بەشی ٣ — هاتنی تۆوی بەڵێندراو
GSAM 57.1«کە کاتی تەواوی خۆی هات، خودا کوڕی خۆی نارد، ... لە سایەی شەریعەتی تەورات لەدایک بوو، بۆ ئەوەی ئەوانە بکڕێتەوە کە لە سایەی شەریعەتدان، تاکو وەک ڕۆڵە لەخۆگرتنەوە بەدەستبهێنین.»1
GSAM 57.2شکۆمەندی بۆ ئەو خودایەی کە توانای هەیە بتانچەسپێنێت بەگوێرەی مزگێنییەکەم و جاڕدانی عیسای مەسیح، بەگوێرەی ئاشکراکردنی ئەو نهێنییەی لە کاتە ئەزەلییەکانەوە بە شاراوەیی مابووەوە، بەڵام ئێستا لە ڕێگەی نووسراوی پێغەمبەرانەوە، بەگوێرەی ڕاسپاردەی خودای هەمیشەیی، ئاشکرا و زانراو بووە تاکو هەموو نەتەوەکان باوەڕ بە خودا بهێنن و گوێڕایەڵی بن، هەتاهەتایە شکۆمەندی بۆ تاقە خودای دانا، بەهۆی عیسای مەسیحەوە.2
GSAM 57.3«خودا بە ئاشکراکردن نهێنییەکەی بۆ دەرخستم، هەروەک پێشتر بە کورتی نووسیم. ... ئەو نهێنییەی بۆ هیچ کەسێک لە نەوەکانی پێشتر ئاشکرا نەکراوە، وەک ئێستا بە ڕۆحی پیرۆز بۆ نێردراوە پیرۆزەکانی و پێغەمبەران ئاشکرا کرا.... هەرچەندە من بچووکترینی هەموو گەلی پیرۆزی خودام، ئەم نیعمەتە درایە من: مژدەی دەوڵەمەندی بێ سنووری مەسیح بدەمە نەتەوەکان و پلانی ئەم نهێنییە بۆ هەمووان ڕوون بکەمەوە، ئەوەی لە دێرزەمانەوە بەهۆی خوداوە شاردراوەتەوە، ئەوەی هەموو شتێکی بەدیهێناوە.»3
GSAM 57.4وتراوە کە لە پەیمانی کۆندا مزگێنی شاراوەیە؛ لە پەیمانی نوێدا ئاشکرا کراوە. وەک لە وتەیەکی تردا هاتووە، «کاتێک جووەکان لە خودا دوورکەوتنەوە، تا ڕادەیەکی زۆر فێرکارییەکانی خزمەتگوزاریی ئایینییان لەبەرچاو ون کرد. ئەو خزمەتگوزارییە لەلایەن خودی مەسیحەوە دامەزرابوو. لە هەموو بەشێکدا هێمایەک بوو بۆ ئەو؛ و پڕ بوو لە زیندوویی و جوانیی ڕۆحی. بەڵام جووەکان ژیانی ڕۆحییان لە ڕێوڕەسمەکانیاندا لەدەستدا، و پابەندی شێوە مردووەکان بوون. ئەوان پشتیان بە قوربانی و فەرمانەکان خۆیان بەستبوو، لەبری ئەوەی پشت بەو کەسە ببەستن کە ئاماژەیان پێی دەکرد.
GSAM 58چاوەڕوانیی دەسەڵاتی دنیایانە
GSAM 58.1«لەکاتێکدا جوولەکەکان ئارەزووی هاتنی مەسیحیان دەکرد، هیچ تێگەیشتنێکیان لە ئەرکی ئەو نەبوو. ئەوان بەدوای ڕزگاربوون لە گوناهدا نەدەگەڕان، بەڵکو بەدوای ڕزگاربوون لە ڕۆمەکاندا دەگەڕان. چاوەڕێی ئەوەیان دەکرد مەسیح وەک فاتحێک بێت، تاکو هێزی ستەمکاران بشکێنێت و ئیسرائیل بەرز بکاتەوە بۆ سەروەریی جیهانی. بەم شێوەیە ڕێگەیان بۆ خۆیان خۆش کرد تاکو ڕزگارکەر ڕەت بکەنەوە.
GSAM 58.2«خەڵک، لە تاریکی و ستەمەکەیاندا، و فەرمانڕەوایان، کە تینووی دەسەڵات بوون، ئاواتەخوازی هاتنی کەسێک بوون کە دوژمنەکانیان تێکبشکێنێت و شانشینی بۆ ئیسرائیل بگەڕێنێتەوە. پێشبینییەکانیان خوێندبووەوە، بەڵام بەبێ تێڕوانینی ڕۆحی. بەم شێوەیە ئەو نووسراوە پیرۆزانەیان پشتگوێ خست کە ئاماژە بە سووکایەتیی یەکەم هاتنی مەسیح دەکەن، و ئەوانەیان بە هەڵە بەکارهێنا کە باس لە شکۆی گەڕانەوەی دووەمی دەکەن. لەخۆباییبوون دیدی کردبوو بە تەمومژاویی؛ پێشبینییەکانیان بەپێی ئارەزووە خۆپەرستانەکانیان لێکدەدایەوە.
GSAM 58.3«بۆ زیاتر لە هەزار ساڵ گەلی جوولەکە چاوەڕێی هاتنی ڕزگارکەر بوون. هیوا گەشترینەکانیان بەم ڕووداوە بەستبووەوە. لە گۆرانی و پێشبینییەکاندا، لە ڕێوڕەسمی پەرستگا و نوێژی ماڵاندا، ناویان پیرۆز کردبوو. وە لەگەڵ ئەوەشدا لە کاتی هاتنییدا نەیانناسی. خۆشەویستەکەی ئاسمان لای ئەوان “وەک ڕەگێک لە زەوییەکی وشکەوە” بوو؛ “نە شێوە و نە جوانیی هەبوو؛” و هیچ جوانییەکیان تێدا نەبینی کە ئارەزووی بکەن. “ئەو بۆ لای گەلەکەی هات بەڵام ئەوان پێشوازییان لێ نەکرد.”»4
GSAM 58نەوەی داود
GSAM 58.4کاتێک ئەو کاتە نزیک بووەوە کە دانیال پێشبینیی کردبوو، کاتێک «مەسیحی میر» — زەیت تێهەڵکراوەکە — دەبوو دەربکەوێت، گەلی جوولەکە دەیتوانی بەم شێوەیە بیر بکاتەوە، و بێگومان بە دڵنیاییەوە واشیان کرد: مەسیحی بەپێی جەستە دەبێت لە خێزان و نەوەی داود بێت، بۆیە لەدایکبوونی دەبێت لەو هێڵەدا بێت؛ و بەپێی ڕێنماییەکانی شەریعەتی جوولەکە و دابونەریتەکانیان، دەبێت لە تەمەنی سی ساڵیدا بۆ خزمەتی گشتی مسح بکرێت؛ و ئەگەر بڕیارە لەو تەمەنەدا وەک مسحکراو دەربکەوێت، ئەوا لەدایکبوونی دەبێت سی ساڵ پێش کۆتاییهاتنی شەست و نۆ هەفتە ساڵییەکە بێت، کە تا هاتنی مەسیح درێژ دەبنەوە.
GSAM 59پێشبینییەکانی شیمۆن و حەنا
GSAM 59.1لە دەوروبەری ئەم کاتەدا هەموو ئیسرائیل لە چاوەڕوانیدا بوون. خوێندکارە دڵسۆز و پابەندەکانی نووسراوە پیرۆزەکان چاوەڕێی لەدایکبوونی ئەو کەسە بوون کە دەبووە فەرمانڕەوای و حاکمەکەیان. بە شیمۆنی بەساڵاچوو و پارێزگارەوە لە ڕێگەی ڕۆحی پیرۆزەوە ئاشکرا کرابوو کە «نامرێت هەتا مەسیحی یەزدان نەبینێت.»5
GSAM 59.2کاتێک منداڵە ڕزگارکەرەکە هێنرایە ناو پەرستگاوە، شیمۆن زانی کە ئەم منداڵە ئەو کەسە بوو کە ئاماژەی پێکرابوو—مەسیحەکە. «شیمۆن عیسای لە باوەشی گرت و ستایشی خودای کرد: “ئەی یەزدانی باڵادەست، ئێستا بەگوێرەی قسەکەت بەندەی خۆت بە ئاشتی بەڕێبکە. ئەوا چاوم ڕزگاریی تۆی بینی، ئەوەی لەبەردەم هەموو گەلان ئامادەت کردووە، هەتا ببێتە ڕووناکی بۆ ئاشکراکردنی سروشی تۆ بۆ نەتەوەکان و ببێتە مایەی شکۆمەندی بۆ ئیسرائیلی گەلەکەت”....
GSAM 59.3«شیمۆن داوای بەرەکەتی بۆ کردن [یوسف و مریەم] و بە مریەمی دایکی گوت: “ئا ئەم منداڵە دەبێتە هۆی کەوتن و هەستانەوەی کەسانێکی زۆر لە ئیسرائیل، هەروەها دەبێتە نیشانەیەک دژایەتی دەکرێت، هەتا نیازی دڵی زۆر کەس ئاشکرابێت. تۆش شمشێرێک جەرگت دەبڕێت.”
GSAM 59.4«پێغەمبەرێکی ژن هەبوو بە ناوی ئانای کچی پەنوئێل لە هۆزی ئاشێر.... هەر لەو کاتەدا هات بۆ لای ئەوان و ستایشی خودای کرد، باسی منداڵەکەی بۆ هەموو ئەوانە کرد کە چاوەڕوانی ڕزگاریی ئۆرشەلیم بوون.»6
GSAM 59فریشتەکان سەردانی شوانەکان دەکەن
GSAM 59.5پێش ئەمە، هەواڵی خۆشی لەدایکبوونی ڕزگارکەر لەلایەن فریشتەکانەوە بە شوانەکانی سەر دەشتەکانی بیت لحەم ڕاگەیەندرابوو. فریشتەکان ئەم ئاوازە خۆشانەیان بۆ گوێی شوانەکان وتەوە:—
GSAM 60زانا پیاوەکان سەردانی بیت لحەم دەکەن
GSAM 60.2ئینجا پیاوە دانا و زیرەکەکانی ڕۆژهەڵات هاتن کە «هەڵهاتنی ئەستێرەکەیان» بینیبوو، وەک چۆن بڵعامی پێشبینی کردبوو. بە شوێنکەوتنی ڕێنماییەکەی، گەیشتنە ئۆرشەلیم، کە لەوێ پێویست بوو لێپرسینەوە بکەن دەربارەی پاشا تازە لەدایکبووەکە. کاتێک ئاگادار کرانەوە کە بیت لحەم شوێنی لەدایکبوونی ئەو زاتە خوازراوەیە، بەردەوام بوون لە گەشتەکەیان؛ و بە ڕێنمایی ئەو ئەستێرەیەی کە دووبارە دەرکەوتەوە، ڕێنماییان کران بۆ ئەو شوێنە سادەیەی کە ڕزگارکەر تێیدا پاڵکەوتبوو. لێرەدا پەرستیشی منداڵە پیرۆزەکەیان کرد، دیاریی زێڕ و بەخوور و موڕیان پێشکەش کرد، و پاشان گەشتە دوورودرێژەکەیان بۆ گەڕانەوە بۆ ماڵەوە دەست پێکرد.
GSAM 60ڕزگارکەر لە تەمەنی دوازدە ساڵیدا
GSAM 60.3لە منداڵییەوە تا تەمەنی دوازدە ساڵی، زانیارییەکی کەم لەبارەی مەسیحی ڕزگارکەرەوە تۆمار کراوە، جگە لە زیادبوونی لە دانایی و باڵادا، و گوێڕایەڵییە پڕ لە ڕێزییەکەی بۆ دایک و باوکی. بەڵام لە تەمەنی دوازدە ساڵیدا، کاتێک لەگەڵ یوسف و مریەمدا چووە ئۆرشەلیم بۆ بەشداریکردن لە جەژنی ساڵانەدا، لەوێدا کاهینەکان بەو زانیارییەی لە پرسیارەکانیدا و لە وەڵامەکانی بۆ کێشە ئاڵۆزەکانیان دەرکەوت، سەرسامی کردن. لە ئەم کاتەوە تا ئەو کاتەی دەستی بە کاری گشتیی خۆی کرد، پیشە سادەکەی دارتاشێتی بە شکۆمەندییەوە ئەنجام دەدا کاتێک لەگەڵ یوسف، هاوسەری مریەم، کاری دەکرد.
GSAM 60ئەرکی یەحیای لەئاوهەڵکێش
GSAM 60.4بۆ ماوەی شەش مانگ پێش خزمەتگوزارییە گشتییەکەی، ئەرکی مەسیح لەلایەن یەحیای لەئاوهەڵکێشەوە ڕاگەیەندرا. خەڵک بە ئاپۆرای زۆرەوە دەهاتن بۆ گوێگرتن لە یەحیا، و بۆ ئەوەی لەسەر دەستی ئەو لە ئاو هەڵبکێشرێن. کاتێک «لە چاوەڕوانیدا بوون، [چاوەڕێی هاتنی مەسیح دەکردن] هەموو لە دڵی خۆیاندا دەربارەی یەحیا لێکیان دەدایەوە [“لێکیان دەدایەوە یان مشتومڕیان دەکرد،” لە پەراوێزدا] کە لەوانەیە یەحیا خۆی مەسیح بێت. یەحیا وەڵامی هەمووانی دایەوە: “من لە ئاوتان هەڵدەکێشم، بەڵام یەکێک دێت لە من بەتواناترە، ئەوەی من شایانی ئەوە نیم کە قەیتانی پێڵاوەکانی بکەمەوە. ئەو لە ڕۆحی پیرۆز و لە ئاگرتان هەڵدەکێشێت. شەنی بەدەستەوەیە بۆ پاککردنەوەی جۆخینەکەی، گەنمەکە لە ئەمباردا کۆدەکاتەوە و قەسەڵەکەش بە ئاگرێکی نەکوژاوە دەسووتێنێت.”»7
GSAM 61لەئاوهەڵکێشانی عیسا
GSAM 61.1کاتێک یەحیا ڕێوڕەسمی لەئاوهەڵکێشانەکەی ئەنجام دەدا، عیسای بینی کە بۆ لەئاوهەڵکێشان هاتە لای ئەو، و فەرمووی، «ئەوەتا بەرخی خودا، ئەوەی گوناهی جیهان لادەبات.... ئینجا یەحیا شایەتی دا و گوتی: “بینیم ڕۆحی پیرۆز وەک کۆترێک لە ئاسمانەوە دەهاتە خوارەوە و لەسەری نیشتەوە. من نەمدەناسی، بەڵام ئەوەی منی ناردووە خەڵک لەئاوهەڵکێشم، پێی گوتم: ‘ئەوەی دەیبینیت ڕۆحی پیرۆز دێتە خوارەوە و لەسەری دەنیشێتەوە، ئەو لە ڕۆحی پیرۆزتان هەڵدەکێشێت.’ خۆم بینیم و شایەتیم دا کە ئەمە کوڕی خودایە.”»8
GSAM 61دەنگەکە لە ئاسمانەوە
GSAM 61.2نەک تەنها مەسیحایەتیی مەسیح بە دابەزینی دیاری ڕۆحی پیرۆز بە شێوەی جەستەیی وەک کۆترێک شایەتیی بۆ درا، بەڵکو بە دەنگێکیش لە ئاسمانەوە. لە ئینجیلی مەتادا دەخوێنینەوە، «هەرکە عیسا لە ئاو هەڵکێشرا، لە ئاوەکە هاتە دەرەوە. لەو ساتەدا ئاسمان کرایەوە و ڕۆحی خودای بینی وەک کۆترێک هاتە خوارەوە و لەسەری نیشتەوە. دەنگێکیش لە ئاسمانەوە فەرمووی: ”ئەمە کوڕی خۆشەویستمە، ئەوەی زۆر پێی دڵشادم.“»9
GSAM 61.3هەرچەندە «یەحیا هیچ پەرجووێکی نەکرد،» بەڵام خەڵک، کاتێک ئەو هێزە مەزنەیان بینی کە لەگەڵ خزمەتی مەسیحدا بوو، ناچار بوون بڵێن، «هەرچی یەحیا دەربارەی ئەم پیاوە گوتی ڕاست بوو.»10
GSAM 61مەسیح بەپێی شەریعەت مسح کرا
GSAM 61.4پەیوەست بە گێڕانەوەی لۆقا سەبارەت بە لەئاوهەڵکێشانەکە و هەمان مسحکردن بە ڕۆحی پیرۆز بە شێوەی کۆترێک، دەخوێنینەوە، «کاتێک عیسا دەستی بە خزمەتەکەی کرد تەمەنی نزیکەی سی ساڵ بوو.»11
GSAM 62.1دوای ڕۆژووە درێژەکەی گەورەمان کە چل ڕۆژ بوو، و تاقیکردنەوە سەختەکانی شەیتان لە چۆڵەوانی، کە ڕاستەوخۆ دوای لەئاوهەڵکێشانەکەی هاتە ئاراوە، ئەو «هاتە ناسیرە کە لێی گەورە بووە، وەک نەریتی خۆی ڕۆژی شەممە چووە کەنیشت و بۆ خوێندنەوە هەستا.... ڕۆحی یەزدان بەهێزم دەکات، چونکە دەستنیشانی کردووم بۆ مژدەدان بە هەژاران.... دەستی کرد بە قسەکردن و فەرمووی: “ئەمڕۆ ئەم نووسراوە پیرۆزەی گوێتان لێبوو هاتە دی.”»12
GSAM 62کاتەکە هاتووەتە دی
GSAM 62.2مەرقۆس، لە کاتی تۆمارکردنی هەمان ڕووداودا، دەڵێت، «کاتەکە هاتووەتە دی و پاشایەتی خودا نزیک بووەتەوە. تۆبە بکەن، باوەڕ بەم مزگێنییە بهێنن.»13 ئەو کاتەی بۆ دەرکەوتنی مەسیح پێشبینی کرابوو، هاتبوو. مسحکردنەکە بە ڕۆحی پیرۆز لە کاتی لەئاوهەڵکێشانەکەیدا ڕوویدابوو، و ئەو ئێستا دەچووە ناو خزمەتەکەیەوە، ڕێک لەو کات و شێوازەی کە پێغەمبەرە پیرۆزەکانی جاران پێشبینییان کردبوو.
GSAM 62بەڵگەی بینراوی مەسیحایەتیی مەسیح
GSAM 62.3خزمەتگوزارییەکەی مەسیح هاوشان بوو لەگەڵ ئەنجامدانی بەردەوامی موعجیزەکان، کە بۆ خەڵک، تەنانەت ئەگەر بە تەواوی لە نموونە و وتەکانی تێنەدەگەیشتن، بەڵگەیەکی بەرچاو بوون لەسەر ئەوەی کە ئەو ئیمانوئێل بوو، یان «خودا لەگەڵی بوو.»14 لەناو ئەم موعجیزانەدا مەسیح نەک تەنها بەڵگەیەکی لەسەر هێزی خودا لە خۆیدا بە جیهانی دەدا، بەڵکو نمایشێکی کرداریی لەسەر سروشتی خودا و میهرەبانییە خۆشەویستەکەی دەدا. کاتێک فیلیپۆس، دوای سێ ساڵ لە هاوڕێیەتیی بەردەوام لەگەڵ مەسیح و شایەتحاڵی موعجیزە گەورەکانی، وتی، «گەورەم، باوکمان پیشان بدە و بەسمانە»، عیسا پێی وتی، «فیلیپۆس، ئایا تەنانەت لەدوای ئەم ماوە زۆرەش کە لەگەڵتانم، نەتناسیوم؟ ئەوەی منی بینیوە باوکی بینیوە. ئیتر چۆن دەڵێی: “باوکمان نیشان بدە”؟ ... باوەڕم پێ بکەن کە من لە باوکدام و باوکیش لە مندایە، ئەگەر نا بەهۆی کارەکان خۆیانەوە باوەڕ بکەن.»15
GSAM 63یەحیای سەرسام
GSAM 63.1هەرچەندە لە کاتی لەئاوهەڵکێشانی مەسیحدا، یەحیا شایەتحاڵی دابەزینە بەرچاوەکەی ڕۆحی پیرۆزی کردبوو، و دەنگی لە ئاسمانەوە بیستبوو کە ڕایگەیاند ئەو کوڕی خودایە، و خۆیشی ڕایگەیاندبوو کە ئەو «بەرخی خودا، ئەوەی گوناهی جیهان لادەبات»ە، بەڵام ڕووداوەکان بە شێوەیەکی زۆر جیاواز لە پێشبینییەکانی دەڕۆیشتن، بە جۆرێک کە ئەو، لە زیندانە تاریکەکەیدا، دڵەڕاوکێ و سەرلێشێواوی گرتبوو.
GSAM 63.2«وەک قوتابییەکانی ڕزگارکەر، یەحیای لەئاوهەڵکێش نەیتوانی سروشتی شانشینیی مەسیح تێبگات. ئەو چاوەڕێی ئەوە بوو عیسا تەختی داود بگرێتەوە؛ و لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا، و کاتێک ڕزگارکەر هیچ بانگەشەیەکی بۆ دەسەڵاتی پاشایەتی نەکرد، یەحیا سەرلێشێواو بوو و تووشی دڵەڕاوکێ بوو.»16 «ئەویش دووان لە قوتابییەکانی بانگکرد و ناردنی بۆ لای مەسیحی خاوەن شکۆ بۆ ئەوەی لێی بپرسن: “ئایا تۆی ئەوەی کە دێت، یان چاوەڕێی یەکێکی دیکە بکەین؟”» «لەو کاتەدا عیسا زۆر کەسی لە نەخۆشی و دەرد و ڕۆحە پیسەکان چاککردەوە، بینایی بە چاوی زۆر لە کوێرەکان بەخشی. ئینجا لە وەڵامدا پێی فەرموون: “بڕۆن چیتان بینی و بیستتان بە یەحیای ڕابگەیەنن”».17
GSAM 63.3زەحمەت بوو کە جوولەکەکان یان تەنانەت قوتابییەکانیش بتوانن بە ڕوونی زۆرێک لەو ڕاستییانە ببینن کە ڕزگارکەر دەیفەرموو، چونکە ئەوان زۆر جەختیان لەسەر ئەو باوەڕە بوو کە کاتێک مەسیح دێت، نیری ڕۆمانی دەشکێنێت، کە بۆ ئەوان زۆر قورس بوو، و دەستبەجێ شانشینی داود دەگەڕێنێتەوە و وەک پاشایەکی دنیایی حوکمڕانی دەکات.
GSAM 63.4عیسا بانگەوازەکەی بەمە دەستپێکرد، «تۆبە بکەن، چونکە پاشایەتی ئاسمان نزیک بووەتەوە.»18 کاتێک دوازدە حەوارییەکەی نێردران، هەمان پەیامیان گەیاند، «پاشایەتی ئاسمان نزیک بووەتەوە.»19 هێشتا دواتر لە خزمەتەکەیدا، کاتێک حەفتا کەسەکە نێردران، بەم وتانە بوون، «پاشایەتی خودا لێتان نزیک بووەتەوە.»20
GSAM 64خەڵک سەرسام بوون بە کارەکانی مەسیح
GSAM 64.1وتە و فێرکارییە سەرسوڕهێنەرەکانی مەسیح وای لە خەڵک کرد بڵێن، «هەرگیز کەس وەک ئەمە قسەی نەکردووە.»21 و کاتێک پیاوە کوێر و لاڵەکەی چاککردەوە، «خەڵکەکە هەموو سەرسام بوون و گوتیان: “ئەمە کوڕی داود نییە؟”»22 یان بە واتایەکی تر، ئایا ئەمە نەوەی داود نییە، ڕزگارکەرە بەڵێندراوەکە؟ «هاتەوە شارەکەی خۆی، لە کەنیشتەکەیان دەستی کرد بە فێرکردنیان، هەتا ئەوەی سەرسام بوون و گوتیان: “ئەمە ئەم دانایی و پەرجووانەی لەکوێ بوو؟ ئایا ئەمە کوڕی دارتاشەکە نییە؟ ئەی دایکی ناوی مریەم نییە؟ یاقوب و یوسف و شیمۆن و یەهوزا برای نین؟”»23
GSAM 64.2نزیکەی ساڵی سێیەمی خزمەتی مەسیح، کاتێک لە پەرستگادا ئامادەی جەژنی تەرخانکردن بوو، جووەکان هاتنە لای و پێیان وت، «هەتا کەی لە گومان دەمانهێڵیتەوە؟ ئەگەر تۆ مەسیحەکەیت، بە ئاشکرا پێمان بڵێ.»24 لە ساڵی پێشتر، کاتێک موعجیزە گەورەکەی خواردندانی پێنج هەزار کەس بە «پێنج نانی جۆ و دوو ماسی»ی ئەنجام دا، «زانی ئەوان بە نیازن بێن و بیگرن تاکو بیکەنە پاشا، [هەر بۆیە] دیسان بە تەنها چووە سەر شاخ.»25
GSAM 64مەسیح قوتابییەکانی دەربارەی مردنەکەی فێر دەکات
GSAM 64.3لە فێرکردنی قوتابییەکانیدا، مەسیح جەختی لەسەر خاڵێکی گرنگ کردەوە بۆ ڕەتکردنەوەی بیرۆکەی فەرمانڕەواییەکی دنیایی کە دەستبەجێ دەست پێبکات، و بۆ ئەوەی پێیان بڵێت کە دەبێت بمرێت و دووبارە هەستێتەوە، بڕوات و بگەڕێتەوە. بۆیە لێی پرسین، «ئەی ئەگەر ببینن کوڕی مرۆڤ بەرزبێتەوە بۆ ئەو شوێنەی یەکەم جار لێی بوو؟»26 دوای ئەوەی فەرمانی پێکردن «کە بە کەس نەڵێن ئەو مەسیحەکەیە»، دەخوێنینەوە: «لەو کاتەوە عیسا دەستی کرد بە ڕوونکردنەوە بۆ قوتابییەکانی کە دەبێت بچێتە ئۆرشەلیم، لەوێ بە دەستی پیران و کاهینانی باڵا و مامۆستایانی تەورات زۆر ئازار بچێژێت و بکوژرێت و لە ڕۆژی سێیەم هەستێنرێتەوە. پەترۆس عیسای هێنایە ئەم لاوە و دەستی کرد بە سەرزەنشتکردنی: “خودا نەکات گەورەم! هەرگیز ئەمەت بەسەرنەیەت!”»27
GSAM 65.1لە هەمان کاتدا پێی وتن کە هەندێک لەو کەسانەی لێرە ڕاوەستاون نامرن تاکو کوڕی مرۆڤ ببینن کە بە شانشینەکەیەوە دێت.28 نزیکەی هەشت ڕۆژ دوای ئەوە، ئەم پێشبینییە بەدی هات؛ و نێردراو پەترۆس ئاماژە بەو «بینینە»ی هاتنی مەسیح بە شانشینەکەیەوە دەکات وەک بەڵگەیەک بۆ هاتنی دووەمی ڕاستەقینەی مەسیح کە هێشتا لە داهاتوودایە.29
GSAM 65.2جارێکیان کاتێک مەسیح و قوتابییەکانی لە جەلیل بوون، عیسا پێی فەرموون: «“کوڕی مرۆڤ دەدرێتە دەست خەڵک و دەیکوژن، لە ڕۆژی سێیەم هەڵدەستێنرێتەوە.” قوتابییەکانیش بەمە زۆر دڵگران بوون.»30 و هێشتا نەیانتوانی لە مەبەستی ئەو تێبگەن، چونکە تەنانەت لە کاتێکدا کە ئەو هەوڵی دەدا ڕاستییە سەنگینەکەی مردن و هەستانەوەی لە مێشکیاندا جێ بکاتەوە، ئەوان لەنێوان خۆیاندا مشتومڕیان دەکرد لەسەر ئەو پرسیارەی کە کێ گەورەترین دەبێت لە شانشینی ئاسماندا.31
GSAM 65.3لە بۆنەیەکی تردا پەترۆس بە عیسای وت، «ئەوەتا ئێمە وازمان لە هەموو شتێک هێناوە و دوات کەوتووین، ئێمە چیمان بۆ دەبێت؟» عیساش پێی فەرموون: «ڕاستیتان پێ دەڵێم، لە نوێبوونەوەدا، کاتێک کوڕی مرۆڤ لەسەر تەختی شکۆمەندی خۆی دادەنیشێت، ئێوەش کە دوام کەوتوون لەسەر دوازدە تەخت دادەنیشن و دوازدە هۆزەکەی ئیسرائیل حوکم دەدەن.»32 هێشتا بیرۆکەی دامەزراندنی شانشینێکی نزیک لە مێشکیاندا زاڵ بوو، و ئەوانیش، وەک مرۆڤ، دەستیان کرد بە گەڕان بەدوای بەرزترین پلەدا لە شانشینەکەدا.
GSAM 65.4ئینجا دایکی بەهیمەتی یاقوب و یۆحەننای کوڕانی زەبدی دێت، داوا لە مەسیح دەکات کوڕەکانی پۆستی بەرزیان پێبدرێت—یەکێکیان لەلای ڕاست و ئەوی تریان لەلای چەپی تەختەکەیەوە؛ یان، لەوانەیە، یەکێکیان سەرۆک وەزیران و ئەوی تریان وەزیری دەرەوە بێت. بەڵام مەسیح بە ڕوونی فەرمووی: «ئێوە نازانن داوای چی دەکەن.»33
GSAM 66چوونەژوورەوەی سەرکەوتووانە بۆ ئۆرشەلیم
GSAM 66.1ماوەیەکی کەم دوای ئەمە، ڕووداوێکی گەورە و سەرسوڕهێنەر ڕوویدا. ئەوە هەستاندنەوەی لازارۆس بوو لە گۆڕەکەیەوە، کە چوار ڕۆژ بوو مردبوو. نیشانەیەکی ئەوەندە گەورە خەڵکەکەی ئەوەندە وروژاند و سەرسامی کرد کە فەریسییەکان تووشی شۆک بوون، ئەوان لەگەڵ کاهینەکاندا دەستبەجێ ئەنجومەنێکیان پێکهێنا؛ و لە گفتوگۆکانیاندا پرسیاریان کرد، «چی بکەین؟ چونکە ئەم پیاوە پەرجووی زۆر دەکات. ئەگەر بەم شێوەیە لێیگەڕێین هەموو خەڵکەکە باوەڕی پێ دەهێنن، ڕۆمانییەکانیش دێن، پەرستگاکەمان دەڕووخێنن و نەتەوەکەمان ڕاپێچ دەکەن.»34 لە کاتێکدا هێزێکی شەیتانی لە ژێرەوە دەستی دەگرت بەسەر ئەوانەی کە هەوڵی لەناوبردنی مەسیحیان دەدا، هێزێک لە ئاسمانەوە جەماوەری دەجوڵاند بۆ شکۆدارکردنی، و بۆ بەدیهێنانی ئەوەی کە سەبارەت بە ئەو پێشبینی کرابوو.
GSAM 66.2لەبەر ئەو بۆنەیەی لە سەرەوە ئاماژەی پێکرا، خەڵک بە کۆمەڵ بەڕێکەوتن، نەک تەنها بۆ بینینی عیسا، بەڵکو بۆ بینینی لازاریش، کە ئەو لە مردووان هەستاندبووەوە. ئێستا لای ئەوان دڵنیایی دروست ببوو کە عیسا پاشای لەمێژە چاوەڕوانکراویانە، و کاتێک پێشوازییان لێکرد کە بەسەر جاشێکەوە بەرەو ئۆرشەلیم دێت، وشەکانی نووسراوە پیرۆز بە توندی هاتنە بەرچاویان، «ئەی شاری سییۆن مەترسە، ئەوەتا پاشاکەت دێت بە سواری جاشی ماکەرێک.»35 هاوارێکی بەهێزی سەرکەوتن لەو جەماوەرە زۆرەوە بەرز بووەوە، کە فەریسییە دڵسارد و حیسابکارەکانی زۆر بێزار کرد. لەنێوان خۆیاندا گوتیان، «دەبینن هیچمان لە دەست نایەت! ئەوەتا هەموو جیهان دوای کەوتووە.»36 لە وەڵامی داواکارییاندا کە مەسیح هاوارەکان ڕابگرێت، وتی، «پێتان دەڵێم: ئەگەر ئەوانە بێدەنگ بن، بەردەکان هاوار دەکەن.»37 خوداوەند لەبارەی ئەم بۆنەیەوە فەرموویبووی، «هاواری خۆشی بکە»، و ئەگەر خەڵکەکە وشەکەی ئەو جێبەجێ نەکردایە، دەنگی دەخستە ناو بەردەکانی شەقامەکەوە و ئەوانیش هاواریان دەکرد؛ چونکە وشەکەی ئەو دەبوو جێبەجێ بکرێت.
GSAM 66مەسیح بڕوات و دووبارە بگەڕێتەوە
GSAM 66.3ڕزگارکەرمان نەک تەنها هەوڵی دەدا هزری قوتابییەکانی بۆ ئەو ڕاستییە ڕابکێشێت کە بڕیارە بمرێت و دووبارە هەستێتەوە، بەڵکو دەیویست فێریان بکات کە شانشینەکە نایەت تا ئەو بڕوات و دووبارە بگەڕێتەوە. ئاماژەی بە خاچکردنەکەی کرد و فەرمووی: «کاتێک منیش لە زەوییەوە بەرز دەکرێمەوە، ئەوا هەمووان بۆ لای خۆم ڕادەکێشم.“ ئەمەی گوت ئاماژەی کرد بەو شێوە مردنەی کە دەبێت بمرێت. خەڵکەکە وەڵامیان دایەوە: ”لە تەوراتدا بیستوومانە کە مەسیح هەتاهەتایە دەمێنێتەوە، ئیتر چۆن دەڵێی ’کوڕی مرۆڤ دەبێت بەرز بکرێتەوە‘؟ ئەم کوڕی مرۆڤە کێیە؟“»38
GSAM 67.1بۆ ئەوەی زیاتر هزری قوتابییەکانی بخاتە سەر ئەو ڕاستییەی کە پێویستە بڕوات و دووبارە بگەڕێتەوە پێش ئەوەی شانشینەکەی لەسەر زەوی دامەزرێت، فەرمووی: «ڕۆڵەکانم، ماوەیەکی کورت لەگەڵتاندا دەبم. جا بەدوامدا دەگەڕێن، بەڵام وەک چۆن بە جولەکەکانم گوت، ئێستا بە ئێوەشی دەڵێم: ئێوە ناتوانن بێنە ئەو شوێنەی کە من بۆی دەچم.... شیمۆن پەترۆسیش لێی پرسی: ”گەورەم، بۆ کوێ دەچیت؟“ عیساش وەڵامی دایەوە: ”ئەو شوێنەی بۆی دەچم، ئێستا ناتوانیت دوامبکەویت، بەڵام دواتر دوام دەکەویت.“»39 پاشان دڵی نیگەران و خەمباریان بەم وتانەوە هاندایەوە: «نیگەران مەبن. پشت بە خودا ببەستن، پشت بە منیش ببەستن. ماڵی باوکم ژووری زۆری لێیە، ئەگەر ئاوا نەبووایە پێم دەگوتن. من دەچم تاکو شوێنتان بۆ ئامادە بکەم. جا کە ڕۆیشتم و شوێنم بۆ ئامادەکردن، دێمەوە و دەتانبەمە لای خۆم، تاکو ئێوەش لەو شوێنە بن کە من لێی دەبم.»40
GSAM 67نموونەی پیاوە بەڕێزەکە
GSAM 67.2دیسانەوە ڕزگارکەر هەوڵیدا ئەو بیرۆکە هەڵەیە ڕاست بکاتەوە کە شانشینەکە دەبوو دەستبەجێ دەربکەوێت، بە بەکارهێنانی ئەم نموونەیەی خوارەوە کاتێک خۆی و قوتابییەکانی بەرەو ئۆرشەلیم دەچوون: «پیاوماقوڵێک بۆ وڵاتێکی دوور ڕۆیشت، تاوەکو شانشینێک بۆ خۆی وەربگرێت و بێتەوە. دە لە کۆیلەکانی خۆی بانگکرد و دە کیسە زیوی پێدان و پێی گوتن، هەتا دێمەوە بازرگانی بکەن.... ئەوە بوو کە گەڕایەوە پاشایەتییەکەی وەرگرتبوو، فەرمانی دا ئەو کۆیلانەی زیوەکەی پێدابوون بانگ بکرێنە لای، تاکو بزانێت چییان لە بازرگانی قازانج کردووە.»41 لەم نموونەیەدا، پەروەردگار خۆی بەو پیاوە بەڕێزەوە دەنوێنێت. ئەو دەبوو بچێتە وڵاتێکی دوور—بۆ لای باوکی—و لەوێ شانشینییەکە وەربگرێت، پێش ئەوەی بگەڕێتەوە بۆ ئەوەی حوکمڕانی بکات.
GSAM 68.1لە وەڵامی پرسیاری قوتابییەکانیدا، «نیشانەی هاتنەوەت و کۆتایی زەمان چییە؟»42 ڕزگارکەر لیستێکی ئەو ڕووداوانەی پێدان کە لە ماوەی ئەو تەنگانە گەورەیەی کە بەسەر کڵێسادا دێت ڕوودەدەن، و ئەو نیشانە دیارانەی کە ڕوودەدەن. کاتێک ئەمانە دەردەکەون، با بزانن کە هاتنی نزیکە، تەنانەت لەبەر دەرگاکان، و ئەو نەوەیەی کە ئەمانەیان دەبینی تا ئەو نەیەت لە گۆڕەپانی کارکردن ناڕۆن.43
GSAM 68بەجێهێڵراو لەلایەن هەموو قوتابییەکانەوە
GSAM 68.2بەڵام سەرەڕای هەموو ئەو ڕێنمایییانەی مەسیح پێی دابوون بە نێردراوەکان سەبارەت بە مردن و سووکایەتییەکەی، ئەوان بە تەواوی شکستیان هێنا لە تێگەیشتن لەو ڕاستییەی کە فێری کردبوون سەبارەت بە دادگاییکردن و خاچکردنەکەی. تێگەیشتنێکی زۆر لاوازیان لە ڕاستییەکە هەبوو، هەر بۆیە کاتێک دادگاییکردنەکە هات، هیوایان مرد، و هەموویان «بەجێیان هێشت و ڕایانکرد.»44 تەنانەت پەترۆسی هەمیشە بە پەرۆشیش، کە بە متمانەیەکی زۆرەوە جەختی لەوە کردبووەوە کە ئەگەر هەموو مرۆڤەکان وازی لێ بهێنن، ئەو هەرگیز وازی لێ ناهێنێت، چەند کاتژمێرێک دواتر، خوداوەندی خۆی ڕەت دەکردەوە و بە سوێندەوە ڕایدەگەیاند کە ئەو پیاوەی ناناسێت. ئەوان ئەوەندە لە تێگەیشتن لە وتەکەی خوداوەندیاندا سست بوون کە لە ڕۆژی سێیەمدا دوای لەخاچدانی لەنێو مردووان هەڵدەستێتەوە، لەنێو خۆیاندا پرسیاریان کرد و مشتومڕیان کرد «لەبارەی هەستانەوەی نێو مردووانەوە.»45 لە ڕاستیدا، ئەوەندە بێ باوەڕ بوون کە دوای مردنی، کاتێک تەرمەکەی لە گۆڕە نوێیەکەی یوسفدا دانرابوو، ئامادەکارییان بۆ مۆمیاکردنی دەکرد. بە لەدەستدانی هیواوە—کە لەگەڵ مەسیحدا لە گۆڕەکەدا نێژرابوو—چ شەممەیەکی دڵتەزێن بوو بۆ قوتابییەکان! بە دڵێکی قورس لە خەم و نائومێدییەوە، و بەبێ بوونی ڕزگارکەرێکی بەسۆز و بەزەییدار کە ژیانی پڕ بوو لە کردەوەی نەرمی و بەزەیی، بۆ ئەوەی دڵنەواییان بکاتەوە و بەهێزیان بکات، چەندە دۆخیان وێران بوو!
GSAM 69ڕووداوە ورووژێنەرەکانی بەیانیی هەستانەوە
GSAM 69.1بەیانیی یەکەم ڕۆژی هەفتە دەدرەوشێتەوە! چ جووڵەیەکی گەورە لە ئاسمان و زەویدا! فریشتەیەکی بەهێز لە جیهانی شکۆمەندییەوە دادەبەزێت بۆ گۆڕەکەی یوسف، بە پەیامێکەوە کە فەرمان بە کوڕی خودا دەکات هەستێتەوە. «لەناکاو بوومەلەرزەیەکی بەهێز ڕوویدا، چونکە فریشتەیەکی یەزدان لە ئاسمانەوە هاتە خوارەوە، چوو بەردەکەی گلۆر کردەوە و لەسەری دانیشت. ڕوخساری وەک بروسکە وابوو، جلەکانی وەک بەفر سپی بوون. پاسەوانەکان لە ترسی ئەو لەرزین و وەک مردوویان لێ هات.»46 «زۆرێک لە لاشەی گەلی پیرۆزی خودا کە مردبوون هەستانەوە. دوای هەستانەوەی عیسا، لە گۆڕەکان هاتنە دەرەوە و چوونە ناو شاری پیرۆز، بۆ زۆر کەسیش دەرکەوتن.»47 بیر لەم جۆرە سەردانکەرانە بکەرەوە لە ئۆرشەلیم، لە بەردەم دەرگای هاوڕێکانیاندا، بەو پەیامەی کە مەسیحی لەخاچدراو لەنێو مردووان هەستاوەتەوە، و ئەوانیش بەهۆی هێزی ئەوەوە زیندوو کراونەتەوە، تاکو شایەتی لەسەر هەستانەوەکەی بدەن. چ چالاکییەک لەنێو قوتابییەکان و ژنە پیرۆزەکاندا هەبوو—ڕایان دەکرد بۆ هەر لایەک بۆ گەیاندنی خەبەری خۆش، «ئەو لەنێو مردووان هەستاوەتەوە، چونکە ئێمە بینیمان و قسەمان لەگەڵ کرد!»
GSAM 69عیسا دەچێتە ناوچە لادێییەکانەوە
GSAM 69.2«هەر لەو ڕۆژەدا دووان لەوان دەچوونە گوندێک بە ناوی ئەمواس کە شەست تیرهاوێژ [حەوت میل و نیو] لە ئۆرشەلیم دوور بوو. لەگەڵ یەکتری باسی هەموو ئەو شتانەیان دەکرد کە ڕوویدابوو. کاتێک قسە و گفتوگۆیان دەکرد، عیسا خۆی لێیان نزیک بووەوە و لەگەڵیان دەڕۆیشت، بەڵام چاویان لە ناسینی بەسترا. پێی فەرموون: ”ئەوە بەڕێوە باسی چی دەکەن؟“ بە ڕووێکی خەمناکەوە ڕاوەستان. یەکێکیان ناوی کلیۆپاس بوو وەڵامی دایەوە: ”ئایا تەنها تۆ لە ئۆرشەلیم نامۆیت و ئاگات لەو شتانە نییە کە لەم ڕۆژانەدا تێیدا ڕوویداوە؟“ پێی فەرموون: ”چی ڕوویداوە؟“ وەڵامیان دایەوە: ”باسی عیسای ناسیرەیی، کە پێغەمبەرێکی توانادار بوو لە قسە و کرداردا، لەلای خودا و هەموو گەل، چۆن کاهینانی باڵا و فەرمانڕەواکانمان دایانە دەست سزای مردن و لە خاچیان دا. بەڵام ئێمە هیوادار بووین کە ئەمە ئەو کەسە بێت کە ئیسرائیل دەکڕێتەوە. لەگەڵ هەموو ئەمانەشدا ئەمڕۆ سێیەم ڕۆژە ئەمە ڕوویداوە. کەچی هەندێک لە ژنانمان سەرسامیان کردین، بەیانی زوو لەسەر گۆڕەکە بوون و تەرمەکەیان نەبینیبوو، هاتنەوە گوتیان، فریشتەمان بینیوە دەڵێن ئەو زیندووە. هەندێک لە ئێمە چوونە سەر گۆڕەکە و بینییان وایە، وەک ژنەکان گوتیان، بەڵام ئەویان نەبینیبوو.“
GSAM 70.1«ئەویش پێی فەرموون: “ئەی گێل و دڵخاوەکان لە باوەڕکردن بە هەموو ئەوەی پێغەمبەران باسیان کردووە! نەدەبووایە مەسیح ئەم شتانە بچێژێت و بچێتە ناو شکۆمەندییەکەی خۆی؟” ئەوسا دەستی کرد بە ڕوونکردنەوەی ئەو شتانەی دەربارەی خۆی بوو لە هەموو نووسراوە پیرۆزەکاندا، هەر لە تەوراتی موساوە هەتا هەموو پەڕتووکەکانی پێغەمبەران.»48 کاتێک خەریک بوو نان لەگەڵیاندا بخوات، نانەکەی شکاند و سوپاسگوزاریی کرد، «چاویان کرایەوە و ناسیانەوە.... بە یەکتریان گوت: “ئەرێ کاتێک لە ڕێگا قسەی بۆ دەکردین و نووسراوە پیرۆزەکانی بۆمان ڕوون دەکردەوە، دڵمان لە ناخماندا گڕی نەگرتبوو؟”»49
GSAM 70.2ئێستا، لە کۆتاییدا، قوتابییەکان دەتوانن ببینن، دوای ئەوەی کێشەکە بە تەواوی بۆیان ڕوون دەکرێتەوە، کە مردن و هەستانەوەیەک هەبووە کە پەیوەست بووە بە ئەرکی ڕزگارکەرەوە. بەڵام چۆن سەیری پرسی شانشینەکەی دەکەن؟
GSAM 70.2«دوای ئازارچێژتنی بە چەندین بەڵگە بە زیندوویی خۆی پیشاندان، لە ماوەی چل ڕۆژدا بۆیان دەرکەوت و سەبارەت بە شانشینی خودا بۆیان دوا. کاتێک پێکەوە نانیان دەخوارد، ڕایسپاردن: “ئۆرشەلیم بەجێمەهێڵن، بەڵکو چاوەڕێی بەڵێنەکەی باوک بکەن کە لە منەوە بیستتان. یەحیا خەڵکی لە ئاو هەڵدەکێشا، بەڵام ئێوە پاش چەند ڕۆژێکی کەم لە ڕۆحی پیرۆز هەڵدەکێشرێن.”
GSAM 71ئایا ئێستا شانشینەکە دەگەڕێنیتەوە؟
GSAM 71.1«ئەوانەی پێکەوە کۆببوونەوە لێیان پرسی: ”ئەی خاوەن شکۆ، لەم کاتەدا پاشایەتی بۆ ئیسرائیل دەگەڕێنیتەوە؟“ [واتە: ئێمە فێربووین کە بەپێی نووسراوە پیرۆزەکان پێویست بوو تۆ لە خاچ بدرێیت و لەنێو مردووان هەستیتەوە، بەڵام ئایا ئێستا شانشینییەکە ناگەڕێنیتەوە؟] وەڵامی دانەوە: ”بۆتان نییە ئەو کات و سەردەمانە بزانن کە باوک بە دەسەڵاتی خۆی دایناون. بەڵام کاتێک ڕۆحی پیرۆزتان دێتە سەر، هێز وەردەگرن و بۆ من دەبنە شایەت، لە ئۆرشەلیم و هەموو یەهودیا و سامیرە، تاکو ئەوپەڕی زەوی.“ ئەمەی فەرموو و ئەوانیش تەماشایان دەکرد، بەرزکرایەوە، هەورێک لەبەرچاویان شاردییەوە. کاتێک ئەو دەڕۆیشت، ئەوان سەرنجیان لە ئاسماندا بوو، ئەوە بوو دوو پیاو بە جلی سپییەوە لەلایانەوە ڕاوەستاون. پێیان گوتن: ”ئەی جەلیلییەکان، بۆچی ڕاوەستاون سەیری ئاسمان دەکەن؟ ئەم عیسایە، کە لەنێوتاندا بۆ ئاسمان بەرزکرایەوە، چۆن بینیتان دەچووە ئاسمان، ئاواش دێتەوە.“»50
GSAM 71عیسا لە ئاسمان دەمێنێتەوە تا کاتی گەڕاندنەوە
GSAM 71.2ئێستا کە ڕزگارکەر بەجێی هێشتبوون، و ئەوانیش بەڕاستی بینیبوویان سەرکەوت «بۆ ئەو شوێنەی یەکەم جار لێی بوو»، دڵنیابوونەوەیان هەبوو کە ڕۆحی پیرۆز فێریان دەکات سەبارەت بەو کاتەی کە شانشینەکە دێت. کەواتە، پەترۆس لە ڕێنماییەکانی خۆیدا بۆ خەڵک، دوای وەرگرتنی ڕۆحی پیرۆز، وتی: «مەسیحتان بۆ بنێرێتەوە، ئەو عیسایەی کە پێشتر بۆتانی دیاری کردبوو. ئەوەی دەبێت لە ئاسمان بیهێڵێتەوە، هەتا کاتی چاککردنەوەی هەموو شتێک، ئەوەی لە کۆنەوە خودا لەسەر زاری پێغەمبەرە پیرۆزەکانییەوە باسی کردووە.»51
GSAM 71.3هەروەها بۆ نێردراو پەترۆس لەلایەن ڕۆحی پیرۆزەوە ڕاستییەکانی سەبارەت بە سێ جیهانەکە دراون: یەکەمیان، ئەو جیهانەی پێش لافاو، کە بە ئاو لەناوبرا؛ دووەمیان، جیهانی ئێستا کە بۆ ئاگر هەڵگیراوەتەوە،—ئاگرێک کە لە زەویدا هەڵگیراوە، وەک لە وەشانی پێداچوونەوەدا هاتووە—ئەو ئاگرەی کە دەبێتە هۆی لەناوچوون و وێرانبوون و تێکشکانی بێباوەڕان؛ سێیەمیان زەوییە نوێیەکە، «کە ڕاستودروستی تێیدا نیشتەجێیە»؛ یان، وەک هەندێک وەری دەگێڕن، «کە ڕاستودروستان تێیدا نیشتەجێ دەبن.»52
GSAM 72.1نێردراو پۆڵس هەستانەوەی گەلی خودا و گۆڕانی هەموو پیرۆزەکانی لە فەناوێتییەوە بۆ نەمەرێتی خستەڕوو، «لە چاوتروکانێک، کاتێک دوا کەڕەنا لێدەدرێت.» بە کۆرنسۆسەکانی وت کە مەسیح ئێستا لەسەر تەختەکەی باوکیەتی، و لەوێ دەمێنێتەوە تا هەموو دوژمنەکانی تەسلیمی ئەو دەبن. واتە، تا ئەو کاتەی پاشایەتییەکەی—پاشایەتییەکەی خۆی—لەلایەن باوکەوە پێی دەدرێت، وەک لە دانیال ٧: ١٣، ١٤؛ زەبوورەکان ٢: ٨، ٩ پێشبینی کراوە. بۆ کڵێسای تەسالۆنیکی، هاتنەوەی مەسیح و هەستانەوەی لەنێو مردوواندا وەک تاکە هیوای ئەوان خستەڕوو، و وەک ئەو دڵنەواییە ڕاستەقینەیەی کە لە کاتی جیاکردنەوەی ئازیزانیان لێیان بەهۆی مردنەوە هەیانبوو.53
GSAM 72گەڕانەوەی گەورە بێ کاتێکی دیاریکراو
GSAM 72.2هێشتا کڵێسا هیچ زانیارییەکی دیاریکراوی نەبوو سەبارەت بەو کاتەی کە گەورە دەگەڕێتەوە. کاتێک نێردراوەکە لە نامە یەکەمی خۆیدا بۆ تەسالۆنیکییەکان وتی، «ئێمەی زیندوو کە ماوین دەڕفێنرێین»، براکان وا لێیان تێگەیشت کە مەبەستەکەی ئەوەیە مەسیح دێت لە کاتێکدا هەندێکیان هێشتا لە ژیاندا ماون. لە نامە دووەمەکەیدا تێگەیشتنە هەڵەکەیان لەبارەی نامەکەیەوە ڕاست دەکاتەوە، و پێیان دەڵێت کە «ئەو ڕۆژە نایەت ئەگەر پێشتر هەڵگەڕانەوە نەیەت و مرۆڤی سەرپێچی، واتا کوڕی وێرانبوو دەرنەکەوێت، ئەوەی بەرهەڵستی دەکات و بەسەر هەموو ئەوەی پێی دەگوترێ خودا یان پەرستراو خۆی بەرز دەکاتەوە.»54
GSAM 72هەڵگەڕانەوە
GSAM 72.3و هێشتا کڵێسا بەجێهێڵراوە تا لە تاریکیدا بە گومانەوە ڕێگەی خۆی بدۆزێتەوە سەبارەت بە کاتی گەڕانەوەی دووەمی مەسیح. براکان فێربوون کە هەڵگەڕانەوەیەک ڕوودەدات؛ بەڵام پرسیارەکە ئەوە بوو کە بۆ ماوەی چەند دەمێنێتەوە. دواتر وەڵامێک بە یۆحەننا داڕێژرا کاتێک لە بینیندا بوو لە دوورگەی پاتمۆس، لەو هێما و نیشانانەی کە لە بەشەکانی دوازدە و سێزدەی پەرتووکی ئاشکراکردندا هاتوون—وەک «کاتێک، دوو کات، و نیو کات»، «چل و دوو مانگ»، «هەزار و دوو سەد و شەست ڕۆژ» (ساڵ)؛ بەڵام تا ئەو کاتە ئەو ڕووداوەی کە دەستپێکی ئەو ماوە درێژەی نیشان دەدا، ڕووی نەدابوو. کەواتە کڵێسا هێشتا بە هیوا و چاوەڕوانییەوە بوو بۆ هاتنی مەسیح، بەبێ ئەوەی بە دڵنیاییەوە کاتی وردی دەرکەوتنەکەی بزانێت؛ چونکە کاتێک ئەو سەردەمەی تەنگانە تێدەپەڕێت، ماوەیەکی کەم لە ململانێ و سەرکەوتن هێشتا بۆ کڵێسای «پاشماوە» دەمێنێتەوە.55
GSAM 73.1لەگەڵ کۆتاییهاتنی تۆمارەکانی پەیمانی نوێدا، بابەتی هاتنی دووەمی مەسیح بە ڕوونی خراوەتە بەردەممان. نزیکەی یەک ئایەت لە هەر سی ئایەتێکدا بە جۆرێک ئاماژە بە هاتنی دووەمی گەورەمان عیسای مەسیح دەکات. سەبارەت بەم بابەتە، و هەڵوێستی کڵێسا بەرامبەر بەو هیوایە لە ماوەی سەدەکانی نێواندا تا سەردەمی نوێ، ڕۆبێرت پاتەرسن، دکتۆرا لە تیۆلۆژیا، لە ڕۆژنامەیەکدا بە ناوی Interior، لەژێر ناونیشانی «هیوای پیرۆز»، بەم شێوەیە باس دەکات:—
GSAM 73هەزار ساڵەی دنیایی—پاتەرسن
GSAM 73.2«کاتێک گەورەمان کڵێساکەی لەسەر زەوی بەجێهێشت بۆ ئەوەی بچێتە لای باوک، لە دۆخێکی خەمباردا بەجێی هێشت. پێنج سەد قوتابییەکەی دەورە درابوون لەلایەن هەموو جیهانی دوژمنەکانییەوە، کە لەلایەن یەکێک لە بەرزترین زیرەکەکانەوە ڕێکخرابوون بۆ ئەوەی ببنە ئایین و حکومەتی دژە-مەسیحی، بە دوژمنترین نەفرەتەوە پڕکرابوونەوە، و لەلایەن ئەزموونی سەدەکانەوە لە کاریگەرترین شێوازەکانی وێرانکردندا پەروەردە کرابوون. خودا لە مەترسییەکەمان بێئاگا نەبوو؛ نە لە وتارە کۆتاییەکانیشیدا کەمیشی کرد، نە بەڵێنی هیچ کەمبوونەوەیەکی دوژمنایەتیی جیهان و ناخۆشیی کڵێساکەی دایەوە. بەڵام بەڵێنی دا کە خۆی دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی دوژمنەکانی تێک بشکێنێت، و تا ئەو ڕۆژە پیرۆزە پشتگیریمان دەکات. “جیهان ڕقی لێتانە. لە جیهاندا تووشی تەنگانە دەبن. ئێوە دەگریێن و شیوەن دەکەن، بەڵام جیهان دڵشاد دەبێ. خەمبار دەبن، بەڵام خەمباریەکەتان دەبێتە شادی.... ئێوەش ئێستا خەمتان هەیە، بەڵام دەتانبینمەوە و دڵشاد دەبن، کەسیش ئەو خۆشییەتان لێ ناستێنێ. ئەگەر بڕۆم، دێمەوە و دەتانبەمە لای خۆم، تاکو ئێوەش لەو شوێنە بن کە من لێی دەبم.”
GSAM 74.1«ئەمە ئەو هیوایە پیرۆزە بوو بۆ گەڕانەوەی کەسیی خۆی کە پێی دڵنەوایی کڵێساکەی دەکرد لە کاتی ڕۆیشتنە کەسییەکەیدا. لە ماوەی هەموو نەبوونییەکەیدا، فەرمووی کە دەبێت بەدەست ئازارەوە بژین؛ و هەر واش بووەتەوە. ئەگەر بڕیار بێت لە ماوەی نەبوونی ئەویدا چێژ لە هەر سەردەمێکی ئاشتیی دەرەکی وەربگرین، ئەگەر کڵێساکەی لە هێرشەکانی جیهان ڕزگار بکرێت، ئەگەر سەردەمێکی پاکی هەبێت کە تێیدا گەنیژ لەنێو گەنیمەدا نەڕوێت، یان ئەگەر لە گەڕانەوەی خۆیدا، لەلایەن دانیشتووانی زەوییەکەوە پێشوازی لێ بکرێت کە بە شکۆی پەروەردگار پڕ کرابێتەوە، یان تەنانەت بتوانێت باوەڕ لەسەر زەوی بدۆزێتەوە، ئەوا ئەمە بۆ ئەو سوپرایزێکی زۆر چاوەڕواننەکراو دەبێت. عیسا لەم هەزار ساڵەیە ئاگادار نەبوو. دەڵێین ئاگاداری نەبوو، چونکە پێی نەوتین؛ و ئەو دەڵێت، “ناوی دۆستم لێنان چونکە هەرچییەکم لە باوکمەوە بیستبوو پێم ڕاگەیاندن.” بەڵام لە هەموو وتار و نموونەکانیدا، بچووکترین ئاماژەش نییە کە ئێمە پێویستە پێش هاتنی چاوەڕوانی هیچ قۆناغێکی ئاشتی یان شکۆمەندی بین. حەوارییەکانیش بە هەمان شێوە لە هەزار ساڵێکی بێ مەسیح بێئاگا بوون. بۆ ماوەی سێ سەد ساڵ دوای ڕۆیشتنی گەورەمان، هیوای پیرۆزی کڵێسا هیوای گەڕانەوەی ئەو بوو.
GSAM 74.2«بەڵام کاتێک، لە پێشکەوتنی هەڵگەڕانەوە پێشبینیکراوەکەیدا، بووکی مەسیح دەستی کرد بە دڵدانەوەی خۆی لە نەبوونی ئەودا بە دۆستایەتی پاشاکانی زەوی، زۆر بە سروشتی چاوی لە ئاسمانی ڕۆژهەڵات و لە گەڕانەوەی گەورەکەی لادا، کە کۆتایی بە شکۆمەندییە دنیاییەکەی دەهێنا. کاتێک چاکسازەکان تڕمپەتی مزگێنییان خستە سەر لێوانیان ... خەونەکانی هەزار ساڵەیەکی بێ مەسیح دەستبەجێ لەناوبران، ... و کڵێسا دیسانەوە دەستی کرد بە چاوەڕوانی هاتنی مەسیح بۆ لەناوبردنی دژەمەسیح.... لە نامەکان، وتارەکان، و دانپێدانانەکانی باوەڕیاندا، چاکسازەکان هیواکانی پێش-هەزار-ساڵەییان ڕادەگەیاند.
GSAM 74.3«کۆبوونەوەی وێستمینستەر دانپێدانانەکەیان بە ڕاگەیاندنێکی باوەڕیان بە گەڕانەوەی دووەمی پەروەردگار کۆتایی پێدەهێنن، بە وشەیەک کە بە تەواوی باوەڕی پێش-هەزارساڵەییەکان دەردەبڕێت. ئەوان لەم وشە قورسانەدا ڕایدەگەیەنن: “هەروەک چۆن مەسیح دەیەوێت ئێمە بە دڵنیاییەوە باوەڕمان وابێت کە ڕۆژێکی دادوەری دێت، هەم بۆ ڕێگریکردن لە هەموو مرۆڤەکان لە گوناه، و هەم بۆ دڵنەواییەکی گەورەتر بۆ پەرستشکاران لە ناخۆشییەکانیاندا، بە هەمان شێوە دەیەوێت ئەو ڕۆژە لە مرۆڤەکان شاراوە بێت، تاکو هەموو دڵنیاییەکی جەستەیی لەخۆیان تێکبشکێنن، و هەمیشە بە ئاگا بن، چونکە نازانن لە چ کاتێکدا مەسیح دێت: و هەمیشە ئامادە بن بڵێن، وەرە، ئەی عیسای گەورە: و بە زوویی وەرە!”56
GSAM 75.1«باپیرانی چاکسازیخوازمان دڵیان بە چاوەڕوانیی هاتنی مەسیح بەهێز دەکرد، و بە هاوارکردن هانی یەکتریان دەدا، “بەرەنگارییەکە بگرنەوە! چونکە ئەو لەگەڵ هێزێکی زۆری یارمەتیدەردا دێت،” هەستێک کە بەم دواییانە لە سروودێکی بەناوبانگی بووژانەوەدا بەرجەستە بووە، بەڵام لای پەیمانبەستووانی کۆنی سکۆتلەندی ناسراو بوو.
GSAM 75.2«بەڵام زۆری نەخایاند دووەم پاشگەزبوونەوە لە باوەڕ لەنێو کڵێساکانی چاکسازیکراودا دەستی پێکرد. لە سکۆتلەندا بە مۆدێراتزم ناسرابوو؛ لە ئینگلتەرا، بە ئاریانیزم، و لەم دواییانەدا، بە بڕۆد چێرچزم؛ و لە ئەمریکا خۆی بە یونیتاریانیزم ناودەبرد؛ و لە ئەڵمانیا، بە ڕاسیۆناڵیزم. بە دانانی عەقڵی مرۆڤ وەک دادوەر، و تێبینییە زۆر سنووردارەکەی سەردەمی نوێ وەک بەڵگە، و بە ڕەتکردنەوەی ئەوەی کە هیچ ڕووداوێک دەتوانێت ڕووبدات مەگەر بەپێی ڕەوتی یاسا تێبینیکراوەکانی سروشت، مەسیحی دابەزاندە پلەی ڕابییەکی جوولەکە، کە لە سەردەمی خۆیدا پێشکەوتووتر بوو، بەڵام بە تەواوی بێ ئاشنایی بوو بە زانستی نوێ. بێگومان، بیرۆکەی گەڕانەوەی کەسێکی وەها لە جیهانی نادیارەوە بۆ فەرمانڕەواییکردن لەسەر زەوی، بۆ ناو ئەفسانەکانی عیبرییەت دوورخرایەوە.
GSAM 75دانیال ویتبی دەربارەی هەزار ساڵەیی
GSAM 75.3«بەڵێنەکانی گەڕانەوەی دووەم و فەرمانڕەوایی لەسەر زەوی بەو شێوەیە لێکدراونەوە کە تەنها بریتییە لە بڵاوبوونەوەی مزگێنییەکەی، و ملکەچبوونی بەشێکی گەورەی جیهان بۆ مەسیحییەت بۆ ماوەی هەزار، یان وەک هەندێک پێیان وابوو، ٣٦٠،٠٠٠ ساڵ؛ کە لەو ماوەیەدا مرۆڤایەتی دەبوو لە هونەرەکانی شارستانێتیدا پێشبکەوێت، و چێژ لە ئاشتی و خۆشگوزەرانیی بێوێنە وەربگرێت. و لە کۆتایی ئەو سووڕە درێژخایەنەدا، کە زۆر گەورە بوو بۆ ئەوەی مێشکی ئاسایی بتوانێت تێی بگات، ڕەنگە تێکچوونێکی گەورەی سروشت ڕووبدات، و دەتوانرا بوترێت کە پەروەردگار دێت و جیهان لەناو دەبات، و مرۆڤایەتی بانگ دەکات بۆ دادگاییکردن. ئەم تیۆرییە لەلایەن لێکدەرەوەیەکی ئینگلیزی بە ناوی ویتبی [دانیال ویتبی لە ساڵی ١٧٢٦ مرد] پەرەی پێدرا و بەربڵاو کرا، کە لە ڕێگەی نامە بڵاوکراوەکانییەوە دەسەلمێنرێت شوێنکەوتووی ئاریۆس بووە، بەڵام لێکدانەوەکانی لەنێو چینی خۆیدا جەماوەرییان هەبوو، و هەزار ساڵە ئەفسانەییەکەی لەلایەن زۆرێک لە مووچەخۆرە ئۆرتۆدۆکسەکان و هاوڕێیانی کڵێساکانی دەوڵەتی ئەوروپاوە بە دڵخۆشییەوە وەرگیرا، کە بۆیان بەڵێنی ماوەیەکی درێژی دەیەک و ڕێزلێنانی دەدا. لە ڕێگەی کاریگەریی ئەوانەوە، ئەم بیروباوەڕە هێنرایە ئەمریکا، کە لەوێ دەستبەجێ وەک کەرەستەیەک بۆ وتارە باوەکان و وتارە کۆتاییەکان لەسەر سەکۆ بەکارهێنرا.»
GSAM 76.1ئاوا تیۆرییەکان لە بەشە جیاوازەکانی زەویدا بوون، کاتێک نزیک دەبووینەوە لەو کاتەی کە پەروەردگار ئاگادارکردنەوە سەنگینەکەی سەبارەت بە هاتنی خۆی ڕاگەیاند، تەنانەت «لە بەردەرگاکاندا».
پەراوێزەکان
- گەلاتیا ٤: ٤، ٥. ↩
- ڕۆما ١٦: ٢٥-٢٧. ↩
- ئەفەسۆس ٣: ٣-٩. ↩
- The Desire of Ages، ل. ٢٩، ٣٠-٣٤. ↩
- لۆقا ٢: ٢٦. ↩
- لۆقا ٢: ٢٨-٣٨. ↩
- لۆقا ٣: ١٥-١٧. ↩
- یۆحەنا ١: ٢٩-٣٤. ↩
- مەتا ٣: ١٦، ١٧. ↩
- یۆحەنا ١٠:٤١. ↩
- لۆقا ٣:٢٣. ↩
- لۆقا ٤: ١٦-٢١. ↩
- مەرقۆس ١: ١٥. ↩
- کرداری نێردراوان ١٠:٣٨؛ یۆحەنا ٣:٢. ↩
- یۆحەنا ١٤: ٨-١١. ↩
- The Desire of Ages، ل. ٢١٥. ↩
- لۆقا ٧: ١٩-٢٢؛ مەتا ١١: ٤. ↩
- مەتا ٤: ١٧. ↩
- مەتا ١٠: ٧. ↩
- لۆقا ١٠:٩. ↩
- یۆحەنا ٧:٤٦. ↩
- مەتا ١٢:٢٣. ↩
- مەتا ١٣:٥٤، ٥٥. ↩
- یۆحەنا ١٠:٢٤. ↩
- یۆحەنا ٦:١٥. ↩
- یۆحەنا ٦:٦٢. ↩
- مەتا ١٦: ٢٠-٢٢؛ مەرقۆس ٩: ٣١. ↩
- مەتا ١٦: ٢٨؛ لۆقا ٩: ٢٧. ↩
- ٢ پەترۆس ١: ١٦-١٩. ↩
- مەتا ١٧: ٢٢، ٢٣. ↩
- مەتا ١٨: ١؛ مەرقۆس ٩: ٣٣، ٣٤. ↩
- مەتا ١٩: ٢٧، ٢٨؛ لۆقا ٢٢: ٢٨-٣٠. ↩
- مەتا ٢٠: ٢٠-٢٤. ↩
- یۆحەنا ١١:٤٧، ٤٨. ↩
- یۆحەنا ١٢: ١٥. ↩
- یۆحەنا ١٢: ١٩. ↩
- لۆقا ١٩:٤٠. ↩
- یۆحەنا ١٢: ٣٢-٣٤. ↩
- یۆحەنا ١٣: ٣٣-٣٦. ↩
- یۆحەنا ١٤: ١-٣. ↩
- لۆقا ١٩: ١١-١٥. ↩
- مەتا ٢٤:٣. ↩
- مەتا ٢٤؛ لۆقا ٢١؛ مەرقۆس ١٣. ↩
- مەرقۆس ١٤:٥٠. ↩
- مەرقۆس ٩: ١٠. ↩
- مەتا ٢٨: ٢-٤. ↩
- مەتا ٢٧: ٥٢، ٥٣. ↩
- لۆقا ٢٤: ١٣-٢٧. ↩
- لۆقا ٢٤:٣١، ٣٢. ↩
- کرداری نێردراوان ١: ٦-١١. ↩
- کرداری نێردراوان ٣: ٢٠، ٢١. ↩
- ٢ پەترۆس ٣:٥-١٣. ↩
- ١ سالۆنیکی ٤: ١٣-١٨. ↩
- ٢ سالۆنیکی ٢: ٣، ٤. ↩
- ئاشکراکردن ١٢: ١٧. ↩
- Confession of Faith، بەشی ٣٣، بڕگەی ٣. ↩