Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
05 / 31
05 / 31

Bindu 2 — Sangkap Haluaon na Dipapatar

John Norton Loughborough

GSAM 38.1“MANGHIRIMON na paimaimahon mambahen marsahit roha: alai dung ro pangidoan i, gabe hau hangoluan do.”1 “Songon on do hata ni Jahowa sipargogo: Sada hali nai, saotik nai ma, jala ahu mangguncang angka langit dohot tano, laut dohot tano na mahiang; jala ahu mangguncang saluhut bangso, jala na dihalungunhon saluhut bangso ro ma; jala ahu manggohi bagas on marhite hasangapon, ninna Jahowa sipargogo.”2

GSAM 38.2Sian tingki Adam dipabali sian porlak Eden dohot sian hau hangoluan, angka hata na tinonahon tu Sibolis taringot tu pinompar ni boruboru—“Ropuhanna ma ulum”—mangalehon pangaropan di hamonangan parpudi maradophon sibolis, di hasiapon ni angka tahina na mangotootoi, jala di na naeng dipauli muse tu hau hangoluan. Na dihalungunhon i—Pinompar na pinarbaga—gabe “na dihalungunhon saluhut bangso.”

GSAM 38.3Di bagasan poda na sian Hagai i tarida ia haroro ni Na dihalungunhon i marsangkut dohot tingki uju Jahowa mangguncang langit dohot tano. Paulus, uju manurathon tu angka halak Ibrani, mambahen torang ia guncangan i di ari na naeng ro, mandok, “Sada hali nai ahu mangguncang, ndada holan tano, alai langit pe. Jala hata on, Sada hali nai, patuduhon pamunsaton ni angka na tarhutur, songon angka na tinompa, asa tongtong tading angka na so tarhutur. Dibahen i, ala manjalo hita harajaon na so tarhutur, sai tajalo ma asi ni roha, asa tarbahen hita manghalado Debata hombar tu lomo ni rohaNa marhite haserepon dohot habiaran na badia.”3 Hata on taringot tu guncangan na sada i, na sai ro dope, songon na marsangkut tu pajongjongon parpudi ni harajaon ni Debata di bagasan Kristus, Pinompar na pinarbaga, “na dihalungunhon saluhut bangso.”

GSAM 39.1Pamulihan na siponoon marhite Kristus tarida dohot torang di angka ari parpudi on tu saluhut na mangungkap Bibel di adopan nasida. Ndang songon i di angka na robi. Ro hata ni Jahowa tu nasida, “patik tu patik, patik tu patik; garis tu garis, garis tu garis; saotik dison, saotik disi.”4 Dibahen i, uju dipapatar tu nasida sangkap haluaon, songon dalan ni angka na bonar, “songon sinondang na marsinondang, na lam marsinondang sahat tu ari na sempurna.”5 Dibahen i gabe ulaon na mansai menarik do mangihuthon dohot jempek songon dia sangkap i lam dipapatar tu bangsoNa na robi.

GSAM 39Paimaimahon Ndang Dipapatar di Parjolo

GSAM 39.2Ndang pintor ditundahon Jahowa pangaropan nasida, mambahen marsahit roha nasida, marhite papatarhon ia maratus taon dope andorang nasida manjangkon hasampurnaan pangaropan nasida di Pinompar na pinarbaga. Sian angka na tarsurat, tarhata hita ia nasida dipaloas marpikkir ia anak na parjolo tubu i do Pinompar i; jala ndang leleng nai Eden dipauli muse, asa dapot nasida muse mangalului hau hangoluan. Uju tubu Kain, manjou ma si Hawa, “Nunga dapot ahu baoa sian Jahowa.”6 Didok pigapiga parsiajar ni hata Heber ia molo diterjemahon sintong jala singkop, hata i: “Nunga dapot ahu baoa, Jahowa.” Lapatanna, on ma Pinompar na mangulahon ulaon na maraja on, mambuntal Sibolis. Ndang adong tarsurat hata na songon i sian si Hawa uju tubu Habel. Boi do ibana, jala sintongna naeng, manganggap ia anak na parjolo i do na manggonihon bagabaga i. Tung madabu situtu do pangaropanna, pola mate, uju tarida parange ni Kain, jala diida ibana dalan hajahatanna na ujungna mambahen ibana mambunu anggina. Andorang Habel dibunu, naeng nunga manjalo nasida pigapiga sinondang dohot parbinotoan taringot tu pangorbanan na naeng siponoon di nasida; ai Habel, songon na pinodahon Debata, mamboan birubiru gabe pelean, alai Kain, naung dipodahi songon anggina, mamboan pelean sian parbue ni tano, jala dohot tondi ni muruk dohot hasirion. Pelean ni Habel ummuli sian pelean ni Kain, ala marhite haporseaon do, jala taringot tu ibana manurathon Paulus, “Nang pe nunga mate, tong dope mangkatahon.”7

GSAM 40Seth Do Pinompar i?

GSAM 40.1Dung mate Habel, tubu ma Seth, jala dipahehe muse pangaropan; ai ninna si Hawa, “Nunga dilehon Debata tu ahu pinompar na asing manggantihon Habel, na pinunu ni Kain.”8 Dung i Seth dohot ma tu garis pinompar ni Adam. (Ida 1 Musa 5:3.) Kain, na tutu anak parjolo, ndang dihatahon di daftar pinompar. Ra dihirim roha ni si Hawa do ia Seth ma saonari Pinompar na pinarbaga i. Sian tarsurat i tarida ia dung tubu Seth, angka jolma mulai manjou diri nasida marhite goar ni Jahowa. (Ida pinggir ni 1 Musa 4:26.) Mungkin dibahen nasida i ala manganggap ia Seth do na gabe raja parpudi, Jahowa, jala na manggulingkon harajaon na dirampas Sibolis.

GSAM 40Pangaropan na Marojahan di Noah

GSAM 40.2Di bagasan catatan na jempek taringot tu angka na masa sian tingki Adam sahat tu haroroon ni Noah, na adong holan garis pinompar ni jolma. Uju tubu Noah (“na sintong,” di pinggir), dipahehe muse pangaropan, jala didok bangso i, “On do na mangalehon las ni roha tu hita di bagasan ulaonta dohot parsarihon ni tangan ta, ala tano naung nisumpahi ni Jahowa.”9 Ndang mangkatahon hata ni Debata songon dia do nasida mangaropan pangapulion; alai adong pangaropan ia torutoru tu tano i naeng dipaneanghon di sada dalan. Parbinotoan taringot hajahaton na adong di tingki ni Noah, uju jolma manggohi portibi marhite dosa dohot pangarupaon sahat tu disiaphon pinompar ni jolma sian tano marhite aek na sumar, jala holan Noah dohot keluargana malua; dohot parbinotoan ia ibana leleng ni sada ratus dua pulu taon naeng paingothon portibi taringot tu hamagoan na ro, saluhutna i ditabunihon sian nasida.

GSAM 41Dipajongjong Babel

GSAM 41.1Dung aek na bolon, dipodahi bangso i marhite Noah asa manggohi tano; alai uju mulai martamba nasida, ditulak nasida sangkap ni Jahowa mangarajai nasida. Dipajongjong Nimrod harajaon Babel (na diudian digoari Babilon, harajaon na parjolo di portibi on).10 Ndang leleng dungi, mulai ma bangso i pajongjonghon menara Babel, asa mambahen goar di diri nasida jala asa unang dipaburak nasida, maralo dohot na pinodahon ni Jahowa marhite Noah. Singkat ni na sabar paimaimahon Jahowa patulushon sangkapNa, dipature nasida sandiri ulaon i; dung i digaor Debata hata nasida, jala dipaserak nasida.

GSAM 41Abraham Gabe Panean di Portibi

GSAM 41.2Uju diturut catatan na jempek i sahat tu pinompar na sampulu sian Noah, ro ma joujou tu Abraham, na tinonahon ni Jahowa, “Saluhut tano na niidam, lehononku do tu ho dohot tu pinomparmu salelenglelengna. Jala bahenonku ma pinomparmu songon orbuk ni tano; asa molo adong na tarpatongon orbuk ni tano, tarpatongon do muse pinomparmu. Bangkit ma ho, liati tano on mangihuthon panjangna dohot bolakna, ai lehononku do i tu ho.”11 Nang pe Jahowa mambahen bagabaga tu Abraham ia ibana na marhagogohon tano i, dipapatar ibana do tu Abraham ia naeng mate do ibana. Didok Paulus ia Abraham ruar tu “inganan na naeng dijalo ibana di pudi gabe pusaka.”12 Sada hal on taringot tu hagogonion ni bagabaga i, tutu dipapatar tu Abraham di pangungkapon sian Debata, ai “dipaimaima ibana sada huta na marojahan, na pandiri dohot panjadina Debata.”13 Di bagasan Roma 4:13 didok ia bagabaga i do “ia ibana gabe panean di portibi on;” ndada di bagasanna saonari, alai sogot manang di pudi, dung mangolu muse ibana.

GSAM 42.1Sian pamingkirion ni jolma, Abraham ndang marnida songon dia pinompar na pinarbaga i gabe pinomparna sandiri. Dibahen i pinangido ibana asa Eliezer, pangoloi jabu, gabe pinompar i. Alai didok Jahowa, Ndang songon i; alai ibana ma “na ruar sian bagasan butuhaonmu sandiri.” Saonari dipapatar Jahowa tu ibana ia ulaon parpudi ni pinomparna ndang pintor masa. Didok ibana tu Abraham, “Pinomparmu gabe halak asing di tano na so di nasida, jala mangoloi nasida; jala nasida mangarupa nasida opat ratus taon.... Alai topotonmu do angka ompum di bagasan dame; tanomon do ho dung sarimatua.”14

GSAM 42.2Istri ni Abraham mangusung sada sangkap na so marroha asa dipatopat hagogonion ni bagabaga i; alai dung tubu Ishak, anak na tutu sian Abraham dohot Sarah, istrina na sah, ninna Jahowa taringot tu Ismael dohot Hagar, inana, “Pabali ma hatoban on dohot anakna.”

GSAM 42.3Di bagasan pangunjunan haporseaon ni Abraham uju mamboan Ishak tu langgatan, na marsiajar ibana taringot tu haheheon ni angka na mate. Didok taringot tu ibana, “Manganggap ia Debata gogo do pahehehon ibana [Ishak], nang sian tongatonga ni angka na mate; sian i do ibana manjalo ibana muse songon umpama.”15

GSAM 42Pinompar na Tutu

GSAM 42.4Di sada tingki dipodahi Abraham ia Pinompar na tutu, marhite ibana saluhut bangso gabe dapot pasu, nang pe sian pinomparna di bagasan daging, tutu Kristus ni Debata do; ai ndang didok Jahowa tu ibana, “Angka pinompar, songon sian na godang; alai songon sian sada, jala tu Pinomparmu, i ma Kristus.”16 Didok apostel Paulus taringot tu on, “Alai Surat i, naung marnida hian ia Debata mamintori angka sipelebegu marhite haporseaon, manjamitahon hian barita na uli tu Abraham, mandok, Di bagasan ho do dapotan pasupasu saluhut bangso.”17 Bagabaga tu Abraham dipaimbaru muse tu Ishak dohot pinomparna,18 jala muse tu Jakob.

GSAM 42.5Ala adong dua bolas anak ni Jakob, sintong do na ro sungkunsungkun on: marhite ise do garis ni Pinompar na tutu diturut? Di bagasan panindangion na pinodahon Debata marhite Jakob taringot tu angka anakna, diputus ma i: “Ndang olo marpindah tungkot harajaon sian Juda, manang na mangalehon patik sian tongatonga ni patna, sahat tu ro Shiloh; jala tu ibana do marpungu bangso.”19 Di hagogonion ni on, denggan do dicatat dison ia halak Israel, nang pe dikuasai angka bangso, dipaloas do adong Sanhedrin nasida. Dibahen i Juda—suku ni halak Jahudi na digoari sian Juda—adong do suarana di pamarentaon nasida sahat tu Shiloh (Kristus) tutu ro.

GSAM 43Tingki na Dihomuhon

GSAM 43.1Adong do parbinotoan pigapiga di angka ompung taringot tu pamulihan dohot Pinompar na pinarbaga; alai tingki manang na sadia leleng andorang harorona, tong dope ditabunihon sian nasida. Uju pinompar ni Jakob martamba di Misir, jala si Asur—Firaun (Yesaya 52:4)—na “ndang mananda Josep,”20 mangarupa nasida, ro muse pamingkirion nasida tu opat ratus (sintongna opat ratus tolu pulu) taon na nidok tu Abraham, songon tingki ni parungkilon dohot paisolaton nasida gabe halak dagang, marpangaropan ia haluaon sian i mamboan nasida tu pusaka na pinarbaga i.

GSAM 43.2Uju tubu si Musa, niida natorasna ia “anak na denggan do ibana.”21 Naung dilehon do sinondang tu nasida ia ibana gabe pangpalua ni Israel, di toru ni Debata, sian parhatobanon nasida na paet. Tutu do parbinotoan on dilehon tu Musa; ai uju umur opat pulu taon, diputus ibana singkop naeng rap dohot halak Israel na dirupa, jala mangolu di bagasan parungkilon rap dohot nasida, asa unang digoari anak ni boru Firaun dohot panean di habangsa Misir,22 jala uju mulai mangondolhon perkara ni bangsona, jala mambunu halak Misir di pangondolion nasida, mansai longang ibana ala nasida ndang mangantusi ulaonna; “ai dirimpu rohana na antusan ni angka donganna ma na naeng paluahon ni Debata nasida marhite tanganna.”23

GSAM 44.1Uju tingki ni Jahowa ro tu halak Israel asa ruar sian Misir, ruar ma nasida, jala masa tepat di ari naung tinontu. 2 Musa 12:40, 41. Ndang tarbahen nasida manganggap Musa gabe raja parpudi nasida dohot Pinompar na pinarbaga, ala sian suku Lewi do ibana, jala ndang nunga dihatahon Jakob di panurirangonna ia Juda do na gabe raja nasida sahat tu ro Shiloh?

GSAM 44“Idaonku Do Ibana, Alai Ndang Saonari.”

GSAM 44.2Uju halak Israel di dalan tu Kanaan, dipanggil Balak, raja Moab (pinompar ni Lot), si Bileam asa mangutuk Israel. Dipaimbar Jahowa ma burana i gabe pasupasu, jala marhite i nasida manjalo sinondang na ditambahon, na padaohon pamingkirion ia haluaon parpudi sian rampasan ni Sibolis pintor masa uju nasida masuk Kanaan. Songon on do catatan Bibel: Bileam, di bagasan pangungkapon sian Debata, mandok, “Idaonku do ibana, alai ndang saonari; tataponku do ibana, alai ndang jonok; adong do na ro, sada Bintang sian Jakob, jala sada Tungkot harajaon hehe sian Israel, jala mangantuk angka suhi ni Moab, jala mangaripashon saluhut anak ni Seth.”24

GSAM 44.3Pinompar na godang on na tubu sian Abraham dibaritahon Paulus songon on: “Dibahen i sian sada do tubu, jala ibana songon naung mate, gabe godang songon angka bintang di langit, dohot songon pasir di topi ni laut na so tarpatong. Saluhut nasida mate di bagasan haporseaon, ndang manjalo bagabaga i, alai marnida nasida sian na dao, jala porsea di nasida, manjangkon nasida, jala manghatahon ia nasida halak asing dohot pargirar di atas tano.”25

GSAM 44.4Ndang porlu roha ni Israel gabe leleng manundal manang marsak ala panurirangon ni Bileam mandok ia hasampurnaan ni pangaropan nasida “ndang saonari,” jala “ndang jonok.” Ai ndang leleng andorang panurirangon on, Jahowa nungga marjanji marhite ngoluNa sandiri ia keadaan na marmulia i ro do di ujungna: marhite Musa didok ibana, “Alai sintong, songon na mangolu ahu, saluhut tano naeng digohi hasangapon ni Jahowa.”26 Di tingki ni panurirang Habakuk, 863 taon dungkon i, dipatahon muse hasintongan na sarupa, alai dibaritahon songon na so masa dope: “ai tano i naeng digohi parbinotoan taringot tu hasangapon ni Jahowa, songon aek manggohi laut.”27

GSAM 45Pelayanan di Inganan na Badia Gabe Tanda ni Na Tutu

GSAM 45.1Uju Jahowa mamboan Israel ruar sian Misir, dipaboa ibana di adopan saluhut parsaroan patik moralNa, jala dilehon tu nasida salinan ni patik i di batu, digorsang marhite jarina sandiri, asa sai dipatuduhon nasida tu Sipalua na naeng mangorbankon diriNa bahen nasida; jala asa marhite mudarNa na arga dosa nasida ias, dipajongjong ibana inganan na badia di halongonan. Tenda on, manang inganan na badia, di saluhut pangaturanna, dipodahi Musa asa dibahen sintong songon gombaran na pinatuduhon ni Jahowa tu ibana di dolok.28 Pelayanan di inganan na badia on gabe bayang-bayang sian pelayanan na tutu ni Kristus di inganan na badia di surgo.29 Uju sangkap ni Debata di bagasan angka pelean dohot pangorbanan di inganan na badia i naeng mangaramoti di adopan ni jolma bayang-bayang “angka na denggan na naeng ro,”30 ulaon ni Sibolis i ma manogu bangso asa marnida pelean i sandiri, ndang Kristus dohot pelayananNa na tutu; holan gombaran ni pelayananNa i do pelean i. Dibahen i, diusahahon ibana asa marpangarap nasida tu angka ulaon nasida sandiri bahen haluaon.

GSAM 45.2Sangkap ni Jahowa do gabe raja ni bangsona—halak Israel—marporang bahen nasida dohot manundukkon angka bangso. Adong do dalanna mangarajai, songon na patuduhon ni hata on: “Uju nunga dihancurhon ibana pitu bangso di tano Kanaan, dibagi ibana tano nasida marhite undian. Dung i dilehon ibana tu nasida angka hakim kira-kira opat ratus lima pulu taon, sahat tu Samuel panurirang.”31

GSAM 45Israel Mangido Raja

GSAM 45.3Tarida do ia halak Israel ndang suka cara ni Jahowa mangarajai nasida. Alai sangkap dohot lomo ni rohaNa do nasida gabe bangso na sumurung, marsirang sian saluhut na humaliang nasida. Molo mangihuthon nasida patikNa dohot sintong, naeng didok angka bangso taringot tu nasida, “Tutu bangso na bolon on bangso na marbisuk dohot marroha. Ai bangso dia do na bolon songon on, na maradong Debata jonok tu nasida songon Jahowa Debatanta di saluhut na jouononta tu Ibana?”32

GSAM 46.1Ala ndang las roha nasida, pinangido nasida tu Samuel asa mambahen sada raja mangarajai nasida, jala didok Jahowa tu Samuel, “Nasida nungga manadingkon Ahu, asa unang Ahu mangarajai nasida.”33 Muse didok nasida tu Samuel, dohot hata na ummangongot, “Saonari bahen ma sada raja tu hami, asa manghakimi hami songon saluhut bangso.”34 Dipapatar Samuel dohot teliti angka parungkilon na naeng ro tu nasida molo adong raja, alai “nang pe songon i, ndang olo bangso i mangoloi soara ni Samuel; alai didok nasida, Ndang, alai sai adong raja ma di hami; asa songon saluhut bangso hami, jala raja nami manghakimi hami, jala ruar di adopan nami, jala marporang bahen parporangan nami.”35

GSAM 46.2Dibahen i adong raja mangarajai nasida kira-kira lima ratus taon, parjolo sada harajaon di toru ni Saul, Daud, dohot Salomo; dung i dibagi gabe dua harajaon, Israel dohot Juda. Saotik do raja nasida na denggan jala sintong, alai godang do na jahat, manogu bangso tu panombaon ni ganaganaan dohot angka hajahaton na balga. Dibahen i bangso i ndada holan sarupa dohot angka bangso humaliang nasida ala adong raja, alai sarupa dohot nasida di hajahaton, di manadingkon Debata ni angka ompung nasida, jala di panombaon ni ganaganaan dohot angka pasukan ni langit.

GSAM 46.3Taringot tu harajaon ni raja on, didok Jahowa marhite pamangan ni panurirang Hosea, “Ale Israel, nunga ho mangago dirim; alai di Ahu do pangurupionmu. Ahu do rajam; adong dope na asing na maluaon ho di saluhut hutam? Jala angka hakimmu, na nidokmu, Lehon ma tu ahu sada raja dohot angka pamingpin? Nunga Hulehon tu ho sada raja di bagasan murukhu, jala nunga Hubuat ibana di bagasan rimashu.”36

GSAM 47Harajaon na Dibalihon

GSAM 47.1Pamarentaon ni raja on tongtong dope sahat tu tingki na disurbu halak Kasdim Jerusalem, diboan nasida angka parabot ni inganan na badia, jala diboan nasida halak Juda gabe naposo tu Babel, inganan nasida saluhutna pitupulu taon, songon naung dipaboa tu nasida. Uju marujung pamarentaon ni raja i, ninna Tuhan marhite panurirang Hesekiel tu Zedekia, raja nasida na parpudi, Ho, raja Israel na jungkat jala na ramun, ari panguhumanmu nunga ro, uju dosa gabe marujung, songon on do hata ni Tuhan Debata: Buang ma mahkota, jala tanggali ma tajuk; ndang songon on be; patimbo ma na hinurangan [pangaraja Babel], jala patunduk ma na patimbo [pangaraja sian marga Juda na mangangkat dirina sandiri]. Balikkon, balikkon, balikkon ma i; jala ndang adong be i, sahat ro ibana na ampuna hakna; jala lehononku do i tu ibana.37

GSAM 47.2Raja na marhak on, Pinompar na tutu, i ma Kristus. Taringot tu ibana nunga manurirang panurirang Mika, Ho, o turruk ni birubiru, partanobatoan ni boru Sion, tu ho do ro i, ro ma harajaon na parjolo [harajaon di atas tano, dipaulihon di bagasan Kristus]; harajaon i ro ma tu boru Jerusalem.38

GSAM 47.3Uju Israel agoan tongkat harajaon, dipasahat ma i tu tangan ni raja Babel. Uju nasida marsilih ganti di pangarajaon Media-Persia, Yunani, dohot Roma, dibali harajaon i tolu hali. Di tingki pamarentaon Kaisar Augustus, raja ni Roma, tubu ma Kristus, ahli waris na marhak tu habangsa ni Daud—Pinompar na tutu sian parompuan, sian Abraham, dohot sian Daud—jala tubu do ibana songon naung dipaboa jolo.

GSAM 47.4Asa ditanda bangso i ia Raja na marhak, Pinompar na tutu, lobi sian jolma biasa na mate jala harajaonna so piga ari, dipangido Tuhan ma panurat ende asa manurat, Hu jadihon ma ibana anakku si parjolo, lobi tumimbo sian angka raja di tano on. Asi ni rohangku tongtong do tu ibana salelenglelengna, jala parpadananhu tongtong do martontu tu ibana. Pinomparna pe hupatutoru asa tongtong adong salelenglelengna, jala habangsana songon angka ari di banua ginjang. Pinomparna tongtong do salelenglelengna, jala habangsana songon mata ni ari di jolongku. Tongtong do dipatontu songon bulan, jala songon sitindangi na setia di banua ginjang.39

GSAM 48.1Di bagasan panurirangan ni Yesaya, diboto hita muse taringot tu Raja on: Di hita do tubu sada dakdanak, dilehon tu hita sada Anak; jala pamarentaon adong di pundakna; goarna ma Halongangan, Sipartahi, Debata na Gogo, Ama na Salelenglelengna, Raja ni Dame. Ndang adong ujungna tu hamajuon ni pamarentaon dohot dame na di habangsa ni Daud dohot di harajaonna, asa dipatontu jala dipatogu i marhite panguhuman dohot hatigoran sian saonari sahat salelenglelengna. Pangigor ni Tuhan Zebaot do mangulahon i.40

GSAM 48Pamindahon ni Henok dohot Elia tu Banua Ginjang

GSAM 48.2Adong do dicatat angka jolma di tingki na robi na dipindahon tu banua ginjang ndang mangarasai hamatean. Taringot tu Henok, napitu sian Adam, ninna: mardalan dohot Debata; jala ndang adong be ibana; ai Debata do mangalap ibana.41 Marhite haporseaon dipindahon Henok asa unang mangida hamatean; jala ndang jumpang be ibana, ai dipindahon Debata do ibana; ai andorang panindahanna, adong do saksi on tu ibana, naung dihalomohon Debata do ibana.42

GSAM 48.3Dung i, uju Elia dohot Elisa mardalan rap, jadi ma, uju nasida tongtong mardalan jala manghatai, ida nasida ma, ro sada kereta na sian api, dohot angka kuda api, jala marsiranghon nasida duansa; jala Elia manaek tu banua ginjang marhite angin puyuh. Jala ida Elisa ma i, jala joujou ma ibana, Amahu, amahu, kereta ni Israel dohot angka parhodana. Jala ndang dijumpang be ibana.43

GSAM 48.4Nunga manurirang Henok taringot tu haroro ni Kristus gabe panguhum ni saluhut tano, marhite hata on: Ida ma, ro Tuhan marhite sapulu ribu angka na badia, laho manguhumi saluhutna, jala manguhumi saluhut angka na so daulat di tongatonga nasida maradophon angka pambahenan nasida na so daulat naung diulahon nasida, dohot angka hata na koras naung dihatahon angka pardosa na so daulat maradophon ibana.44

GSAM 49Ayub Mangajari Taringot tu Haroro ni Tuhan

GSAM 49.1Ayub, na diduga mangolu di tingki ni si Musa, adong do pangantusionna taringot tu haroro ni Kristus dohot haheheon; ai ninna ibana, Aha ma, dituliskon ma hatahatahu saonari! Aha ma, dicetak ma i di bagasan buku! Dipahat ma i marhite pena besi dohot timah di batu salelenglelengna! Ai diboto ahu do, mangolu do Panobusku, jala jongjong do Ibana di ari na parpudi di atas tano; jala molo dung dihabisi ulat angka dagingku dungkon kulitku, tung di bagasan dagingku dope do mangida ahu Debata; Ibana do na huida bahen di ahu sandiri, jala matahu do na mangida, ndang na asing.45

GSAM 49Habangsa ni Daud, Habangsa ni Tuhan

GSAM 49.2Didok habangsa ni Daud do habangsa ni Tuhan. Hundul Salomo di habangsa ni Tuhan gabe raja manggantihon Daud amana.46 Nunga marsumpa Tuhan tu ibana [Daud], sian parbue ni gontingna, hombar tu daging, na patubuhon Kristus asa hundul di habangsana; diida ibana i jolo, jala didok ibana taringot tu haheheon ni Kristus, ndang ditadingkon tondina di banua toru, jala ndang mabubuk dagingna.47 Jala muse didok taringot tu pamarentaon ni Kristus di ari na ro, Hundul ma ibana di habangsa ni Daud. (Ida Yesaya 9:7.) Muse, Marsangkap angka raja di tano on, jala angka pangaraja manghataihon sada hata maradophon Tuhan dohot maradophon na diurapiNa.... Alai nunga hupajongjong RajaKu di atas dolokKu na badia di Sion. Hatahononku ma patik i: Didok Tuhan do tu ahu, Ho do AnakKu; di ari on do hutubuhon ho.48 Muse, Didok Tuhan tu Tuhanku, Hundul ma ho di siamunKu, paima hupajongjong angka musuhmu gabe habungkulan ni patmu.

GSAM 49Halak Jahudi Bobos Rohana

GSAM 49.3Nunga pusing roha ni halak Jahudi marhite angka ayat on. Adong do sungkun-sungkun na so tarboto nasida alusna: molo didok Daud Ibana Tuhan, songon dia ma ibana gabe anakna? Songon dia ma ibana tubu sian pinompar ni Daud, alai gabe Immanuel—Debata rap dohot hita? Alai nunga didok panurirang nasida sandiri, Yesaya, Gabegabean ma sada namarbaju, jala tubuan anak, jala goaranna Immanuel.49

GSAM 50.1Nunga diboto Kristus sungkun-sungkun na pasippon angka Parise na mangalo, ai ninna ma tu nasida, Aha do rohamuna taringot tu Kristus? Anak ni ise do Ibana? Didok nasida ma tu Ibana, Anak ni Daud. Didok Ibana ma tu nasida, Molo songon i, songon dia ma Daud di bagasan tondi manjou Ibana Tuhan, mandok, Didok Tuhan tu Tuhanku, Hundul ma ho di siamunKu, paima hupajongjong angka musuhmu gabe habungkulan ni patmu? Molo didok Daud Ibana Tuhan, songon dia ma ibana gabe anakna?50

GSAM 50.2Taringot tu i do muse dipaboa di Psalmen 45:6, 7: “Habangsam, O Debata, salelenglelengna; tongkat harajaonmu tongkat hatigoran. Holong do roham tu hatigoran, jala magigi do ho mida hajungkaton; ai dibahen i, Debatam, Debata, nunga mangurapi ho marhite miak las ni roha di atas angka donganmu.”51 Molo adong angka hata ni Bibel on di jolong nasida, ingkon tumimbo do pangantusion ni halak Jahudi taringot tu parange ni Raja dohot Pamulih na ro. Ndang boi asing sian i.

GSAM 50Pinompar Sian Debata

GSAM 50.3Dilehon do poda na godang taringot tu Kristus dohot hatubuhanna, ai marhite panurirang Mika, dipatuduhon Tuhan do asalNa na sian Debata, jala dohot sada huta na metmet ingananNa tubu: Alai ho, Betlehem Efrata, tung metmet do ho di tongatonga ni ribuan Juda, alai sian ho do haruar tu Ahu na gabe pangaraja di Israel; sian na robi do haruarNa, sian angka ari salelenglelengna (di pinggir, Heber, sian “angka ari ni hasalelenglelengna”).52

GSAM 50Hadir ni Debata Dipatuduhon di Shekinah dohot Ombun

GSAM 50.4Dungi, di bagasan sejarah ni halak Israel, uju Salomo dung salpuhon pajongjonghon inganan na badia, na didok ibana ingkon “marmulia situtu,” shekinah ni hasangapon ni Debata mangulahon ingananna di tongatonga ni kerubim di atas langkop pardengganan. Didok catatan i, uju dipabadiahon bagas ni Tuhan i, uju angka malim ruar sian inganan na badia, digohi ombun ma bagas ni Tuhan, jala ndang tarbahen angka malim jongjong mangula ala ni ombun i; ai nunga digohi hasangapon ni Tuhan bagas ni Tuhan.53 Hadir ni Tuhan di inganan na badia on dipatuduhon tu angka mata ni bangso marhite ombun hasangapon. Dijawab Tuhan ma tangiang ni Salomo di tingki on, jala ninna tu ibana, Nunga huibege tangiangmu, jala nunga hupillit inganan on gabe bagas pelean bahen di ahu.54

GSAM 51.1Mardosa ma bangso i, masuk ma nasida tu panombaon ni ganaganaan, jala ala ni i maruroh kota dohot inganan na badia nasida saleleng pitupulu taon. Dungkon parhatobanon, dipauli muse inganan na badia i di bagasan tangan ni Serubabel. Tung hurang sangap dibandinghon tu na dipajongjong Salomo, alai didok Tuhan taringot tu i marhite panurirangNa, Hasangapon ni bagas on na parpudi lobi do sian na parjolo.55 Dipajadi Herodes ma bagas on gabe marmulia, jala di bagasan alaman-alamanna mangajari do Sipalua. Di bagas na parjolo adong ombun hasangapon na manggombarhon Tuhan, alai tu bagas na paduahon ro ma Sipalua sandiri, Sipanjadi saluhutna.

GSAM 51Pamarentaon na Marmulia sian Tunggul ni Isai

GSAM 51.2Tu angka na paimaimahon di tingki ni Yesaya, angka gombaran marhite panurirangonna taringot tu angka na marmulia na marhite haluaon na parpudi gabe hagogoon dohot pangurupion. Dipatuduhon muse panurirangan on marhite torang sian garis pinomparan ni Sipalua na dipaimaima, songon on: Jala ruar ma sada tungkot sian tunggul ni Isai, jala tubu ma sada ranting sian uratna; jala Tondi ni Tuhan maradian di atasna, tondi ni habisuhon dohot pangantusion, tondi ni poda dohot hagogoon, tondi ni pangantusion dohot habiaran tu Tuhan; jala dipatorang ibana rohana di bagasan habiaran tu Tuhan; ndang manguhum ibana hombar tu na niida ni matana, jala ndang maminsang hombar tu na nibege ni pinggolna; alai marhite hatigoran manguhumi ibana angka na pogos, jala marhite hatigoran maminsang bahen di angka na serep marroha di tano; dilinsingi ibana tano marhite tungkot ni pamanganna, jala marhite hosa ni bibirna dipusa ibana angka na jungkat.56

GSAM 52Haheheon Diajarhon ni Angka Panurirang

GSAM 52.1Diajari panurirang Yesaya do muse hata taringot tu haheheon ni angka na mate, marhite hata na mangalehon pangapulion: Di dolok on ma Tuhan Zebaot pajongjonghon pesta pelean na marlemak tu saluhut bangso, pesta anggur na pinabungkus, pelean na marlemak na gok sumsum, anggur na pinabungkus na dipaias. Jala di dolok on dipaor Tuhan bohi ni sarung na pinasampe di atas saluhut bangso, jala sarung na dibungkus tu saluhut bangso. Dihonop ma hamatean salelenglelengna; jala Tuhan Debata mangusap iluh sian saluhut bohi; jala dipaluaNa ma haleaon ni bangsoNa sian saluhut tano; ai nunga hatahon Tuhan i. Jala di ari i didok ma: Ida ma, on do Debata nami; nunga tapaimahon Ibana, jala Ibana do paluahon hita; on do Tuhan i, nunga tapaimahon Ibana, gabe las ma roha jala marlas ni roha ma hita di bagasan haluaonna.57

GSAM 52Harajaon di Tano na Dipaimbaru

GSAM 52.2Didok panurirang na sarupa ia ingkon tano na dipaimbaru inganan ni pamarentaon na parpudi: Ai ida ma, hutompa do langit na imbaru [langit di udara] dohot tano na imbaru; jala angka na parjolo ndang be diingot, jala ndang be ro tu pingkiran [di pinggir, Heber, “ro tu roha,” i ma ndang be dihalomohon]. Alai marsukacita ma hamu jala marlas ni roha salelenglelengna di angka na hutompa; ai ida ma, hutompa Jerusalem gabe las ni roha, jala bangsona gabe las ni roha. Jala marsukacita ma Ahu di Jerusalem, jala marlas ni roha di bangsoKu; jala ndang be tarbege disi soara tangis dohot soara angguk. Ndang adong be sian i [sian tingki ditompa tano na imbaru] dakdanak na umurna metmet [dakdanak na so leleng mangolu], manang na matua na so gok ari-arina [matua andorang tingkina]: ai mate ma dakdanak sada ratus taon [di tingki jolma mangolu sahat tu sia ratus taon, dakdanak dope ibana uju sada ratus taon]; alai angka pardosa na sada ratus taon [di angka taon na parpudi ni ngolu sada ratus taon] gabe hona bura. [Nasida na mate uju dipatupa tano na imbaru i ma nasida na marujung di “hamagoan ni angka jolma na so daulat.” 2 Petrus 3:7.] Jala pajongjonghon nasida ma angka bagas jala maringanan di bagasan; jala manuan nasida ma angka porlak anggur jala mangan sian parbue ni i. Ndang pajongjonghon nasida jala halak na asing maringanan; ndang manuan jala halak na asing mangan; ai songon angka ari ni hau [hau hangoluan, Septuaginta] songon i do angka ari ni bangsoKu, jala angka na hupillit leleng ma marsaulihon ulaon ni tangan nasida.58

GSAM 53.1Marnida tu ari na leleng, marnida Hesekiel tu haheheon ni angka na mate. Marhite ibana didok Tuhan, Ida ma, ale bangsoKu, hubukkai ma angka kuburanmuna, jala hu suru hamu ruar sian angka kuburanmuna, jala huboan hamu tu tano Israel.59

GSAM 53“DibuatNa do angka Hasusaan nami”

GSAM 53.2Tu Yesaya, panurirang ni Injil, dipatuduhon do dohot torang parungkilon, hasusaan, dohot hamatean ni Sipalua bahen di jolma. “Ise,” didok panurirang, “na porsea tu barita nami? Jala tu ise do dipatuduhon tangan ni Tuhan? Ai tubu ma Ibana di jolongNa songon tumbur na lambok, jala songon urat sian tano na mahiang; ndang adong rupa manang hasangapon di Ibana; jala uju taparnida Ibana, ndang adong ulini rupana na tahalomohon. Tinunggik do Ibana jala tinadingkon ni jolma; jolma na marhasusaan, na somal di parungkilon; jala songon na marsiranghon bohi nami sian Ibana; tinunggik do Ibana, jala ndang tapasangapi Ibana. Tutu, angka hasusaan nami do tinanggungNa, jala angka parungkilon nami do diporsanNa; alai diparateatehon hita do Ibana gabe hona parsahiton, hona panguhuman ni Debata, jala hona parungkilon. Alai hona luka do Ibana ala ni angka hajungkaton nami, hona remuk ala ni angka hajungkaton nami; panguhuman ni dame nami adong di atasNa; jala marhite angka lukaNa dipauli hita.”60

GSAM 53.3Masa do angka halongangan on di tingkiku? Tung sungkunon ni bangso dohot panurirang ma i. Alusna ma: Ndang saonari masa i; ndang dope sahat tingkina haroro ni Sipalua na bolon on; alai didok panurirang, Matamuna do mangida Raja di bagasan hasangaponna; jala idaonmuna do tano na dao situtu.61

GSAM 54Panurirangan ni Daniel Patoranghon Ari na Ro

GSAM 54.1Alai marhite panurirang Daniel do Tuhan mamulai mangajari bangsona taringot tu angka harajaon na marsilih ganti na naeng pajongjong jala marpamarenta sahat tu dipajongjong harajaonNa na salelenglelengna; jala dipatuduhon sada tingki na khusus, sian sada masa na so dope masa di tingki i, sahat tu haroro na tutu dohot dipotongna Messias. Dipatorang mimpi ni Nebukadnesar ia opat harajaon na naeng mangarajai tano on gabe lam moru hagogoon dohot hasangaponna hombar tu arga ni sere, perak, tombaga, dohot besi na lam moru; jala ujungna, tingki harajaon i marpira-pira jala marsirang, gabe songon besi na marsaor dohot tano liat. Dungi naeng ro harajaon banua ginjang na manggantihon angka harajaon i, na gabe songon ampap di alaman pardegean eme di musim panas, asa ndang jumpang be ingananna, uju harajaon ni Debata mangisi saluhut tano.

GSAM 54.2Dungi, di bagasan panonggangan bindu papituhon, di bagasan gombaran opat binatang na bolon, dipatuduhon muse dasar na sarupa, jala dipapatar angka parange na asing sian angka harajaon i. Di bindu on ditarsorhon dalan dohot ulaon ni hagogoon “tanduk na metmet” na naeng pajongjong dungkon harajaon na paopathon diparsirang gabe sampulu bagian, mangalahon manang patundukhon tolu sian i asa pajongjonghon dirina gabe pangaraja tondion di atas saluhutna. Hagogoon ni Paus on tongtong do di bagasan harajaon na marpira-pira jala na lemah, saleleng 1260 taon. Diboto ma angka masa na sahat tu tingki Kristus manjalo harajaon sian AmaNa, jala dilehon i tu angka na badia ni na Tumimbo; harajaon na ujungna marpamarenta di atas saluhut tano jala tongtong adong salelenglelengna.

GSAM 55Dua ribu tolu ratus Ari

GSAM 55.1Di bagasan bindu paualuhon ni Daniel, di bagasan panonggangan biri-biri jantan, hambing jantan, dohot tanduk na metmet na gabe bolon situtu, dipaboa muse panurirang sahat tu ujung ni tingki. Di ayat 13 dohot 14, dipangido rohana taringot tu sada tingki—2300 ari—na sahat tu panguhuman. Panjang situtu tingki on, jala songon i ma pangantusion ni panurirang; ai didok surusuruan tu ibana ia panonggangan i dope sahat tu angka ari na godang. Ndang dope dilehon tingki uju mulana, asa diujungkon ibana bindu i mandok, Longang do ahu mida panonggangan i; alai ndang adong na mangantusi i.

GSAM 55Pitu Pulu Minggu Sahat tu Messias

GSAM 55.2Di bindu sia didok surusuruan ro tu Daniel, mangalusi tangiangna, asa mangalehon bisuk dohot pangantusion tu ibana. Dipaboa ibana sada tingki pitu pulu minggu. Onom pulu sia sian angka minggu taon on [songon na dipaboa tu hita, i ma lapatan ni hata shevooim, na pinatarjamahon gabe “minggu”] sahat tu Messias. Ndang dope dilehon tingki uju mamungka, patik laho paulihon jala pajongjonghon Jerusalem. Sungkun-sungkun ma: Songon dia ma Daniel marnida di dia ujung ni onom pulu sia minggu i? Di bindu pasampuluduahon muse diparrohahon sungkun-sungkun taringot tu tingki, jala tu sungkunna, Aha do ujung ni angka na masa on? didok tu ibana asa mardalan di dalanna, ai angka hata i “tarsordak jala tarsahap sahat tu tingki ujung,” uju “angka na marbisuk mangantusi.”

GSAM 55.3Tontu do sungkun-sungkun taringot tu tingki on sada sian angka na dipaboa apostel Petrus uju mandok, Taringot tu haluaon on, nunga disungkun jala sinuati angka panurirang, angka na manurirangkon asi ni roha na naeng ro tu hamu: sinungkun nasida aha do manang songon dia tingki na pinatuduhon ni Tondi ni Kristus na adong di bagasan nasida, uju dipaboaNa jolo hasusaan ni Kristus dohot hasangapon na mangihut.62

GSAM 56Nasib ni Angka na So Daulat

GSAM 56.1Malaki, panurirang na parpudi sian Padan na Robi, mangalehon gombaran na mangkuling taringot tu hamatean na parpudi ni angka na jungkat: Ai ida ma, ro ari na marbara songon tungku; jala saluhut angka na sombong, tutu, dohot saluhut angka na mangulahon hajungkaton, gabe ampap ma; jala ari na ro i manutung nasida, ninna Tuhan Zebaot, asa ndang tading di nasida urat manang ranting. Alai tu hamu angka na mabiar tu goarhu, naeng binsar ma Mata ni ari hatigoran dohot pamalumon di habongna; jala ruar ma hamu, jala martambah ma hamu songon anak lembu sian kandang. Jala papinegehon hamu ma angka na jungkat; ai gabe abu ma nasida di toru ni patmuna di ari na huulahon on, ninna Tuhan Zebaot.63

GSAM 56.2Dibagasan saluhut angka fakta on na dicatat di Padan na Robi na adong di tangan ni halak Israel, na mambukka tu nasida godang parange sian sangkap haluaon, tung songon dia ma las ni roha ni angka parsiajar na rajin di hata i uju marnida jala mangantusi ia nunga lam jonok tingki haroro ni Pinompar na dipadimpos i. Uju angka godang, jala dohot angka na manjaha Bibel di bagasan sinagoga ganup ari Sabat, ndang mangantusi hata i (Ulaon ni Apostel 13:27), angka na marhaposan jala rajin, na marsitutu mangalului Bibel di toru ni panogunoguon ni Tondi, tontu do marsitangiang tu Debata, songon na diulahon apostel Johannes di tingki on, “Ro ma, Tuhan Jesus, jala ro ma hatop.”

Notes

  1. Amsal 13:12. ↩
  2. Hagai 2:6, 7. ↩
  3. Ibrani 12:26-28. ↩
  4. Yesaya 28:13. ↩
  5. Amsal 4:18. ↩
  6. 1 Musa 4:1. ↩
  7. Ibrani 11:4. ↩
  8. 1 Musa 4:25. ↩
  9. 1 Musa 5:29. ↩
  10. 1 Musa 9:1; 10:9, 10. ↩
  11. 1 Musa 13:15-17. ↩
  12. Ibrani 11:8. ↩
  13. Ibrani 11:10. ↩
  14. 1 Musa 15:13-15. ↩
  15. Ibrani 11:19. ↩
  16. Galatia 3:16. ↩
  17. Galatia 3:8. ↩
  18. 1 Musa 28:13, ↩
  19. 1 Musa 49:10. ↩
  20. 2 Musa 1:8; Ulaon ni Apostel 7:18, ↩
  21. Ibrani 11:23. ↩
  22. Ida Buku Purba ni Josephus taringot tu halak Jahudi, Buku 2, bindu 9, paragraf 7; Tondi ni Panurirangon, jilid 1, hlm. 165, 166. ↩
  23. Ulaon ni Apostel 7:25. ↩
  24. 4 Musa 24:17. ↩
  25. Ibrani 11:12, 13. ↩
  26. 4 Musa 14:21. ↩
  27. Habakuk 2:14. ↩
  28. 2 Musa 25:40; 26:30; 27:8; Ulaon ni Apostel 7:44. ↩
  29. Ibrani 8:3-5; 9:8-12. ↩
  30. Ibrani 10:1, ↩
  31. Ulaon ni Apostel 13:19, 20. ↩
  32. 5 Musa 4:6, 7. ↩
  33. 1 Samuel 8:7. ↩
  34. 1 Samuel 8:5. ↩
  35. 1 Samuel 8:19, 20. ↩
  36. Hosea 13:9-11. ↩
  37. Hesekiel 21:25-27. ↩
  38. Mika 4:8. ↩
  39. Psalmen 89:27-29, 36, 37. ↩
  40. Yesaya 9:6, 7. ↩
  41. 1 Musa 5:24. ↩
  42. Heber 11:5. ↩
  43. 2 Raja-raja 2:11, 12. ↩
  44. Yudas 14, 15. ↩
  45. Ayub 19:23-27. ↩
  46. 1 Kronika 29:23. ↩
  47. Ulaon ni Apostel 2:30, 31. ↩
  48. Psalmen 2:2, 6, 7. ↩
  49. Yesaya 7:14. ↩
  50. Mateus 22:42-45; Psalmen 110:1. ↩
  51. Heber 1:8, 9. ↩
  52. Mika 5:2. ↩
  53. 1 Raja-raja 8:10, 11. ↩
  54. 2 Kronika 7:12. ↩
  55. Hagai 2:9. ↩
  56. Yesaya 11:1-4. ↩
  57. Yesaya 25:6-9. ↩
  58. Yesaya 65:17-22. ↩
  59. Hesekiel 37:12. ↩
  60. Yesaya 53:1-5. ↩
  61. Yesaya 33:17. ↩
  62. 1 Petrus 1:10, 11. ↩
  63. Malaki 4:1-3. ↩

Note

Back