Vore 14 — Okẽ Oñembotýva

GSAM 214.1“HA'EKUÉRA oho aja ojogua, og̃uahẽ pe omendáva; ha umi oĩmbáva oike hendive pe menda guasúpe: ha oñemboty pe okẽ.”¹

GSAM 214.2Pe Omendátava ñeguahẽ oñemombe'úva ko ñe'ẽnga'úpe ndaha'éi Cristo ñeguahẽ yvy ári, ha katu pe menda hag̃uápe. Pe menda ha'e peteĩ mba'e oikótava Ñandejára ou mboyve. Oje'e Marandu Porã Lucas ohaiva'ekuépe kóicha: “Peñeku'ajokuava'erã, ha pene rendy oñemyendyva'erã; ha peẽ voi pejoguava'erã umi kuimba'épe oha'arõva ijárape, ha'e ou jeývo mendágui; ha'e oguahẽvo ha oñembota vove, peipe'a hag̃ua chupe upepete.”²

GSAM 214Peteĩ Ñesãmbyhy Jehupytýpe Oñembohéra Menda

GSAM 214.3Pe Omendátava ouha pe mendápe ojehechauka Daniel 7:13, 14-pe, upépe Cristo ou Itúva rendápe oñemomba'e hag̃ua iñesãmbyhýre. Ymave, peteĩ mburuvicha guasu ouha itavaguasúpe ohupyty hag̃ua iapyka ha iñesãmbyhy, oñembohéra menda. Ko tembiasa—pe tavaguasu jehupyty tembirekorãicha—ojepopete tuicha vy'ápe ha menda añeteguáicha. Upéicha, Cristo ohupyty vove Itúgui yvagapeguágui iñesãmbyhy, oje'e omenda hague hembirekorãre—Jerusalén Pyahu (Apocalipsis 21:9); ha kóva oñembohéra pe ñe'ẽnga'úpe “pe menda”.

GSAM 214.4Opa rire umi mokõi su mbohapy sa ára, 22 jasypa 1844-pe, umi Advent-gua, ombojoja rire umi mba'e ojehúva chupekuéra peteĩ menda Kuarahyresẽguáre, he'i hikuái: “Cristo oikeñepyrũma pe menda guasúpe.” Ohechakuaavévo hikuái pe oikotáva mba'éichapa ha'etaha umi 2300 ára pahápe, ijerovia oho Hesu rapykuéri pe tembiapópe ha'e oñepyrũva'ekue; upéicha rupi jeroviápe, ha'ekuéra “oike hendive pe menda guasúpe”.

GSAM 215“Aju jeýta”

GSAM 215.1Peteĩ jehechauka oñeme'ẽva'ekue Kuñakarai'i Harmon-pe, ary 1845-pe, Cristo ohasárõ guare pe koty peteĩhágui mokõiháme pe santuario yvagapeguápe, jajuhu ko'ã ñe'ẽ: “‘Pepyta ko'ápe; aháta che Ru rendápe ahupyty hag̃ua pe ñesãmbyhy; pemantene pende ao ipotĩ asy, ha sapy'aitépe ajevyta pe menda guasúgui ha rogueraháta chendive.’ Upéi peteĩ karro araípe guáva, irruédakuéra tata rendyicha, anhelkuéra ojeréva hese, og̃uahẽkuri Jesús oĩháme. Ha'e ojupi pe karro-pe, ha ojegueraha pe tenda imarangatuetévape, pe Túva oguapýhape.”³

GSAM 215Poriahuvereko Okẽ Oñembotýramo

GSAM 215.2Pe okẽ oñembotýva ko ñe'ẽnga'úpe ha'ete oñe'ẽva peteĩ mba'e oikótavare Yvypóra Ra'y ou mboyve arai yvágapeguápe; okẽ oñemboty rire, umi virgén ambue ou ha oñembota, ha oje'e chupekuéra “pejesarekóke” ndoikuaáigui hikuái ára térã aravo ou hag̃ua. Jey, ko okẽ oñemboty umi virgén iñarandúva oike rire pe omendáva ndive pe menda guasúpe.

GSAM 215.3Ojekuaa ko parábola oñe'ẽva umi virhénre, pe ñe'ẽ ojeipurúva rupive, oike rire jepe pe mendápe oĩha gueteri pa'ũ umi virhén “tavy” jepe oñembosako'i porã hag̃ua ojotopa hag̃ua pe Omendátava ndive. Oje'e chupekuéra “pema'ẽ”. Pe ma'ẽ ha ñeha'arõ ha'e mba'e oñembojoajúva pe ñembosako'i añeteguáre jajotopa hag̃ua Ñandejára ndive. Upévare, ojekuaa pe poriahuvereko ndojepe'aiha oñemboty vove pe okẽ ko parábolape.

GSAM 215Ndaha'éi pe Okẽ Lucas 13:25-28-pegua

GSAM 215.4Ymave, ojejavy jepi oñemboje'ávo pe okẽ oñeñe'ẽva ko ñe'ẽnga'úpe pe okẽ oñemombe'úva Lucas 13:25-28-pe, he'ihápe: “Pe óga jára opu'ã vove, ha omboty pe okẽ, ha peẽ peñepyrũ pepyta okápe, ha pembota pe okẽ, ha peje: Ñandejára, Ñandejára, eipe'a oréve; ha ha'e ombohovái ha he'íta peẽme: Ndoroikuaái moõguipa peẽ.... Pejei chehegui, peẽ opavave tembiapo vai apohare. Oĩta jahe'o ha tãi ñekarãi, pehechávo Abraham-pe, Isaac-pe, Jacob-pe ha opaite maranduhárape, Tupã ruvicha retãme, ha peẽ katu peñemosẽva'ekue okápe.” Ojekuaa porãiterei ko ñe'ẽnguéra yvateguágui oñembotývo ko okẽ, oñembohapeha umi okápe opytáva rekove. Tupã ñesãmbyhy og̃uahẽma upéicharõ; ohecháta hikuái umi ojesalvávape pe ñesãmbyhýpe. Upéva rangue, kuñataĩnguéra ñe'ẽnga'úpe Ñandejára ne'ĩra gueteri og̃uahẽ iñesãmbyhýpe, ha katu oho Itúva rendápe ohupyty hag̃ua iñesãmbyhy.

GSAM 216Peteĩ Okẽ Oñembotýva Tembiapo Techaukarãme

GSAM 216.1Umi omoirũva'ekue Cristo-pe jerovia rupive hembiapópe, opa rire pe ára pukukue mokõi su mbohapy sa ára —22 jasypa 1844—, ohechakuaa hikuái og̃uahẽvo pe ára ñyrõrã pe tembiapo techaukarãme, pe pa'i guasu ombotýhague pe koty okaraygua rokẽ ha oipe'ahague pe rokẽ oikéva pe tenda marangatuetévape, upépe ojapo hag̃ua hembiapo ombogue hag̃ua umi angaipa oñemombe'úva'ekue pe santuario-pe; ha péicha avei Cristo, ñane pa'i guasu, ombotýhague pe okẽ koty okaraygua tupão yvagapeguápe, ha oipe'ahague pe koty ojehechahápe “pe iñe'ẽme'ẽ karameg̃ua”.⁴

GSAM 216Mávapa Ojavyva'ekue?

GSAM 216.2Upe árape oĩkuri umi Adventista ojeroviáva apytépe ne'ĩrava gueteri ohecha hesakã porã Cristo rembiapo santuaríope, ne'ĩragui gueteri oñembojesareko chupekuéra mbohapyha anhel marandu rehe. Ko'ãva ojavy ombojoajúvo pe santuaríope okẽ okára pe okẽ oñembotýva Lucas 13:25-28-pe oĩva ndive. Upéicharõ jepe, ko'ãva ndaha'éi kuri Adventista Pokõiha Ára Peguáva. Ha katu, mávapa hikuái, mba'éichapa oñepyrũ upe mbo'epy, ha mba'e ojehúva ogueraha chupekuéra upe jehechápe, roñeha'ãta rohechauka.

GSAM 217.1Umi tapicha ojei va'ekue umi tupão hérapeguánte guive oñemyasãi aja pe marandu Ñandejára jeju rehegua, ha avei umi ojei hague chuguikuéra, oñeñe'ẽ hesekuéra pe ñemombe'u oñeme'ẽva umi pokõi tupão Apocalipsis-pegua apytégui poha ha poteĩhápe. Pe ñemoñe'ẽ tupão pohápe, pe Sardis-pe, he'i: “Penemandu'áke mba'éichapa pehupyty ha pehendúkuri, pejejoko hatãke hese, ha peñembyasy. Upévare ndereñangarekóiramo, aháta nderehe peteĩ mondahaicha, ha ndereikuaamo'ãi mba'e aravópa aháta nderehe.”⁵ Ko ñe'ẽgui ojekuaa porã umi tapicha oñeñe'ẽva'ekue chupekuéra upéicha ohenduhague Ñandejára jeju ñemomarandu. Ha'ekuéra he'i kuri oguerohoryhague, ág̃a katu ko'ág̃a oheja potáma hikuái upe mba'e.

GSAM 217Tupão Filadelfia

GSAM 217.2Tupão Filadelfia, tupão marandu porãgua reko poteĩha, oñemombe'u upe rire. Ko tupão ohechauka umi tapicha oñeguenohẽva'ekue oñemoherakuãvo marandu peteĩha ha mokõiha Apocalipsis 14-pegua. Ko tupãópe Ñandejára he'i: “Emañamína, che ag̃uahẽ pya'e: ejoko mbarete pe rereko, ani avave ogueraha nde koróna.”⁶ Oñeñe'ẽve chupekuéra ko'ã ñe'ẽ rupive: “Ko'ã mba'e he'i pe marangatu, pe añeteguáva, pe oguerekóva David lláve, pe oipe'áva ha avave ndaikatúiva omboty; ha ombotýva, ha avave ndaikatúiva oipe'a: Aikuaa nde rembiapo: emaña, amoĩ ndéve peteĩ okẽ ojepe'áva, ha avave ndaikatúi omboty; rereko rupi mbarete sa'i, ha reñongatu che ñe'ẽ, ha nerembotovéi che réra.”⁷

GSAM 217Mba'épa hína pe Okẽ Oñembotýva ko Ñe'ẽnga'úpe?

GSAM 217.3Mba'épa he'ise pe okẽ ojepe'áva ha oñembotýva pe Ñandejára Ñe'ẽme oje'eva'ekuépe? Roimo'ã peteĩ mbohovái porã ko porandúpe g̃uarã ikatuha ojejuhu ko ñemyesakã oúva hendive: Oĩ aja umi Adventista apytépe ohupytyva'ekue tesape yvatéva, ha ombo'éva pe Salvadór omoambuehague hembiapo pe koty peteĩhágui pe koty mokõiháme pe santuario yvagapegua ryepýpe, ha ohechaukaporãva pe porandu okẽ ojepe'áva ha oñembotýva rehegua umi ohendusévape, ambue aty katu oñemoĩ ko añetegua rehe, ha oñeha'ã omopyenda jerovia pe mbo'epýpe he'íva pe okẽ ojepe'áva oñembotýhague, ha pe okẽ oñembotýva ojepe'ahague. Péicha ojapóvo, ha'ekuéra omboty hína tape, térã ojoko Ñandejára rembiguáikuéra rembiapo ko yvy ári. Yvága santuario rokẽnguéra ojepe'a ha oñemboty Cristo mbarete rupive—“Ha'e pe oipe'áva, ha avave ndaikatúiva omboty.” Pe ñe'ẽngue oñeme'ẽva tupão Filadelfia-pe, umi tapicha ojepytasóva, oñongatúva iñe'ẽ ha nomboykéiva héra, ohupyty peteĩ pu'aka oipe'áva peteĩ okẽ avave ndaikatúiva omboty. Kóva katuete oñe'ẽ pe okẽre ojeike hag̃ua umi tapicha apytépe, upe okẽ umi yvypóra, ha'eteháicha (jahecháta haguéicha), ombotýva'ekue añetehápe; ha katu ohechakuaávo iñemopy'aguasu, Ñandejára omoĩ umi ojeroviáva renondépe peteĩ “okẽ ojepe'áva” avave ndaikatúiva omboty.

GSAM 218Peteĩ Okẽ Ñe'ẽrã

GSAM 218.1Heta jey ojehechauka Ñandejára Ñe'ẽme ojeipuruhápe pe okẽ ko he'isépe. Pablo, ohai aja Corinto-guápe, he'i: “Ojepe'a chéve peteĩ okẽ guasu ha mbarete, ha heta oĩ oñemoĩva”.⁸ Jey, mokõiha kuatiañe'ẽme Corinto-guápe g̃uarã, he'i: “Ag̃uahẽvo Troas-pe amombe'u hag̃ua Cristo marandu porã, ha Ñandejára oipe'áramo jepe chéve peteĩ okẽ, ndapytu'úi che ángape, ndatopýigui che joyke'y Tito-pe”.⁹ Ha'e ojerure avei Colosenses-pe kóicha: “Pesegíkena peñembo'évo, ha pejesareko aguyje reheve; ha peñembo'e avei orerehe, Ñandejára oipe'a hag̃ua oréve peteĩ okẽ ñe'ẽrã, roñe'ẽ hag̃ua Cristo ñemimby, che aĩha hese ka'irãime.”¹⁰

GSAM 218.2Ko'ã ñe'ẽnguéra he'ívagui ojekuaa umi tape oñembohasa hag̃ua pe añetegua oñembohéra okẽ ojepe'áva; ha umi ñe'ẽ oje'eva'ekuégui tupão Filadelfia-pe g̃uarã ojekuaa avei, upe ára oñehenói hague ko'ã tapichápe, oĩhague kuimba'e oñeha'ãmbaitéva omboty hag̃ua chupekuéra pe okẽ ñe'ẽrã. Tupão Filadelfia ohasávo pe jehecha'a rupi, ojepytasóvo hatã iñe'ẽme ha héra rehe, Ñandejára ñe'ẽ chupekuéra ha'e kuri, omoĩtaha henondepekuéra peteĩ okẽ ojepe'áva avave ndaikatumo'ãiva omboty.

GSAM 219Pe ojehúva 22 jasypa 1844 rire

GSAM 219.1Jahechávo ko káso ñande renondépe, he'iháicha marandu tenonderã ñe'ẽnguéra, jajesarekomína yma guaré rehe mba'éichapa oiko umi mba'e. Ojehechaukahaguéicha, jasyrundy 1844 peve, ojeipe'a tupãonguéra oñemyasãi hag̃ua pe marandu Ñandejára jeju rehegua, ha hetave oĩ ojeruréva mba'apohára umi maranduhára oikovéva ikatuva'ekuégui. Pe ñembyasy rire, 1844 arapotýpe, umi ndojeroviapáiva'ekue añetehápe upe mbo'epýre, oñepyrũ oñemoĩ hese. Oñeme'ẽrõ guare, 1844 arahakúpe, pe anhel mokõiha marandu Apocalipsis 14-pegua ha pe “ñehenói pyharepyteguáva” (Mateo 25), oñepyrũ pe ñemuñahã vaiete umi ojerovia gueteri va'ekuére Ñandejára ou potaitépe ha oñanimava'ekue omombe'u ijerovia. Ko'ã oñemoĩva hese oheka opaichagua tape ombogue hag̃ua ko mba'e, ha opa ikatuháicha ojoko hag̃ua umi he'íva gueteri “og̃uahẽma iñembohovake aravo” rembiapo. William Miller he'i ko ñemoĩ rehe: “Ha'e pe mba'e hekopegua'ỹvéva ha ndaikatúiva oñentende”. Péicha hatãiterei pe ñemoĩrõ og̃uahẽvo ára 2300-gua paha, ha upévare Geo. Storrs he'i: “Rohejáma umi tupão réra reheguápe ha opaite umi iñañávape, ndaha'éiramo ko sapukái oguerekóramo pokatu hesekuéra.”

GSAM 219.2Upe ára opa rire, umi iñañáva ñemoĩ ha ñembohory oñemombareteve mokõi ha mbohapy jey rupi, William Miller he'i upe ojehúvare: “Rojapopáma ore rembiapo romomarandúvo angaipavakuérape, ha roñeha'ãvo romopu'ã jey peteĩ tupão oñemboheko reíva. Ñandejára, iporokuáipe, ombotyma pe okẽ.”¹¹

GSAM 219Pe Angaipavakuéra Py'a Hatã Opárupi

GSAM 219.3Ko yvy arigua ñembohory rape ndaha'éi omohatãva'ekue angaipávape pe mbo'epy ou hag̃ua rehegua añónte, ha katu umi oĩva tupão réra reheguápe ñemombe'u kóicha ha'e: “Ñanemandu'ávo ‘mbovy ha mombyry’ oĩha añetehápe oñemoambuéva, ha angaipáva reko vai ha iñakãhatã haimete ndaijojaháiva rehe, haimetete ja'e ñandejehegui'ỹre: ‘¿Ijesaráipa Ñandejára imborayhu hag̃ua? térãpa oñembotýma pe poriahuvereko rokẽ?’”¹²

GSAM 220.1Ambue tembiapo apoháragui ñamoñe'ẽve ko'ã mba'e ojehúva profetía ára opa rire: “Upe rire haimetete ndaikatúi oñeg̃uahẽ umi ndogueroviáivape, pe vy'a'ỹ 1844-pe omoakãjere vaieterei heta tapichápe, ha ndohendusei mba'eveichagua myesakã upe mba'égui.”¹³

GSAM 220Opaite Okẽ Ojeike Hag̃ua Umi Ndogueroviáivape Oñemboty

GSAM 220.2Upeichagua teko, upe jave, oñembotýramoguáicha pe okẽ oñeg̃uahẽ hag̃ua opavavépe, umi oguerekóva gueteri jerovia ha ñeha'arõ mbarete Cristo ou potaitaha rehe añoite ndaha'éiramo. Pe ñe'ẽrã rokẽ ojehecha rupi oñembotýpaite, ha umi Adventista ohechakuaa oĩha peteĩ rokẽ oñembotýva pe ñe'ẽnga'u oñe'ẽva hekovekuérare, hasy'ỹ jahecha mba'éichapa og̃uahẽ hikuái pe temimo'ãme he'íva ndaiporivéimaha poriahuvereko umi angaipávape g̃uarã: térã, oĩ he'iháicha, “pe poriahuvereko rokẽ oñembotyhague”, tenonderãite oimo'ãramo hikuái pe rokẽ oñembotýva ko ñe'ẽnga'úpe ha pe rokẽ oñembotýva Lucas 13-pe ha'eha peteĩnte. Umi tapicha ndohenduséiramoite, omohatãvo ipy'a, mba'éicha piko ikatu oñemoambue?

GSAM 220Máva piko ombo'e raẽ pe Okẽ Oñembotýva japu?

GSAM 220.3Ko'ág̃a oporandu, Mávapa oñepyrũ ombo'e pe mbo'epy “ndaiporivéima poriahuvereko angaipavakuérape g̃uarã”? mávapa oguerovia? ha mávapa omboyke? Mbohovái pe porandu peteĩhape g̃uarã, ñamañáta peteĩ marandu J. V. Himes ojapova'ekuére oho jave ohecha Maine Tetãvorépe, arapoty 1845-pe. Ha'e he'i:—

GSAM 220.4“Che ryke'y Joseph Turner ha ambuekuéra he'i ñaimemaha pe sábado guasúpe —pe poteĩ su ary opamaha —upévare avave Adventista ndojapoveimava'erãha tembiapo po pegua. Ojapóramo katuete, ha'ekuéra he'iháicha, oguerúta iñehundipaite.

GSAM 220.5“Oha'arõ aja hikuái ko tembiapo'ỹme yvy arigua rembiaporãgui, peteĩ tesape pyahu, oje'eháicha, ohesape'a Che ryke'y Turner apytu'ũme, ha'éva: pe Ména OGUAHẼMA hague—ou hague pe ára pa jasy pokõinguégui ary judío ohasava'ekuépe—upe jave oiko hague pe menda—opaite kuñataĩ virgen upe jave, peteĩ hendáicha, oike hague hendive pe mendápe, ha pe okẽ oñemboty!—avave ko'ãvagui ndaikatúiva oñehundi, ha avave okápe oĩva ndaikatúiva ojesalva. Péicha opaite mba'e espíritu rehegua ko yvy mbarete pegua opáma.”¹⁴

GSAM 221Máva piko oñemoĩ mbarete pe temimo'ã japúre?

GSAM 221.1Pastor Turner oñepyrũ ombo'e iñemoarandu “ndaiporivéima poriahuvereko” rehegua París, Maine-pe, ha sapy'ami oguereko heta omoirũva upe tetã pehẽnguépe. Oĩgui peteĩ okẽ ñemboty paite ojeike hag̃ua umi Adventista'ỹva rendápe, taha'e ojeroviaha térã nahániri, heta oikévo ijeheguiete Turner remimo'ãme upe mba'e rehegua.

GSAM 221.2Ani hag̃ua oñentende vai pe ñe'ẽ Adventista-kuéra, ko'ág̃a guive ñañe'ẽta ko'ã tapicháre Adventista Peteĩha Ára pegua; ha heta ko atýgui oĩva omoañete hína Karai Turner remimo'ã. Ne'ĩra gueteri ohecha térã ohendu hikuái pe añetegua sábado rehegua, ha ndohendúi avei pe anhel mbohapyha marandu. Ko'ãva rehegua Kuñakarai White oñe'ẽ kóicha peteĩ ijehaipyrépe:—

GSAM 221.3“Ohasa rire pe ára oñeha'arõva'ekue 1844-pe, umi Adventista oguerovia gueteri pe Salvadór jeju hi'ag̃uimbaiteha; oguerovia hikuái og̃uahẽmahague hikuái peteĩ pa'ũ iñimportántevape, ha opaite hague Cristo rembiapo yvypóra rehe oñembo'évaramo Tupã renondépe. Ome'ẽ rire pe ñe'ẽmondo pe ñembohovake oñembojataha rehegua, oñandúkuri hikuái opa hague hembiapo yvy ape ári, ha ndorekovéima pe ipy'apy pypuku angaipavakuéra ñesãsorã, upe aja umi heko'ỹva ñembohory ky'a ha ñembojaru Tupã rehegua ojehecha chupekuéra ambue techaukaha ramo Tupã Espíritu ojei hague umi omboykéva iporiahuvereko. Opa ko'ãva omombarete chupekuéra jeroviahápe opa hague pe ára ñeha'ãrã, térã, ha'ekuéra he'iháicha, ‘okẽ poriahuvereko oñembotyma’. Oje'ehaguéicha, Adventistakuéra sapy'ami oñembyaty peteĩ jeroviápe okẽ poriahuvereko oñembotyhague.”¹⁵

GSAM 222.1Ko ñe'ẽnguépe Kuñakarai White he'i mba'épa he'i umi Adventista Peteĩha Ára pegua. Ni nomombe'úi oguerovia hague upéva. Ojehechaukahaguéicha yvate, ko mbo'epy oñembo'e raẽ Joseph Turner rupive, París, Maine-pe. Kuñakarai White (upérõ Kuñakarai'i Harmon) ojotopa Joseph Turner ndive upe tenda oje'émavape ary 1845 arapoty ñepyrũme, ha ohendu chupe he'iha imbo'epy “Adventistakuérape g̃uarã ndaiporivéima tembiapo po rupigua, ha ndaiporivéima poriahuvereko angaipávape g̃uarã”, ha he'i chupe hesakã porãhápe ha'eha “ombo'eha peteĩ mbo'epy japu; oĩha gueteri poriahuvereko angaipávape g̃uarã, ha umi nomboykéiva'ekue añetegua oikuaávo g̃uarã”.

GSAM 222Oñemoĩvo pe Mbo'epy “Ndaipóri Poriahuvereko” rehe

GSAM 222.2J. N. Andrews, oikova'ekue París, Maine-pe, 1844 ha 1845-pe, ha oikuaa porãva'ekue umi tapicha upépegua reko, ha avei Joseph Turner mba'éva, ombo'éva ndaiporivéimaha poriahuvereko umi angaipávape g̃uarã, he'i Kuñakarai'i Harmon remiandu ko mba'ére upe jave, “Umi jehecha oisãmbyhy rangue chupekuéra oguerovia hag̃ua ko temiandu, omyatyrõ katu umi oguerekóvape hese ha ojejokóva gueteri hese.”¹⁶

GSAM 222.3Kuñakarai'i Harmon ohojey mokõiha jey París, Maine-pe, 1845-pe arahaku jave. Ko jeho rehegua amombe'úta Kuñakarai Truesdail he'iva'ekue, oikova'ekue upérõ París-pe. Ha'e he'i:—

GSAM 222.4“Kuñakarai'i Harmon oĩ aja París, Maine-pe, arahaku 1845-pe, amombe'u chupe opa mba'e peteĩ che angirũ ahayhuetéva rehegua, itúva ndohejáiva'ekue chupe ou hag̃ua ore atyhápe; upévare ha'e nomomborái pe tesape. Ha'e opukavy ha he'i: ‘Ñandejára araka'eve ndohechaukái chéve ndaiporiha salvasiõ umi tapicha péichaguápe g̃uarã. Ha'e umi oñeme'ẽva'ekue chupekuéra pe añetegua resape ha oikuaávo omomboráva añónte.’”¹⁷

GSAM 222.5Ha'e oñe'ẽ avei Kuñakarai'i Harmon jeho mbohapyha rehe París-pe, ary 1846-pe, péicha he'i:—

GSAM 222Ambue Jeja'o pe Tembikuaa'anga Ijapúvare

GSAM 222.6“Ambue mba'e ojehecharamóva ha'e peteĩ jesareko oñeme'ẽva'ekue 1846-pe, París, Maine-pe. Kuñakarai'i Harmon-pe ojehechauka, Satanás ndaikatúiramo joko umi ipy'a potĩvape ojapo hag̃ua hembiaporãite, oipurutaha ikatupyry omomýi hag̃ua chupekuéra ojapo hag̃ua hembiaporãgui hetave. Peteĩ Che reindy marangatu he'íkuri umi tupãópe Tupã omboyke hague chupekuéra, ha'ekuéra omboyke haguére pe marandu oúva yvágagui oporopysyrõ hag̃ua chupekuéra. Ojehechauka Che reindy Harmon-pe ndaiporiha añetegua iñe'ẽnguépe, oĩgui heta umi tupãópe oguerohorýtava gueteri pe añetegua; umi anhel porã ohotaha gueteri omba'apo umi ánga rehe umi tupãópe, ha ojapóvo upéicha, ha'ekuéra [umi anhel] ohejáta ko kuñakarai, iñe'ẽngue ndive [he'iséva iñe'ẽngue ‘ndaipóri poriahuvereko’], okápe pe okẽgui.”¹⁸

GSAM 223Ndaipóri Ñe'ẽjoavy

GSAM 223.1Oĩgui umi oñeha'ãmbaitéva ohechauka hag̃ua Kuñakarai White yma ombo'e hague pe temiandu he'íva “ndaiporivéima poriahuvereko angaipávape g̃uarã”, ha ko'ág̃a katu ombo'e pe upévagui ojoavýva, ahechaukáta umi oikuaáva hembiapo 1845 guive ñe'ẽnguéra, hembiapokuérare angaipáva ñemoambue rehehápe. Ko oúva ha'e peteĩ jehaipyre Ira Abbey-gui, Brookfield-pegua, Madison County, Tetãvore Nueva York-pe:—

GSAM 223.2“Umi ary 1846 ha 1850 pa'ũme, Che ryke'y ha Che reindy White ouva'ekue ore rógape, ha oñeha'ãmbaitéva mitãnguérare ha umi añetegua nomboykéiva'ekuére. Omba'apo hikuái umi ánga ojerovia'ỹva'ekuére, ha araka'eve ndachemandu'ái ahenduhague Che reindy White he'iha ndaiporiha ta'arõ umi ojevyva'ekuépe g̃uarã ha umi añetegua nomboykéiva'ekuépe g̃uarã.”¹⁹

GSAM 223Testimonio Adventista Peteĩha Ára pegua

GSAM 223.3New England-gua Adventista Peteĩha ára pegua oikuaáva rehe pe doktrina okẽ oñembotýma hetaiterei mbaretéva, tohechauka ko kuatiañe'ẽ oúva:—

GSAM 223.4“Jasypoapy 5 guive 9 peve, 1891-pe, ajapo peteĩ ñomongeta Pastor Miles Grant ndive, Brookston-pe, peteĩ táva orekóva amo 30.000 tapicha. Pe ñomongeta oiko pe karpa guasúpe, ha omyakã chupe karai John Barbour, peteĩ árape táva konseho mburuvicha. Ko táva opyta amo mokõipa mílla Boston-gui. Pe ñomongeta guasu ha'e kuri sábado rehegua, ha katu Karai Grant oñeha'ã omoinge ñomongetápe Che reindy White rembiasakue ko tembiapópe. Ha'e he'i ‘oñehechauka hague chupe, 1844-pe voi, pe prueba ohasamaha, ha ndaiporivéimaha poriahuvereko angaipavakuérape g̃uarã.’”

GSAM 224.1“Ambohováivo chupe, ha'e kuri chupe umi Adventista Peteĩha Ára pegua ojapyhyhague upe temiandu, haimete opavave, peteĩ ára, rojei mboyve chuguikuéra, ha katu Kuñakarai White oipytyvõ rangue upe temiandu, peteĩ umi mba'e ypykue ojehechaukava'ekue chupe ha'e kuri upe temiandu ‘ijapuha’, ha oĩha gueteri poriahuvereko umi angaipávape g̃uarã. Ha'e kuri, ‘Péicha ningo, ha Pastor Grant oikuaa péicha ha'eha.’ Ha'évo ko'ã mba'e, heta umi Adventista Peteĩha ára pegua oĩva che renondépe [upe aty ha'éva peteĩ vore tuicháva pe karpa guasúpe henyhẽva] omongoryry iñakã ohechauka hag̃ua omoneiha mbarete pe he'íva. Ikatúma ja'e Pastor Grant ndo'eveimaha upe mba'ére pe ñomongeta pukukue javeve.” Omoĩ hérava “Geo. E. Fifield, South Lancaster, Mass., 6 jasypakõi, 1895.”

GSAM 224Kuñakarai White Ohekáva Akóinte Pecador-kuéra Jepysyrõ

GSAM 224.3Kuñakarai White omba'apohague angaipa apoharakuéra oñemoĩ porã hag̃ua 1844 guive ko'ág̃a peve, ojehechauka porãve ko'ã mba'e rupive: Ha'e ha Pastor White ojapo peteĩ aty Albert Belden rógape, Rocky Hill, Conn.-pe, oñepyrũva'ekue 20 jasyrundy, 1848-pe. Ko atýpe oñeñeha'ã oñemyatyrõ hag̃ua yvy arigua apytégui oĩvape. Pastor White ha hembireko ohechauka oñeinteresaitereiha umi ánga rehe. Ko mba'ére ñame'ẽta peteĩ oĩva'ekue ko atýpe ñe'ẽ, oñemongarai va'ekue Pastor White pópe. John Y. Wilcox, ohai aja Kensington, Conn.-gui, 22 jasykõi 1891-pe, he'i:—

GSAM 224.4“Che aikekuri añeteguápe umi aty ojejapórõ guare Che ryke'y A. Belden róga koty oñemopu'ãmbá'ỹvape, Rocky Hill, Conn.-pe. Che ahupytyrõ guare ko añetegua ko'ag̃agua resape ha'e kuri Che ryke'y ha Che reindy White rembiapo rupive. Che ryke'y White chemongarai pya'e upe rire. Ha'ekuéra ome'ẽ'ỹrõ chéve py'aguasu ha mbarete, ndaikuaái oimépa araka'eve añanimáta kuri apensa térã añandu Ñandejára chemoneĩhague. Ha'ekuéra oñeinteresaiterei chehegui, ha omba'apo chepytyvõ hag̃ua.”

GSAM 225.1Pastor White he'i upe aty rehegua peteĩ kuatiañe'ẽme Stockbridge Howland-pe g̃uarã, Topsham, Maine-gua, “Che ryke'y Bates ohechauka umi tekorã tesape potĩme, ha imba'eguasuha oñemotenonde umi ñe'ẽ añete mbarete rupive. Pe ñe'ẽ omombarete umi oĩmava'ekue añeteguápe, ha omopáy umi ne'ĩrava gueteri oiporavo porã.”

GSAM 225Tembiapo Pecador-kuéra rehehápe Oswego, N.Y.-pe.

GSAM 225.21849-pe, Pastor James White ha hembireko omba'apo Oswego, N.Y.-pe. Umi atýpe Hiram Patch ha peteĩ Kuñakarai'i Benson, oñemoñe'ẽva'ekue omendátaha, ojevy Tupã ha añetegua ko'ag̃agua gotyo.

GSAM 225.3Jasyapy, 1850-pe, ojejapo jey atyguasu Oswego-pe. Kuatiañe'ẽ Present Truth jasyrundypeguápe, Pastor White, oñe'ẽvo umi atyguasúre, he'i:

GSAM 225.3“Peteĩ tembiapo iporãitereíva ojejapo ko'ág̃a umi rembyre membykuéra apytépe ko távape. Ijesalvación ha'e kuri ñane atyguasu mba'e tenondegua mokõi sábado ohasava'ekuépe, ha Ñandejára ñane bendiciona porãiterei. Pe añetegua ogueru porã ñandéve ha avei ñane membykuérape. Arateĩ paha rire ka'aruete, rojapo peteĩ aty iporã hag̃ua chupekuéra, ha Ñandejára Pytu oñehẽ paite ore apytépe. Mitãnguéra opavave oñesũ Ñandejára renondépe, ha oñeñandúkuri chupekuéra mba'eichaitépa iñimportánte oñeñangareko umi tekorãre, tenonderãite pe poha, ha oheka pe salvasiõ Hesukrísto rupive. Kóva ha'e kuri peteĩ umi aty iporãvéva ahechava'ekue che rekovépe.”

GSAM 225.4Kuatiañe'ẽ Present Truth jasypateĩ 1849-peguápe, Pastor White omoherakuã peteĩ marandu heta oñemoambue ha oñemongarai va'ekue rehegua; ha ko kuatiañe'ẽ papapy pahápe 1850-pe oĩ peteĩ marandu peteĩ aty ojejapova'ekue Waitsfield, Vt.-pe, ha Heman Churchill oĩhaguére, ha'éva ramoite ojevyva'ekue yvóra rekógui Tupã gotyo. Oñeñe'ẽ hese upe kuatiañe'ẽme “joyke'y” ramo. Mba'éicha piko upéva oikokuaa ndaiporivéiramo poriahuvereko angaipávape g̃uarã?

GSAM 226Mokõipa peteĩ Testigo-kuéra Testimonio

GSAM 226.1Kóva rehehápe roikuave'ẽ peteĩ testimonio oñemboheraguapyva'ekue 1888-pe, mokõipa peteĩ tapicha rupi, umíva apytégui peteĩteĩ oĩva'ekue pe ñemongu'e adventista-pe ary 1844-pe, ha oikuaáva'ekue mba'éichapa oñepyrũ pe mbohapyha anhel marandu. Opaite oĩma hikuái upe marandúpe 1851 mboyve, ha hetavéva ijapytepeguágui ojoaju Adventista-kuéra Pokõiha Ára Peguáre haimete oñepyrũ guive pe marandu:—

GSAM 226.2“Ore, rohaíva ko'ápe, roikuaa porã rupi pe adventista aty 1844-pe ohasa rire pe ára oñeha'arõva'ekue, ha roguerohory avei pe añetegua mbohapyha anhel marandúgui 1850 guive voi, romoĩ vy'apópe ore réra ko kuatiañe'ẽme oúva rehe, pe mbo'epy okẽ ñembotýva rehegua, ogueroviáva'ekue umi ojeroviáva mbohapyha anhel marandúre oñepyrũ guive pe marandu ary 1850 peve ha upe rire tenonde gotyo.

GSAM 226.3“Ojerovia hikuái, Apocalipsis 3:7, 8 ha ambue ñe'ẽnguéra he'iháicha, umi mokõi su mbohapy sa (2300) ára opa rire Daniel 8:14-pe, Cristo omboty hague hembiapo pe koty ypykue marangatu yvagapeguápe, ha omoambue hembiapo pe tenda imarangatuetévape, ha oñepyrũ hague pe ñembohovake rembiapo, omoambuévo ko mba'épe ijoaju pe salvasiõ rape ndive. Ápe ojehecha peteĩ okẽ ojepe'áva ha peteĩ okẽ oñembotýva.

GSAM 226.4“Ojerovia hikuái umi oguerekóva tesape potĩ pe anhel peteĩha marandúre, ha oñemoĩva hese, oñemoĩ hatãva hese, Ñandejára omboyke hague. Ha katu ndojeroviái hikuái umi ndoguerekóiva'ekue tesape térã umi ne'ĩrava og̃uahẽ iñarandukuaápe 1844 mboyve, ohekáramo Ñandejárape ipy'a potĩme, oñemboyketaha.

GSAM 226.5“Ojerovia ramo jepe William Miller ha hetave Adventista ndive upe ára ohasa rire voi, hembiapo yvy ape ári opa hague, ha Ñandejára ouvetaha pya'e, upe rire pe tesape oúva santuario rehegua ha mbohapyha marandu omyesakã rire mba'érepa ndouiri, ndojeroviái hikuái poriahuvereko opa hague, umi omboykeva'ekue pe tesapénte ndaha'éiramo.”

GSAM 227.1Omoĩ héra, “J. B. Sweet, South Saginaw, Mich.; Samuel Martin, West Rindge, N.H.; Ira Abbey, North Brookfield, N.Y.; Kuñakarai R. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Kuñakarai Diana Abbey, North Brookfield, N.Y.; Kuñakarai L. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Heman S. Gurney, Memphis, Mich.; Ann E. Gurney, Memphis, Mich.; William Gifford, Memphis, Mich.; Kuñakarai Mary S. Chase, Battle Creek, Mich.; S. M. Howland, Battle Creek, Mich.; Kuñakarai F. H. Lunt, Battle Creek, Mich.; Kuñakarai Melora A. Ashley, Battle Creek, Mich.; Kuñakarai Caroline A. Dodge, Battle Creek, Mich.; Kuñakarai Sarah B. Whipple, Battle Creek, Mich.; Kuñakarai Uriah Smith, Battle Creek, Mich.; Kuñakarai Paulina R. Heligass, Moline, Kan.; R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Kuñakarai R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Reuben Loveland, North Hyde Park, Vt.; Kuñakarai Belinda Loveland, North Hyde Park, Vt.”

GSAM 227Peteĩ Jehecha Oñentende Vai

GSAM 227.2Oñeñeha'ã oñembohasa peteĩ jehecha oñeme'ẽva'ekue Kuñakarai White-pe, Topsham, Maine-pe, 24 jasyapy 1849-pe, ombo'eha ko mbo'epy ijavyva—ndaiporivéima poriahuvereko angaipavakuérape g̃uarã. Ko jesareko oñeme'ẽkuri oñepyrũrõ guare ojekuaauka umi “Rochester-pegua ñembota” (Espiritismo). Kuñakarai White ohechakuaa umi techaukaha ijojaha'ỹva ha mba'e hechapyrãva, ha umi ñemyatyrõ japu, okakuaavetaha ha oñemosarambivetaha. Ko'ã jejapo pyahu ndaha'éi jejapo pyahu jejavy guive añeteguápe (ha'e nomombe'úi araka'eve ndaiporimo'ãiha ko'ãichagua jejapo pyahu, ha katu umi ojehechaukáva chupe oipurúvo yvypóra pokatu ha'eha umíva), ha katu ivaívagui ivaiverã; umi he'íva iñe'ã oñemoambuehague omondéva hikuái peteĩ ao jerovia rehegua oñuãva iñe'ã aña rembiapo vai. Oĩ ojehechaukáva oñemoĩporãmbáva añetehápe, ha péicha ikatu ombotavy Tupã retãyguakuérape; ha katu ojehechárõ ipy'a, ojehecháta hũeterei gueteri.

GSAM 227.3Upémarõ he'i: “Che anhel cheirũva he'i chéve aheka hag̃ua ánga jepy'apy pypuku angaipavakuéra rehe jepiveguáicha. Aheka, ha katu ndahechái; ohaságui hi'ára ojesalva hag̃ua.”²⁰

GSAM 228.1Oje'e ko jesareko ombo'e hague ndaiporivéimaha poriahuvereko angaipavakuérape g̃uarã, ha katu roporandu, Mba'éicha piko upéva oikóta ha'e oñemoĩ aja upe mbo'epýre Joseph Turner ombo'e ypy guive arapoty 1845-pe, ha opa ára oñeha'ãmbarete aja angaipavakuéra oñemoĩ porã ha ojesalva hag̃ua?

GSAM 228.2Supplement to Experience and Views-pe, osẽva'ekue 1854-pe, Kuñakarai White he'i: “Umi ‘ñemyatyrõ japu’ oñeñe'ẽva hese ojehechavéta gueteri hekopete. Ko jehecha oñe'ẽve umi ohendu ha omboykeva'ekuére pe tesape marandu ou hag̃ua rehegua. Ha'ekuéra oñeme'ẽ ñembotavy mbaretépape. Umiichagua ndoguerekómo'ãi pe ‘ánga jepy'apy angaipavakuéra rehe’ ymave guaréicha.”²¹

GSAM 228.3Umi ija'e'ỹva he'i oikuaaveha mba'épa ohecha Kuñakarai White ko jehechápe ha'e voi ohechakuaávagui. Jahechami sapy'ami mba'éichapa ha'ekuéra omombe'u; he'iháicha, ha'e ohechákuri umi angaipáva rekove, umi omoingovéva rangue. Upéicha ojesareko umi angaipávare ojuhu hag̃ua peteĩ “ñe'ã rasy angaipáva rehe”, ha katu ndojuhúi. Mávapa ojuhúkuri peteĩ ánga jejopy pypuku angaipáva rehe omañánteramo umi angaipávare? Ha katu, ñaporandúke, mba'épa umi tapicha oñeñe'ẽva'ekue pe marandu yvatépe oipurúnteva yvypóra pokatu ha mesmerismo ombojerovia hag̃ua hapichápe, ha ohenóiva upéva Ñandejára Pytu rembiapo? Ko'ã ombohovakéva, oñeha'ãmbaitéva ohechauka hag̃ua Kuñakarai White ombo'e hague pe “okẽ ñemboty” rehegua mbo'epy pahaite, oĩmbámapa ohechakuaa hag̃ua ko'ã ñemoingove jey omotenondéva ha'eha tapicha marangatu ha omoheñói hague jeroviaha añeteguáva?

GSAM 228.4Ojekuaa porã opavave iñakã potĩvape umi tapicha oñeñe'ẽva hese ko'ápe ha'eha umi he'íva oguerekoha ko ánga jepy'apy, ha'ekuéra katu omboyke ramo guare tesape ha añetegua, ha oipurúvo mesmerismo ogana hag̃ua jeroviahára. Umíva ndaikatúi oguereko peteĩ ánga jepy'apy añetegua angaipavakuéra rehe, ha'ekuéra voi oĩramo ñehundípe; pórke “ohasáma pe ára ha'ekuéra [ha'ekuéra voi] ojesalva hag̃ua”.

GSAM 229.1Kuñakarai White jehecha 24 jasyapy 1849 pegua rupive, oĩ oñeha'ãva he'i ndaiporivéimaha poriahuvereko angaipavakuérape g̃uarã; ha katu ore rohechaukáma 1845-pe, París, Maine-pe, ha'e ombo'e hague oĩha poriahuvereko opaite umi nomboykéiva tesape ha añetegua oikuaávo ha oñentende porãvo. Peteĩ jesarekopýpe ojehechaukava'ekue upe tendápe voi ary 1846-pe, ojehechauka Ñandejára oguerekoha “tapichakuéra tupãonguérape nomombóiva'ekue añetegua”. Umi tapicha oimo'ãva ambue mba'e katu, oñeme'ẽ peteĩ ñe'ẽmondo, he'ívo Tupã anhelkuéra omba'apóta gueteriha umichaguávare, ha omba'apóvo hikuái, umi oñe'ẽvaíva hesekuéra opytáta okápe.

GSAM 229.2Jey, jasyrundy 1848-pe, Pastor White ha hembireko omba'apókuri Rocky Hill, Conn.-pe, umi angaipa apohára oñemoĩ hag̃ua Tupã rapére. Ko'ã mba'e ohechauka pe jesarekopy oikova'ekue 24 jasyapy 1849-pe ojoajuha pe oñeme'ẽva'ekue París, Maine-pe, 1846-pe, ha avei pe tape ohohague ko'ã Tupã rembiguái jasyrundy 1848-pe.

GSAM 229Peteĩ Ñemoingove Jevy Apohára Ijapu Oñembojeity

GSAM 229.3Ko jehecha oñemoherakuã ypy Connecticut-pe, ary 1849-pe. Peteĩ pa'i omba'apo kyre'ỹeterei upépe omoingue hag̃ua tapichakuérape, he'ívo jepe oguerekoha jopói oñe'ẽ hag̃ua ambue ñe'ẽnguérame. Ha'e oñeha'ãmbaitéva oñemomba'eguasu hag̃ua pe aty'i sábado ñangarekohára Rocky Hill-peguáre. Peteĩva umíva apytégui ha'e he'i hese ha'eha peteĩ “Ñandejára marangatu ahayhuetéva”. Ha'e oĩháme, Kuñakarai White ohecha peteĩ jesareko ohechaukáva mba'éichapa ijapu hembiapo, ha pe “marangatu ahayhuetéva” ohohína peteĩ tapére ndojoajúiva pokõiha tembiapoukapy ndive. Ko kuñakarai “marangatu” ombotove pe kúlpa, ha pe pa'i ojerure mbarete, ohekávo oñemboriahuvereko hag̃ua pe “Ñandejára kuña marangatu poriahúre”, ha'e he'iháicha chupe. Pe pyhare upe rire, ko kuñataĩme ojapyhy kolera morbus, ha oimo'ã omano potaha. Ohenói Kuñakarai White-pe, ha omombe'u añeteha pe ojehechaukava'ekue hese; ojapo hague pe Kuñakarai White he'ihaguéichaite. Péicha ko tembiapo japu apohára ndaikatúi ombotavy upe atýpe, ha ojekuaa mba'éichapa hembiapo, ha upéva ombopaha sapy'a iñeha'ã upe tendápe.

GSAM 230Ambue Ñemoingove Jevy Apohára Japu Oswego, N.Y.-pe.

GSAM 230.1Ojehechauka porãve hag̃ua pe mbo'epy oñemombe'úva'ekue pe ñemombe'u yvateguápe, ha ojehechauka hag̃ua mba'éichapa Pastor White ha hembireko omba'apo gueteri hikuái 1849-50-pe umi angaipa apohára oñemoambue hag̃ua, rome'ẽ ko'ã mba'e ojehúva'ekue, omombe'úva'ekue chéve Elias Goodwin ha ambue umi tupão Oswego-pegua ypykue, Tetãvore Nueva York-pe:—

GSAM 230.2Upe jave (1849) oikómi upe tendápe peteĩ karia'y hérava Hiram Patch. Ha'e oñemoñe'ẽma peteĩ kuñataĩre ha upéi riremínte omenda hese. Ha'ekuéra ndaha'éi kuri tapicha ojeroviáva, ág̃a katu oho hikuái umi aty Pastor White ha hembireko ojapóvape, ha haimetéma ojerovia Hesúre. Upe jave oñepyrũ peteĩ ñemoingove jey peteĩ tupão Oswego-peguápe, ndaha'éi pa'i kuéra rupive, ha katu peteĩ tupão memby herakuã porãva rupive, ha'éva kondádo viruñangarekohára. Ko kuimba'e ojehecha kyre'ỹetereiha, ha he'i ipy'apyetereiha angaipavakuérare. Oipychy-ipychy ipo oñembo'évo umi ojerovia'ỹvare, ojehechaháicha ha'e ohasa asyete okañyhaguére hikuái.

GSAM 230.3Karai Patch ha hembirekorã oho umi aty ñemoingove jeyhápe, ha ndojekuaaporãi mba'épa ojapóta. Peteĩ jey oĩ hikuái Kuñakarai White ohecha jave peteĩ jesareko, ojehechauka chupe Oseas 5:6, 7, he'íva: “Ohóta hikuái iñovecha ha ivaka atykuéra ndive oheka hag̃ua Ñandejárape; ha katu ndojuhumo'ãi chupe; ha'e oñemomombyry chuguikuéra. Ha'ekuéra ombotavy Ñandejárape; imemby haguére mitã ambuéva. Ha ko'ág̃a peteĩ jasy ho'úta chupekuéra iñemboja'opyréva ndive.” Ojehechauka chupe umi omotenondéva ko ñemoingove jey ndoikoporãiha Tupã ndive, ha ndoguerekóiha peteĩ añete ñembyasy umi angaipa apoháre.

GSAM 231Oñemomarandu Tenonderã Ndoikoporãmo'ãiha

GSAM 231.1Upémarõ he'i Karai Patch-pe: “Chéve oje'e ha'e hag̃ua ndéve ko kásope pe oje'éva pe jehaipyrépe oñemoañetéta he'iháichaite. Eha'arõ peteĩ jasy, ha nde voi reikuaáta mba'eichaguápa umi tapicha oĩva ko ñemoingove jeýpe, ha he'íva oguerekoha peteĩ jepy'apy tuichaitereíva umi angaipáva rehe.” Karai Patch he'i: “Aha'arõta.”

GSAM 231.2Oñeme'ẽ guive ko jehecha, mokõi arapokõindy ohasa mboyve, pe viruñangarekohára oje'éva, he'íva oñembyasyetereiha anga pe angaipávare, ijehechaukápe oñembyasyetereívo, ojeka peteĩ tuguy rape hyépe ha oñegueraha va'erã hupápe tuguy osẽtereígui chugui. Umi viruñangarekoha rembiapo oñemomba'eva'erãkuri upe kondádo sheriff rupive, ha'e peteĩ tahachi ndive omaña pe viru oñeikotevẽva he'ívare pe viruñangarekoha kuatiápe, ha upéi oipapa pe viru oñangareko mboyve hembiapóre, ha upérõ, ¡añetehápe!, ofalta viru peteĩ su dólaritépe.

GSAM 231.3Sheriff ha conestable-pe g̃uarã ndaikatúi oimo'ã peteĩ kuimba'e oñeha'ãmbaitéva peteĩ ñemoingove jeýpe ikatuha oipe'a pe viru. Ha'ekuéra oimo'ã oiméne ohepyme'ẽmahague, ha hesarái ohai hag̃ua hekópe pe kuatiápe; térã oiméne omoĩmahague vánkope, ha upévare ndojekuaái pe kuatiápe oĩva káhape. Oimeháicha, ojerureva'erã chupe omyesakã porã hag̃ua, ha katu ojejapo va'erã ñeñangarekópe; ha'e oguerekóramo pe viru, katuete oñeha'ãmbaitéta oñomi hag̃ua. Upévare oñemohenda peteĩva chuguikuéra oho tenonderã ha oñemi hag̃ua pe koty'i oĩva óga kupépe, omaña hag̃ua okẽ kupéguare rehe oiméramo ojehechauka mba'eve, ha pe sheriff katu oike hag̃ua okẽ renondegua rupi. Sheriff og̃uahẽvo pe ógape ha oike okẽ renondegua rupi, ojuhu peteĩ kuña ao osẽ ramóva okẽ kupegua rupi. Pe kuimba'e oĩva kotýpe ohecha pe kuñáme ohóvo pya'e peteĩ yrypy'a atýra gotyo, ojapo peteĩ kuára pe yrypy'ápe, ha omoĩ pype peteĩ mba'e, omo'ãva upe yrypy'a reheve, ha ojevy jey pe ógape.

GSAM 232.1Sheriff og̃uahẽ tesorero rupa ykére, ha oporandúvo chupe mba'éichapa oĩ, omombe'u chupe umi apañuái oĩva ofisínape, he'ívo ikatuha ha'e omyesakã pe mba'e hasýva. Pe kuimba'e, ipy'atarovávo, ohupi ipo yvága gotyo, ha ojerurévo Tupãme ohechauka hag̃ua ndoikuaaiha mba'evete pe virúgui. Upepete oike hembireko, ha oikuaase mba'épa ojehu, ha mba'érepa iména ipy'atarovaite. Pe kuimba'e ombohovái: “Ha'ekuéra oimo'ã ore roguerekoha ipláta”. Upémarõ pe kuña ohupi avei ipo yvágape, ha ojerure Tupãme ohecha hag̃ua ha'eha añete ndoguerekoiha hikuái pe viru, ha, upéicha avei, ndoikuaaiha mba'evete hese. Ha'e omohu'ãvo ko ñe'ẽ, pe tahachi, oñaniva'ekue ikañyhágui yrypy'a apytépe pe kuña oike jave ógape, oike iñe'ẽme, he'ívo: “Kuñakarai, mba'épa kóva? Ahecháma ndéve resẽ pya'eha ógagui, ha remoĩ ko mba'e yrypy'a apytépe, ha péina ápe, pe vosa viru okañyva'ekue, ojehaíva hese $1.000.”

GSAM 232.2Ojeha'arõháicha, pe ñemoingove pyahu sapy'aitépe ho'a. Karai Patch ha hembirekorã, oikuaa rire mba'eichagua tekove piko pe omotenondéva pe aty, oñemoĩ hikuái añetegua ykére, ha ojoaju umi Adventista pokõiha ára pegua rehe, ha upe tupão pegua oiko hikuái miembro ojeroviarekáva omano meve.

GSAM 232.3Ko jesareko, ojehechakuaaháicha, oñeme'ẽkuri umi ojerovia'ỹva rehehápe ha oipytyvõ hag̃ua chupekuéra, ha upéva rupi ojerovia angaipavakuéra, ha katu ipokatu pya'e oho umi ha'ekuéra voi angaipáva ha Ñandejára omboykeva'ekue hovamokõi rupi. Ha'ekuéra “ombotavy Ñandejárape”; he'ívo iñe'ã rasyetereiha angaipávare, omomemby “ta'ýra ambuéva” añónte.

GSAM 232Peteĩ Mba'apohára Ijapuíva Camden, N.Y.-pe

GSAM 232.4Ambue tenda Pastor ha Kuñakarai White ohohaguépe araro'y 1849-50-pe, oĩkuri táva Camden, N.Y., osẽva Oswego-gui haimete irundypa mílla, ha'ekuéra oikohaguépe gueteri. Ko ñembyatýgui, Kuñakarai White he'i:

GSAM 232.4“Ahá mboyve, ojehechauka chéve pe aty'i ojeroviaha upépe añeteguáre, ha ijapytepekuéra ahecha peteĩ kuña he'íva ijerovia mbareteha, ha katu ijapu ha ombotavyhína Tupã retãyguakuérape.”²²

GSAM 233.1Jasyteĩ, 1884-pe, amba'apóvo Tetãvore Nueva York-pe, aikuaa ko'ã mba'e Karai Preston-gui, ha'éva oikóva'ekue Camden-pe upe aty guasu oje'eva'ekue yváte gotyo aja, ha hendive opytava'ekue Pastor White ha hembireko upe aty aja:—

GSAM 233.2“Ko kuña ombo'e temimo'ã ijetu'uetereíva pe marangatu rekógui, he'ívo oĩha peteĩ teko iporãmbáva ojehupytýva'erã, upépe peteĩ tapicha oĩmbaitétaha Tupã léi ári; ha he'i ha'e ohupytymaha upe teko iporãmbáva. Ko mbo'epy marangatu rehegua rupive ombojepy'apy hína oĩvape ñane retãyguakuéra apytépe Camden-pe. Ojehechauka Che reindy White-pe ko kuña heko marangatu gua'úva reheve, ipy'a hũha angaipágui, ha hekovépe ipy'a vaiha.

GSAM 233.3“Oĩ aja ko tendápe, Che reindy White ohecha jey ambue jehecha, ko kuña renondépe, ha'ete ku ipy'apyetereíva umi ojerovia'ỹvare; ha katu Che reindy White he'i chupe ndaha'eiha peteĩ py'apy añetegua umi angaipávare, hekove rape rupi ha'ete voi ndoikoporãiha Tupã renondépe. ‘Upéicharõ,’ he'i Karai Preston, ‘pe ojeheróva Camden jehecha oñembojaite ha tenondete voi upe kuña rembiasakuére, ha ndaha'éi opaite angaipa apohára reko rehe, ha ore roikuaa upéicha upe jave.’”

GSAM 233.4Kuñakarai White omombe'u rire ijehecha, pe kuña opu'ã ha he'i: “Tupã oikuaa che py'a, ha pehecháramo, pehecháta ipotĩ ha imarã'ỹha”. Péicha opa pe aty. Upéi riremínte, katu, pe kuña hasykatúma vai, ha oimo'ã omano potaha. He'i: “Ahechava'erã Che reindy White-pe; areko peteĩ mba'e amombe'uva'erã chupe. Ha'e kuri chupe che kuña marangatuha, che potĩha. Ndaupeichái. Che kuña aña. Ko kuimba'e che ndive oikóva ndaha'éi che ména. Ahejarei peteĩ che ména porã Inglaterra-pe, peteĩ che memby michĩmi ndive, ha adipara ko kuimba'e ndive. Araka'eve ndoroñomendaiva'ekue. Aje'e pohãnoháraha, ha avende pohã añe'ẽme'ẽva'ekue tekojojahápe osẽ hague chéve peteĩ dólar peteĩ fráskope, ha katu añónte osẽ chéve pakõi sentávo peteĩ fráskope. Avei añe'ẽme'ẽ peteĩ vaka rovendeva'ekue peteĩ mboriahúpe osẽ hague oréve 30 dólar, osẽramo jepe oréve 20 dólar añónte.”²³

GSAM 234.1Umi tekove hovamokõiva ha oñemboheko marangatu gua'úva ha ijapuévape g̃uarã oho Kuñakarai White ñe'ẽngue “ñe'ã rasy angaipávare”, ha ndaha'éi opaite angaipávape g̃uarã. Jahechávo umi mba'e oje'éva yvate, ohechaukáva pe mbo'epy “ndaiporivéima poriahuvereko” angaipávape g̃uarã oñemboykehagueite oñepyrũ guive oñemomarandu arapoty 1845-pe; ha Kuñakarai White omba'apo kyre'ỹ meme hague umi angaipa apohare oñemoĩ porã hag̃ua upe ára guive, mávapa ogueroviáta ary 1851-pe, osẽrõ guare hembiapokue hérava Experience and Views, ha'e ombo'ese hague “ndaiporivéimaha salvasiõ angaipa apoharépe g̃uarã”?

GSAM 234Peteĩ Kuimba'e Ndaiporivéiva Poroporiahuvereko

GSAM 234.2Ary 1848-pe jepe, oĩ gueteri tapicha oimo'ãva ndaiporiveimaha poriahuvereko angaipavakuérape g̃uarã. Ko'ãva, upéicharõ jepe, ndaha'éi Adventista-kuéra Pokõiha Ára Pegua. Peteĩva ko'ãichagua, hérava Sweet, oikókuri táva Rochester, N.Y.-pe. Che amombe'u riremínte opavave renondépe che jerovia, ha cheñemongarai Adventista-kuéra Peteĩha Ára pegua apytépe, ahákuri peteĩ aty guasúpe lóna guýpe Canandaigua, N.Y.-pe, omotenondéva Pastor-kuéra J. C. Bywater ha Geo. W. Burnham. Pe kuimba'e hérava Sweet oĩkuri upépe, ha ohechauka ndojeroviái añeteha che remiandu jerovia rehegua, ha'e “oimo'ãgui ndaikatumo'ãvéima ko'ág̃a angaipavakuéra oñemoambue.”