Vore 17 — Añetegua oñemotenonde apañuái apytépe

GSAM 265.1“Peteĩ ovecharerekua ohekávo iñovecha aty ára oĩ jave iñovechakuéra apytépe oñemosarambíva; upéicha che ahekáta che ovecha kuérape, ha anohẽta chupekuéra opaite tenda oñemosarambihaguégui ára araípe ha iñypytũvape.”¹

GSAM 265.2Umi ojerovia va'ekue upe peve (1847) mbohapyha anhel marandúre, imboriahu ko yvy ariguápe, ha upévare sa'i ikatu ojapo hikuái viru rupive oñemyasãi hag̃ua pe marandu. Pastor White ha hembireko ha Pastor Bates ohechakuaa mba'eichaitépa iñimportánte omba'apo peteĩteĩ umi ijeroviahakuéra oñemosarambiva'ekue apytépe, ha avei tekotevẽha oñembosako'i hag̃ua kuatiañe'ẽ oñemoĩ hag̃ua yvyporakuéra pópe, oipytyvõrõ guáicha oisãmbyhy hag̃ua chupekuéra oikuaa hag̃ua añetegua. Pastor Bates oñepytyvõiterei oikuaaukávo sábado rehegua porandu, kuatiañe'ẽ'i ojapova'ekue upe mba'e rehegua rupive, ohóvo tenda opaichaguápe, ha oñemyasãi rupi avei korréo rupive. Omba'apo kyre'ỹete reheve.

GSAM 265Peteĩ Kuñataĩ Sakrifisio Añeteguáre

GSAM 265.3Peteĩ jey, ndoguerekóigui viru ohepyme'ẽ hag̃ua ijeguata repy, haimetéma oñepyrũ oguata Massachusetts-gui New Hampshire-peve. Upe javeite ohupyty peteĩ kuatiañe'ẽ peteĩ kuñataĩgui omba'apóva óga rembiapópe peteĩ dólar arapokõindýre, ikatu hag̃uáicha oguereko mba'e oipytyvõ hag̃ua upe tembiapo guasúpe. Peteĩ arapokõindy omba'apo rire, oñemoñandueterei pe Pastor Bates oikotevẽha pirapirére ha upévare oho imba'apo me'ẽhára rendápe ha ohupyty ipaga tenonderã, ikatu hag̃uáicha omondo pya'e chupe $5. Upéva reheve ohepyme'ẽ ijaha New Hampshire-pe g̃uarã, mba'yruguata opavavéva mba'évape. Opa tendápe ojejuhu aty porã, ha heta ánga ohechakuaa pe añetegua.

GSAM 266Óga Ñeñangareko Tembiporu Ojeipurukáva reheve

GSAM 266.1Ojehechauka hag̃ua pe py'a ñeme'ẽ rekove omomýiva'ekue umi oñepyrũva'ekue ko marandúpe, jahecha ko'ã mba'e Kuñakarai White he'iva'ekuégui mba'éichapa oikómi hikuái araro'y 1847-48-pe, oikórõ guare kotýpe S. Howland róga guasúpe, Topsham, Maine-pe, upépe omoñepyrũ hikuái hogapýpe oipurúvo tembiporu ogapypegua ojeipuruva'ekue ambuégui:—

GSAM 266.2“Roimékuri mboriahu, ha rohasa asy. Che ména omba'apókuri oguerahávo ita pe tren rapére, ha upéva omboja'o ikuãnguéra pire ha osẽ tuguy heta hendápe. Roñemoĩkuri peteĩ ñe'ẽme ani hag̃ua roikotevẽ aváre, ha katu roñemongakuaa orejehegui, ha roguereko hag̃ua mba'e roipytyvõ hag̃ua ambuekuérape. Ha katu ndoroñakãrapu'ãi. Che ména omba'apo pohýi, ha katu ndaikatúi ohupyty pe oñeme'ẽva'erã chupe hembiapokuére.

GSAM 266Pastor White oikytĩ yvyra tatapyrã

GSAM 266.3“Che ména oheja pe tren rembiapo, ha ihácha reheve oho ka'aguýpe oity'i haguã jepe'a. Ijyke rasy memete reheve omba'apo ko'ẽmbávo pytũ peve, ogana haguã amo popa centavo peteĩ árape. Pyharekue ndaikatúi oke rasy pohýigui. Pya'e rohupyty kuatiañe'ẽ ore joyke'ykuéragui oĩva tetãvorekuéra iñambuéva rupi, ore pohenóiva roho hag̃ua rohecha chupekuéra; ha katu ndaipórigui mba'éichapa rosẽ hag̃ua tetãvorégui, rombohovái tape ndoipe'aiha ore renondépe.

GSAM 266.4“Rohupyty peteĩ kuatiañe'ẽ Che ryke'y Chamberlain-gui, Connecticut-pegua, ojerurévo oréve roho hag̃ua peteĩ amandajépe upe tetãvorépe. Ro'e rohotaha ikatúramo rohupyty viru. Che ména oñemohenda omba'apoukáva chupe ndive, ha ohechakuaa oñeme'ẽva'erãha chupe pa dólar. Upe mbyte rehe ajogua ao roikotevẽmbaitéva, ha upéi amyatyrõ che ména ao jo'aha ipoguasúva, ambojoajúvo umi ñemyatyrõ pehẽngue, hasýma ojehechakuaa hag̃ua moõpa pe ao ypykue umi ijyvápe. Opyta oréve po dólar oreraha hag̃ua Dorchester, Massachusetts-pe. Ore kaha guasu oguerekókuri haimete opa mba'e roguerekóva ko yvy ári. Péro ropy'aguapy ha roñandu porã ore ñe'ãme, ha kóva romomba'eguasuve umi mba'e porã ko yvy arigua ári.

GSAM 267.1“Rohasa Che ryke'y Nichols rógape, ha rosẽ mboyve, Che reindy Nichols ome'ẽ che ménape po dólar, ha upéva rome'ẽkuaa ore pasáhe Middletown, Conn. peve. Roikókuri tapicha pyahu upe távape, ha araka'eve ndorohecháiva peteĩ ore joyke'ýpe upe tetãvore'ípe. Opyta oréve g̃uarãnte popa sentavo. Che ména ndopy'aguasúi oipuru hag̃ua upéva oalquila hag̃ua peteĩ karréta, upémarõ oity pe baúl yvyrapẽ aty ári, ha ore roguata roheka peteĩ ore jerovia jojáva. Pya'e rojuhu Che ryke'y Chamberlain-pe, ha'e oreraháva hógape.”

GSAM 267Amandaje Rocky Hill, Conn.-pe.

GSAM 267.2Ko amandaje ojejapo Rocky Hill-pe, pe koty oñembyatyhápe ha'e peteĩ koty guasu ndojapopáiva Che ryke'y Belden rógape. Ko pehẽngue oúva peteĩ kuatiañe'ẽgui, Pastor White ohai va'ekue S. Howland-pe, omombe'u mba'e iporãva pe aty rehegua:—

GSAM 267.3“20 jasyrundýpe, Che ryke'y Belden ombou imba'yrumýi Middletown-pe ore ha umi joyke'ykuéra oñemosarambíva upe távape guarã. Rog̃uahẽ hendápe [Rocky Hill] ka'aruete irundy aravo rupi, ha sapy'aitépe oike Che ryke'ykuéra Bates ha Gurney. Upe pyharépe roguereko peteĩ aty, roiméva peteĩ pa po rupi. Arapoteĩ pyhareve ouve joyke'ykuéra ha roñembyatyma haimete popa. Ko'ãva ndaha'éi opavave oĩmbaitéva añeteguápe. Ñane aty upe árape iporãiterei va'ekue. Che ryke'y Bates ohechauka umi tekorã tesape potĩme, ha iñimportánsia oñemombareteve umi testimonio mbarete rupive. Pe ñe'ẽ oipytyvõ omombarete hag̃ua umi oĩmava'ekue añeteguápe, ha omopáy hag̃ua umi ne'ĩrava gueteri oiporavo porã.”²

GSAM 267Oñehenói Oswego County, N.Y.-pe.

GSAM 267.4Kuatia'i Pastor Bates ojapova'ekue oñemyasãi rire Adventistakuéra apytépe, oñepyrũ ambue tetãvorekuérape oĩva oñangareko sábado rehe. Hiram Edson, Port Gibson, N.Y.-gua, ohai ohenóivo Pastor ha Kuñakarai White ha ambue tapichápe oho hag̃ua peteĩ amandajépe umi sábado ñangarekohára, Volney, Oswego County-pe, jasypoapy, 1848-pe. Ha'e he'i umi joyke'ykuéra imboriahu jepiha, ha ndaikatuiha oñe'ẽme'ẽ oipytyvõtaha hikuái heta virúpe umi gasto-rã. Pastor White oguerekókuri 40 dólar omba'apohaguére kapi'ityópe. Peteĩ pehẽngue upévagui ojeporu ojejogua hag̃ua ao oñeikotevẽitereíva, ha pe hembýva katu ohepyme'ẽ hikuái ijeguahẽ ha ijevy hag̃ua Volney-gui.

GSAM 268.1Ko amandaje Nueva York kuarahyreiképe ojejapo Karai Arnold karréta rógape. Oĩkuri upépe amo mbohapypa po tapicha, opa umi oñembyatyva'ekue upe Tetãvore pehẽnguépe, ha katu haimete ndaipóri mokõi ijapytepekuéra oñemoĩva peteĩ ñe'ẽme. Peteĩteĩ oñemoĩ hatã ijeheguiete oimo'ãvare, he'ívo umíva oĩha Tupã Ñe'ẽ he'iháicha. Opaite oñeha'ãkuri omoherakuã hag̃ua iñeimo'ã ha omombe'u hag̃ua. Oje'e chupekuéra Pastor White ha hembireko ndouihague mombyry guive ohendu hag̃uánte chupekuéra, ouhague katu ombo'e hag̃ua chupekuéra añetegua. Karai Arnold he'i umi su ary Apocalipsis 20-pegua ohasáma hague, ha umi sa irundypa irundy su oñeñe'ẽva hese Apocalipsis-pe ha'eha umi ojeikovejeyva'ekue Cristo ojeikovejey ramo.

GSAM 268Karai Arnold ndohechaporãi umi Ordenanza

GSAM 268.2Oĩ aja ñane Ñandejára omanóva techaukarãnguéra ko aty renondépe, ha omomorãsévo hikuái ijehasa asy, Karai Arnold opu'ã ha he'i ndojeroviáiha pe ojapótavare, he'ívo pe Karai Ñandejára Karu Guasu ha'eha pe Pascua ñembojoapy, ojejapova'erãva peteĩ jevy arýpe.

GSAM 268.3Ko'ã temimo'ã iñambuéva ombojetu'u Kuñakarai White-pe. Ha'e oikuaa porã Karai Arnold ojavyha, ha tuicha vy'a'ỹ ojopy iñe'ãme, ohechágui Ñandejára ndojerrespetáihaicha. Oĩ okyhyjéva omano hag̃uáicha; ha katu Pastor-kuéra Bates, White, Chamberlain, Gurney ha Edson oñembo'e hese, ha Ñandejára, imborayhúpe, ohendu hembiguáikuéra ñembo'e, ha ha'e oikove jey. Yvága resape ojaho'i chupe, ha pya'e ndohechavéi mba'eve ko yvy arigua. Oĩ aja ko'ãicha, ojehechauka chupe umi oĩva'ekue jejavykuéra, ha avei añetegua oñembojojávo ko'ã jejavy rehe, ohechaukávo umi temimo'ã ojoavýva, ha'ekuéra he'íva ha'eha Biblia he'iháicha, ha'eha katu iñeimo'ãnte Biblia rehegua, ha ohechauka avei oheja va'erãha ijavykuéra, ha oñembyaty va'erãha anhel mbohapyha marandúre. Pe aty opa porãite; añetegua ipu'aka. Umi oguerekóva ko'ã temimo'ã iñambuéva oikuaauka ijavyhague, ha oñembyaty peteĩ ñe'ẽme pe añetegua ko'ag̃agua rehe, pe anhel mbohapyha marandu rehegua, ha Tupã ohovasa tuichaiterei chupekuéra.

GSAM 269Peteĩ Jehechauka oipurúvo Marangatuñe'ẽ iporãitereíva

GSAM 269.1Ko aty rehegua mombe'u oúva ome'ẽ Karai Alexander Ross, 4 jasyteĩ 1884-pe, ha'éva peteĩ umi mbohapypa po oĩva'ekue upe aty'ípe. Ha'e he'i:—

GSAM 269.2“Che reindy White, ohechávo pe marandu, opu'ã oñembo'y ha ojagarra pe Biblia ogapyguáva ipo asúpe; pe aranduka tuichakue jepiguáicha. Ojokóvo pe aranduka ojepe'áva, yvate, omaña'ỹre hese gotyo, ipo akatúape ombojere jehaipyre jehaipyrére, ha omoĩvo ikuã pe jehaipyrére, he'i jey pe he'íva. Che amaña heta jehaipyrére ahecha hag̃ua he'i jeýpa pe ha'e ohechaukáva. Che voi térã umi oĩva upépe romaña opavavére. Opa jey, ha'e ndaha'éi he'i jey añónte pe ñe'ẽngue ohechaukáva, ojapo avei upéva hesa omañávo yvate gotyo ha ambue hendápe, pe Biblia-gui mombyry. Ko'ã Ñe'ẽngue Marangatu ha'e ombojevyva'ekue hína pe oitypáva umi arandu'anga japu umi sábado ñangarekohára aty oñembyatyva'ekue Volney-pe, jasypoapy 1848-pe, ha ñanemojoajúva'ekue añeteguáre.”

GSAM 269.3Añetehápe, hasýne va'erãmo'ã ojerovia hag̃ua pe ndohejáiva'ekue ijerovia'anga oñemyatyrõva'ekue péicha, Ñandejára Ñe'ẽ he'iháicha hesakã porãva, ha ko tape hechapyrãitépe. Ko aty sábado-guápe Oswego Retã'ípe, oñemyatyrõ rire ijavykuéra péicha, ha oñembyaty rire hikuái añeteguápe, osẽ hikuái upe atýgui omyasãi hag̃ua tesape ambuekuérape. Umi mba'e osẽva'ekue katuete ohechauka ha'eha Tupã rembiapo. Satanás oĩ meme oporomboja'o, omoakãjere ha omosarambi hag̃ua, oimeraẽ tape ikatúva oipuru rupive. “Ñandejára ndaha'éi sarambi Moheñóihara, ha katu py'aguapy Moheñóihara, opaite umi ijeroviaha aty apytépe.”³

GSAM 270Ñemonguera Hechapyrãva

GSAM 270.1Pe amandaje oñeñe'ẽmava'ekue rire, ojejapo atyguasu Madison County, Port Gibson, Port Byron ha táva Nueva York-pe. Ko'ãva rire oiko peteĩ aty guasu Connecticut-pe. Ko'ã tenda apytépe, Ñandejára oñemoag̃uieterei hembiguáikuéragui, ha Pohãnohára Guasu mbarete omongueráva ou umi hasývape, ombohovái hag̃ua hetãyguakuéra ñembo'e kyre'ỹ añetete, ha'ekuéra oho aja pe Léi oñemoĩva'ekue Santiago Kuatiañe'ẽme he'iháicha.⁴ Oñemonguera jepe umi tapicha pohãnohára he'íva'ekue ndaiporivéimaha mba'eve ikatu hag̃uáicha oikove. Ojehúma jepi ko'ãichagua mba'e heta ára pukukue 1845 guive.

GSAM 270Umi Omoñepyrũva Oaguanta Hasykuéra

GSAM 270.2Pastor White, kuatiañe'ẽ Review and Herald-pe, 5 jasykõi 1880-pe, oñe'ẽvo umi ára ypykue rehe, he'i:—

GSAM 270.3“Ñane rembiapo ñepyrũme roñembyahýi tembi'u hekopete'ỹre, ha roñandu ro'y ao hekopete'ỹre. Roipe'a orejehe umi mba'e tekotevẽmbýva jepe roñongatu hag̃ua viru Tupã rembiaporãme g̃uarã. Upe aja avei roñemokane'õiterei rojapo hag̃ua hetaiterei tembiapo oñeikotevẽvaicha ojejapo hag̃ua jehaípe, ñemyatyrõme, guatápe ha marandúpe tetãvore guive tetãvore peve.”

GSAM 270.4Ary 1848 imandu'arã, ndaha'éi adventista rembiasakuépe añónte, polítikape avei. Mbohapyha anhel marandu añetegua oñemohesakã porãiterei, ha tape ojepe'a opa hendáicha tembiapo oñemotenonde hag̃ua. Upe jave umi mba'e oikóva tekoporã ha polítika reheguápe oñemohendáma omoma'ẽ jey hag̃ua umi oñemoarandúva profecía-rehe. Nda'éi oĩhague jehe'a guasu umi tetã Yvy Tuja pegua apytépe añónte, ha katu Hydesville, Wayne Co., N.Y.-pe, oñepyrũ umi jehechauka Spiritualismo ko'ág̃agua rehegua, ha umi oñemoarandúva Biblia-re he'i ha'eha “umi aña ánga, ombyatýtava yvy arigua tetãnguérape Ñorairõguasu Ñandejára árape g̃uarã.”

GSAM 271Tetãnguéra Sarambi 1848-pe

GSAM 271.1Ára 21 jasykõi 1848-pe, Luis Felipe, Francia mburuvicha, rembiguáikuéra oñembyaty jave ijerére, he'i: “Araka'eve ndaguapyi mbareteve che apyka guasúpe ko pyharégui.” Ára ambuépe, ka'aru pytũmbývo, oñemonde peteĩ “ao jo'aha mbyky”, oñemboheko karréta alquiler mboguatáraicha, okañy táva París korapy okágotyo ohekávo oñemo'ãha. Oje'e ko iñemoambue guasu ha sapy'agua oiko hague oipytyvõ haguére Pápa oñemomba'e hag̃ua mbaretépe, mba'e ombopochýva umi hetãyguápe ha isoldádope. Upe árape omohu'ãkuri táva Paríspe peteĩ ñorairõhára aty guasu jehechauka Francia retã ñorairõharakuéragui; ha oñemohendávo imbokakuéra, oho jey ipalásiope, ha upérõ sapy'aitépe peteĩ mitã'i opo peteĩ kañóne ári, omeneávo peteĩ poyvi mbohapy sa'y, osapukáivo: “¡Toñembojeity pe papa! ¡TOÑEMBOJEITY PE PAPA!!” Umi ñorairõhára omoirũvo pe sapukái, pya'e oñemyasãi umi ñorairõhára apytépe, imbaretevévo ohóvo, oñembojoaju peve hese pe sapukái: “¡HA TOÑEMBOJEITY AVEI PE MBURUVICHAVETE!”. Mbovy aravópe, París tuichakue oiko chugui peteĩ sarambi guasu. Umi ñorairõhára, mboka ipópe, peteĩ aty guasu omoirũvo chupekuéra, oho hikuái pya'e mburuvichavete rógape. Ha'e, oñemomarandu rire chupe pe sarambígui, pya'e okañy oñemonde ambuecha rupi.

GSAM 271Tetãnguéra oikéva pe Ñorairõme

GSAM 271.2Pe sarambi ha py'atarova Francia-pegua oñemosarambi pya'e ambue tetãnguérape. Prusia, Hannover, Cerdeña, Sicilia, Nápoles, Venecia, Lombardía, Toscana ha Roma ogueraha avei upe tavaygua py'a. Mbohapy jasy ryepýpe Europa tuichakue opyta opupu, ha mbohapypa ári mburuvichavete ha ñesãmbyhykuéra oĩ sarambi guasúpe. Ojehapy umi mburuvichakuéra apyka guasu tapépe, mburuvichavete ha mburuvichakuéra okañy ha oñemi okyhyjégui omano hag̃ua. Politiko-kuéra he'i oikotaha peteĩ ñepu'ã guasu opaite tetã sãmbyhyhápe.

GSAM 272.1Heta umi pastór Adventista ne'ĩrava gueteri ohendu marandu mbohapyha anhel pegua, ohechávo ko sarambi, oimo'ã hikuái ha'eha tetãnguéra ñembyaty “Ñorairõ Guasu Ñandejára Ipokatúva ára guasúpe g̃uarã”.⁵

GSAM 272Ojejuhu Marandu Ñemosella Rehegua

GSAM 272.2Upe jave voi umi Adventista pokõiha ára pegua oñemoarandúkuri Ñandejára Ñe'ẽnguégui pe sábado, tekorã irundyha pegua, ha'eha techaukaha, térã sello, Ñandejára oikovéva mba'e, ha og̃uahẽmaha ára oñemyasãi hag̃ua pe marandu ñemosella Apocalipsis 7:1-4 pegua, ha ohekákuri hikuái tape ha mba'éichapa og̃uahẽkuaa ko marandu umi tapichakuérape. Umi Adventista pokõiha ára pegua oñembosako'i aja ko tembiaporã, umi Adventista Peteĩha Ára pegua he'i hikuái: “Peg̃uahẽ tardeitereíma pende marandu ñemosella reheve, pe ñorairõ guasu ára ha Ñandejára jeju añeteguáva hi'ag̃uimbaite voi ñande ári.”

GSAM 272Sarambi Okirirĩ Sapy'aitépe

GSAM 272.3Mbohapy jasy rupi rire, pe sarambi oikova'ekue tetãnguéra apytépe opytu'u; ndaha'éi katu oñemyatyrõ rupi umi mba'e ombopy'apýva chupekuéra, síno peteĩ tape maranduhára kuéra voi ndaikatúiva omyesakã. Ko apañuáigui, Horace Greeley, kuatiañe'ẽ New York Tribune-pe, he'i: “Orepa rohecharamoiterei mba'épa omoñepyrũ sapy'aitépe upe sarambi tetãnguéra apytépe; ha katu tuichave gueteri rohecharamo mba'épa omopã.”

GSAM 272Senador Choate oñe'ẽ Yvy Tuja reko rehe

GSAM 272.4Jahávo 1851-pe, jajuhu Senador Choate-pe, peteĩ ñe'ẽnguépe Amandaje Guasu Tetãvore Joajupeguápe, oñe'ẽvo Yvy Tuja reko rehe, ha he'ívo:

GSAM 272.4“Mba'eichaitépa añetehápe upe teko ha jehecha, oñemoĩva hese kuarahy'ã, arai ha pytũmby, peẽ pehechakuaapaite; mba'eichaitépa opyta'ỹmba. Cheve g̃uarã ha'ete ku umi koróna derécho tee, yvypóra derécho, ha su ary pukukue javeve oñembyatyva'ekue pochýpe onohẽmbotaitéma ikyse puku oñorairõ hag̃ua, oñehẽtahápe tuguy, peteĩ jehecha apocalíptica-pe guáicha, ‘kavaju freno peve’, ha ipype peteĩ yvypóra rásape oikóva kompletoite ohasáta; pépe ára kampána guasu ombopúta ambue aravo; pépe avano'õ voi oñeha'ãta tatápe ha kuarepotípe, taha'e tekoha ha Tekoha Ruvichagui térã nahániri.”

GSAM 273“Testimonio” 18 jasypateĩ 1848 pegua

GSAM 273.1Umi he'íva ko ñemomýi guasu tetãnguéra apytépe 1848-pe oguerutaha Ñandejára jeju, oñembyasyeterei rire, ¿mba'éichapa oiko umi Adventista-kuéra Pokõiha Ára Peguáre he'íva og̃uahẽmaha ára oñeme'ẽ hag̃ua yvyporakuérape “Tupã Oikovéva Sello”? Mbohováirõ, rogueru ñe'ẽ peteĩ kuatiañe'ẽ'ígui Pastor Joseph Bates omoherakuãva'ekue jasyteĩ, 1849-pe. Oñe'ẽvo peteĩ mba'e ojehúva'ekuére 18 jasypateĩ, 1848-pe, he'i:—

GSAM 273.2“Peteĩ aty'i joyke'ykuéra ha joyke'ykuéra kuña oñembyaty peteĩ atýpe Dorchester-pe, Boston, Mass. ypýpe. Aty oñepyrũ mboyve, ore apytégui oĩ ohesa'ỹijóva umi mba'e oĩva pe marandu ñemosella reheguápe; oĩ kuri joavy ore remimo'ãme pe ñe'ẽ ‘ojupíva’ he'iséva rehegua, ha ambueve mba'e, ha ore rojerure'ypy rupi pe marandu ñemyasãi pe amandaje Topsham [Maine]-pe, ha pe tape oñemyasãi hag̃ua ndojekuaaporãi rupi, upévare roñemoĩ peteĩ ñe'ẽme rohejapa hag̃ua opa mba'e Tupã pópe. Oñembo'e rire sapy'aite kyre'ỹme ojejerurévo tesape ha mbo'epy, Ñandejára ome'ẽ Che reindy White-pe ko oúva peteĩ jehechápe.”

GSAM 273.2Ro'e umi ñe'ẽ ha'e he'ihaguéicha ohechávo:—

GSAM 274Ñe'ẽnguéra Oje'eva'ekue Pe Jehechápe

GSAM 274.1“Moõguipa osẽ pe tesape? Nde anhel toporombo'e oréve moõguipa osẽ pe tesape. Oñepyrũ michĩmígui, reme'ẽrõ guare peteĩ tesape ambue rire. Pe testimonio ha umi mandamiénto ojoaju, ndaikatúi oñemboja'o; tenonderã ou umi pa Mandamiénto, Tupãgui. Ha'e ovy'aiterei léi iñepyrũrõ guare ojupi mbaretépe, ha umi tenda ojeheja reíva oñepyrũrõ guare oñemopu'ã jey. Ikangýgui imbarete ohekávo iñe'ẽ. Pe ñeha'ã hese hi'are mbykymi mante. ¡Ha'e pe sello! ¡Ojupi ohóvo! Opu'ã, kuarahy osẽháicha. Kuarahýicha, ro'ysãramo jepe iñepyrũme, hakuvévo ohóvo omondo imimbi. Upe añetegua opu'ãrõ guare, sa'i tesape oĩ kuri ipype, ha katu okakuaave ohóvo. ¡Mba'eichaitépa imbarete ko'ã mimbi! Imbareteve ohóvo. Pe pohýi tuichavéva ha tesape oĩ upe añeteguápe, opytágui tapiaiterã, oñeikotevẽ'ỹ jave pe Biblia. Opu'ãkuri upépe kuarahyresẽ gotyo; oñepyrũkuri peteĩ tesape'i reheve, ha katu imimbi oporomonguera. ¡Mba'eichaitépa ipokatu upe añetegua! Ha'e pe yvatevéva oike rire hikuái pe yvy porãme, ha katu okakuaáta oiko peve hikuái araka'eve omano'ỹre. Oñepyrũkuri kuarahy osẽhágui, oho hese kuarahyicha, ha katu araka'eve ndokañyíri.

GSAM 274.2“Umi anhel ojoko umi irundy yvytu. Ñandejára ha'e pe ojokóva umi mbaretekuérape. Umi anhel ndohejái gueteri, umi marangatu ne'ĩra oñemosellapa rupi. Miguel opu'ã vove, ko jehasa asy oñemyasãita yvy tuichakue javeve. Ha'e voi, oĩmbaitéma hikuái oipeju hag̃ua. Oĩ peteĩ joko ojejapóva umi marangatu ne'ĩra oñemosella rupi. Héẽ, emoherakuã umi mba'e rehechava'ekue ha rehenduva'ekue, ha Ñandejára jehovasa oĩta nendive. ¡Pemañami! Upe jupi oñembombareteve ohóvo, ha ohesapeve ohóvo.”⁶

GSAM 274.3Osẽ rire ko jehechágui, Kuñakarai White he'i iménape,

GSAM 274.3“Areko ndéve guarã peteĩ marandu. Reñepyrũva'erã rembokuatia peteĩ kuatiañe'ẽ'i ha remondo umi tapichápe. Toĩ michĩmi iñepyrũme; ha katu umi tapicha omoñe'ẽvo nembouta viru rembokuatia hag̃ua, ha osẽ porãta iñepyrũmby guive. Ko ñepyrũmby michĩmígui ojehechauka chéve ha'eha ysyry tesapegua ojerepaiteva'ekue yvy apére.”

GSAM 275Py'a mokõi yvypóra resa rupi

GSAM 275.1Ko'ã ñe'ẽmondo ojejapo kuri 1848-pe pe sábado añetegua ñepu'ã ha ñemyasãi rehegua. Ojehecháramo upe oikóva yvypóra resa rupi upe jave, arandu he'íta: “Upe ñe'ẽmondo araka'eve ndoikomo'ãi”. Peteĩ kuimba'e he'i peteĩ ñane rembiapohárape ojejapo riremínte pe ñe'ẽmondo: “Peikotevẽta 144.000 ary pejapo hag̃ua pe peñeha'ãva”. “Mba'e!” he'íta hikuái, “mbohapy maranduhára—Pastor White ha hembireko, ha Pastor Bates—opaite viru'ỹre, sa omoirũva'ỹre jepe, opavave viru'ỹre, osẽva mbovy sa kuatiañe'ẽ poapypa kuatiarogue orekóva sábado rehegua reheve, ome'ẽ hag̃ua peteĩ marandu ñe'ẽmondo opavave yvy ariguápe! ¡Jepy'amongeta vyrorei!” Umi péicha oimo'ãva he'i aja, “¡Ndaikatúi!”, jerovia pe marandu ha pe ñe'ẽme'ẽ he'íva osẽ porãmbaitetaha he'i, “¡Israel Tupã rérape ojejapóta! ha ojeroviávo imbaretekuére, ojejapo va'erã!”.

GSAM 275Mba'éichapa oñembokuatia'ypy pe Kuatiañe'ẽ Adventista Pokõiha Ára pegua Peteĩha

GSAM 275.2Oñemombe'u guive pe tembiapo oñemoherakuãva rehegua, heta ñembo'e ojejapo umi oñangarekóva ára pokõiha rehe rupi, Ñandejára oipe'a hag̃ua tape oñembokuatia hag̃ua peteĩ “kuatia'i”. Pe tuichavéva oñeikotevẽva ha'e kuri viru oñemoherakuã hag̃ua pe kuatiañe'ẽ peteĩha. Jasy poteĩ, 1849-pe, Pastor White ojuhu pa'ũ oikytĩ hag̃ua irundypa acre kapi'i timothy, peteĩ kyse kapi'ikytĩha popegua reheve, pokõi pa po centavo acre-rehe; ha péicha ikatu ojapo pe kuatiañe'ẽ'i peteĩha. Iporãta ñamoĩ ko'ápe peteĩ ta'anga ojoguáva pe kuatia'i rogué peteĩha. Omoñe'ẽva ohechakuaáta pe kolúna peteĩháme Pastor White ñe'ẽnguéra, he'ihápe: “Ko'ág̃a peve ndojepe'ái tape oñepyrũ hag̃ua ko tembiapo”. Ha ikatu avei rehecha ha'e oñeme'ẽ rupi voi “ope'a hague tape”.

GSAM 276Kuñakarai White Mombe'u Kuatiañe'ẽ Ypykuérare

GSAM 276.1Kuñakarai White he'i tembiapo oñemoherakuãva ñepyrũrehegua:—

GSAM 276.2“Che ména oñepyrũ omoherakuã peteĩ kuatia'i Middletown-pe, poapy milla mombyry Rocky Hill, Conn.-gui, ha py'ỹinte oguata ko'ã mba'e mombyry ha ou jey, jepe upe jave oguata asy. Oguerúvo pe kuatiañe'ẽ peteĩha pe imprenta-gui, ore roñesũmba ijerekuévo, rojerurévo Ñandejárape, ore korasõ ñemomirĩ ha heta tesay reheve, toheja ijehovasa tojaho'i hembiguái rembiapo kangy. Upéi ha'e ombohasa pe kuatiañe'ẽ mayma oimo'ãvape omoñe'ẽtaha, ha ogueraha kuatiañe'ẽrenda peteĩ vosa ao ryepýpe. Káda número ojeguerahava'ekue Middletown-gui Rocky Hill peve, ha akóinte oñembosako'i mboyve kuatiañe'ẽrendarã oñemoĩraẽva'ekue Ñandejára renondépe, ha oñembo'e pypuku, tesay jopara, Ñandejárape tohovasa hag̃ua umi maranduhára kirirĩme guatávape. Sapy'aitépe ou kuatiañe'ẽ oguerúva viru oñemoherakuã hag̃ua pe kuatiañe'ẽ, ha pe marandu porã heta ánga ojapyhýhague pe añeteguáre.”⁷

GSAM 276Oñeñe'ẽmbyre Pytyvõ Kuatiañe'ẽme G̃uarã Ojehupyty

GSAM 276.3Py'aite guive, ndaha'éi oimeraẽ mba'e reínte reheguáicha, rohechauka kuatiañe'ẽ peteĩha rogue peteĩha, Adventista-kuéra pokõiha ára pegua omoherakuã ypy va'ekue. Kuatiañe'ẽ The Present Truth volumen kompleto oguereko pa peteĩ papapy, poapy kuatiarogue peteĩteĩme, mokõi tysýi oguerekóva. Umi mba'e oñemoñe'ẽva kuatiaroguépe irundy ha po poapyha pulgada, poapy pulgada rehe. Papapy 1 ha 4 oñembokuatia jasypokõi, jasypoapy ha jasyporundy, Middletown, Conn.-pe. Papapy 5 guive 9 peve oñembokuatia Oswego, N.Y.-pe, ha ojehai hese jasypakõi, 1849, jasyapy, jasyrundy ha jasypo, 1850. Papapy 11 ojehai hese jasypateĩ, 1850, ha oñembokuatia Paris, Maine-pe. Papapy 6-pe Pastor White he'i: “Oñemoherakuã aja umi irundy papapy peteĩha, ou hetave viru oñeikotevẽvagui oñehepyme'ẽ hag̃ua kuatiañe'ẽnguéra. Ojeipuru upe viru oñehepyme'ẽ hag̃ua ñande gastokuéra umi aty ñande jaha haguépe.” Ary 1849 pukukue, ko'ã kuatiañe'ẽ ha Pastor Bates rembiapo ypykue rupive, heta ohechakuaa pe marandu Vermont, Michigan ha ambue Tetãvorekuérape.

GSAM 278.1Oñembojojávo pe tembiapo oĩhaguéicha vai 1848-pe, jahecháta mbovymi mba'e ojehúva 1905-pe, ha péicha ikatu hag̃uáicha jahechakuaa porãve mba'épa ipahápe osẽta ko tembiapógui, oĩpa he'i porãva'ekue umi oñemoĩva'ekue pe marandu ñepyrũ mboriahúre, térãpa pe Tupã yvagagua oñe'ẽva'ekue hembiguái kuña rupive pe tembiapo “ñemosella rehegua” mbarete “okakuaáva” rehegua.

GSAM 278Tembiapo Ñemoherakuãrã Ñemotenonde

GSAM 278.2Ko añetegua oñemoherakuã ha oñembokuatia ko'ág̃a amo irundypa ñe'ẽnguéra tenondegua rupi yvy ape ári. Mbohapy sãmbyhyhára rangue, oĩ, oñepapávo umi oñemoĩva'ekue tembiapópe ha umi orekóva kuatia omba'apo hag̃ua, 600 rasa, ha heta sa ambue omba'apóva pohãnoháraramo, Tupã Ñe'ẽ myasãiháraramo, mbo'eháraramo, ha misionero pohãnohára ramo. Ko aty jeroviapy arandukakuéra ojehechauka sa'ive'ỹme 50 kuatiañe'ẽ osẽva jepi ojuavýva rupi, oñembokuatiahaiméva haimete mokõipa rupi aranduka apoha rógape oĩva Európa, Ásia, Áfrika, Amérika Yvate ha Yvy gotyo, ypa'ũ Pacífico-pegua, ha Australia-pe. Ko'ã aranduka apoha rógape oñembokuatiahaiméma sa'ive'ỹme 1.100 aranduka, kuatiañe'ẽ'i ha kuatiañe'ẽ'i mbykymíva ojuavýva. Ojehupyty hag̃ua peteĩteĩva, umi kuatiañe'ẽ oñemosẽva peteĩ ary pukukue ndive, oñeikotevẽta amo $340. Sa tapicha ojeroviáva rangue añoite, oĩ haimete 100.000 ovy'áva ko añeteguáre. Añetehápe ko marandu, kuarahyicha, “osẽ”, ha ikatu ja'e, pe ñemombe'u 1848-pegua ñe'ẽme, “¡Mba'eichaitépa imbarete ko'ã kuarahy rendy!”

GSAM 278Tetãnguéra Rekove

GSAM 278.3Pe marandu oñemotenondévo péicha, mba'éichapa oĩ umi tetã? Upe ára guive ko'ápe peve, umi kuatiañe'ẽ oñemyasãivape, jepi oñemoñe'ẽ ñandéve ñorairõ guasu oikótava ko'ẽrõite Europa-pe rehegua. Oĩramo jepe ñorairõ'i ko'ápe ha upépe, pe “yvytujere” guasu ojejoko gueteri,—umi “irundy yvytu” ndojehejái oipeju oñondivepa, “Tupã rembiguái oñemosella peve”. Pe joavy ha ñorairõ mba'e oĩha upépe, ha katu ndoñepyrũi ojejoko rupi, opavave ohechakuaa.

GSAM 279.1Henry Ward Beecher, omano mboyvemi, he'i umi ñorairõhára aty guasu oñemombaretéva Európape ha'eha “oñenohẽ voi pe tuguy oporomoingovéva, okyhyjégui oñehẽtaha”. Pe oikóva tetãnguéra apytépe, ijapyterõ ha iñakãrakúre, ha oñomongyhyjehápe ojuehe, ha'e ombojoja peteĩ “ñemboty hatã” rehe, oikóva peteĩ aty kuimba'e oñomoĩva kyse ipyti'áre, avave noñanimái oikutu, okyhyjégui ojekututaha avei. “Ha katu,” he'i ha'e, “peteĩva ijapyteguikuéra pya'e ohecháta ára iporãva oñenupã hag̃ua, ha upépe oñepyrũta pe ñorairõ guasu.”

GSAM 279Ñorairõ Rembipurukuéra Ñembojoja

GSAM 279.21848 guive ojejapo tembiporu ñorairõrã oñembojojáva hese umi iporãvéva upe árapeguáva ko'ág̃a ojeipapátava ñembosarai reínte ramo. Amérika “Peace Association”, ohenóirõ guare py'aguapyrãme Arateĩ Py'aguapyrãme,—15 jasypakõi, 1895,—he'i: “Ko'ág̃a oĩramo jepe peteĩ ñakãrapu'ã hesakãva tekoporãme, ambue hendáicha oĩve ñembosako'i ñorairõrã tetãnguéra apytépe araka'evégui.”

GSAM 279General Miles ñorairõrã ñembosako'i rehegua

GSAM 279.3General Nelson A. Miles, peteĩ ñe'ẽnguépe peteĩ aty guasúpe Washington, D.C.-pe, 12 jasyteĩ 1904-pe, he'i:—

GSAM 279.4“Ko ára tesaparáva, ñakãrapu'ã ha teko arandu ha iporãmbajepéva rupi, rovy'áta rojerovia ramo ñorairõ pohýikue ha mba'e vai oguerúva oguejyhague; ha katu, ha'ete ramo jepe mba'e iñextrañóva, araka'eve ndaipóri ko yvy ári ára oñembyaipaiteve hague hetaiterei mba'eheta ñorairõrã ñembosako'ípe, ha avei araka'eve ndaipóri oñeguenohẽ hague hetaiterei sua kuimba'e oñembokatupyrýva, ikatupyrýva ha oñembohekoporãva, imboka ohundivéva reheve, tembiapo py'aguapýgui, ko'ág̃a ojehúicha.”

GSAM 280.1Ág̃a katu ñorairõ yvytujere guasu oñembotapykue gueteri, oñemotenonde aja tembiapo ñemosella rehegua.