hamonangan na balga; monang ma hasintongan. Angka na maniop angka pandapot na asing i mangaku ma hasalaanna, jala marsada di hasintongan saonari ni barita ni surusuruan na patoluhon, jala dipasupasu Debata ma nasida mansai godang.

GSAM 269Sada Pangungkapon dohot Pamakeon Bibel na Mansai Ajaib

GSAM 269.1Dilehon Tuan Alexander Ross, di 4 Januari 1884, ma barita na mangihut taringot tu punguan on; ibana sada sian angka tolu pulu lima halak na manjadihon punguan metmet i. Didok ibana ma:—

GSAM 269.2“Uju di bagasan pangungkapon, jongjong ma Inang White jala ditiop ibana ma Bibel keluarga di tangan hambirangna; buku i ukuran na somal. Uju ditiop ibana Bibel i marungkap timbo, ndang manatap tu buku i, marhite tangan siamunna dibalikhon ibana ma sian sada ayat tu ayat na asing, jala mangalehon jarina tu ayat ni Bibel i, dungi diulangi ibana ma ayat i. Ahu sandiri mamereng godang sian ayat i laho marnida manang ayat na ditudu jarina do na diulangi ibana. Ahu manang sada sian punguan i mamereng sude. Di ganup kasus, ndang holan diulangi ibana ayat na ditudu jarina, alai diulangi ibana do i uju matana manatap tu ginjang jala maralo sian arah ni Bibel i. Angka ayat i ma na diulangi ibana, na mangalahon angka teori palsu ni angka pangaradoti ari Sabat na marpunguan di Volney, di bulan Agustus 1848, jala na pasada hami di hasintongan.”

GSAM 269.3Ai ingkon mansai maol do dipaporsea halak na so manadingkon hasalaan ni angka doktrin na dipauli di tongatonga ni keadaan songon i, marhite angka ayat na torang na diambil sian Bibel, dohot cara na mansai ajaib on. Dung dipauli angka hasalaanna jala marsada di hasintongan, lao ma punguan ni angka pangaradoti ari Sabat di Luat Oswego i sian punguan i laho pasebarhon sinondang tu angka dongan. Sude hasilna patuduhon do ai ulaon ni Debata do i. Tongtong rade do Sibolis mambagi, mangguncang, jala paserak, marhite dia pe dalan na boi dipangke ibana. “Ai ndada Debata sibahen hagaoron, alai sibahen dame, songon di sude huria ni angka na badia.”3

GSAM 270Angka Halak na Dipamalum Marhite Halongangan

GSAM 270.1Dungkon punguan huria na nidok di jolo, diulahon ma angka punguan di Luat Madison, Port Gibson, Port Byron, dohot di Kota New York. Dung i diulahon ma punguan umum di Connecticut. Di pigapiga sian angka inganan on, mansai jonok do Tuhan tu angka naposoNa, jala ro ma huaso pamalum ni Pangubati na Bolon tu angka na marsahit, songon alus ni tangiang na sian roha ni ruasNa na marhite aturan naung dipapatar di Surat ni Jakobus.4 Tung angka naung didok dokter ndang tarpamalum be pe, dipamalum do sian sahitna. Nunga sai marulang ulaon songon i di angka tingki na marasing dungkon taon 1845.

GSAM 270Angka Pionir Manahan Hasusahan

GSAM 270.2Di Review and Herald tanggal 5 Februari 1880, uju manghatahon angka ari pionir i, mandok ma Pandita White:—

GSAM 270.3“Di bagasan angka ulaon parjolo nami, male do hami alani so adong panganon na denggan, jala mardigo hami alani so adong pakaian na denggan. Tadingkon hami nang angka na ringkot di parngoluon, asa boi disimpan hepeng bahen ulaon ni Debata. Di tingki na sarupa, diporsan hami do diri nami dohot mansai borat laho pasaehon godang ulaon na songon na ringkot diulahon, marhite manurat, mamarik, mardalan, jala marjamita sian sada negara tu negara na asing.”

GSAM 270.4Taon 1848 gabe taon na tarsunggul, ndada holan di bagasan sejarah ni haroro ni Kristus, alai nang di bagasan politik. Nunga dipatorang do angka hasintongan ni barita ni surusuruan na patoluhon, jala dipungka ma dalan sian angka arah na marasing bahen hamajuon ni ulaon. Di tingki on, angka na masa di portibi moral dohot politik mangalului sada bentuk na boi pahehehon muse perhatian ni angka parsiajar ni panurirangon. Ndada holan adong hagaoron na balga di tongatonga ni angka bangso di Dunia Patua, alai di Hydesville, Luat Wayne, N.Y., dipungka ma angka tanda ni Spiritualisme na imbaru, na didok angka parsiajar Bibel ingkon do i “angka tondi ni sibolis, na naeng mangumpulhon angka bangso di tano tu partontangan di ari ni Tuhan.”

GSAM 271Hagaoron ni Angka Bangso di Taon 1848

GSAM 271.1Di ari paduapuluh sada Februari, 1848, uju angka pangurupi ni Louis Phillippe, sian Prancis, marpunguan humaliang ibana, didok ibana ma: “Ndang hea dope ahu marsihohot di atas habangsa ni harajaon songon di borngin on.” Di borngin ni ari na mangihut, mamakke “jaket pelaut,” marpura-pura gabe kusir kareta sewaan, maporus ma ibana tu ruar ni tembok kota Paris mangalului inganan paluahon dirina. Didok halak ma mula ni hamubaon na balga jala hatop on sian sada ulaon na diulahon ibana na mangurupi pangarajahon ni paus, na mambahen muruk angka rakyat dohot angka soldaduna. Di ari i nunga sae ibana mangulahon tinjauan militer na balga tu tentara Prancis di kota Paris; jala dung disusun angka senjata nasida, mulak ma ibana tu istana, uju tiba-tiba sada anak metmet manaek tu atas meriam, mangayunhon bandera tolu warna, jala marjoujou: “MAGO MA PAUS! MAGO MA PAUS!!” Dung angka soldadu mangihuthon joujou i, marhite hatop ma i tu ginjang dohot tu toru sapanjang barisan, lam gogo ma i uju marhite dalan, sahat dohot joujou: “JALA MAGO MA RAJA!” Di bagasan pigapiga jam, gabe sada pemandangan hagaoron na liar ma sude Paris. Mardalani angka soldadu, mamakke senjata di tangan, didongani sada punguan bangso na gaor, mangalului istana ni raja. Uju dijelashon tu ibana angka hagaoron i, hatop ma ibana maporus marpura-pura.

GSAM 271Angka Bangso na Tarhait tu Parungkilon i

GSAM 271.2Hasosoran dohot hagunturon sian Prancis marserak dohot hatop tu angka luat na asing. Prusia, Hanover, Sardinia, Sisilia, Napoli, Venesia, Lombardia, Toscana, dohot Roma gabe manghilala roha ni torop jolma na marhasosoran na sarupa. Di bagasan tolu bulan, saluhut Eropa gabe marhuru-huru, jala lobi sian tolu pulu kekaisaran dohot harajaon gabe di bagasan hasusahan na bolon. Tahta dibakar di angka dalan, angka raja dohot kaisar marlojong jala marhiding ala biar ni ngolu nasida. Angka parpolitikan manjangkahon na naeng ro revolusi na umum tu saluhut pamarentahan di portibi.

GSAM 272.1Torop sian angka pandita Advent na so dope umbege barita ni surusuruan na patoluhon, marnida hasusahan on jala mandok ingkon on do punguan ni angka bangso bahen parporangan di ari bolon ni Debata na sanggup saluhutna.5

GSAM 272Barita Taringot tu Sahap Nunga Tarida

GSAM 272.2Di tingki i, angka halak Advent Ari Papituhon marsiajar sian Bibel ia ari Sabat sian patik na paopathon i ma tanda, manang sahap, ni Debata na mangolu, jala ia nunga ro tingkina laho mamaritahon barita taringot tu sahap di bagasan Pangungkapon 7:1-4; nasida pe mangalului dalan dohot poda asa barita on sahat tu angka jolma. Di tingki angka pangaradoti ari Sabat mangarade bahen ulaon on, angka halak Advent di ari parjolo di minggu mandok, “Nunga tarlambat hamu mamboan barita taringot tu sahapmuna i, ai nunga jonok tu hita parporangan di ari bolon dohot haroro ni Tuhan na tutu.”

GSAM 272Hagunturon Marhohom Tompu

GSAM 272.3Di dungi kira-kira tolu bulan, hagunturon di tongatonga ni angka bangso gabe marhohom; alai ndada ala nunga dipasidung angka parsungutsunguton nasida, alai marhite dalan na so tarjelashon angka panurat barita sandiri. Taringot tu parungkilon on, Horace Greeley, di New York Tribune, mandok: “Hahomion bolon do tu hami saluhutna aha na mamungka hasusahan i songon na rippak di tongatonga ni angka bangso; alai lobi bolon dope hahomionna aha na pasohot i.”

GSAM 272Senator Choate Taringot tu Na Masa di Portibi na Robi

GSAM 272.4Hita sahat tu taon 1851, jala jumpang hita Senator Choate di bagasan pidato di jolo ni Kongres Amerika Serikat, manghatahon na masa di Portibi na Robi, jala mandok:

GSAM 272.4“Aha do na masa i dohot rupana na tutu, na songon ditutupi halinggoman, ombun, dohot haholomon, nunga diantusi hamu sude; tung so tontu dope saluhutna. Songon na sai tarida tu ahu, hak istimewa ni angka mahkota, hak ni jolma, dohot dendam na tarsimpan saleleng saribu taon nunga siap manungkap podang bahen parporangan, di sada parporangan na mambahen mudar mambalga, songon di pangidaan, ‘sahat tu tali ni huda,’ jala di sada parporangan na mambahen saluhut pomparan ni jolma lao; di na lonceng na bolon ni tingki maningting sada jam na asing; di na diuji dohot api dohot baja saluhut parpunguan ni jolma, na sian hakikat ni portibi dohot sian Debata na manompa portibi i manang so.”

GSAM 273“Panindangion” 18 November 1848

GSAM 273.1Di tingki angka na mandok ia hagunturon di tongatonga ni angka bangso di taon 1848 bahen pasahathon haroro ni Tuhan, ndang saut panghirimon nasida, jala hansit do i di roha nasida; songon dia do nang angka halak Advent Ari Papituhon na mandok nunga ro tingkina laho pasahathon “sahap ni Debata na mangolu” tu angka jolma? Bahen alusna, hita mangutip sian sada trakta na dipabinsarhon Pandita Joseph Bates di bulan Januari 1849. Manghatahon sada na masa 18 November 1848, ibana mandok:—

GSAM 273.2“Sada punguan na metmet sian angka dongan sahaporseaon, baoa dohot boru, marpunguan di sada parpunguan di Dorchester, jonok tu Boston, Massachusetts. Andorang parpunguan dipungka, pigapiga sian hami mamantati pigapiga turpuk sian barita taringot tu sahap; adong do sada parsalisihan ni roha taringot tu hasintongan ni paboaon ‘na manaek,’ dohot angka na asing. Alai ala nunga dijadihon hami pamabinsaran ni barita on gabe turpuk ni tangiang di parpunguan di Topsham [Maine] ndang sadia leleng andorang i, jala dalan pamabinsaran i so dope tarida dohot torang, jadi rap hami mangido asa saluhutna i dipasahat tu Debata. Dung leleng hami martangiang dohot marsitutu mangido hatiuron dohot poda, Debata mangalehon tu Inang White pangungkapon na mangihut di bagasan pangidaan.”

GSAM 273.2Hita mangutip angka hata na pinaboana di tingki ibana di bagasan pangidaan:—

GSAM 274Hata na Pinaboa di bagasan Pangidaan

GSAM 274.1“Di dia do hatiuron i mamancar? Suruh surusuruanmu mangajarhon tu hami di dia hatiuron i mamancar. Dimulana sian na metmet, uju dilehon Ho sada hatiuron tu sada hatiuron. Panindangion dohot angka patik ni Debata marsada, ndang tarpisah; na parjolo i ma patik na sampulu, sian Debata. Mansai las rohaNa uju patikNa mamungka marhagogoon, jala inganan na marpantik dipabangun muse. Sian hagalehon, gabe gogo ma i ala mangalului hataNa. Saonari na diuji i so leleng dope. I ma sahap! Nangkok do i! Marbinsar do i, dimulana sian habinsaran ni mata ni ari. Songon mata ni ari, parjolo dingin, dungi lam panas jala mangalehon sinarna. Uju hasintongan i mararang, metmet dope hatiuron di bagasan i, alai lam martamba. O, hagogoon ni angka sinar on! Lam gogo ma i. Na marhagogoon dohot hatiuron na umbalga adong di hasintongan i, ai salelenglelengna do i, uju Bibel so be diporluhon. Mararang ma i di habinsaran, dimulana sian hatiuron na metmet, alai marhagogoon sinarna bahen pamalumhon. O, tung balga do hasintongan i; i ma na tumimbo dung nasida masuk tu tano na denggan, alai lam martamba sahat tu nasida gabe na so mate be. Dimulana sian habinsaran ni mata ni ari, tongtong di dalanna songon mata ni ari, alai ndang hea bonom.”

GSAM 274.2“Angka surusuruan manggogo opat ni alogo. Debata do na mangambati angka hagogoon. Ndang dope dipalua angka surusuruan i angka alogo, ai ndang saluhut angka na badia dipasahap. Di tingki Mikhael jongjong, saluhut parungkilon on ro di atas ni tano. Ai nunga tung parade nasida laho mangullus. Adong na mangambati nasida ala angka na badia ndang dipasahap. Olo, pabinsarhon ma angka naung niidam dohot naung binegem, jala pasu-pasu ni Debata mangihut. Ida ma! Habangunan i marhagogoon, jala lam marsinondang.”6

GSAM 274.3Dung ruar sian pangidaan on, Inang White mandok tu baona,

GSAM 274.3“Adong barita di ahu bahen ho. Ingkon mamungka ho mambinsarhon sada surat na metmet jala mangirim i tu angka jolma. Metmet ma i di mula; alai di tingki angka jolma manjaha, nasida mangirim tu ho hepeng bahen pamabinsaranna, jala gabe marhasil do i sian mula. Sian mula na metmet on, dipatuduhon tu ahu songon batang aek ni hatiuron na marserak mangalilingi portibi.”

GSAM 275Patubuhon Ganggu ni Roha sian Parnidaan ni Jolma

GSAM 275.1Angka paboaon on dipaboa di taon 1848 taringot tu habangunan dohot parserakan ni hasintongan ari Sabat. Marnida na masa i sian parnidaan ni jolma di tingki i, hata ni roha mandok, “Ndang jadi saut paboaon i.” Sada jolma mandok tu sada sian angka parulaon nami dung madung dipaboa paboaon i, “Naeng 144.000 taon do di ho bahen ulaon na niarahonmu.” “Aha!” do nasida mandok, “tolu pandita—Pandita White dohot parsondukna, dohot Pandita Bates—saluhutna so marhepeng, kurang sian sada ratus angka pangihut, jala saluhutna so marhepeng, marangkat marhite pigapiga ratus eksemplar trakta 80 halaman taringot tu parsalisihan ari Sabat, laho pasahathon barita paingot tu saluhut portibi! Sada pangkirimon na so marlapatan!” Di tingki angka na marpikir songon i mandok, “So mungkin!” haporseaon tu barita dohot panindangion taringot tu hasuksesan na tutu mandok, “Di bagasan goar ni Debata Israel, jadi do i! Jala marhite mangkaporseai hagogoonNa, ingkon jadi do i!”

GSAM 275Songon Dia Surat ni Advent Ari Papituhon na Parjolo Dipabinsar

GSAM 275.2Sian tingki dipasahat panindangion taringot tu ulaon pamabinsaran, torop tangiang dipasahat angka pangaradoti ari papituhon asa Tuhan mangungkap dalan bahen pamabinsaran ni sada “surat na metmet.” Na mangkurang situtu i ma hepeng bahen mangadahon pamabinsaran ni nomor na parjolo. Di bulan Juni 1849, jumpang Pandita White partingkian laho manabi 40 acre rumput timoti marhite sabit di tangan, dibayar 75 sen tiop acre; marhite i boi ibana mambinsarhon nomor parjolo sian surat na metmet i. Ndang sala do mambahen sada salinan persis sian halaman parjolo surat na metmet i di inganan on. Sipanjaha boi marnida di kolom parjolo angka hata ni Pandita White, na mandok, “Ndang dibuka dalan laho mamungka ulaon sahat tu saonari.” Jala tarida do nang ia pangorbanan dirina do na “mambuka dalan.”

GSAM 276Hata ni Inang White Taringot tu Surat na Parjolo

GSAM 276.1Inang White mandok taringot tu mula ni ulaon pamabinsaran:—

GSAM 276.2“Baonku mamungka mambinsarhon sada surat na metmet di Middletown, 8 mil sian Rocky Hill, Connecticut, jala jotjot do ibana mardalan tu inganan i jala mulak muse, tungpe ndang boi ibana mardalan denggan di tingki i. Uju diboan ibana nomor na parjolo sian inganan pamabinsaran, hami saluhut tumungkuk mangalilingi i, mangido tu Tuhan marhite roha na serep dohot torop ilu asa pasu-pasuNa tong di atas ni ulaon na gale sian naposoNa. Dungi diarahon ibana surat i tu saluhut na dipangkirahonna naeng manjaha, jala diboan tu kantor pos di bagasan tas karpet. Tiop nomor diboan sian Middletown tu Rocky Hill, jala tong andorang diparade tu kantor pos, dipaturang hami di jolo ni Tuhan, jala tangiang na marsitutu, marhite ilu, dipasahat tu Debata asa pasu-pasuNa mangihut angka surusuruan na so marsora. So leleng dungi ro angka surat mamboan hepeng bahen mambinsarhon surat i, dohot barita na denggan taringot tu torop tondi na manjalo hasintongan.”7

GSAM 276Paboaon Taringot tu Pangurupion ni Surat Gabe Saut

GSAM 276.3Marhite roha na umbagas sian holan pangkilalaan, hami patuduhon on ma halaman parjolo sian surat parjolo na dipabinsar angka halak Advent Ari Papituhon. Saluhut buku Hasintongan Saonari marisi 11 nomor, tiop sada 8 halaman, dua kolom. Ukuran angka hata di halaman i ma 4⅝ kali 8 inci. Nomor 1 dohot 4 dipabinsar di Juli, Agustus, dohot September di Middletown, Connecticut. Nomor 5 sahat tu 9 dipabinsar di Oswego, New York, jala marsurat tanggal Desember 1849, Maret, April, dohot Mei 1850. Nomor 11 marsurat tanggal November 1850 jala dipabinsar di Paris, Maine. Di bagasan nomor 6, Pandita White mandok, “Uju mambinsarhon opat nomor na parjolo, lobi sian cukup do hepeng na ro bahen mangalunasi surat-surat i. Nunga dipangke i bahen mangalunasi biaya nami tu angka parpunguan na hami hadiri.” Di taon 1849, di toru ni pangaruh ni angka surat on dohot ulaon parjolo ni Pandita Bates, torop jolma manjalo barita i di Vermont, Michigan, dohot angka negara bagian na asing.

GSAM 278.1Molo dipatudoshon tu na masa di ulaon di taon 1848 na so mangalehon panghirimon, naeng patimbanghon hami pigapiga fakta songon dia adong di taon 1905, asa lam denggan hita mangantusi aha hasil parpudi ni ulaon on, manang nasida do na sintong na mangalo mula ni barita na serep, manang Debata di banua ginjang na manghatahon marhite naposona taringot tu hagogoon na “lam martamba” sian ulaon “pasahap.”

GSAM 278Hamajuon ni Ulaon Pamabinsaran

GSAM 278.2Saonari hasintongan on diproklamasihon dohot dipabinsar di hira-hira 40 sian angka hata na umbalga di portibi. Ndang holan tolu pandita be; molo dihitung angka pandita naung pinabangkit dohot angka licentiat, lobi sian 600 do, ditambahon ratusan na asing na marulaon gabe tabib, parulaon Bibel, guru, dohot misionaris medis. Sastra ni huria dipatuduhon di lobi sian 50 periodikal na marasing, na dipabinsar di hampir 20 bagas pamabinsaran buku na maringanan di Eropa, Asia, Afrika, Amerika Utara dohot Amerika Selatan, angka pulo di Pasifik, dohot Australia. Di bagas pamabinsaran buku on dipabinsar lobi sian 1.100 buku, pamphlet, dohot trakta na marasing. Bahen manjalo sada salinan sian tiop sada, dongan periodikal bahen sada taon, dibutuhon kira-kira $340. Ndang holan sada ratus pangihut be, alai adong hira-hira 100.000 na marlas ni roha di bagasan hasintongan on. Tutu, songon mata ni ari, barita on “mararang,” jala boi hita mandok, di hata panindangion ni taon 1848, “O, hagogoon ni angka sinar on!”

GSAM 278Songon Dia Angka Bangso i

GSAM 278.3Di tingki barita on lam maju, songon dia do pardalanan ni angka bangso? Sian tingki i sahat tu saonari, di angka surat kabar umum, jotjot do hita manjalo paboaon taringot tu parporangan umum na naeng masa di Eropa. Tung adong parungkilon di inganan on jala hagunturon di inganan i, alai “haba-haba” na umum i ditahan, angka “opat ni alogo” ndang dihalomohon mangullus rap, “paima angka naposo ni Debata dipasahap.” Ia adong do unsur ni parungkilon dohot parporangan i, alai ndang mamuncul ala ditahan, tarida do i tu saluhutna.

GSAM 279.1Henry Ward Beecher, ndang leleng andorang mate, mambahen paboaon ia mangaramoti angka tentara na bolon di Eropa i ma “manopsop mudar ngolu andorang ni tingkina, ala biar mudar i tumpah.” Na masa di tongatonga ni angka bangso, dongan dendam dohot hagigihon nasida, jala parnidaan nasida na mangancam tu sada dohot na asing, dipatuduhonna songon “na so boi maju manang mundur,” ala sada punguan ni jolma mangarahon pisau tu bagasan dada ni donganna, jala so adong sada pe marani mambunu, ala biar ibana dibunu. “Alai,” ninna ibana, “sada sian nasida naeng manatap tingki na denggan laho mamuru, jala dung i ro ma parpunguan parporangan na umum.”

GSAM 279Parbandingan ni Parabot Parporangan

GSAM 279.2Sian taon 1848, nunga dipature angka parabot parporangan na imbaru; molo dipandingkon tu angka on, angka parabot na dumenggan di tingki i dietong saonari songon mainan na metmet. Punguan Dame ni Amerika, uju mangalehon joujou bahen parpunguan dame di Minggu Dame, 15 Desember 1895, mandok: “Saonari, tung adong hamajuon na tutu di bagasan habudayaan, alai di pihak na asing adong dope paradean parporangan di tongatonga ni angka bangso lobi sian naung hea.”

GSAM 279Jenderal Miles Taringot tu Paradean Parporangan

GSAM 279.3Jenderal Nelson A. Miles, di bagasan pidato di sada parpunguan bolon di Washington, D.C., 12 Januari 1904, mandok:—

GSAM 279.4“Di taon na marhatiuron on, taon ni hamajuon dohot habudayaan na marroha jala na maradat, las roha do hami marnida molo beban dohot hasusahan ni parporangan nunga lam marsesa; alai tung songon na asing i, so hea adong tingki di sejarah portibi di na songon saonari, uju godang situtu arta na mago sia-sia bahen paradean parporangan, manang uju godang juta jolma naung dilatih, na malo, jala na maraturan, dipasangkap dohot sinjata na umbalga hasesega na binahenna, ditarik sian angka dalan ni ulaon na dame.”

GSAM 280.1Alai haba-haba ni parporangan tongtong paimaima, di tingki ulaon pasahap tongtong marlanjut.

Notes

  1. Hesekiel 34:12. ↩
  2. Riwayat Ngolu ni Ellen G. White, hal. 108. ↩
  3. 1 Korintus 14:32. ↩
  4. Yeremia 5:14, 15. ↩
  5. Pangungkapon 16:13-15. ↩
  6. Sahap ni Debata na Mangolu, hlm. 24-26. ↩
  7. Sketsa Ngolu ni Ellen G. White, hlm. 125-127. ↩

Note

Back