Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
29 / 31
29 / 31

Bindu 26 — Ulaon Pamaritaan Nami di Angka Luat Sileban

John Norton Loughborough

GSAM 403.1“Tarsurat do: Angka na so dung dibaritahon taringot tu Ibana, idaonnasida do; jala angka na so dung umbege, antusanonnasida do.”1

GSAM 403.2Ulaon pamaritaan nami na parjolo di ruar ni Amerika Serikat dipungka di taon 1874, uju ditongos Pandita J. N. Andrews tu Switzerland, jala dipungka ibana ma ulaon di si.

GSAM 403LUAT ULAON DI EROPA TONGA

GSAM 403.3Ualu bangso do na sahat tu ulaon pamaritaan on di tingki i, i ma Switzerland, Prancis, Italia, Turki, Belgia, Spanyol, Portugal, dohot Junani, sada luat na marisi 140,000,000 halak.

GSAM 403.4Olo do denggan sipaboaon di son angka na masa na manogunogu huria nami mamungka ulaon pamaritaan di luat na songon i bidang, di tingki otik dope bilangan ni huria nami.

GSAM 403Pandita Czechowski

GSAM 403.5Di taon 1865, Pandita M. B. Czechowski, sahalak malim Katolik sian Polandia naung paubahon rohana jala manjalo hasintongan saonari, manghirim asa ditongos huria nami ibana gabe sihobas pamaritaan tu Eropa Tonga. Ala so tarpatupa i di tingki i, dipasahat ibana ma pangidoanna tu angka halak Advent na mangaradoti ari parjolo di minggu di Boston, Mass., na olo mangarimpu ndang adong be parsaoran ni ibana dohot huria nami. Nang songon dia pe i, dipapungu nasida ma arta na ringkot, jala ditongos nasida ibana tu ulaon pamaritaan na hinalomohon ni rohana.

GSAM 404Angka Pangaradoti ari Sabat di Switzerland

GSAM 404.1Di taon 1866, diajarhon ibana hasintongan taringot tu ari Sabat dohot barita ni surusuruan na patoluhon di Tramelan, Switzerland; sian ulaon i tubu ma sada punguan ni angka pangaradoti ari Sabat. Ndang sadia leleng dung i, ditadinghon ibana nasida laho mangajarhon barita i di Hongaria. Ndang adong dipaboa ibana tu punguan di Tramelan taringot tu ulaon nami di Amerika, alai Albert Vuilleumier, sahalak sian nasida, malo manjaha hata Inggris. Ndang sinangkap, diida ibana sada salinan ni Panulingkition taringot tu Haroro ni Kristus. Sian i dipungka ma marsuratsurat di tongatonga ni dua luat i.

GSAM 404Pandita Erzenberger Ditongos tu Amerika

GSAM 404.2Di taon 1869, ditongos James Erzenberger, sian Tramelan, tu Amerika laho marsiajar hata Inggris jala asa lam ditanda ibana angka poda dohot hasomalan ni angka halak Advent Ari Papituhon. Sahat ibana tu Battle Creek di 18 Juni, jala sataon satonga do ibana tinggal di Amerika. Marangkat ibana sian New York di pardalanan mulakna, di 9 September 1870. Di Juni ni taon na sarupa, Ademar Vuilleumier ro manopot luat on, jala tinggal ibana di son hurang lobi opat taon. Uju mulak ibana tu luat hatutubuna, didongani Pandita Andrews ibana. Sahat nasida tu Neuchatel di 16 Oktober 1874.

GSAM 404.3Di taon 1875, marangkat Pandita D. T. Bourdeau dohot sisolhotna sian Amerika tu Prancis, inganan naung tinontuhon ni panitia asa mangula nasida.

GSAM 404Dipungka Sada Surat Barita di Hata Prancis

GSAM 404.4Di taon na mangihut, di Juli 1876, dipungka di Basel, Switzerland, pamabinsaran ni sada surat barita di hata Prancis, na margoar Les Signes des Temps (Angka Tanda ni Partingkian). Di 13 Mei 1882, onom taon dung i, marlayar Pandita Haskell sian huta New York tu Eropa. Di pardalanan pamaritaan on, adong do tingki na pinangke ni ibana di Switzerland.

GSAM 405Pandita Whitney Laho tu Basel—Hamamate ni Pandita Andrews

GSAM 405.1Di 26 Juli 1883, sahat Pandita B. L. Whitney dohot sisolhotna tu Basel. Naung tinodo ni panitia ni Punguan Hatopan ni Angka Huria do ibana laho manguluhon ulaon pamaritaan i, laho paneanghon ulaon ni Pandita Andrews, na hatop lam gale hahipasanna. Piga bulan dung i, di Oktober ni taon i, monding ma Pandita Andrews.

GSAM 405.2Di tingki posona, ndang taruli Pandita Andrews sian angka sikola na tumimbo dohot angka parsikkolaan na timbo, alai na bisuk jala na malo do ibana, songon na nidok ni portibi, sahalak na marsiajar sandiri manang na patimbul dirina sandiri. Ala ringgas ibana marsiajar, dikuasai ibana hata Latin, Junani, dohot Heber, jala di angka taon parpudi hata Prancis. Diparsiajari ibana hata Prancis laho mangurupi mamungka dohot mangulahon ulaon di Ulaon Pamaritaan Eropa Tonga. Di si do ibana mangula saleleng onom taon parpudi ni ngoluna, manurat bahen surat barita Angka Tanda ni Partingkian di hata Prancis jala pamabinsarhon i, dohot marjamita di hata i. Di na mangulahon i do ibana ditopot hamatean.

GSAM 405Dotor Kellogg di Eropa

GSAM 405.3Di tingki martunas di taon 1883, Dotor J. H. Kellogg manopot Eropa bahen panulingkition taringot tu pangubation. Piga ari do ibana di ganup inganan ulaon pamaritaan nami. Godang do pangapulion na niasahon ni pardalananna tu angka pangula, tarlumobi dipasangap situtu Pandita Andrews do poda ni ibana taringot tu ulaon di Basel.

GSAM 405Pandita Butler Manopot Eropa

GSAM 405.4Di parpunguan ni Punguan Hatopan ni Angka Huria na di Oktober 1883, diusulhon asa hatop dipungka pamabinsaran ni sada surat barita di Inggris. Mangihuthon hata na asing naung diputus di parpunguan on, laho ma angka Pandita George I. Butler, M. C. Wilcox, dohot A. C. Bourdeau laho mangurupi ulaon di Eropa dohot Inggris. Tuat Pandita Butler tu Glasgow, Skotlandia, di 27 Pebruari 1884. Sada sangkap ni pardalanan ni Pandita Butler tu angka ulaon pamaritaan di luat sileban i ma asa diida ibana sandiri angka parungkilon di na mangulahon ulaon di angka luat sileban, dohot dalan laho manaluhon i. Adong do nang tingki na pinangke ni ibana di Basel dohot di luat ulaon Eropa Tonga. A. C. Bourdeau mangula di tongatonga ni halak Prancis di angka rura ni Dolok Alpen, di tongatonga ni angka halak Waldenses; alai M. C. Wilcox mangula di ulaon panetakan dohot paulihon surat barita di Inggris, jala tinggal di si sahat ro di ujung ni taon 1886.

GSAM 406Bagas Pamabinsaran Buku Dipajongjong di Basel

GSAM 406.1Di taon 1884, dipajongjong di Basel bagas pamabinsaran buku, Imprimerie Polyglotte (na lapat ni goar i, manetak di angka hata na torop). Di Maret 1885, dilehon panitia ni Punguan Hatopan ni Angka Huria huaso tu H. W. Kellogg laho manopot Basel jala manuhor angka mesin na ringkot bahen bagas panetakan. Diulahon ibana ma i; songon i dipajongjong di huta Basel naung matua sada bagas panetakan na singkop ulaulana, na ampuna ni angka halak Advent Ari Papituhon.

GSAM 406.2Di tingki pardalanan ni Pandita Butler di Eropa, sada surat barita di hata Jerman na margoar Pamarita Hasintongan ditetak di kantor Basel. Di taon na sarupa, sada surat barita di hata Rumani, Adevărulu Prezentu (Hasintongan Saonari), dipabinsar nang di kantor on. Jala adong muse sada di hata Italia, na margoar L’Ultimo Messagio (Angka Barita na Parpudi). Na dua surat barita na parpudi on, ganup i marisi sampulu onom alaman jala dipabinsar sahali tolu bulan. Di parpunguan ni Punguan Huria Switzerland, di Oktober 1884, dipaboa ia saleleng taon i naung ditetak jala dipasar 146,000 salinan sian na opat surat barita on. Sahat tu taon 1895, uju dipapinda bagas panetakan i sian huta i tu Hamburg, Jerman (ala ni pangaleleon di Basel), naung dipabinsar angka buku dohot sijahaon na metmet di sampulu sada hata na marasingasing; i ma hata Prancis, Jerman, Italia, Rumani, Spanyol, Bohemia, Rusia, Olanda, Hongaria, Armenia, Turki, dohot Turki-Junani. Jadi, songon lapat ni goarna, bagas on do sada inganan “manetak di angka hata na torop.”

GSAM 407Inang White Manopot Eropa

GSAM 407.1Di 3 September 1885, sahat Inang White, anakna W. C. White, dohot sisolhotna tu Basel. Sataon satonga do nasida di angka luat na matua i, manopot angka inganan ulaon pamaritaan di luat ulaon Eropa Tonga, jala di si dilehon nasida panghobasion na so tarpatudos argana tu angka ulaon pamaritaan na marasingasing.

GSAM 407Punguan Huria Switzerland Dipajongjong

GSAM 407.2Di 10 September 1885, dipajongjong Punguan Huria Switzerland. Di sada barita na pinasahat di tingki i dipaboa ia punguan huria i marisi sada pandita naung pinabangkit, pitu parjamita na dilehon surat mangaloas marjamita, sampulu huria, dohot 224 ruas. Parsampuluan na nilehon nasida di taon naung salpu i ma $1,645.11. Asing ni i, naung dilehon angka pelean bahen ulaon i, mararga $2,041.22.

GSAM 407Pandita Waggoner di Eropa

GSAM 407.3Inang White, rap dohot W. C. White dohot sisolhotna, mulak tu Amerika di taon 1887. Di taon na sarupa, dijou Pandita J. H. Waggoner asa parsidohot di Ulaon Pamaritaan Eropa Tonga. Lobi sian dua taon do ibana mangula di luat on, jala di tingki i di Basel do ingananna. Di huta on do ibana monding, di 20 April 1889, songon naung pinaboa andorang on.

GSAM 407.4Hahipason ni Pandita Whitney na lam gale, dohot hamamatena dung i (9 April 1889), sada habot ni roha na asing do i tu ulaon pamaritaan on.

GSAM 407Pandita Robinson di Eropa

GSAM 407.5Pandita D. A. Robinson, na mangula di Inggris, dipillit gabe pangganti ni Pandita Whitney. Denggan do ibana mangula di luat on hurang lobi onom taon; dung i, ala ni joujou ni Punguan Hatopan ni Angka Huria, marangkat ibana tu India di taon 1895. Ala ni borhatna i, ringkot ma manodo panggomgomi na asing.

GSAM 408Pandita Holser Gabe Panggomgomi ni Luat Ulaon

GSAM 408.1Pandita H. P. Holser do na pinillit tu ulaon i. Asing ni ulaon on, dipillit nang ibana gabe panguluhon ni saluhut Ulaon Pamaritaan Eropa Tonga. Di son mangula ibana na so loja jala denggan sahat ro di taon 1901, uju ibana pe ingkon talu ala ni gogo ni sahit. Monding ibana di Canyon City, Colorado, di 11 September 1901.

GSAM 408.2Nang pe songon i angka hasusaan on, lam balga do ulaon pamaritaan i jala lam maju ulaon i, songon na pinatudu ni barita na pinasahat tu Punguan Hatopan ni Angka Huria di taon 1895. Dipaboa di si ia Punguan Huria Eropa Tonga marisi sampulu sia huria dohot 484 ruas, na mangalehon parsampuluan di taon naung salpu mararga $4,378.18. Di tingki i adong opat pandita naung pinabangkit dohot lima parjamita na dilehon surat mangaloas marjamita.

GSAM 408ULAON PAMARITAAN JERMAN-RUSIA

GSAM 408.3Di taon 1870, J. H. Linderman, pandita ni sada huria jonok tu Elberfeld, Prusia, dohot opatpulu ruasna, mamungka mangaradoti ari Sabat di ari papituhon ala ni parsiajaran nasida di Bibel. Ndang diboto nasida adong punguan ni halak Kristen na asing di portibi na mangaradoti ari i gabe ari Sabat. Di sada dalan na sumurung do sahat barita taringot tu punguan on tu huria nami. Sada pangidoido ro tu bagas pamaritaan di Basel di ari Sabat. Angka isi ni bagas i marsiajar parsiajaran ni sikola Sabat, jala angka Bibel naung tarbuka do di jolo nasida. Na niidana i mambahen halak i longang jala mamungka manungkun.

GSAM 408Punguan di Elberfeld

GSAM 408.4Dung diboto ibana ia nasida halak Kristen na mangaradoti ari Sabat di ari papituhon, ndada halak Jahudi, dipaboa ibana ma taringot tu punguan di Elberfeld i. Dirimpu Pandita Andrews denggan do tangkas diantusi barita i; ala ni i laho ma ibana rap dohot Pandita Erzenberger tu Prusia di mula ni taon 1875, jala dijumpangi nasida punguan i songon naung pinaboa. Tinggal dope Pandita Erzenberger piga tingki mangula di luat Jerman i; jala di 8 Januari 1876, ualu halak dipandidi di Elberfeld, i ma pandidion na parjolo binahen ni angka halak Advent Ari Papituhon di Jerman.

GSAM 409.1Naung adong do ojahan ni hasintongan di Rusia sian taon 1882, marhite angka sijahaon na tinongos ni angka Dongan sahaporseaon Jerman di Amerika tu angka dongannasida di angka inganan pangarantoan ni halak Jerman di Rusia.

GSAM 409Pandita Conradi di Eropa

GSAM 409.2Di taon 1885, marangkat Pandita L. R. Conradi sian Amerika tu luat ulaon Eropa Tonga, laho mangula di tongatonga ni halak Jerman. Di 28 Juni 1886, marangkat ibana sian Basel tu Krimea, Rusia. Di son, rap dohot Pandita Perk, laho ibana tu Berdebulat. Di si dua Dongan sahaporseaon parompuan dipandidi jala dipajongjong sada huria na marisi sampulu sia ruas, i ma huria halak Advent Ari Papituhon na parjolo di Rusia.

GSAM 409Angka Pandita Conradi dohot Perk Dipatama tu Tarungku

GSAM 409.3Tompu dung i ditangkup angka Pandita Conradi dohot Perk ala mangajarhon poda na maralo tu haporseaon Ortodoks, jala dipatama tu tarungku lima minggu di Perekop. Dung dipalua ibana (ala ni pangurupion ni utusan ni Amerika Serikat), Pandita Conradi manopot Rusia Habinsaran, dung i mulak tu Switzerland.

GSAM 409Ulaon di Volga, Rusia

GSAM 409.4Di taon na sarupa on do Pandita Laubhan mamungka mangula di Rusia, jonok tu jabuna na di topi ni Batang Aek Volga. Di taon 1880, Pandita Klein, sian Kansas, mamungka mangula di tongatonga ni halak Jerman di Rusia. Songon i dipatubu angka pangula tu luat ulaon na maol jala borat on; jala nang pe angka na porsea dipaolang sian luatna dohot dipatama tu tarungku, dipasupasu situtu Tuhan do ulaon i.

GSAM 409Parbue ni Ulaon ni Angka Panggadis Buku sian Jabu tu Jabu di Jerman

GSAM 409.5Di taon 1888, angka panggadis buku sian jabu tu jabu mamungka mangula di Prusia di topi ni Rhein, Württemberg, Baden, dohot Alsace. Denggan situtu do parbue ni ulaon ni na ualu manang sampulu pangula na ringgas jala na burju i, asa di bagasan sataon targadis angka buku on: Ngolu ni Kristus, 3,000; Sian Eden tu Eden, 2,000; dohot 12,000 sijahaon na metmet. Parbue ni ulaon on, di hurang saotik saluhut angka inganan na ginadishon jala dijaha angka buku i, adong sahalak manang lobi na manjalo hasintongan.

GSAM 410Ulaon Pamaritaan Dipungka di Hamburg

GSAM 410.1Di Mei 1889, dipungka Pandita Conradi ulaon pamaritaan di Hamburg, Jerman, jala ndang sadia leleng dung i dipajongjong sada sikola parsiajaran bahen angka pangula. Di Oktober na mangihut, dipajongjong sada sikola Sabat na marisi duapulu ualu halak. Di taon on do Pandita Haskell manopot ulaon pamaritaan i, jala dipajongjong sada huria na marisi duapulu ruas, nang sada inganan parpeopan buku.

GSAM 410.2Di tingki on, Pandita J. T. Boettcher mangula di ulaon di tongatonga ni halak Jerman di Barmen. Di taon 1890, dipasahat sada barita tu Punguan Hatopan ni Angka Huria, na paboahon ia di ulaon pamaritaan Jerman-Rusia adong sia huria naung dipajongjong, na marisi 422 ruas saluhutna, asing ni pitupulu lima pangaradoti ari Sabat na so dipapungu dope tu sada huria. Di 7 April ni taon na sarupa, sampulu dua halak muse dipandidi jala parsidohot tu huria Hamburg. Di Desember, naung lam martamba bilangan ni ruas ni huria on gabe opatpulu. Hepe na nijalo sian pargadisan buku sian inganan parpeopan buku i di Hamburg, Olanda, Rusia, dohot angka luat na marasingasing di Jerman, i ma $5,000.

GSAM 410Parbue ni Ulaon di Eropa

GSAM 410.3Nang pe lambat, tongtong do lam maju ulaon di Ulaon Pamaritaan Eropa Tonga, songon na pinatudu ni barita na pinasahat di parpunguan ni Punguan Hatopan ni Angka Huria di taon 1891. Di tingki i adong lima huria di Jerman, na marisi saratus opatpulu ruas; onompulu opat sian nasida ruas ni huria Hamburg. Parsampuluan na nilehon i ma $1,000. Angka buku na targadis di angka kapal, binahen ni sihobas pamaritaan tu angka kapal di Hamburg, mararga $500, alai pargadisan ni angka panggadis buku sian jabu tu jabu saleleng taon i di saluhut luat ulaon i mararga $6,000. Saratus limapulu halak naung manjalo hasintongan di Austria, jala adong sampulu tolu huria na marisi opat ratus ruas di Rusia.

GSAM 411Lima Pangaradoti ari Sabat di Rusia Dipaolang sian Luatna

GSAM 411.1Di tingki on (1891), lima ruas ni sada huria di Rusia, rap dohot panguluna, naung ditangkup ala mangajarhon poda na maralo tu huria na dioloan ni harajaon. Didabu tu nasida uhum dipaolang lima taon tu Trans-Kaukasus. Nasida ingkon dirante rap jala mardalan pat lima ratus mil. Di bagasan pangunjunan on, haporseaon nasida do na patoguhon nasida, jala marlas ni roha do nasida di bagasan Tuhan. Saleleng taon i, diparade sada sijahaon na metmet di rupa ni angka sijahaon sian Bibel di hata Rusia, taringot tu hasusaan ni Kristus, modom ni angka na mate, ari dia dohot boasa, dohot tarbahen do taboto?

GSAM 411.2Di tingki parpunguan ni Punguan Hatopan ni Angka Huria di taon 1895, naung lam martamba bilangan ni ruas di Jerman gabe 368, jala parsampuluan di taon naung salpu i ma $2,327.43.

GSAM 411Lam Torop Pangaradoti ari Sabat di Rusia

GSAM 411.3Di Rusia, nang pe godang situtu naung marpinda tu angka luat na asing, naung lam martamba bilangan ni ruas gabe 467, na mangalehon parsampuluan mararga $841.60.

GSAM 411.4Sian hata na pinasahat ni sekretaris ni ulaon pamaritaan di luat sileban di sijahaon bahen minggu partangiangan di taon 1896, taboto ma ia

GSAM 411.4“di luat ulaon Jerman-Rusia, saleleng taon naung salpu bilangan nasida naung hurang saotik gabe dua hali lipat; lobi sian opat ratus do naung manambai bilangan nasida. Di Berlin, Jerman, onompulu halak do na ro tu angka parmingguan ari Sabat na somal. Hajongjongon ni bagas partangiangan ni ulaon pamaritaan di Hamburg naung patoguhon ulaon di si. Di Munich, di Bavaria, pigapiga halak paima pandidion. Adong angka na porsea di Leipsic, Königsberg, Magdeburg, Posen, Stuttgart, dohot angka huta na tarbarita na asing di Jerman. Adong nang sada punguan di Rotterdam, Olanda.

GSAM 412.1“Di Rusia, angka panggadis buku sian jabu tu jabu naung manjalo surat pangaloasion sian harajaon. Naung disalin angka sijahaon tu hata Latvia dohot Estonia. Surat barita di hata Jerman naung dipapinda sian Basel tu Hamburg, jala di kantor i nasida manetak hasintongan di sampulu opat hata.”

GSAM 412Pandidion di Hongaria

GSAM 412.2Saleleng taon i, naung masa pandidion na parjolo di Hongaria, dohot parpunguan na parjolo laho mangulahon angka na tinonahon Tuhan di Bohemia. Sada ulaon pamaritaan tu angka kapal naung dipajongjong di Galatz, di Rumani, bahen Danube dohot Laut Birong.

GSAM 412Pargadisan Buku sian Jabu tu Jabu di Jerman

GSAM 412.3Di Siula Pamaritaan di Luat Sandiri bahen Desember 1895, Pandita Spies mandok taringot tu ulaon pargadisan buku sian jabu tu jabu di luat ulaon Jerman,

GSAM 412.3“Angka na manguluhon ulaon pargadisan buku sian jabu tu jabu, dung dipungka i di luat ulaon on, ndang mansohot mangaradoti hamajuonna, nang pe pigapiga sian angka sipamabinsar buku dohot angka pangula buku na tarbarita di Leipsic naung patoguhon tu nasida ia ‘pargadisan buku marhite panomuan andorang so manjalo buku i, ingkon so marparbue do.’

GSAM 412.4“Di Agustus 1887, dipabinsar partetakan na parjolo ni Ngolu ni Kristus di hata Jerman. Di tingki buku i naeng dipasar, diulahon sada parsiajaran ni angka panggadis buku sian jabu tu jabu di Basel. On do tanda ni mula ni ulaon pargadisan buku sian jabu tu jabu, di Jerman dohot nang di sandok Eropa. Partetakan papituhon ni buku on di hata Jerman naung ruar saonari sian panetakan.

GSAM 412.5“Sian 1 Januari 1895, sampulu dua panggadis buku sian jabu tu jabu na imbaru naung bongot tu luat ulaon on. Di Juni 1895, barita i patuduhon ia naung martamba lima pulu sian saratus pargadisan i. Saonari adong ulaon na sumurung binahen marhite Pamarita Hasintongan, surat barita nami di hata Jerman. Pigapiga huria, na so tung balga, manjalo limapulu sahat tu dua ratus salinan, na ginadis nasida. Jala las situtu do roha nasida di angka na masa di parsaoran dohot angka panuhor. Di Panulingkition dohot Pamarita ni 18 Pebruari 1896, Pandita Conradi mandok, ‘Huhujungi hami taon 1895 dohot saribu lima ratus pangaradoti ari Sabat di luat ulaon Jerman-Rusia.’”

GSAM 413ULAON PAMARITAAN DI SKANDINAVIA

GSAM 413.1Ulaon pamaritaan tu angka halak Skandinavia dibuhai Pandita John Matteson di taon 1877. Di ari 6 Juni, sahat ma ibana tu Vejle, di Jyeland, Denmark. Uju laho ibana tu luat i, adong piga halak naung mamungka mangaradoti ari Sabat marhite manjaha surat-surat dohot risalah na dikirim tu nasida sian angka dongan di Amerika.

GSAM 413.2Di na mangalului parmulaan ni ulaon on, taparsiajari ma ia di taon 1850, opat halak naung pindah sian Norway tu Amerika, mamungka mangaradoti ari Sabat ni Tuhan. Di Oakland, Wisconsin, do nasida maringanan. Dua sian nasida i ama dohot ina ni Pandita O. A. Olsen. Di taon 1863 Pandita John Matteson mamungka mangaradoti ari Sabat ari papituhon. Di Poysippi, Wisconsin, do ibana maringanan. Di bagasan onom bulan dung i, marhite ulaonna, lobi kurang opat puluh halak Denmark-Norwegia manjalo angka poda ni angka halak Advent Ari Papituhon. Pandita na parjolo na mangula dohot ibana di ulaon parpanditaan i ma Pandita J. F. Hanson sian Minnesota.

GSAM 413BUKU NA PARJOLO NA DITERBITHON DI DANO-NORWEGIA

GSAM 413.3Di taon 1866, Pandita John Matteson manungkun tu angka pangurusi kantor Panulingkition dohot Pamarita asa diboto ibana molo naeng mancetakkon risalah dohot surat-surat di basana nasida bahen pangkean ni angka halak Skandinavia. Dihatahon tu ibana ia hurang hepeng di kantor i mangambati nasida mangulahon i; alai adong angka halak sian bangso i di Wisconsin dohot Minnesota na tung marniat asa dicetak hasintongan i di hata ni ina nasida, gabe tung pe ndada mamora nasida, jala hurang sian lima pulu halak jumlahna, dipungu nasida do hepeng kontan $1,000 jala diserahhon tu ibana bahen i. Marhite hepeng on dohot sada godang naskah na dipature denggan, sahat ma Pandita Matteson tu Battle Creek, jala mangulangi pangidoan asa dicetak buku. Ala naung siap ibana mangadopi angka pangambatian na dipaboa parjolo, ditolopi ma pangidoanna, jala di 18 Maret 1867, mamungka ma ibana manjaha naskahna, na dipature bahen bukuna, Liv og Død, (Hangoluan dohot Hamatean) tu Pandita J. N. Andrews dohot au, na di tikki i gabe angguta ni komite pamabinsaran. Di hata na asing, didok ibana tu hami di hata Inggris aha do na tarsurat di naskahna di hata Dano-Norwegia.

GSAM 414PANDITA MATTESON MANJADI PAMABINSAR

GSAM 414.1Di tikki i ndang adong pamabinsar na boi dipasiahon bahen mangatur hurufna, gabe mangido ma ibana asa dilehon tu ibana hak marsiajar mangatur hurufna sandiri. Dipasahat ibana ulaon on sahat tu naung adong kira-kira saribu halaman risalah dohot surat-surat naung dicetak di basana sandiri.

GSAM 414.2Marhite dalan na imbaru on bahen pasahathon hasintongan tu bangsona, borhat ma ibana marhite pangaropan na imbaru, mangadakan parpunguan di angka nagori na asing. Sian tikki i, lam hatop ma hamajuon ni ulaon di tongatonga ni angka halak Skandinavia.

GSAM 414SURAT BARITA DI HATA ASING NA PARJOLO

GSAM 414.3Ulaon di tongatonga ni angka halak Dano-Norwegia nunga balga situtu, asa dipangido sada surat barita sabulan sekali, asa angka halak sian bangso i manjalo poda dohot pangapulion di basana sandiri. Dibahen i, di 1 Januari 1872, diterbithon di kantor Panulingkition dohot Pamarita sada surat barita bulanan di hata Dano, sada surat barita 24 halaman marbentuk majalah, marhata Advent Tidende (Barita ni Haroro). Di taon mangihut ditambai ma surat barita i gabe 32 halaman. I do surat barita na parjolo na diterbithon ni angka halak Advent Ari Papituhon di hata asing.

GSAM 414.4Di taon 1874, tung balga ma minat ni angka na porsea na manghatahon hata Swedia, gabe dipungka sada surat barita bulanan 16 halaman di hata i, disarehon Svensk Härold.

GSAM 414.5Di tikki Pandita Matteson mamungka ulaon pamaritaan tu angka halak Skandinavia (Juni 1877) di luat asal nasida, 266 kopi Tidende dikirim sabulan sekali sian Amerika tu Denmark, jala 60 tu Norway. Marhite manjaha surat-surat barita on, nunga adong piga halak na mangaradoti ari Sabat di Skandinavia. Alani ulaonna saleleng sataon di Denmark, dipungka ma pungu-pungu ni angka na porsea di piga inganan na asing.

GSAM 415KANTOR PAMABINSARAN DI NORWAY

GSAM 415.1Dung i, borhat ma Pandita Matteson tu Norway, jala di 7 Juni 1879 dipature ibana sada huria maranggota 38, songon parbue ni ulaonna di Christiana. Pandita J. P. Jasperson sian Amerika marsada dohot ibana di ulaon parpanditaan di tikki i. Di taon i muse dipature sada punguan pamabinsaran di Norway, jala dituhor sada tano di Christiana bahen kantor pamabinsaran, ruang parpunguan bahen parhobasan ni huria, dohot inganan maringanan, mararga $14,580. Sada tingki, sada cetakan na metmet sian surat barita Tidernes Tegn (Tanda ni Partingkian) diterbithon saban minggu sian kantor Christiana.

GSAM 415.2Di parmulaan ni musim gugur taon 1880, sahat ma Pandita Matteson tu Amerika bahen mangalului pangurupion asa dipabalga ulaon Skandinavia. Mangihuthon Punguan Hatopan ni Angka Huria di taon i, jala mulak tu Eropa di April 1881, gok pangapulion. Ndang leleng dung mulak ibana, dituhor sada mesin cetak silinder jala dipajongjong di kantor Christiana.

GSAM 415SURAT BARITA HAHIPASON DI HATA DANO DOHOT SWEDIA

GSAM 415.3Dung i dipungka nasida ma pamabinsaran surat barita hahipason di hata Dano, disarehon Sundheds Bladet (Surat Hahipason). Di taon 1883 diterbithon ibana surat barita na sarupa di hata Swedia, jala surat barita parugamo disarehon Sanningens Härold (Pamarita ni Hasintongan). Di taon 1884, adong di nasida parabot kantor na mararga $2,563. Di taon on, nunga dicetak jala disebar 115,000 surat barita sude, asing sian marribu-ribu risalah dohot piga buku.

GSAM 415PANDITA HASKELL DI SKANDINAVIA

GSAM 415.4Ulaon di angka luat Skandinavia manjalo godang pangurupion sian parjampalan ni Pandita Haskell di taon 1882, jala di taon 1884 lam dipangurupi marhite ulaon ni angka Pandita Geo. I. Butler, B. L. Whitney, A. B. Oyen, dohot E. G. Olsen.

GSAM 416INANG WHITE MANSAI GODANG MANGURUPI SKANDINAVIA

GSAM 416.1Di taon 1885, Inang E. G. White dohot anakna W. C. White, marjampal tu Skandinavia, jala parjampalan i tung mararga situtu tu ulaon di ladang i. Adong piga halak na mandok ia ndang tarlehon parsampuluan sian angka na pogos di luat i, jala ndang marlapatan manggadis buku sian jabu tu jabu. Panindangion ni Inang White pas di tingkina jala dijalo denggan ni halak, songon na dipatuduhon ni alus on: Sude na nidok ni Jahowa, sai bahenonnami do, jala tangihononnami do. Di parjampalan on, gabe maruba sude parange di ladang Skandinavia, tarlumobi alani ulaon ni Inang White na so hea loja.

GSAM 416GEDUNG KANTOR NA IMBARU DIPAJONGJONG DI NORWAY

GSAM 416.2Di taon 1886, angka Pandita O. A. Olsen dohot N. Clausen marjampal tu angka luat Skandinavia, jala na parpudi i maringanan di son lobi leleng. Di taon 1885 dipajongjong bagas kantor na imbaru di Christiana, jala di taon na marujung 1 September 1886, kantor i mandapot sian panggadisan buku dohot risalah sambing $5,386.68, alai hepeng na dijalo sian langganan surat barita i ma $3,146.03.

GSAM 416DUA PULUH LIMA HURIA DI SKANDINAVIA

GSAM 416.3Sada laporan na nilehon tu Punguan Hatopan ni Angka Huria di taon 1889 mandok ia di ladang Skandinavia adong dua puluh lima huria, maranggota 926, na mangalehon parsampuluan $2,548.75; adong muse onom pandita, opat calon pandita, jala 52 panggadis buku sian jabu tu jabu. Panggadisan buku di Norway dohot Swedia di bagasan sada triwulan ma $2,161.26.

GSAM 416SIKOLA DI CHRISTIANA

GSAM 416.4Di tikki i adong sikola na mardalan di Christiana, marisi lima pulu sisean. Di taon 1891, dipungka sada institut Bibel di Christiana ni Pandita O. A. Olsen dohot E. J. Waggoner, jala sada ratus sisean mangihuthon. Di institut on dilehon poda na singkop taringot tu ulaon panggadisan buku.

GSAM 417OPAT PULUH HURIA DI SKANDINAVIA DI TAON 1895

GSAM 417.1Onom taon dung i, di taon 1895, tadapot sada laporan ni Pandita D. A. Robinson, na gabe pangurusi distrik ni ladang asing di tikki i, na patuduhon hamajuon na torang situtu di ulaon saleleng tingki on, gabe sipatahon ma hata-hatana: “Skandinavia adong opat puluh huria dohot 1,458 angguta. Parsampuluan sataon i ma $5,585.55. Adong sampulu lima pandita naung pinabangkit, sampulu sada calon pandita, jala panggadisan buku sataon i sahat tu $40,000. Jumlah na balga on tarlumobi marhite pangula ni panggadis buku sian jabu tu jabu, jala i pe di sada luat na di taon 1885 angka panggadis buku, jala nang angka pandita ni haporseaon nami, mandok ia ndang tarbahen panggadisan buku marhite ulaon i.”

GSAM 417TOLU PUNGUAN HURIA DI SKANDINAVIA

GSAM 417.2Di ladang Skandinavia saonari adong tolu punguan huria, jala on ma tanggal dipature nasida: Denmark, 30 Mei 1880; Swedia, 12 Maret 1882; Norway, 10 Juni 1887. Pandita John Matteson, na parjolo mamungka Ulaon Pamaritaan di Skandinavia jala manogu ulaon i gabe marhasil, na mangula dohot marpangorbanan bahen hamajuon ni bangso i, diserang ni sahit na marujung tu hamatean, tuberkulosis, jala mate di El Monte, Cal., di 30 Maret 1896, umur 61 taon.

GSAM 417ULAON PAMARITAAN INGGRIS

GSAM 417.3William Ings, halak asli Hampshire, England, alai di tondi dohot parsiajaran gabe halak Amerika, dung maringanan di Amerika Serikat sian na metmet, sahat tu Southampton sian Basel, Switzerland, di 23 Mei 1878. Di tikki i satongkin do ibana maringanan disi, holan dua minggu, dung i mulak ibana tu Benua Eropa sahat tu sada tingki. Alai ndang leleng dung i, mulak ibana tu Southampton, jala dung opat bulan mangula sian jabu tu jabu, mambagi-bagi risalah dohot mangulahon ulaon pamaritaan na adong di jolo, dipaboa ibana adong sapuluh halak na mangaradoti ari Sabat. Di 30 Desember di taon i, sahat ma au dohot parduanku tu Southampton, jala dipasada ulaon nami dohot ulaon ni Pandita Ings, mangadakan parpunguan di Shirley Hall saleleng musim ngali, jala di bagas sewaan nami sandiri. Di musim panas taon 1879, dipungka hami parpunguan di bagasan undungundung di Southampton. Di tikki dohot inganan on, Inang Maud Sisley (saonari Inang Boyd) marsada dohot ulaon on, mangalehon manjaha Bibel jala mangula sian jabu tu jabu. Songon parbue ni ulaon on, adong piga halak manjalo hasintongan. Di musim ngali na mangihut, dipungka hami parpunguan di sada balai di Ravenswood Villa, bagas na pinangani hami jala inganan ni gudang buku nami.

GSAM 418PARPUNGUAN DI BAGASAN UNDUNGUNDUNG DI ENGLAND

GSAM 418.1Di musim panas taon 1880, Pandita Andrews, tung pe gale parngoluonna, ro sian Switzerland mangurupi parpunguan di bagasan undungundung di Romsey, jala adong muse halak na manjalo barita i.

GSAM 418.2Di 11 Januari 1880, dipature sada punguan ni risalah. Di ulaon on, tung marminat situtu angka angguta, jala godang surat-surat dibagi-bagi.

GSAM 418.3Di 8 Februari 1880, masa pandidion na parjolo di hita, jala dibaptis onom calon. Sahat tu 2 Juli 1881, nunga 29 calon dipandidihon di Southampton.

GSAM 418LAM GODANG ANGKA PANGULA DI ENGLAND

GSAM 418.4Marhite pandohan ni Punguan Hatopan ni Angka Huria na marpungu di musim gugur taon 1881, Pandita A. A. John dohot parduanna, Geo. R. Drew, dohot Inang Jennie Thayer, borhat tu England jala marsada dohot ulaon di ladang pamaritaan i. Saleleng taon 1882, Pandita Haskell marjampal tu ladang Eropa jala maringanan piga ari raphon angka pangula di ulaon pamaritaan Inggris, mangalehon pangurupion na arga marhite poda dohot pituduhon.

GSAM 418.5Di Maret 1882, dipungka pamabinsaran sada lampiran Inggris dua halaman tu Angka Tanda ni Partingkian, jala digabunghon tu saribu kopi Angka Tanda na dikirim sian Amerika. Dipangke surat-surat i di ulaon pamaritaan di Britania Raya. Laporan ni ulaon di 1 Oktober 1883 patuduhon ia di tikki i adong sada ratus pangaradoti ari Sabat. Parsampuluan na nilehon sian parmulaan ni ulaon pamaritaan i ma $2,078.71.

GSAM 419ULAON PAMARITAAN DI KAPAL

GSAM 419.1Marhite denggan ni roha ni angka pangurusi kapal, dilehon tu Pandita Ings ijin mangirim pakkopi-pakkopi risalah dohot surat barita tanpa mambayar tu 80 pelabuhan na rumingkot sian “Peninsular and Oriental Steam Ship Company,” di Afrika Selatan, Hindia Timur dohot Barat, Amerika Tonga, dohot Bay Islands. Marhite huaso ni bahan na dibasa i ma parmulaan ni minat di pulo Demarara. Barita on tajalo marhite surat sian pulo i.

GSAM 419“SAJARAH NI ARI SABAT” DILEHON TU PUSTAHA INGGRIS

GSAM 419.2Sada kopi Sajarah ni Ari Sabat ni Pandita Andrews nunga dipajongjong muse di 60 pustaha umum dohot ruang manjaha umum di saluhut Britania Raya, jala disi dope buku-buku i saonari, mangbaritahon na masa tu angka na olo manjaha.

GSAM 419.3Di taon 1884 Pandita Butler marjampal tu England, raphon angka pangula na asing bahen ladang on. Pandita S. H. Lane dohot Robert Andrews marlayar sian Boston asa marsada tu ulaon pamaritaan di Britania Raya di 9 Mei 1885. Parjampalan ni Inang White tu England gabe sumber ni hagogoon dohot pangapulion tu angka pangula. Inang White dohot anakna maringanan piga minggu disi andorang mulak nasida tu Amerika sian ladang Eropa.

GSAM 419“HASINTONGAN SAONARI” DIPUNGKA

GSAM 419.4Di parmulaan taon 1884, ndang leleng dung sahat Pandita Butler tu England, diputus ma mamungka di Grimsby, M. C. Wilcox gabe pangurusi surat barita, sada surat barita 8 halaman na terbit dua hali sabulan, disarehon Hasintongan Saonari. Saonari diterbit ma surat barita na sarupa i gabe surat barita mingguan 16 halaman di London, England, jala saban minggu kira-kira 18,000 kopi diterbit.

GSAM 420.1Di taon 1889, Pandita Holser manglaporkon ia Ulaon Pamaritaan Inggris marisi 8 huria, dohot dua ratus pangaradoti ari Sabat, sian nasida 65 di London. Parsampuluan taon na salpu ma $1,244.58. Adong dua pandita naung pinabangkit, dua calon pandita, dua pangula pamaritaan di kapal, dohot pitu pangula Bibel. Di tikki i do angka Pandita Wm. Hutchinson dohot Francis Hope marsada dohot ulaon pamaritaan Inggris.

GSAM 420PACIFIC PRESS DI LONDON

GSAM 420.2Di taon 1890, Pacific Press Publishing Company sian Oakland, California, mambuhai kantor cabang di 48 Paternoster Row, London, dohot kantor pamabinsaran di 451 Holloway Road, London, N. Panggadisan buku sian kantor i di taon parjolo, mararga grosir, ma $9,556.89.

GSAM 420.3Di Februari 1895, Pandita Robinson mangalehon laporan na mangihut:

GSAM 420.3“Di Britania Raya adong 11 huria, 363 angguta, 5 pandita, dohot sada calon pandita. Parsampuluan taon na salpu ma $5,077.20, manang rata-rata $13.98 tu ganup angguta. Saonari, nampuna jala mangurusi harta ni kantor pamabinsaran i ma International Tract Society, Limited, sada parusahaan Inggris.”

GSAM 420.4Di Desember 1895, Sekretaris Ulaon Pamaritaan Luat Asing manglaporkon ia di Britania Raya adong 560 angguta. Parsampuluan nunga lam tamba sataon i $1,000. Di tikki i, adong 8 punguan na marpungu di ari Sabat di angka inganan na asing di London.

GSAM 420.5Songon i ma ulaon di ladang pamaritaan on lam maju, tung pe sipata so tarida. Ndang hatop tumimbul boni di piga rupa tano songon di tano na asing. Lam lambat parsuan, alai lam tong jala lam gogo partumbuhanna. Songon i ma hasintongan ni barita patoluhon di harajaon on. Nunga ditabur bonina, nunga marurat, jala tumimbul lambat sahat saonari gabe balga situtu.

GSAM 421ULAON PAMARITAAN AUSTRALASIA

GSAM 421.1Di 10 Mei 1885, angka Pandita S. N. Haskell, J. O. Corliss dohot keluargana, M. C. Israel dohot keluargana, Wm. E. Arnold, dohot Henry Scott marlayar sian San Francisco bahen mamungka ulaon pamaritaan di ladang Australia. Sampulu sada taon andorang ni tikki on, di taon 1874, di sada parpunguan na diadakan di Battle Creek, Inang White mandok ia godang bangso na naeng manjalo hasintongan, jala nunga diida ibana mesin cetak na mardalan, dohot buku dohot surat barita na dicetak di angka luat na asing. Dung ditungkun asa dijelashon luat dia na dimaksud, alusna ma Australia sambing nama na diingot ibana.

GSAM 421SORA NI BIBEL

GSAM 421.2Di torang ni ulaon ni Pandita Haskell dohot angka dongan na marhasil, lam hatop ma barita i dipasahat asa dipangido pamabinsaran surat barita di Australia. Dibahen i, dipature ma dalan pamabinsaran, jala di 1 Januari 1886 diterbit sada surat barita bulanan 16 halaman di Melbourne, disarehon Sora ni Bibel dohot Angka Tanda ni Partingkian. Sian angka kopi parjolo, dicetak 6,000 kopi, alai cetakan na somal holan 3,000.

GSAM 421HURIA PARJOLO DIPATURE DI AUSTRALIA

GSAM 421.3Di ari Minggu, 10 April 1886, dipature huria halak Advent Ari Papituhon na parjolo di Australia. Adong 18 halak di son naung manandaohon parpadanan, jala 7 halak na asing mangido dijalo marhite pandidion. Dipandidihon nasida di ari Sabat na mangihut, jala ganup ari Sabat saleleng piga minggu ditambai do angguta, sahat tu huria i marisi 55 halak. Sahat tu Mei 1886, bilangan sude na tarsurat ma 90. Asing sian i, adong kira-kira 35 halak di inganan na asing na mangaradoti ari Sabat.

GSAM 421.4Di kantor pamabinsaran adong dua mesin cetak na denggan dohot sada mesin, sude nunga dibayar jala nampuna ni angka halak Advent Ari Papituhon di luat na dao i—kira-kira pitu ribu mil sian kantor bolon nami di Oakland, Cal.

GSAM 422.1Saleleng taon 1886, barita i sahat tu New Zealand. Laporan sian ladang Australia mandok ia adong 50 pangaradoti ari Sabat di New Zealand. Hepeng na dijalo sian panggadisan buku di kantor ma $700. Asing sian i, angka panggadis buku sian jabu tu jabu nunga manggadis 400 kopi Paraloan na Bolon di New Zealand, jala 1,000 kopi Pikkiran taringot tu Daniel di Australia.

GSAM 422Bagas Kantor di Australia

GSAM 422.2Sian laporan na dipasahat tanggal 19 Juli 1889, dapot hita angka fakta on: Bagas bahen kantor pamabinsaran di Melbourne nunga salpu dibangun, jala adong di bagasan i kapel bahen parhobasan huria.

GSAM 422Tasmania Nunga Dimasuki

GSAM 422.3Nunga dipartording punguan huria di Australia dohot di New Zealand, jala ulaon i dipaherbang Pandita Israel dohot Steed tu Tasmania. Di inganan na parpudi i nunga dipartording tolu huria, maranggota saluhutna saratus tolu pulu onom. Selain sian i adong dope angka pangaradoti ari Sabat na marsitangal, na so dipartording.

GSAM 422.4Parsampuluan ni taon i di lapangan Australia i ma $9,371. Adong sampulu lima panggadis buku sian jabu tu jabu di lapangan i, jala angka buku na digadis nasida mararga $19,500.

GSAM 422.5Di pardalanan paduahon ni Pandita Haskell mangkelilingi portibi, ditopot ibana Australia muse, mangadopi punguan huria nasida di bulan Agustus 1889, jala marhite godang dalan dilehon ibana pangurupion na marguna, na mansai dihargai punguan na imbaru dipartording i. Sian Amerika, angka parhobas na marasing asa marasing nunga mangunjungi Australia sian tingki tu tingki, bahen ni sada ulaon na balga i ma pajongjong dohot patoguhon ulaon ni Debata.

GSAM 422Inang White di Australia

GSAM 422.6Di musim gugur taon 1891, Inang E. G. White, anakna W. C. White, Pandita Geo. B. Starr, dohot angka na asing, manadinghon California tu Australia, jala sahat tu inganan i di bulan Desember—tingki musim panas di benua i. Panindangion ni Inang White, tung pe marsahit pamatangna saleleng ni sia taon tingkina mian di luat i, marpangurupion balga bahen manompa ulaon i tu parsaoran na patut dohot tondi dohot parange ni barita ni surusuruan na patoluhon. Saleleng nasida di Australia, Pandita J. O. Corliss marsaor muse tu ulaon di son, jala W. A. Colcord dohot angka na asing masuk tu lapangan gabe pandita, guru, dohot na asing.

GSAM 423Pandita Olsen di Australia

GSAM 423.1Di tingki panggomgoman ni Pandita O. A. Olsen gabe presiden Punguan Hatopan ni Angka Huria, ditopot ibana saluhut lembaga na ummarga di hita di ganup sisina ni luat i. I mangido pardalanan na dao—pardalanan mangkelilingi portibi. Dipungka ibana pardalanan i asa lam ditanda ibana angka na dihaporluhon nasida dohot keadaan ni angka misi na marasing, asa dibahen i taruli ibana manghobasi nasida dohot adil. Di pardalanan on, di taon 1893, dibolus ibana piga minggu di Australia.

GSAM 423Punguan Hatopan Australasian

GSAM 423.2Di tingki on dipartording Punguan Hatopan Australasian, na marisi punguan huria Australia dohot New Zealand, dohot angka lapangan misi Australia. Punguan on marpunguan sada hali di dua taon, jala dipature mangihuthon paraturan ni angka punguan hatopan di luat na asing. Di taon 1893, angka panggadis buku sian jabu tu jabu na saotik di lapangan on manggadis sada edisi 5.000 sian buku Langkah tu Kristus, jala dicetak muse edisi paduahon sarupa godangna. Di musim panas 1894-95, nasida manjalo 4.000 pesanan buku langganan saleleng opat bulan.

GSAM 423Pandita Prescott di Australia

GSAM 423.3Di taon 1895 Pandita W. W. Prescott, sekretaris parsiajaran ni denominasi on, maringanan piga bulan di punguan on, mangalehon godang tingki dohot pikkiran tu cabang ulaon on. Di tongatonga ni i, dipimpin ibana sada institut parsiajaran na gabe pasupasu balga tu nasida.

GSAM 424.1Laporan tu Punguan Hatopan ni Angka Huria taringot tu ulaon taon i dipasahat Pandita W. C. White, songon on:

GSAM 424.1“Punguan Hatopan Australia marisi pitu bolas huria dohot 1074 anggota, na mambayar parsampuluan di taon na salpu $9,810.10. Di punguan on adong dua bolas pandita naung pinabangkit, dua pandita na marlisensi, tolu parulaon Bibel, dohot lima pulu panggadis buku sian jabu tu jabu, na manggadis buku saleleng taon i mararga $28,731.11. Di taon i, koloni New South Wales, marisi onom huria dohot 321 anggota, dipapulik sian Punguan Australia, jala goarna gabe Punguan New South Wales.”

GSAM 424MISI AFRIKA SELATAN

GSAM 424.2Di Punguan Hatopan ni Angka Huria na diadopi di Battle Creek di taon 1886, diparsiajari sungkun-sungkun bahen mangungkap misi di Afrika Selatan. Alani pambahenan na mandukung ulaon i, di awal musim panas taon 1887 dipungka sada usaha pajongjong ulaon di luat na dao i, inganan piga halak naung mulai mangaradoti ari Sabat manjou angka parhobas.

GSAM 424Pandita Boyd dohot Robinson di Afrika Selatan

GSAM 424.3Bahen ni ulaon on, tanggal 11 Mei, Pandita C. L. Boyd dohot keluargana, Pandita D. A. Robinson dohot ripena, rap dohot angka parhobas na asing, marlayar sian New York City tu Afrika, marhite Liverpool dohot London. Tolu taon dungi, di Punguan Hatopan ni Angka Huria, Tuan P. W. B. Wessels mandok, uju angka parhobas on sahat tu Afrika, adong kira-kira opat pulu halak naung mangaradoti ari Sabat ni patik na paopathon, alani manjaha pamaritaan taringot tu i dohot mangkaji Buku na Badia.

GSAM 424.4Pandita Robinson dohot Boyd mamungka ulaon misi di Cape Town, jala sian i ulaon i marsitamba tu timur laut hampir ualu ratus mil tu Kimberley, di lapangan intan.

GSAM 424.5Sahat tu taon 1889, holan dua pandita, sada pandita na marlisensi, opat huria, dohot ualu pulu anggota dope adong; nasida mambayar parsampuluan $2,798.36. Di taon i Pandita Ira J. Hankins sian Amerika mangula di Cape Town mardongan hasil na denggan, jala Tuan dohot Inang Druillard ro sian Nebraska marsaor tu ulaon di inganan on, rap manuhuk ulaon dohot hasusahan na saut tu angka na jinou gabe pamungka ulaon di lapangan na imbaru. Ulaon ni Inang Druillard tarlumobi di gudang buku, naung dipasahat tu pangurusan ni ibana; alai Tuan Druillard marhobas di ulaon pamaritaan secara umum. Di taon i, di kapal na marlabuh di pelabuhan on, digadis ibana buku mararga $750.

GSAM 425Pandita Haskell di Afrika

GSAM 425.1Di bulan Agustus taon na sarupa on sahat Pandita Haskell tu Cape Town. Lima bulan dipangke ibana dohot denggan mangunjungi jala mangula rap dohot angka punguan na marasing di Afrika Selatan. Marhite kunjungan on ulaon i dipatogu jala dipajongjong, jala roha ni ibana dipangurupi alana tarida ibana parbue ni ulaonna. Tarpahehe dohot minat tu ulaon parsiajaran, sahat sampulu dua pelajar sian Afrika ro tu Amerika mangadopi sikola denominasi ni hita.

GSAM 425.2Di tongatonga ni i, ulaon panggadisan buku manjalo perhatian na patut. Di Cape Town dipatupa institut bahen ulaon on, dipimpin Tuan E. M. Morrison, na mangalehon ngolu dohot gogo na imbaru tu cabang barita na penting on. Dung salpu pangajari di institut i, tolu bolas panggadis buku, saleleng onom bulan, manggadis jala mangalehon buku mararga $5,621.28. Tutu do, godang situtu pesanan i sahat ro di kantor London gabe ndang tarhobasi saluhutna, alana buku ndang boi diparade hatop mangihuthon pangidoan.

GSAM 425.3Di taon 1892, Pandita A. T. Robinson marsaor tu ulaon di Afrika Selatan. Di tingki i ulaon nunga lam balga sahat tu parlu dibahen gudang na imbaru bahen manggantihon na robi. Asa dibahen i dipajongjong sada bagas na imbaru, cukup balga bahen inganan parpunguan ni huria.

GSAM 426Bagas Sikola Tinggi di Afrika

GSAM 426.1Songon i ulaon i tongtong maju sada tingki tu tingki, sahat di Claremont, sada pinggiran Cape Town, dipajongjong bagas sikola tinggi mararga $35,000. Holan pangurupion na dipangido sian dongan sahaporseaon di Amerika i ma mangutus angka guru na patut mangajari parsiajaran sikola tinggi, jala nasida sandiri na mananggung biaya. Dung dipangke pangidoan on, dibuka sikola i tanggal 1 Februari 1893.

GSAM 426Punguan Huria Afrika Selatan

GSAM 426.2Punguan Huria Afrika Selatan dipartording di taon 1892. Di Punguan Hatopan ni Angka Huria taon 1893 diputus asa masuk tu Punguan Hatopan. Di tingki i adong lima huria, saratus tolu pulu walu anggota, na mambayar parsampuluan taon na salpu $34,077.32. Di punguan on Punguan Huria Afrika Selatan diwakili Peter Wessels, na mangalehon dohot balga hati tu Punguan Hatopan $16,000, lobi sian biaya naung dibolus Punguan Hatopan bahen mangungkap ulaon di Afrika Selatan. Tambahan sian silehonlehon on, ibana dohot sada sihahaan na mangalehon $40,000 bahen mamungka ulaon apotik gratis di huta Chicago.

GSAM 426.3Di Punguan Hatopan ni Angka Huria taon 1895, sekretaris ulaon pamaritaan tu luat sileban mandok taringot tu lapangan Afrika:

GSAM 426.3“Punguan huria di Afrika Selatan nunga dipartording alai baru dua taon, alai saleleng tingki i Punguan Hatopan nunga mangutus dua bolas parhobas tu lapangan i. Dua sian nasida nunga lao tu bagasan luat gabe parmission na mangurupi dirina sandiri, alai angka na asing masuk tu ulaon di angka departemen na marasing. Di punguan i adong sikola na maju, bagas ni angka anak yatim, dohot sanitarium na tongtong dipajongjong. Statistik patuduhon angka anggotana 184.”

GSAM 426Surat Kabar na Dipabinsar di Afrika Selatan

GSAM 426.4Sungkun-sungkun taringot tu kebebasan maragama di Afrika Selatan nunga mangpahehe jolma ni hita di piga bulan na parpudi asa mambinsar dua surat kabar, sada di hata Holland, goarna De Wachter; na sada di hata Inggris, goarna The South African Sentinel and Gospel Echo. Na parpudi on dipabinsar 4.000 lembar.

GSAM 427Punguan Hatopan Afrika Selatan

GSAM 427.1Di Januari 1903 dipartording Punguan Hatopan Afrika Selatan, marisi punguan Cape Colony dohot Natal-Transvaal, jala misi Basutoland dohot Matabeleland di toru pangurusan Punguan Hatopan. Di punguan i adong lima bolas huria naung dipartording dohot 595 anggota, sia punguan na so dipartording marisi sia pulu anggota, dohot tolu pulu pangaradoti ari Sabat na marsitangal—jumlahna 715, na mambayar parsampuluan $7,850. Adong tolu pulu sia parhobas, sian nasida dua pulu sada di daftar gaji angka punguan na marasing.

GSAM 427LAPANGAN POLINESIA

GSAM 427.2Di taon 1876, Pandita James White dohot panurat on mangirim sada buku sian Angka Tanda ni Partingkian dohot piga traktat, rap dohot surat, tu Pulo Pitcairn. Angka dokumen on dipasahat tu sada kapal na mangkelilingi Tanjung Horn tu New York. Dipapos do rohanami paboa na maradian do kapal i di Pitcairn, jala disi ma pasahatonna paket i. Ndang ditanda hami sada pe halak di pulo i, jala ndang ditanda hami taringot tu pulo i sandiri, asing sian goarna na gabe inganan ni bangso na marhaposan dohot badia. Angka surat i dikirim holan marhite haporseaon.

GSAM 427Kunjungan tu Pitcairn

GSAM 427.3Ndang adong barita na dibege hami sian halak i manang taringot tu pustaka nami sahat tu Tuan John I. Tay mangunjungi pulo i di taon 1886, sapuluh taon dungi, uju hami mananda alani manjaha buku Angka Tanda dohot traktat i, saluhut isi pulo i di sada tingki hampir mamarujung ni roha laho paubahon ari parbakti nasida sian ari parjolo di minggu tu ari papituhon, jala mangaradoti ari Sabat ni Tuhan. Alai ndang dibahen nasida i sahat tu tingki kunjungan ni Tuan Tay. Nunga leleng taronjar rohana asa mangunjungi pulo i, alai ndang ditanda ibana angka halak i secara pribadi, manang minat nasida naung dipahehe tu hasintongan.

GSAM 428.1Dung mulak ibana tu Amerika, dipangido ibana dohot marsitutu asa dipajongjong sada kapal bahen mangangkut angka parmission sian pulo tu pulo di Laut Pasifik. Diadopi ibana Punguan Hatopan ni Angka Huria taon 1889, pikkiranna tongtong di son, jala di i diparhatahon ibana perkara angka Pulo Polinesia. Punguan i, dung mamereng gunana ulaon i, mamutushon mangumpulhon silehonlehon $12,000 bahen mambangun manang mamboli kapal bahen marhobas di angka pulo Laut Pasifik.

GSAM 428Kapal Pitcairn Dipabangun

GSAM 428.2Mangihuthon pambahenan on dipabangun kapal Pitcairn di musim panas taon 1890, jonok Benicia, kira-kira tolu pulu mil sian Oakland, California, mararga $12,035.22. Di bagasan tolu perempat taon, uang on nunga diumpulhon jala dilehon angka sikola Sabat holan bahen tu tujuan on, jala ndang hea adong silehonlehon na dilehon dohot las ni roha dohot semangat lobi sian i. Dipasupasu kapal i di Oakland, California, tanggal 25 September 1890. Kira-kira saribu lima ratus halak marpungu di kapal dohot di tambatan kapal manaksihon upacara i.

GSAM 428Pardalanan Parjolo ni Kapal Pitcairn

GSAM 428.3Kapal i marlayar di pardalananna na parjolo sian San Francisco tu lapangan ulaonna na dao, tanggal 20 Oktober. Di kapal gabe parmission adong Pandita E. H. Gates dohot ripena, Pandita A. J. Read dohot ripena, John I. Tay dohot ripena, rap dohot anak kapal misi di toru pamarentahan Kapten Marsh. Parjolo kapal on lao tu Pulo Pitcairn, opat ribu mil di dangsina ni San Francisco, jala sahat di tanggal 25 November. Uju kapal manadinghon pulo i tanggal 17 Desember, ualu pulu dua halak dewasa nunga manjalo baptisan, jala dipartording gabe huria halak Advent Ari Papituhon. Dungi kapal i lao tu gugus Society, Hervey, Samoan, Friendly, dohot Fiji, manadinghon buku maragama dohot traktat hahipason dohot pangaradoti diri di tongatonga ni halak na marhata Inggris. Saleleng ualu bulan sahat September 1891, angka parmission manggadis buku mararga $1,900, selain mangibagihon godang bahan bacaan secara gratis.

GSAM 429.1Angka parmission dipasahat songon on: Pandita Read di Tahiti; Pandita Gates tongtong di Pitcairn bahen pasingkophon ulaon naung dipungka di son; jala Tuan Tay mamillit mangula di pulo Fiji. Di Panulingkition dohot Pamarita tanggal 14 April 1904, Pandita Fulton mandok taringot tu ulaon di Fiji: “Saonari adong lobi sian saratus lima pulu pangaradoti ari Sabat di lapangan misi on.” Sian Fiji kapal i marlayar tu Aukland, New Zealand, bahen parbaikan dohot pambahenan na porlu, jala muse bahen mangalului pasokan buku.

GSAM 429Hamatean ni Angka Parmission

GSAM 429.2Dung borhat saleleng sataon, sampulu sada bulan, dohot sampulu ualu ari, mulak kapal Pitcairn tu San Francisco, jala sahat di son tanggal 9 Oktober 1892. Di tingki i Kapten Marsh nunga mate, jala ditanom di pulo New Zealand. Tuan Tay hona pneumonia, jala ndang hea malum. Ibana pe mate dohot dame, jala ditanom di luat Fiji na dao; songon i dua ngolu na arga dilehon mansai tibu tu Misi Polinesia.

GSAM 429.3Angka parmission na mian di pulo Tahiti, di Papaete, dipahehe marlas ni roha uju marhite tingki na so leleng tarida parbue ni ulaonnasida. Tarlehon nasida tu luat asal laporan na mangalehon las ni roha, bahwa opat pulu halak nunga paubahon ngolu jala dipartording gabe huria halak Advent Ari Papituhon.

GSAM 429Pardalanan Paduahon ni Kapal Pitcairn

GSAM 429.4Marangkat kapal i sian San Francisco tu pardalanan paduahon tanggal 17 Januari 1893, mardongan angka parmission on: B. J. Cady dohot ripena, J. M. Cole dohot ripena, E. C. Chapman dohot ripena, dohot M. G. Kellogg, dokter. Boru Hattie Andre sian Ohio rap dohot nasida gabe guru di Pulo Pitcairn. Di musim gugur taon 1893, Tuan Cady mangungkap sikola di Raiatea, di gugus Society, marisi onom pulu murid. Uju ujung semester parjolo, jumlahna nunga marambah gabe saratus lima. Di pamungkaan semester paduahon adong saratus dua pulu murid na ro.

GSAM 430Pardalanan Patoluhon ni Kapal Pitcairn

GSAM 430.1Pardalanan patoluhon ni kapal i diulahon di taon 1893-94. Angka parmission tu pardalanan on i ma G. O. Wellman dohot ripena, dohot Lillian White, saluhutna sian Michigan, naung ditontuhon tu Raiatea, inganan nasida mangurupi Pandita Cady di ulaonna. Tuan Stringer dohot ripena lao gabe parmission na mangurupi dirina sandiri. Nasida marhenti di Rurutu. Di Raratonga (inganan halak mangaradoti ari Sabtu gabe ari Minggu), Dr. Caldwell dohot ripena dipajongjong; alai Pandita Buckner dohot ripena sian California ditadinghon di Pitcairn. Saleleng ibana mian rap dohot bangso on, godang ulaon na imbaru dipungka, na marhite godang dalan gabe marguna tu halak i. Parjolo sian saluhutna, dipabangun sada kincir angin bahen manggiling jagung na saonari ditanomhon di pulo i, jala sian gogo ni angin i dijalanhon mesin na metmet, na mamboan tu ulaon na asing na so hea ditanda angka halak pulo i.

GSAM 430Pardalanan Paopathon ni Kapal Pitcairn

GSAM 430.2Tanggal 15 Desember 1895, sekretaris ulaon pamaritaan tu luat sileban mandok:

GSAM 430.3“Saonari kapal Pitcairn adong di pelabuhan dung mulak sian pardalanan paopathon.... Ulaon nunga dipajongjong di sia gugus na marasing, jala angka parhobas on na mangula di son i ma:”

GSAM 430.4“Di Pulo Pitcairn, guru i ma E. S. Butz dohot ripena, dohot Hattie Andre. Pulo Norfolk, adong piga parmission na mangurupi dirina sandiri mangula di son, na ro sian Australia. Pulo Society, pandita B. J. Cady; parmission medis, Tuan dohot Inang R. A. Prickett. Raratonga, parmission medis, Dr. J. E. Caldwell dohot ripena, Boru Lillian White dohot Maude Young; guru, G. O. Wellman dohot ripena, Pandita J. D. Rice dohot ripena. Fiji, Pandita J. M. Cole dohot ripena. Pulo Friendly, Pandita E. Hilliard dohot ripena. Rurutu, Tuan dohot Inang Stringer, parmission na mangurupi dirina sandiri. Hawaii, Pandita E. H. Gates dohot ripena; guru, H. H. Brand dohot ripena. Samoa, Dr. F. E. Braucht dohot ripena. Pandita D. A. Owen dohot anakna baoa dohot borua, parmission na mangurupi dirina sandiri.”

GSAM 431.1“Kapal Pitcairn nunga manggadis jala mangalehon secara cuma-cuma godang situtu pustaka saleleng opat pardalananna. Alani i, angka pangaradoti ari Sabat nunga martumbur di godang inganan. Nunga dipartording huria di Pulo Pitcairn, Norfolk, dohot Tahiti.”

GSAM 431Digadis Kapal Pitcairn

GSAM 431.2Ala nungga adong saonari angka dalan laho sahat tu ulaon di Polinesia, na so adong dope uju dibahen kapal i, nungga digadis kapal i, jala dipangke angka dalan na asing laho manguduti ulaon i. Pandita E. H. Gates do saonari manguluhon ulaon di Polinesia, jala dibaritahon ibana hamajuon di angka punguan pulo na marasingasing.

GSAM 431HINDIA HASUNDUTAN

GSAM 431.3Di tingki ngali ni taon 1889, Amang Wm. Arnold, sian Amerika, mamungka ulaon ni panggadis buku sian jabu tu jabu di Hindia Hasundutan. Di na mangulahon i ibana, tarpatumpu ibana goar dohot alamat ni 1,200 halak, na dipatolhas tu Punguan ni Sijahaon na Metmet di Angka Bangso bahen pangkeonna di ulaon pamaritaan. Marhite pangiriman surat dohot pangiriman ni sijahaon tu angka alamat i, tubu do roha na naeng mananda hasintongan, jala songon i do tarbuka dalan laho pasarhon barita na uli marhite pamaritaan ni Hata.

GSAM 431.4Laho mangalusi panggora bahen ulaon ni pandita, borhat ma Pandita D. A. Ball tu Barbados dohot tu angka inganan na asing di bulan November 1890, laho mangula. Piga-piga halak manjalo hasintongan ala ni ulaonna. Di taon 1892, Amang Patterson, sian California, mangalului angka sipanuhor ni buku Angka Sijahaon sian Bibel di angka pulo i, jala denggan do parbuena. Di taon 1893, borhat ma B. B. Newman sian Florida tu Jamaika laho manguluhon ulaon ni panggadis buku sian jabu tu jabu saleleng so adong Amang Arnold. Amang Evans dohot Amang Hackett pe borhat tu Hindia di taon i, laho mangula di ulaon on. Di bulan Mei, bongot ma Pandita Haysmer dohot pardijabuna tu luat on laho mangula hombar tu dalan na tarbuka. Ndang sadia leleng dung i, mulak ma Amang Arnold, jala sahali on laho manggadis angka buku taringot tu hahipason. Sahat tu bulan Juli 1895, di Jamaika sambing nungga digadis angka buku songon i saharga $8,200, alai angka buku taringot tu haporseaon saharga $7,654, jadi saluhutna $15,854. Panariparhon ni sijahaon na godang on tung mangurupi pajongjong huria na denggan tording, na maranggota 75 halak, di Kingston, jala mambuka dalan tu ulaon ni pandita di angka inganan na asing di pulo i.

GSAM 432Trinidad

GSAM 432.1Ulaon di son dipungka do marhite dalan na sarupa dohot na di Jamaika. Di taon 1889, dijou ma Amang F. B. Grant dohot pardijabuna asa manopot pulo i laho patandahon angka sijahaon ni huria nami, jala ala ni joujou i tibu ma diihuthon Pandita Flowers dohot pardijabuna nasida laho mangula hombar tu dalan na tarbuka. Denggan do parbue ni ulaon nasida, sahat ro demam tu Pandita Flowers, na patupahon hamateanna di tanggal 29 Juni 1894. Dipillit ma Pandita E. W. Webster gabe panggantina, jala marlayar ma ibana sian New York di bulan Agustus 1895.

GSAM 432.2Di taon 1896, angka pangula di Hindia Hasundutan songon on do: di Jamaika, Pandita A. J. Haysmer dohot W. W. Eastman, jala adong piga-piga panggadis buku sian jabu tu jabu di angka Pulo Bahama. Di Antilles Metmet adong Pandita E. Van Deusen dohot pardijabuna, rap dohot C. F. Parmlee dohot pardijabuna na gabe pangula Bibel, Amang Bean dohot Amang Hackett na gabe panggadis buku sian jabu tu jabu. Di Trinidad adong Pandita E. W. Webster dohot pardijabuna, rap dohot Naposoboru Stella Colvin na gabe parbarita na mangula di hahipason. Parbuena i ma 110 pangaradoti ari Sabat di Jamaika, dohot 50 pangaradoti ari Sabat di Trinidad, na marpungu di humaliang Couva; sada huria di Barbados, dohot sada punguan di Antigua, Antilles Metmet.

GSAM 432AMERIKA TONGA

GSAM 432.3Pandita F. J. Hutchins dohot pardijabuna manadingkon Amerika Serikat laho tu angka Pulo Teluk di tanggal 16 November 1891. Di tingki i adong do 20 halak humaliang, tarlumobi di Ruatan, na mangaradoti ari Sabat ni patik paopathon hombar tu Sampulu Patik; parjolo sahali tartogu roha nasida tu hasintongan on marhite angka sijahaon na dipatolhas tu nasida marhite pos. Tolu taon dung i, di taon 1894, W. A. Miller dohot pardijabuna manadingkon California laho tu Bonacca; di si parsidohot nasida tu ulaon pangajaran gabe guru di sada sikola na dibuka di tanggal 4 Juli 1894, di bagas sikola na pinajongjong ni angka halak Advent Ari Papituhon. Godang ni angka na ro marsikola di tingki parsiajaran na parjolo, molo diparhitung rata, i ma 34 halak. Di taon 1895 dipaboa ma na tarbahen sikola i pasingkophon balanjona sandiri, ala nungga martamba angka sisean gabe 45 halak.

GSAM 433.1Di Punguan Hatopan ni Angka Huria na pinauli di taon 1895, dibaritahon Pandita Hutchins na adong 100 halak di angka pulo i na mangoloi barita, jala dipaboa ibana muse na nungga pinajongjong dua bagas parpunguan, na gabe ugasan ni angka halak Advent Ari Papituhon. Ala otik tano, jala ala ni i tung arga bahen pangulaon, sada sian angka bagas parsombaon i dipajongjong di atas ni aek. Angka dua bagas on dohot bagas sikola i dipasahat marhite surat hak tu Parsadaan Punguan Hatopan ni Angka Huria. Arga ni ugasan ni punguan huria di pulo i diparhitung $1,789.60. Arga ni angka buku naung digadis sahat tu taon 1895 i ma $2,243.

GSAM 433Kapal na Metmet bahen Amerika Tonga

GSAM 433.2Dung diparrohahon punguan huria i hatop dohot denggan ni pangkeon ni sada kapal na metmet bahen mamboan angka parbarita sian sada pulo tu pulo na asing, diputuskon ma asa dibahen kapal songon i bahen ulaon di tongatonga ni angka Pulo Teluk, jala balanjona unang lobi sian $3,000.

GSAM 433.3Di taon 1896, holan opat do pangula di Amerika Tonga: Pandita F. J. Hutchins dohot pardijabuna, dohot Pandita J. A. Morrow dohot pardijabuna di Honduras Spanyol. Di Belize, huta induk ni Honduras Inggris, adong sada punguan ni angka na porsea na mangaradoti ari papituhon hombar tu patik paopathon. Umbalga sian ulaon di luat on diulahon di angka pulo ni Laut Karibia. Di son nungga digadis angka buku na mararga pigapiga ribu dolar, jala 60 halak marlas ni roha di hasintongan ni barita ni surusuruan na patoluhon.

GSAM 434Hamatean ni Pandita Hutchins

GSAM 434.1Hira-hira 12 taon lelengna Pandita F. J. Hutchins mangula mardongan haburjuon dohot ringgas ni roha na tutu di luat Amerika Tonga. Di ujungna, mago ma gogonna, jala talu ibana maradophon sahit. Saonari maradian do ibana di bagasan modom, paimaimahon joujou ni Tuhan—joujou na laho pahehehon angka na burju.

GSAM 434AMERIKA DANGSINA

GSAM 434.2Marhite angka sijahaon naung dicetak do parjolo sahali dipatandahon pangajaran ni angka halak Advent Ari Papituhon di Amerika Dangsina. Di bulan Oktober 1891, dipungka angka Amang Snyder, Stauffer, dohot Nowlin ma ulaon nasida gabe panggadis buku sian jabu tu jabu di Argentina. Di taon 1893, marhite putusan ni Punguan Hatopan ni Angka Huria, parsidohot ma Pandita F. H. Westphal, sian Illinois, sada pandita Jerman, tu ulaon di luat pamaritaan on, jala di taon 1894, borhat ma Frank Kelley, sian California, tu Angka Negara Serikat ni Kolombia gabe parbarita na pasingkophon balanjona sandiri. Piga-piga bulan dung i, angka pangula na asing mangihuthon nasida, jala songon i ma dipungka ulaon pamaritaan na imbaru on. Di taon 1896 dipasahat barita na mangihut on taringot tu ulaon di luat on: di Cile adong sada pandita, Pandita G. H. Baber, na sahat di tanggal 19 Oktober 1895; dohot dua panggadis buku sian jabu tu jabu, F. W. Richards dohot F. H. Davis. Di Argentina pe adong dua pandita, F. H. Westphal dohot Jean Vuilleumier; dohot dua panggadis buku sian jabu tu jabu, O. Oppegard dohot C. A. Nowlin. Angkup ni i adong opat pangula Bibel, Lucy Post, Amang dohot Inang Snyder, dohot John McCarthy. Di Brasil adong dua pandita, Pandita W. H. Thurston dohot H. F. Graf; dohot tolu panggadis buku sian jabu tu jabu, A. B. Stauffer, J. F. dohot J. A. Berger. Di Guyana Inggris adong dua pandita, Pandita W. G. Kneeland dohot Pandita P. Giddings; dohot dua parbarita na mangula di hahipason, Dokter B. J. Fercoit dohot pardijabuna.

GSAM 435.1Di taon 1896, nungga digadis angka buku saharga 1,000 dolar di Cile, jala 30 pangaradoti ari Sabat nungga manjalo ari Sabat dohot angka hasintongan na marhadomuan tu i marhite manjaha angka sijahaon na tinuhor nasida sian angka panggadis buku sian jabu tu jabu. Di Brasil dohot Argentina nungga digadis angka buku saharga 10,000 dolar; jala na dumenggan dope, adong 100 halak na mangaradoti ari Sabat. Sada huria dohot lima sikola Sabat nungga dipaojak. Di Argentina adong tolu huria naung tording, di Buenos Ayres, Crespo, dohot San Cristobal. Adong do muse sada huria naung tording di Guyana Inggris, dohot 50 pangaradoti ari Sabat, jadi saluhutna adong 150 angka halak Advent Ari Papituhon di Amerika Dangsina.

GSAM 435PUNGUAN ULAON PAMARITAAN DI DANGSINA

GSAM 435.2Molo ditimbang dohot sintong, ndang tarjou punguan on punguan di luat sileban, tung pe mangulahon pamaritaan barita na uli tu sada bangso sileban (angka halak Afrika) di tano hatubuan nami. Patut do dilehon pujian na godang tu ulaon ni Pandita J. E. White na tongtong marsitutu, di toru ni pasupasu ni Debata, ala ni angka parbue naung dapot.

GSAM 435.3Di tingki ngali ni taon 1893, uju ahu mangula gabe uluan ni punguan huria Illinois, ro ma Pandita White tu ahu mardongan roha na tung borat ala ni angka halak na birong kulitna na tinggal di angka Negara Bagian di Dangsina. Ala tinggal ibana piga-piga minggu di Chicago, dipangido ibana ma partingkian mangula bahen angka halak na birong kulitna na tinggal di huta i. Rap dohot las ni roha na bolon dijangkon pangidoanna, jala di si do tutu dipungka ulaonna bahen bangso na marsitaonon on.

GSAM 435Kapal Uap ni Pandita White bahen Ulaon Pamaritaan

GSAM 435.4Sian tingki i martangiang jala marsangkap do ibana bahen ulaon di Dangsina. Di na diparrohahon ibana, lam tangkas ma angka sangkapna, jala di ujungna dipajongjong ma sada kapal uap di donok Tao Michigan, na margoar Bintang Manogot. Mardongan “Betel” na mangapung on, borhat ma ibana tu Chicago, sian i tu toru mangihuthon angka Aek Illinois dohot Mississippi, jala sahat tu Vicksburg, Mississippi, di tanggal 10 Januari 1895. Di son, rap dohot piga-piga dongan, dipungka ibana ma ulaonna di inganan na so dung diula.

GSAM 436Ulaon ni Punguan Ulaon Pamaritaan di Dangsina

GSAM 436.1Tapatar ma hata sian sada barita na pinasahat ni Pandita White di Punguan Hatopan ni Angka Huria, tanggal 9 April 1903, na paboahon parbue ni ulaon, jala patuduhon haadongon ni ulaon pamaritaan di Dangsina di tingki i:—

GSAM 436.2“Punguan nami nungga pajongjong jala saonari manguluhon lima sikola di Mississippi.... Angka sikola on adong di Vicksburg, Yazoo City, Columbus, dohot Jackson.... Angka pangula nami pe nungga manguduti ulaon di Nashville, Memphis, dohot Edgefield Junction, di Tennessee, dohot di Louisville dohot Bowling Green, di Kentucky.

GSAM 436Angka Pangula di Dangsina

GSAM 436.3“Di tingki on adong 27 pangula di angka ulaon na marasingasing di Punguan i. Lima pandita naung pinabangkit nungga dipature di ulaon ni Punguan Ulaon Pamaritaan di Dangsina.... 13 guru sikola nungga diparade marhite angka dalan na marasingasing bahen ulaonna.... Sada naposo baoa dipasikola Punguan i asa gabe dokter, di Sikola na Timbo Parsiajaran Hadokteran Meharry, di Nashville, jala sada nari diurupi di parsiajaranna di sikola i do.... Piga-piga pangula Bibel na burju nungga dipature. Piga-piga guru pe lam gabe pangula na malo di ulaon on.

GSAM 436Kapal Uap “Bintang Manogot”

GSAM 436.4“Bintang Manogot ugasanhu sandiri do, na pinajongjong mardongan hepenghu sandiri. Angkup ni i, saluhut balanja ni pangkeon ni kapal on nungga dibayar sian pandapotanhu sandiri. Hupaboa muse, ahu sandiri do na sai manggohi balanja parngoluon di kapal i. Jotjot punguan i marbilang sian 10 sahat tu 18 halak pangula.... Nang angka gaji ni saluhut pangula na dipangke Punguan i saleleng martaontaon pe ndang dibuat sian angka silehonlehon, alai sian pandapotanhu sandiri.

GSAM 437Songon Dia Ro Hepeng bahen Ulaon Pamaritaan di Dangsina

GSAM 437.1“Na olo tubu sungkunsungkun on, ‘Sian dia dapot hamu hepeng on?’ Tuhan do na mangalehon i tu hami. Piga-piga buku na metmet dipabinsar. Na parjolo i ma Buku Parjolo taringot tu Barita na Uli, na disangkap sian mulana bahen pangajaran tu angka halak na birong kulitna. Dihirim do tarbahen manggadis piga-piga ribu buku, alai longang do hami, ala nungga jonok tu 1 juta buku na digadis.

GSAM 437.2“Inang [Inang E. G. White] mangurupi hami marhite buku Kristus Sipalua Hita, na digadis 300,000 manang 400,000 buku. Nungga digadis 200,000 manang 300,000 buku Angka Turiturian na Dumenggan. Diparhitung do na nungga disarhon angka buku Raja na Naeng Ro na cukup godang, asa molo dipatumpuk gabe sada tiang, 4 mil do timbona. Marhite hepeng hak panurat sian angka buku on, angkup ni manguduti godang ulaon dohot angka dalan pangulaon na asing, dipajongjong hami ma Bintang Manogot.”

GSAM 437DI GODANG LUAT

GSAM 437Meksiko

GSAM 437.3Ulaon nami di luat on dipungka di taon 1894, marhite pajongjong sada ulaon pamaritaan di hahipason di Guadalajara. Di taon 1896, dibaritahon angka pangula songon on: Pandita D. T. Jones dohot pardijabuna, na manguluhon ulaon pamaritaan i. Angka guru i ma Ora A. Osborne, Inang A. Cooper, Kate Ross, dohot sada pangurupi na tubu di luat i. Angka parbarita na mangula di hahipason i ma Dokter J. A. Neal, A. Cooper, Inang A. J. Rice, Inang Bartlett, dohot Inang Rachel Flowers. 40 halak na marsahit ganup ari ro manjalo pangurupion di ulaon pamaritaan i, jala 40 sisean marsiajar di sikola pamaritaan i. Sada bagas parhobasan ni hahipason na imbaru dope dipajongjong di tingki i, mardongan balanja $12,000.

GSAM 437Afrika Tonga

GSAM 437.4Di taon 1893, nungga tung maju ulaon ni barita ni surusuruan na patoluhon, pola dirimpu Panitia ni Punguan Hatopan ni Angka Huria patut ma diusulhon asa dipajongjong sada ulaon pamaritaan di Afrika Tonga. Dibahen i, diputuskon ma, “Asa dibuka sada ulaon pamaritaan di Matabeleland, pintor dung tarbahen.” Hombar tu putusan on, sada punguan ni angka halak Advent Ari Papituhon bongot tu luat i di taon 1894 jala mamillit sada hauma na marbalga 12,000 akre. Di punguan huria di taon 1895, dipillit ma Pandita C. B. Tripp dohot pardijabuna, W. H. Anderson dohot pardijabuna, dohot Dokter A. S. Carmichael gabe angka parbarita tu luat na dao on. Pintor dipungka nasida ma mangaradehon pardalanan na dao i, jala dung marlayar dohot denggan, sahat ma nasida tu inganan na tinujuna di tanggal 26 Juli 1895.

GSAM 438Topi Laut Sere

GSAM 438.1Nungga pigapiga taon ro joujou ni Makedonia na mangido pangurupion tu angka halak Advent Ari Papituhon sian Topi Laut Hasundutan ni Afrika. Nungga tubu roha na naeng mananda hasintongan marhite manjaha angka sijahaon ni halak Advent, alai holan di taon 1894 manang humaliang tingki i do dipatolhas pangurupion. Dung i dijou Panitia ni Punguan Hatopan ni Angka Huria ma Pandita Sanford dohot Amang Rudolph asa mangulahon ulaon naung leleng paimaimahon i. Bongot ma nasida tu luat i mardongan ringgas dohot barani ni roha. Alai ndang sadia leleng dung i, hona ma Pandita Sanford demam na sai godang di si, pola digoari luat i “tanoman ni halak na bontar”. Tolu hali do ro sahit i tu ibana, jala dung i, asa mangolu ibana, ingkon mulak ma ibana tu Amerika. Angka na asing dipatolhas tu Topi Laut Hasundutan, di tongatonga nasida adong Pandita D. U. Hale, Geo. F. Kerr dohot pardijabuna, dohot G. P. Riggs. Alai na parpudi on tung dipaleahon sahit, pola ndang adong be panghirimon na mangolu ibana, jala borhat ma ibana tu Inggris mardongan panghirimon na olo adong hasonangan alani hamubaon ni udarana; di si ndang saut panghirimonna dohot angka donganna, ai lam gale do ibana, jala di ujungna mate ma ibana, jala di si do ditanom. Ibana pe paimaimahon haroro ni Sipangalehon Hangoluan.

GSAM 438India

GSAM 438.2Di tanggal 12 Januari 1890, marlayar ma Pandita Haskell sian Labuhan Durban, di topi laut habinsaran-dangsina ni Afrika, laho tu Kalkuta, India, Tiongkok, dohot Jepang. Andorang so sahat tanggal i, nungga rap dohot ibana Percy T. Magan, sekretarisna. Sangkap ni pardalanan tu India on i ma “manangkasi” laho mandapot angka barita na marguna asa tarbahen nasida mangalehon poda dohot tona di na dipungka angka halak Advent Ari Papituhon ulaon pamaritaan na gogo di luat i. Mardongan sangkap pajongjong ulaon pamaritaan di India, Punguan Hatopan ni Angka Huria di taon 1893 mangusulhon asa borhat Wm. Lenker tu luat i gabe panggadis buku sian jabu tu jabu. Mangihuthon usul on, borhat ma ibana tu India jala patandahon angka sijahaon ni angka halak Advent Ari Papituhon. Di tingki na mangihut, dibaritahon Amang Lenker na ibana dohot opat halak na asing nungga mangalului sipanuhor buku di angka inganan na marasingasing di India sahat tu taon 1896, jala nungga digadis nasida angka sijahaon saharga $10,000. Laho patuduhon roha ni angka halak na tarpatogu marhite angka buku na digadis, dipaboa ibana muse na di na mangalului sipanuhor buku di humaliang Madras, di topi laut hasundutan ni India, “sada parjamita na tubu di luat i mardalan pat 60 mil laho manuhor sada buku Angka Pingkiran taringot tu Daniel dohot Pangungkapon.”

GSAM 439Georgia Burrus di India

GSAM 439.1Di taon 1895, manadingkon California ma Naposoboru Georgia Burrus laho tu India. Dung sahat tu si ibana, pintor dipungka ibana ma marsiajar hata Bengali, jala ndang sadia leleng dung i dipungka ibana ma ulaon pamaritaan. Sahat tu taon 1896, piga-piga halak nungga mamungka mangaradoti ari Sabat ni Tuhan marhite pardonganon dohot angka pangula nami.

GSAM 439.2Angka pangula di luat i di taon 1896 i ma Pandita D. A. Robinson dohot pardijabuna. Naposoboru May Taylor dohot Naposoboru Georgia Burrus i ma angka pangula Bibel. Amang Lenker dohot Amang Masters i ma angka panggadis buku sian jabu tu jabu. Sada bagas na hombar nungga dapot bahen inganan ni angka parbarita, jala nungga dipatolhas tu tano hatubuan nami joujou mangido angka dokter, pangaramoti na marsahit, dohot pangurupion na asing laho manggohi angka haporluan nasida na ringkot. Dialusi Pandita Brown dohot angka na asing ma joujou on. Ibana dohot Pandita D. A. Robinson na dua i mate di Karmatar, Bengal, India, di ujung bulan Desember 1899.

GSAM 439Hawaii, Angka Pulo Sandwich

GSAM 439.3Di taon 1884, borhat ma Amang La Rue dohot Henry Scott gabe parbarita tu Hawaii, mardongan balanja nasida sandiri. Dipungka nasida ma ulaonna marhite mamaritahon tu angka halak marsasada dohot manggadis buku. Ala ni i tung tubu do roha na naeng mananda hasintongan di pulo i, pola Punguan Hatopan ni Angka Huria di bulan November 1885 mamutuskon asa borhat Pandita Wm. Healy tu Hawaii di musim na mangihut laho mangula, jala asa dipangido punguan huria California mangalehon sada undungundung na dipinjam bahen sangkap on. Dung songon i parhobasonna, dibahen Pandita Healy dohot angka naung adong di pulo i ma sada parpunguan di bagasan undungundung di tingki las ni ari ni taon 1886. Parbue ni ulaon on, piga-piga halak manjalo barita. Amang La Rue tongtong tinggal di Honolulu sahat tu taon 1889, uju marlayar ibana tu Hong Kong, Tiongkok.

GSAM 440Ulaon di Tonga ni Angka Halak Tiongkok di Hawaii

GSAM 440.1Holan otik ulaon ni pandita dilehon tu pulo i sahat marpungu Punguan Hatopan ni Angka Huria di bulan Maret 1895; di tingki i diputuskon ma asa “Pandita Gates dohot pardijabuna, rap dohot Amang dohot Inang Brand na gabe guru bahen angka halak Tiongkok, borhat tu Honolulu laho mangulahon ulaon pamaritaan.” Pintor dipungka ma ulaon pangajaran, jala Pandita Gates, tung pe gale hahipasonna, mangulahon na tarbahensa laho pamajuhon ulaon i. Sada dokter dohot angka pangaramoti na marsahit tibu mangihuthon angka parbarita i, jala denggan ma dipungka ulaon di dalan ni barita i.

GSAM 440Hata na Jempek taringot tu Angka Ulaon Pamaritaan, 1 Januari 1903

GSAM 440.2Barita ni Sekretaris Ulaon Pamaritaan di Angka Luat Sileban, na pinasahat di tanggal 31 Desember 1902, patuduhon ulaon ni barita na diulahon di ruar ni Amerika Serikat songon na mangihut on:—

GSAM 440.3Punguan Huria Parsadaan Australia, na pinapungu sian angka punguan huria Victoria, New South Wales, Selandia Baru, Queensland, Australia Dangsina, Tasmania, dohot Australia Hasundutan.

GSAM 440.4Punguan Hatopan ni Angka Huria Eropa, na pinapungu sian Punguan Huria Parsadaan Jerman, Jerman Hasundutan, Jerman Habinsaran, Jerman Dangsina, Holandia dohot Belgia Flandria, Austria-Hongaria, dohot angka Negara Balkan, Swiss Jerman, Rusia Dangsina, Rusia Utara, dohot Rusia Tonga.

GSAM 440.5Punguan Huria Parsadaan Skandinavia, na pinapungu sian Denmark, Norwegia, Swedia, Finlandia, dohot Islandia.

GSAM 441.1Punguan Huria Parsadaan Britania, na papunguhon Inggris Utara, Inggris Dangsina, Irlandia, Skotlandia, dohot Wales.

GSAM 441.2Punguan Huria Parsadaan Prancis Latin, na pinapungu sian Swiss Prancis, Prancis, dohot Italia.

GSAM 441.3Ulaon Pamaritaan di Habinsaran, na pinapungu sian Misir, Siria, dohot Turki.

GSAM 441.4Punguan Huria Parsadaan Afrika Dangsina, na pinapungu sian Koloni Tanjung, Natal-Transvaal, Basutoland, dohot Matabeleland.

GSAM 441.5Angka na asing: Bermuda, Brasil, Guyana Inggris dohot Guyana Belanda, Amerika Tonga (Dangsina), Tiongkok, Fiji, India, Jamaika, Jepang, Antilles Metmet, Meksiko, Nyassaland, Pitcairn, Porto Riko, River Plate, Raratonga, Samoa, Angka Pulo Parsadaan, Sumatra, Tonga, Trinidad, Topi Laut Hasundutan (Amerika Dangsina), dohot Topi Laut Hasundutan (Afrika).

GSAM 441.6Godang ni angka pangula na marsitutu mangula di angka luat na marasingasing on, na papunguhon angka pandita, angka na manjalo surat pangoloion mamarita, angka pangula Bibel, angka panggadis buku sian jabu tu jabu, dohot angka pangalului sipanuhor buku, i ma 754.

GSAM 441Angka Inganan na Ringkot nungga Dipaojak

GSAM 441.7Sian angka hata na jempek taringot tu angka ulaon pamaritaan nami on, tarbahen hita mandok, songon na nidok ni Sekretaris Ulaon Pamaritaan di Angka Luat Sileban di taon 1896:

GSAM 441.7“Ala nungga diingani barita angka inganan na ringkot on di jonok tu saluhut luat di portibi, tarbahen Debata, marhite huasoNa na so hasuhatan, mangulahon ulaon na bolon jala margogo di bagasan tingki na tung jempek. Pajempekonna do ulaonNa di bagasan hatigoran.”

Notes

  1. Rom 15:21. ↩

Note

Back