Vore 21 — Po Sãmbyhyhára Tembiapópe
GSAM 322.1“Che rohekombo'éta ha rohekombo'e ndéve pe tape reho va'erãme.”1
GSAM 322.2Pe ojeroviávape Ñandejárare, iñeñangareko ojehechauka tapiaite. Oĩ jepe ára ojehechakuaaveha ko ñeñangareko, techapyrãrõ, ñesãso ijojaha'ỹva mba'e vai ha jejopy vaígui, ojehecháva ha ojehecha'ỹva, ha tape ojeipe'áva Ñandejára ñeñangareko rupive oñemyasãi hag̃ua iñe'ẽ añetegua. Ko'ã mba'égui oñe'ẽ ko vore.
GSAM 322Jehecha Ypykue Michigan-pe
GSAM 322.3Jasypo, 1853-pe, Pastor White ha hembireko oho ohecha Michigan. Ha'e kuri peteĩha jey oho hague kuarahyreike gotyo Buffalo, N.Y.-gui. Sábado pahápe Jasypo jave oĩ hikuái Tyrone-pe, ha upépe Kuñakarai White-pe ojehechauka peteĩ jehechápe umi aty iñambuéva sábado ñangarekohára upe Tetãvorepýpe, oñemoñe'ẽvo chupe umi mba'e ikatuva'erã omba'apo hesekuéra. Jasypoteĩ mokõihápe, Jackson-pe, ohai poapy kuatiarogue tuicháva, omombe'uhápe umi mba'e ojehechaukava'ekue chupe. Ha'e ome'ẽ chéve peteĩ kópia ohaiva'ekue haiha'i rupive pe jehechaukágui, ha che ajapova'erã peteĩ kópia hesakãva haiha ha tinta-pe g̃uarã.
GSAM 322Peteĩ Kuña He'íva Imarangatuha
GSAM 322.4Ambue mba'e ojehechaukáva apytépe, oñemombe'u peteĩ kuña rembiasa oñeha'ãva oike ñane retãygua apytépe. He'i ko kuña he'iha imarangatuetereiha. Kuñakarai White araka'eve ndojuhúi chupe, ha ndoikuaái mba'eve hese pe ojehechauka va'ekue chupe ko jehechápe ndaha'éiramo. Ha'e nomombe'úi pe kuña rembiapo reko añónte, omombe'u avei oñemoñe'ẽ vove chupe oñemoĩtaha ijovái marangatu ramo, ha he'íta: “Ñandejára—oikuaa—che—py'a.” He'i ko kuña oikundahaha tetã rupi peteĩ karia'y ndive, ha iména, peteĩ karai tuja, opytávo hógape omba'apóvo omantene hag̃ua chupekuéra heko vaípe. Kuñakarai White he'i Ñandejára ohechaukahague chupe “pe kuña he'íramo jepe iñemomarangatuha, ha'e ha pe karia'y ombyaihague pe pokõiha mandamiénto”. Aguerekóvo che volsíllope ko káso jehaipyre, aha'arõkuri py'a perere reheve ahecha hag̃ua mba'éichapa oikóta.
GSAM 323Aty Vergennes, Mich.-pe.
GSAM 323.1Roguereko atyguasu Jackson, Battle Creek, Bedford ha Hastings-pe, ha upéi roju Vergennes, Kent Co.-pe, ha upépe rohechakuaa ha'eha pe kuña oikoha. Rog̃uahẽkuri pe tenda ropyta hag̃ua pyhare, 11 jasypoteĩme, sábado mboyvemi. Ore ropyta haguépe ha'ékuri Pastor White róga, ha'éva peteĩ Mburuvicha yma guare pe denominación Christian-pe pa'i. Ko tenda ipyahu rupi, oñembosako'íkuri ore aty guasurã peteĩ galpón guasu oñemopu'ã ramóvape, mbohapy mílla mombyryve, ha pe kuña ojehechava'ekue jehechápe, ojehechakuaaháicha, oikove gueteri mokõi mílla mombyryve pe aty oikohágui.
GSAM 323Testimonio pe Fanático-pe g̃uarã
GSAM 323.2Jasypoteĩ 12, 10:30 aravo pyhareve, ñembyaty kuri pe galpón-pe ñembyatyhápe. Kuñakarai White oguapy pe taríma asu gotyo, che aguapy ijykére, Pastor Cornell che ykére, ha Pastor White katu oĩ pe taríma akatúa gotyo, oñe'ẽvo. Oñe'ẽ rire amo pa po minuto rupi, oike oñondivepa peteĩ karai tuja ha peteĩ karia'y, ha oguapy hikuái pe apyka tenondegua pe taríma ykére. Omoirũ chupekuéra peteĩ kuña ijyvatéva, ipo'íva ha hũ'asýva, ha'e oguapy pe okẽ ypýpe. Peteĩ ñe'ẽ mbykymi Pastor White ojapo rire, Kuñakarai White opu'ã ha oñepyrũ iñe'ẽ he'ívo mba'eichaitépa oñeñangarekova'erã umi omba'apóva ani hag̃ua ombyai pe tembiapo oñeme'ẽva'ekue chupekuéra, oipurúvo ko ñe'ẽngue: “Peñemopotĩke peraháva Ñandejára rembiporu”. He'i ndaha'eiha Ñandejára rembiapoukapy ohenói peteĩ kuñáme oguata hag̃ua tetã tuichakue javeve ambue kuimba'e ndive, iména'ỹ. Ipahápe he'i hesakã porã,
GSAM 323.2“Pe kuña oguapýva'ekue sapy'ami okẽ ypýpe he'i Tupã ohenoihague chupe oñemoñe'ẽ hag̃ua. Ha'e oho hína ko karia'y pyahu ndive oguapy ramóva pe mesa renondépe, ha ko karai itujáva, iména—Ñandejára toiporiahuvereko chupe!—katu omba'apo pohýi hógape ogana hag̃ua viru ha'ekuéra oipurúva ojapo hag̃ua hembiapo vai. Ha'e he'i iñemarangatuetereiha,—oñemomarangatuha,—ha katu, oñeha'ãmbáramo jepe ohechauka hag̃ua iñemarangatuha, Ñandejára ohechauka chéve ha'e ha ko karia'y pyahu ojapovaiha pe pokõiha mandamiénto.”
GSAM 324.1Oĩva upépe oikuaapa Kuñakarai White araka'eve ndohechái hague ko'ã tapichápe oike meve hikuái pe galpón-pe. Oiporavóvo chupekuéra ha omombe'úvo heko, ojapoháicha, oguapy porã umi oĩva upépe akãme, ha omombareteve ijerovia ha ijerovia umi jehechaukáre.
GSAM 324Ñe'ẽnguéra Oje'eva'ekue Oje'ehaguéicha
GSAM 324.2Kuñakarai White ome'ẽ aja itestimonio, opavave omaña kyhyjépe Kuñakarai Alcott-re, pe kuña oñemoñe'ẽ va'ekue, ohecha hag̃ua mba'éichapa ohupyty pe oje'éva, ha mba'épa ojapóta ha he'íta. Ndojapóiramo pe oje'éva hese, ojeha'arõnte va'erãmo'ã chugui opu'ã ha ombotove opa mba'e. Ijapóramo katu, ha ivaietereírõ, ikatu iñañaeterei ha ombotove opa mba'e, oikuaáramo jepe añeteguaha. Upéva rangue, ojapo pe oje'éva'ekue he'ítaha oñemoñe'ẽ porã vove. Mbeguekatúpe opu'ã, opavave resa ojesarekóvo hese, ha oñemoĩvo iñakã marangatu ramo, mbeguekatúpe he'i: “Ñandejára—oikuaa—che—py'a,” ha oguapy jey ndo'éve'ỹre peteĩ ñe'ẽ. He'i voi pe oje'éva'ekue he'itaha, ha he'i avei peichaite.
GSAM 325Jekulpaha Ñemoneĩ
GSAM 325.1Añetehápe, Ñandejára oikuaa ikorasõnguéra, ha ha'ekuéra oikuaa ijejavyha pe oje'évare hesekuéra; pórke upe rire pe karia'y he'i Karai Gardner-pe, oikóva avei upe tendápe, ha'e oñeporandúva'ekue chupe pypuku upe mba'ére, “Karai Gardner, kuñakarai White he'iva'ekue ñanderehe añeteterei ningo;” ha pe kuña, omombe'u rire Kuñakarai Wilson-pe, Greenville-pe, 1862-pe, “ndachepy'aguasumo'ãiha añe'ẽ hag̃ua peteĩ ñe'ẽ Che reindy White kóntrape ani hag̃ua ojejuhu che ñorairõramo Tupã ndive,” omoneĩ pe ojehechaukava'ekue hese ha pe karia'y rehegua añeteguaha.
GSAM 325Messenger Aty
GSAM 325.2Araroguekúi 1853-pe, Michigan-pe, oĩva'ekue mbovymi oñemboykéva ojoaju ha oñepyrũ omoherakuã peteĩ kuatiañe'ẽ hérava Messenger of Truth. Ko kuatiañe'ẽ rembiaporã ha umi oisãmbyhýva ha'ete ku oñembyaiséva ha omongy'aséva, omopu'ã rangue. Heta japu oñemoinge ikuatiápe, ha upéva orembopochy ore rembiapópe marandúpe; ha ore rembiasakue peteĩha rupi peteĩ ñembohovái péichagua hesakãvape, roimo'ã ore rembiaporãha rombohovái umi ijapu oporomongy'áva. Kóva rojapóvo roiporu ára oñemba'apo va'erãmo'ã pe añeteguáre oñeme'ẽva'ekue ore jeroviapápe, ha oho porãiterei Aña rembipotápe, ha'éva katuete pe omomýiva ko ñembohovái. Ha péicha oho umi mba'e ára 20 jasypoteĩ, 1855, ka'aru peve, upérõ Pastor White ha hembireko, Pastor Cottrell, ha che romohu'ã ramoite peteĩ aty Oswego, N.Y.-pe. Ore atýpe oremopochy peteĩ Lillis, oikeva'ekue ha omosarambíva umi kuatiañe'ẽ japu umi tapicha apytépe. Ojehu jey porandu mba'épa ore rembiaporã ko mba'épe. Opaite ñeha'ã jaguapýva rombohovái hag̃ua ijapu kuéra, upéva omomýinte chupekuéra ojapo hag̃ua hetave.
GSAM 325Ñemoñe'ẽ ha Mba'e oútava
GSAM 325.3Peteĩ ñembo'e atýpe ojejapóva upe pyharépe John Place rógape, táva Oswego-pe, Kuñakarai White-pe oñeme'ẽ peteĩ jesareko, ha upépe ojehechauka chupe ñande ñamba'apo meme ramo ñane rembiapópe, ñamombe'úvo añetegua, ñane'akãraku'ỹre umi tapicha “Messenger aty” reheguáicha, ha'ekuéra oñorairõtaha ijehegui ha ikuatiañe'ẽ oguejytaha, ha upéva oikóvo jajuhútaha ñane aty hetakue oñembojo'a hague. Rogueroviávo ko ñe'ẽngue ouha Ñandejáragui, roñepyrũ voi rojapo he'iháicha.
GSAM 326Messenger Aty ha Kuatiañe'ẽ Ñehundipa
GSAM 326.1Pe añetegua rape oñemotenonde pya'e, ha upe aja pe “Messenger aty” oñepyrũ oñemoĩ vai ijapytepekuéra. Sapy'aitépe pe aty oñemosarambi, heta iñisãmbyhyharakuéra oheja rire pe sábado. Ikuatiañe'ẽ ndosẽvéi sapy'a pytyvõ'ỹre, ha pe kuimba'e omba'apova'ekue sapy'ami mohendaháraramo, oñepyrũ ombo'e mbo'ehaópe; ha katu, noñembokatupyryriva'ekue tenonderã oñesãmbyhy hag̃ua ijehe, ndaikatúi mba'eve osãmbyhy imimbo'ekuérape. Oñeha'ãvo omboheko peteĩ mitãkaria'y imbo'ehaópe, onohẽ peteĩ mboka'i, ipu clic, hákatu ndokapúi. Ani hag̃ua ojejuka chupe atýpe, okañy va'erãkuri pyharekue Kanatã gotyo.
GSAM 326Mba'épa Ogueru Adviento Rembiapópe
GSAM 326.2Upe jave oĩkuri ñane retãyguakuéra apytépe py'aguapy ha joaju tuichavéva araka'eveguáicha; ha oñeha'ãmbávo oñemyasãi hag̃ua pe marandu, ojepe'a tape opárupi.
GSAM 326.3Kuatiañe'ẽ Review papapy 10, Vol. 11-pe, 14 jasyteĩ 1858-pe, pe mohendahára, oñe'ẽvo Messenger rembiapo apopyre rehe, he'i: “Pe joavy jave, oñeha'ãrõ guare oñembyai hag̃ua pe Review, umi mba'e tupão mba'éva oĩva ofisínape oñembohepýkuri $700-pente. Upe guive ojupi $5.000 peve. Upérõ oĩkuri amo su suscriptor ohepyme'ẽva, ko'ág̃a katu oĩ mokõi su, ha hi'ári peteĩ lista tuicháva ‘reivégua’.”
GSAM 326.4Ko'ág̃a ñaguahẽvo pe ára (1858) pe “Messenger aty” oñemboja'o ha oñemosarambihaguépe, ha Messenger opahague, umi papapy oje'éva yvate tuicha mba'e he'ise. Oñembojo'aiteháicha umi ohepyme'ẽva Review-pe g̃uarã, péicha avei umi ojeroviáva hetave oñembojo'a. Péicha ojehupyty pe he'i va'ekue Kuñakarai White jasypoteĩ, 1855-pe.
GSAM 327Aty Karpa Guýpe Oñepyrũrã Oñemoñe'ẽ
GSAM 327.1Ñande jepokuaa, marandu ñepyrũrupi, jajapo aty mbo'ehao rógape ndaipóriramo tenda iporãvéva. Peteĩ óga péichaguápe, peteĩ jey, oñembyaty hetaiterei tapicha, mokõi mbo'ehao óga upeichagua ndaikatumo'ãi va'ekue oikeuka chupekuéra. Oñehendu hag̃ua opavave, pe oñe'ẽva ojupi peteĩ ovetã ojepe'ávape ha oñe'ẽ umi oĩvape óga ryepýpe ha umi hetave oguapývape ikarruápe ha kapi'ipépe. Upe aty guasu jehecha ha'e pe omoñepyrũva'ekue oñeimo'ã hag̃ua ojejapo aty oga'i guýpe.
GSAM 327Aty Karpápe Peteĩha Battle Creek, Mich.
GSAM 327.2Upévare, ára 22 jasypo 1854-pe, Pastor James White ha ambue oñembyatyva'ekue atýpe ohechakuaa iporãha ojepuru hag̃ua oga ahoja atyguasu apoharã. Upe árape, oga ahoja tuicháva sa'i jepi ojepurúmi ambue mba'erã, circo, mymba renda ha opaichagua jehechauka'ỹrã. Michigan ha'e tetãvore peteĩha Adventista-kuéra pokõiha ára pegua oñepyrũhague upe tembiapo rapépe. Pe aty ojejapóva karpápe peteĩha oñepyrũ Battle Creek-pe, 10 jasypoteĩ 1854-pe. Ko'ág̃a rupi ko aty ñembo'e javegua arahakúpe okakuaaiterei.
GSAM 327Oñemoñe'ẽ Aty Campamento-pe G̃uarã
GSAM 327.3Ary 1868-pe ojejapo jey peteĩ tembiapo pyahu mbarete. Oñehesa'ỹijo porã mba'éichapa ojejapokuaa umi aty guasu oñemohendáva óga'i guýpe, ha ojehechakuaa kóva ha'etaha tape porãite oñemohenda hag̃ua hetaite ñane retãyguakuéra aty guasúpe. Oguerekóvo peteĩ karpa guasu culto opavavépe g̃uarã ha karpa michĩvéva ogayguakuérape g̃uarã, umi tapicha oñeñanduporãta, ha péicha heta ára ikatu ojeiporu porã ñomongeta ha ñembojerovia mbareterãme.
GSAM 328Aty Campamento-pe Peteĩha Wright, Mich.-pe.
GSAM 328.1Pe aty campamento-pe peteĩha ojejapo Wright, Mich.-pe, 1 guive 7 jasyporundy peve, 1868-pe. Ko'ã ñane retãyguakuéra aty guasu iñimportánteva okakuaa tuichaiterei ha upéicha rupi ojejapóma ohóvo 50 ári aty ñembo'erã káda áño heta hendápe tembiaporã ojejapohápe. Ko'ã aty ñembo'erã ndojejapói Amérikape añónte, ojejapo avei Európa, Australia, Nueva Zelanda ha Sudáfrica-pe.
GSAM 328.2Pe aty tuichavéva koichagua ñane retãyguakuéra ojapova'ekue oiko kuri ary 1893-pe, Lansing, Mich.-pe. Upe aty guasúpe oĩkuri 3.400 tapicha oikóva 500 ogao atýgui hetavévape. Ojeipuruve 150.000 yárda lóna ojejapo hag̃ua umi ogao oĩva campamento-pe.
GSAM 328Pysyrõ peteĩ mba'yruguata riel ári ñembyai guasúgui
GSAM 328.3Ára oñembohape rire ojejogua hag̃ua ore oga'i peteĩha 60 py puku (23 jasypo 1854-pe), Pastor White ha hembireko, upérõ oĩva Jackson, Mich.-pe, oñepyrũva'erãkuri ijeho Wisconsin gotyo, upépe omba'apótava hikuái sapy'ami. Rohasa pe ka'aru D. R. Palmer rógape, namombyrýi pe estación-gui. Heta jey pe ka'aru pukukue Pastor White oñe'ẽ he'ívo: “Chepy'a mokõi ko che guata ñepyrũrã; ha katu, Ellen, jareko peteĩ ñe'ẽme'ẽ okápe, ha jahava'erã. Ndarekóirire peteĩ ñe'ẽme'ẽ, ndahamo'ãi ko pyharépe.”
GSAM 328.4Pyhare og̃uahẽvo, tren og̃uahẽtahápe rupi, roñembo'e. Oĩmbaitévaicha oñemomýiva'ekue oñembo'e hag̃ua Pastor White ha hembireko ñemo'ãrã ko guatápe. Roñembo'e rire, Pastor White ohechauka ijerovia Ñandejára oñangarekotaha hesekuéra ha omo'ãtaha chupekuéra.
GSAM 328.5Poapy aravo jave ahákuri hendivekuéra tren-pe aipytyvõ hag̃ua chupekuéra ojuhu hag̃ua ijapykarã ha omohenda hag̃ua imba'ekuéra. Rojupi peteĩ vagón-pe ijapykakuéra ijatukupe yvatéva, upe árape oje'éva ichupe “vagón okeha”. Kuñakarai White he'i: “James, ndaikatúi apyta ko vagón-pe, aguenohẽva'erã chejehegui ko'águi”. Aipytyvõ chupekuéra ojuhu hag̃ua apyka pe vagon oúva mbytépe. Kuñakarai White oguapy imba'erukuéra henypy'ã ári, ha katu he'i: “Ndachepy'aguapýi ko trénpe.” Ipu pe campana, ha ha'e pya'e chupekuéra “Tape porãite”, sapy'aitépe aha Cyrenius Smith rógape, apyta hag̃ua upépe pyhare.
GSAM 329.1Amo pa aravo rupi orejurujái paite rohendúvo Pastor White, roimo'ãva'ekue oho porãma hína Chicago gotyo, oñembota ojeike hag̃ua. He'i pe tren osẽ hague haperãgui mbohapy milla Jackson kuarahyreike gotyo; hetave pe tren pegua, pe locomotora ndive, oñembyaipaite hague; ha katu heta omanóramo jepe, ha'e ha Kuñakarai White osẽ porã hague mba'eve'ỹre. Pya'e ojuhu peteĩ kavaju ha karréta, ha oho Abram Dodge ndive oheka Kuñakarai White-pe, pe Pastor oguerahava'ekue ijyva ári mombyry'imi, peteĩ yvy rykue ha ysyry'i ári, peteĩ tenda ikatuha oñeñangareko porãme, mombyry pe ojehuhágui pe mba'e vai.
GSAM 329.2Ko'ẽmbávo ambue ára ahákuri Karai Dodge ndive ahecha hag̃ua pe ojehúva'ekue. Peteĩ hendápe tape ohasahápe tren rape ári karẽhápe, peteĩ guéi oñenóva'ekue opytu'u hag̃ua pe tren rape ári voi. Pe locomotora ndoguerekói vaka ñembotapykuerã, ha upévare ojapívo pe mymba, oñemombo tape'ígui asu gotyo. Pe locomotora ojapívo yvyre ypykue, pe vagón ojeguerahaha mba'e, oguerekóva ipype Pastor White karameg̃ua henyhẽva arandukágui, opo'oite tape'ígui ha ndojehúi mba'eve chupe; upe javete pe vagón pasahérokuéra rehegua ojeipurúva oĩva tren rapykuéri ojei ijehegui tren rembyrégui avave oipytyvõ'ỹre, ha opyta kirirĩháme tape'ípe. Pe locomotora ha pe tender osẽ tape guasúgui ha oho yvýre, haimete 6 térã 8 rod pukukue, upépe pe locomotora ojapi peteĩ roble ypy ikytĩmbyre, orekóva mbohapy py haimete ipekuére. Mbareteitereígui pe tren, pe locomotora ojere ha iguy opyta yvate gotyo, ha pe tender kupépe ojerévo ohasa tape ári. Tren rete guasu, oho mbarete porãvo, ojapi ko locomotora rembyre oñembyaipámavare, ha péicha oiko peteĩ ñembota mokõiha. Pe vagón tenonderã ojapiva'ekue locomotorare ha'e kuri peteĩ vagón expreso, oñembyaipáva ku'i michĩmícha. Upéva, ipypegua ndive, opyta peteĩ yty atýra guasu oñembo'ýva tendér ári ha ijerére. Pe oúva ha'e kuri peteĩ vagón mokõiha kláse pegua, oguerekóva ipype papoapy pasahéro, umíva apytégui peteĩ omano ha opaite ambue oñehunga michĩmi térã hetami. Ko vagón ojeka mokõime pe vagón okeha ohasávo ijapyte rupi. Pe vagón okeha renonde ojeka pehẽngue pehẽnguére, ha pe apyka Kuñakarai White ndopy'aguapýi haguépe opyta hag̃ua, oñembyaipaite.
GSAM 330Ñandejára pysyrõ rehegua techaukaha
GSAM 330.1Rohechávo pe mba'e oñembyaíva, ha upéi pe vagón ohohague ipype Pastor White ha hembireko pe mba'e vai oikórõ guare, oñembo'y py'aguapýpe ha'eño, amo pa po vara rupi mombyry pe oñembyaíva rendágui, roñandu ore korasõme Ñandejára ohenduhague ñembo'e, ha máva piko oikuaa ndaha'éi omoúhague iñanhel omboja'o hag̃ua upe vagón, hembiguái kuéra osẽ hag̃ua mba'eve'ỹre? Ko temiandu oñembopy'ave ore apytépe pe fréno mohendaha he'írõ guare ha'e nomboja'ói hague, ha avei, avave ndaipóri hague plataforma-pe oiko jave upe mba'e, ha ha'eha peteĩ mba'e ojekuaa'ỹva chupe g̃uarã ha opa tren-pe omba'apóvape g̃uarã mba'éichapa oiko; ha pe iñemimbyvéva chupekuéra g̃uarã, pe joajuha ha pe perno mokõivéva ndojekái, ha pe perno ikadéna reheve oĩ kuri pe vagón oñembyaipyréva plataforma-pe, oñemoĩramoguáicha upépe peteĩ po oñangarekóva rupive.
GSAM 330.2Ára 24 ka'aru jave, tape oñemopotĩma kuri ytykuéragui, umi tren oho jey hekópe, ha Pastor White ha hembireko oike jey umi vagon-pe ha og̃uahẽ porã hendápe Wisconsin-pe, iñembyatyhápe.
GSAM 330Oñemoñe'ẽ umi Oñemoĩvape
GSAM 330.3Nda'éi kuri opa mba'e “osyry porãva” Israel yma guare ndive. Oguereko hikuái ija'e'ỹhakuéra okápe ohekávape ojoko hag̃ua chupekuéra opa pa'ũme. Umi “aty ojehe'áva” ha umi oñemomarangatú'ỹva pe aty apytépe ha'ékuri tembiporu oĩmbámava, ha'ekuéra rupive Satanás oheka omopu'ã py'arasy, ñorairõ, ñe'ẽreí, ha ñepu'ã. Pe añetegua Ñandejára po porã oĩhague umi ojeroviaáva ndive, ha pu'aka omoirũhague hembiapokuéra, ha'ékuri techaukaha ko'ã tapicha ojuhuhague poriahuvereko henondépe — Ñandejára po oisãmbyhyhague chupekuéra.
GSAM 331.1Upéicha avei, pe marandu mbohapyha anhel pegua ojupívo ha oñemotenondévo, iñemotenonde ndaha'éi umi añetegua oñemoherakuãva iporãgui yvypóra korasõ teépe g̃uarã. Upéva rangue, pe añetegua mbytetépe oĩva pe marandúpe —pe sábado Ñandejára mba'éva— oñemoĩ umi tembipota yvypóra reko'asýva ha ko yvy arigua rehe, omboja'óvo umi ohendúvape chugui umi tembiapo ko yvy arigua rehegua mokõi ára peteĩ arapokõindýpe. Pe añetegua ko'ag̃agua oguereko ija'e'ỹharakuéra okáguio, oñeha'ãmbaitéva ha opyta'ỹva ombogue hag̃ua upe tembiapo. Ha'ekuéra rehe ikatu ja'e, salmista he'iháicha: “Ñandejára ndoikóirire ñanepytépe, ko'ág̃a he'i Israel; Ñandejára ndoikóirire ñanepytépe, yvyporakuéra opu'ãrõ guare ñande rehe; upéicharõ ñanemokõmbýma va'erãmo'ã, ipochy guasu jave ñanderehe.”2
GSAM 331.2Oĩ jepi ñane apytépe tapicha ijeheguíva ha ndovy'áiva, omombe'úva mba'e guasueterei ojejapótaha ojehupyty vove hembipota; ha katu, tataindy yvyguyicha, iñakã rendy oguejéma ymaite guivéma. Upe aja, añetegua ko'ag̃agua rape katu oho hatã ha py'aguapýpe yvy apére, omombareteve ha oñemohatãvévo opa jeguatápe tenonde gotyo.
GSAM 331Pastor-kuéra Stephenson ha Hall
GSAM 331.3Arahaku 1855-pe, Pastor Stephenson ha Hall oñeha'ã ojapo peteĩ ñepu'ã Tetãvore Wisconsin-pe. Umi joyke'ykuéra oisãmbyhýva oikuaa porã ha'ekuéra oipota hague ohesa'ỹijo opaite ambue ñane jerovia mbo'epy iñemoarandu hérava “Ára Oúva” rupive, ha oipotaiterei umi Adventista Pokõiha Ára pegua oñembo'e chupekuéra pe ñemoarandu probasion rehegua Cristo ou jey rire mokõiha jey.
GSAM 331Ñe'ẽmondo Hekuéra rehegua
GSAM 331.4Jasypateĩ 20, 1855-pe, Kuñakarai White-pe oñeme'ẽ peteĩ jehecha hekovekuéra rapére, oñemombe'uhápe mba'épa ipahápe oikóta ko'ã ñe'ẽ rupive: “Peimo'ã piko, yvypóra kangy, ikatuha pemombyta Tupã rembiapo? Yvypóra kangy, ipokuãme jepoko'imínte ikatu ndemoity yvýpe. Ha'e nderopu'akáta sapy'ami mante.”
GSAM 332.1Umi ñane rovakegua he'i ko'ápe oĩha peteĩ jesareko he'iva'ekue ko'ã kuimba'e omanombotaha, ha oikove are rupi hikuái, pe jesareko noñemoañetei hague. Ndaipóri mba'eve pe jesarekópe he'íva omanotaha hikuái. Ojehechauka chupekuéra kuimba'e oñeha'ãvaicha ojoko anhel mbohapyha marandu rembiapo. Ojekuaaukáramo jepe chupekuéra mba'eichaitépa hasy'ỹtaha Tupãme g̃uarã ojoko hag̃ua chupekuéra, oñemoĩve: “Ha'e penderopu'akáta sapy'ami mante.” Mba'épa ojapo hikuái?—Ipu'aka rangue iñorairõme, oha'arõ haguéicha hikuái, ojehecha ojeheja chupekuéra oheka tape pytũmbýpe. Mbohapy irundy arapokõindýpe ohejaite hikuái pe sábado, ha oñepyrũ oñemoĩ hese. Ha'ekuéra oha'arõkuri ojapo peteĩ aty hérava “Ára Oúva”, ha'ekuéra voi isãmbyhyháraramo. Kóvape ndosẽporãi chupekuéra; oheja rire pe sábado, oñehundiite chuguikuéra pe pokatu oguerekóva hikuái ñane retãyguakuéra ári. Péicha, heko teépe, ombyaiete hikuái pe ojapose ra'e va'ekue. Ñane retãyguakuéra he'i: “Añetehápe, Ñandejára ‘ogueropu'aka chupekuéra sapy'ami mante.’”
GSAM 332Tekove Paha Ñembyasýva
GSAM 332.2Ko mokõi kuimba'e rembiasakue paháre, iporã ñamombe'u mba'e oje'éva ipaha vai rehegua, he'iva'ekue ijoyke'ykuéra, umi “Ára Oúva” reroviaha, oñembojoajúva'ekue hendivekuéra oheja rire pe sábado. Opa mbohapypa pokõi ary ojapo, Karai Hall iñakãmegua'imi (oikóva iñapytu'ũ ikangy rupi), ko mba'asy oñepyrũ ambuekuéra ijapúgui oipe'a chugui heta imba'e. Ojepy'apy oimo'ãgui osẽramo okápe oñembojepetéta térã ho'ataha yvýpe. Ha'e ndojapomo'ãi mba'eve ivaíva, hákatu, katuete, ko'ã ary pukukue aja ndaikatúi mba'evéichavérõ omba'apo tupão rembiapópe.3
GSAM 332.3Pastor Stephenson omano hína amo pa poteĩ ary. Heta ary omano mboyve iñakã naiporãmbái (itavýkuri), jepémo ndaha'éi vaírõ ambuekuérape g̃uarã. Oiko mboyve péicha, pe sãsõ oimo'ãva'ekue orekoha pe teko'ỹ ley'ỹ he'íva rupive, ohejarei hembireko tee, peteĩ kuña oje'e'ỹva hese mba'eve ivaíva (ikatúnte ojei chugui oipurúvo peteĩ avogádo ijapu'asýva), ha omenda ambue kuñáre, imichĩvéva hetaite hembireko ypykuégui. Ko tembiapo ha'e peteĩ teko marangatu ñembyaiete ojehechakuaáva, ha upévare iñirũnguéra “Ára Oúvape” pegua nomoneĩvéi hekove rape, ha ndohejasevéi chupe omombe'u hag̃ua chupekuéra Ñandejára ñe'ẽ.
GSAM 333.1Ijoyke'ykuéra he'íva ko'ã kuimba'e ára paháre ohechauka poriahuvereko pypuku; upeicharõ jepe, ha'e añete ojehúva, oñemombe'úva py'a vai'ỹre ha avave renonderã'ỹre. Kóva reheve roheja ore moñe'ẽharakuérape ohecha hag̃ua ijehegui mba'épa he'ise ko ñe'ẽ ojehechaukáva tekove retére.
GSAM 333Pastor J. H. Waggoner Oipyhy pe Marandu
GSAM 333.2Ary 1852-pe, Pastor J. H. Waggoner, omyakãva'ekue peteĩ kuatiañe'ẽ condado pegua Wisconsin-pe, oipyhy pe añetegua ko'ag̃agua, ha ary oúvape oñeme'ẽmbaite tembiapo marangatu apópe. 1857-pe ohai mokõi kuatiañe'ẽ'i iñimportantetereíva, mokõisa rupi kuatiarogue peteĩteĩva. Peteĩha hérava, The Nature and Tendency of Modern Spiritualism, ha mokõiha, A Refutation of the Age-to-Come. Pe peteĩha ndaha'éi oipytyvõva'ínte ojesalva hag̃ua heta tapichápe ani hag̃ua ho'a Satanás ñuháme, ha katu, Ñandejára ñeñangareko rupive, oipe'a heta tapicha resape ndoikuaáiva'ekue mba'épa he'ise ko'ã mba'e ojehechaukáva ko'ág̃a rupi.
GSAM 333.3Iñaranduka hérava A Refutation of the Age-to-Come ha'e peteĩ ñemyesakã iporãmbaitéva umi ñeimo'ã japu angaipavakuéra ñeha'ãrã rehegua, ñane Ruvicha oujey rire mokõiha jey. Ha'e peteĩ ñembotove iporãmbaitéva upe mbo'epy rehegua, ha upévare ndaha'éi noñembohováinteva, ha katu avei araka'eve ndorohechái avave oñeha'ãva ombohovái. Pe aranduka ohechauka, hesakã porã ha mbykyhápe, Cristo oĩha pa'i ramo Itúva apykapére (ipa'i reko Melquisedec-icha) ko dispensación ko'ag̃agua aja, ha avei pe tenda oguerekótava ijapykapére tee, iñesãmbyhy opave'ỹva oútavape tenonderãme; peteĩ apykapy ndojoajumo'ãiva mba'eveichagua pa'i reko mbytegua ndive.
GSAM 334.1Upe riremi, Pastor Waggoner ohai peteĩ kuatiañe'ẽ mbohapyha haimete peteĩcha ituichakue, hérava, The Atonement in the Light of Reason and Revelation. Ary 1884 rupi oñemyatyrõ ha oñembotuichave peteĩ aranduka tuichávape oguerekóva 400 kuatiarogue rupi. Ha'e peteĩ jehaipyre hesakãva ha mbykyva pe mba'e oñe'ẽvare héra guýpe.
GSAM 334.2Upe guive oñembojoaju mbarete tembiapo oñemoherakuãva rehe, haihára ha mohendaháraicha. Osegíkuri avei hembiapo tupão rehegua, ha iñary pahakuéra oikókuri Európape.
GSAM 334.317 jasyrundy 1889-pe, omano sapy'a Basel, Suísa-pe, omohu'ã ramóvo iñaranduka pahague, From Eden to Eden. Ára 16-pe omba'apo peteĩ ára pukukue ohaihávo, ha ohai ikuatiañe'ẽme: “Amba'apo pohýi ko árape.” Iñirũnguéra Europa-gua marandu he'iháicha, oñeguenohẽ ko'ã mba'e:—
GSAM 334.4“17 ára pyhareve, 5 aravo mbyte rupi, ho'a omano ikosinápe, sapy'aitépe, ikorasõ oparei haguére. Omba'apo pohýi kuri omohu'ã hag̃ua iñaranduka pyahu inglyes ñe'ẽmegua ñeguenohẽ, ha oha'arõ kuri osẽ hag̃ua Londres-pe arateĩ oúvape, omba'apo hag̃ua upe tembiapópe, oujey mboyve Amérikape arahaku oúvape.”
GSAM 334.51854 guive Pastor Waggoner oñemoĩ meme tenonde gotyo opavave renondépe oñangarekóvo añeteguáre, tupão apytepýpe ha kuatiañe'ẽ rupive. Omano jave haimete oguereko 69 ary. Oñeñotỹ Basel-pe, 20 jasyrundýpe. Péicha ho'a hembiapohápe ambue umi oñepyrũraẽva'ekue omba'apóva ko tembiaporãme.
GSAM 334Jerovia Mbohesãiha
GSAM 334.6Ary 1858 arapoty ñepyrũme Kuñakarai White hasyeterei kuri heta ára, opyta hupápe haimete ndaikatúi mba'eve. Peteĩ pyhare, pyharepyte rupi, oñemboypytũ; hogayguakuéra oñeha'ã opa mba'e oikuaáva ombopáy jey hag̃ua chupe, ha katu ndaikatúi. Opyta péicha mbyte aravo ári, upérõ Pastor Andrews ha che roñehenói pya'e Pastor White-gui roñembo'e hag̃ua oñondive. Oñembohovái rire umi jerurepy asy ojejapóva ijypýpe, Ñandejára imborayhúpe ombopáy chupe ha ombohesãi jey chupe. Omoherakuãvo Tupãme, oike peteĩ jehechápe, oñenóntema gueteri hupápe. Umi mba'e ojehechaukava'ekue chupe upe jehechápe ikatu oñemoñe'ẽ “Testimony for the Church”-pe, No. 5.
GSAM 335Jehechauka Hete Rehegua Ijojaha'ỹva
GSAM 335.1Peteĩ jehechauka hetepýpe ijojaha'ỹva oñembojoaju ko jehecháre, ha upévare romohesakãse porã. Pastor White ha che roguapy peteĩ ykére pe tupapegua, ha Pastor Andrews katu ambue ykére. Ipokuéra oñembojoaju jepi ipyti'áre térã omomýi ijyva ha ipo, isãsõ ha iporãitéicha jepi, umi tenda iñambuéva ha'e ohecháva gotyo. Hete yvategua ojejupi pe tupágui, ha upéicha rupi oĩkuri peteĩ pa'ũ poapy térã porundy pulgada rupi ijati'y ha iakãngyta pa'ũme. Ambue ñe'ẽme, hete iku'a guive yvate gotyo oñembo'y peteĩ ángulo rupi mbohapýpa grado rupi. Ha upeicha opyta aja pukukue pe jehecha, mbohapýpa minuto. Avave ndaikatúi oñemoĩ péicha ijeheguiete, ipo ha ijyva'ỹre oipytyvõ, ha sa'ive oñembo'y upépe upe aja pukukue. Kóva ohechauka jey peteĩ mbarete ha'e ndaikatúiva oisãmbyhy oñembojoajuha pe jehecha ndive.
GSAM 335Ambue Ñemombe'u
GSAM 335.2Ára peteĩha jasypa, 1858-pe, ojejapo peteĩ aty guasu Pastor ha Kuñakarai White ha pe ohai va'ekue ndive, táva Rochester, N.Y.-pe. Ko atýgui, pe ohai va'ekue oho hendivekuéra peteĩ guatápe oikundahávo Tetãvore Nueva York ha umi Tetãvore Nueva Inglaterra. Peteĩ sábado-pe Kuñakarai White ohecha peteĩ jesareko, ha upépe ojehechauka chupe, ambue mba'e apytépe, ñande guata jajapótavape peteĩ hendápe Aña ojapótaha hese peteĩ ñeha'ã mbarete, ha Pastor White ha che roñembojokova'erãha hese jerovia rupive, ha Ñandejára chupe osalváta.
GSAM 336Kuñakarai White Rasy
GSAM 336.1Ápe oĩjey peteĩ ñe'ẽngue tenonderãgua umi mba'e oikótavagui. Upe rire ojehechaukáta mba'éichapa oñemoañete hekopete. Sábado peteĩha Rochester aty rire roime Roosevelt-pe, ha sábado oúvape Brookfield-pe, Madison County-pe. Arapokõindy oúvape rojapo aty Karai Ballou kosina guasúpe, Mannsville-pe, Jefferson County-pe. Rohóvo tren-pe Brookfield-gui Mannsville-pe, Kuñakarai White rova ruru ijesa guýpe. Péva hasyeterei ha upévare, roguahẽvo Mannsville-pe, oikotevẽma opytu'u hupápe. Pe ruru okakuaa mokõi ára pukukue, ndohejái chupe oke ha avei ndaikatúi oike umi atýpe. Iñakã ruruetereígui mokõive hesa oñemboty, ha hova oñembyaipaite, ndojoguavéima yvypóra rovápe. Opa ko tasy pohýi apytépe, ha py'a perere vai, ndokéi rupi, pe aña oñeha'ãmbaitékuri ojapo hag̃ua chugui oñemoñe'ẽ vai Tupã rehe. Péicha oho umi aty oñembosako'imava'ekue opávo peve.
GSAM 336.2Opa rire umi aty, Pastor White he'i chéve,
GSAM 336.2“Che ryke'y John, kóva hína añetehápe Satanás ñeha'ã che rembirekóre, pe ñanemomaranduva'ekue Rochester-pe. Nemandu'ápa pe ñe'ẽ me'ẽ ojejapo hague upépe jaipytyvõramo oñondivepa ha ñamombarete chupe jerovia rupive, ani jaipe'a ñande po chugui ni peteĩ sapy'a oñepyrũ vove pe ñorairõ, ñane mbohovake mbaretekue oñembyaitaha, ha ha'e ojesalvátaha. Jaha pya'e ipype ñañembo'e hag̃ua.”
GSAM 336Pysyrõ oje'ehaguéicha
GSAM 336.3Roike voi pe kotýpe oĩháme Kuñakarai White hasykatuhápe, ha roñembo'e kyre'ỹme hese, upe aja umi joyke'y oĩva pe kotýpe rojapohaguépe atyguasu katu oñembo'e kirirĩháme. Roñepyrũ rire roñembo'e, amo pa aravo'i rupi, Ñandejára mbaretekue oguejy ha omyenyhẽ pe koty. Kuñakarai White hasy'ỹma voi opaite mba'e rasygui, ha upepete ojerure tembi'u. Kóva oiko amo po aravo ka'aru rupi. Pokõi aravo rupi, hova ruru okañypaite, ha ha'e oho atýpe upe pyharépe, ha ojehecha porãiterei, ymave guaréichaite.
GSAM 337.1Tavayguakuéra ojerure rupi, ojejapo peteĩ ñe'ẽsyry pyharekue “Umi Marangatu Herénsia” rehegua, ha opa rire, Kuñakarai White ome'ẽ peteĩ ñemoñe'ẽ. Pastor White oĩ aja okápe ita'ýra'i W. C. ndive, ha'e oike jehechápe upe aty guasu renondépe. Oĩ mba'e ojehechaukava'ekue chupe upe jave ikatu oñemoñe'ẽ Testimony Number 5 vore pahápe, ojejapova'ekue Mannsville, N.Y.-pe, 21 jasypa 1858-pe.
GSAM 337.2Pe py'aguapy Kuñakarai White ohupytyva'ekue upe oje'émava'ekuépe ha'e kuri iporãite, oje'ehaguéicha pe jehecha oñeme'ẽva'ekuépe Rochester-pe. Ndaipóri jey apañuái upeichagua upe guatápe, ha roguereko peteĩ pu'aka guasu añeteguápe g̃uarã opaite tendápe.
GSAM 337Ñe'ẽmondo Ñorairõ Guasu Tetãygua Amérikagua rehegua
GSAM 337.3Sábado, 12 jasyteĩ 1861-pe, mbohapy jasy oĩmbaitéva oñembokapuha mboyve pe mboka guasu peteĩha Fort Sumter-pe (ha'éva añetehápe pe ñorairõguasu omoñepyrũva'ekue osãsóva 4.000.000 tembiguái hũva Amérikape), oñekuave'ẽ Tupãme pe Tupão Adventista Pokõiha Ára pegua Parkville, Mich.,-pe. Pe ñembo'épe oĩkuri Pastor White ha hembireko, Pastor-kuéra Waggoner, Smith, ha pe ohai va'ekue. Opa rire Pastor White ñe'ẽ, Kuñakarai White ojapo peteĩ ñe'ẽmondo mbarete, upéi oguapy peteĩ apykápe. Oguapy ramo guare, oike peteĩ jehechápe. Pe óga henyhẽ tapichágui, ha añetehápe ha'e peteĩ tenda py'a guapýpe g̃uarã. Osẽ rire pe jehechágui, opu'ã, ha omaña rire óga jerére, he'i:—
GSAM 338.1“Ndaipóri avave ko ógape okerayvoty'akue jepe pe jehasa asy oúva ko yvýpe. Umi tapicha ojapo pukarãicha Carolina del Sur léi ojei hag̃ua, ha katu chehechauka ramoite hetaiterei Tetãvore oñembojoajutaha upe Tetãvore rehe, ha oikóta peteĩ ñorairõ vaieterei. Ko jehechápe ahecha hetaiterei ñorairõhára mokõive hendágui oñembyatyva'ekue ñorairõ rendápe. Ahendu mboka guasu mbokapu, ha ahecha umi omanóva ha omanombotáva opárupi. Upéi ahecha chupekuéra oñaniha ojuehe oñorairõvo pópe pópe [oikutuhápe ojuehe pe bayonéta-pe]. Upéi ahecha pe ñorairõ renda opávo, henyhẽmbáva umi omanóva ha omanombotávagui. Upéi chereraha ka'irãime, ha ahecha umi oikotevẽva jehasa asy, oñemokangýva ohóvo. Upéi chererahákuri umi tapicha iména, ita'ýra térã ipehẽnguekuéra omanova'ekue ñorairõme rógape. Ahecha ijehasa'asy ha iñembyasy guasu.”
GSAM 338.2Upéi omaña mbeguekatu óga jerére ha he'i: “Oĩ ko ógape oñehundítava imembykuimba'e upe ñorairõme.”
GSAM 338Kuñakarai Ensign ñemombe'u umi jesareko rehegua
GSAM 338.3Oñemboaje hag̃ua ko oje'éva, ha ojehechauka hag̃ua pe ñe'ẽmondo ojejapo hague pe ára oje'évape, ha ojehechauka hag̃ua avei mba'éichapa pe aty oikũmby ha omyasãi, oñeme'ẽ ko'ã ñemombe'u:—
GSAM 338.4“Kóva omoañete che aikohague Condado St. Joseph, Michigan-pe, jasyteĩ 1861-pe, amo poteĩ milla Parkville-gui. Che ndaha'éi kuri Adventista. Upe jasy 12-pe heta che ykéregua oho Parkville-pe oho hag̃ua atyhápe. Og̃uahẽvo hikuái hógape, omombe'u hikuái chéve oĩhague peteĩ kuña atýpe oĩva jehechápe, ha he'iva'ekue oúta hague peteĩ ñorairõ guasuete Estados Unidos-pe; oñembyatytaha hetaiterei ñorairõhára mokõive ykére, Ñemby gotyo ha Yvate gotyo avei, ha oĩtaha heta ohasa asýtava ka'irãime; ha ojehuhutaha ñembyahýi vai heta ogayguápe oñehundívo iména, ita'ýra ha ityvýra kuéra ñorairõme; ha oĩha kuimba'e upe ógape okañýtava chugui ita'ýra upe ñorairõme.” Omoĩ heraguapy, “Martha V. Ensign, Wild Flower, Fresno County, California, 30 jasyteĩ, 1891.”
GSAM 339.1Pe ñorairõ guasu oje'eva'ekue rehegua, Kuñakarai White he'i avei umi Adventista pokõiha ára pegua “ojejeraháta tenda jejopyhápe pe ñorairõ káusare, ha opavave rembiaporã oñembo'e kyre'ỹ hag̃ua oñeme'ẽ hag̃ua chupekuéra arandu oikuaa hag̃ua mba'épa ojapóta umi ára ijetu'úvape oúva renondépe.”
GSAM 339Guerra Civil Tuichakue
GSAM 339.2Pe jehechauka oñeme'ẽrõ guare, umi yvyporakuéra Yvate gotyogua haimete ndoikuaái pe ñorairõ oúva rehegua. Mburuvicha Guasu Lincoln jepe, mbohapy jasy rire (12 jasyrundy, 1861), heta Tetãvore oñembojoaju rire Carolina del Sur-pe ijeiha rehegua léipe, ha oñembokapu ypyrõ guare Fort Sumter-pe, ojerure 75.000 kuimba'énte, ha umíva mbohapy jasy pukukue guarãnte.
GSAM 339.3Opaite ñorairõhára oñemboherapyréva Unión gotyo ñorairõ pukukue javeve ha'e kuri 2.859.132. Pe Encyclopedia Britannica he'i “Confederado ñorairõhára aty oguerekohague, 1863 ñepyrũme, amo 700.000 kuimba'e rupi,” ha katu hasyha ojekuaa porã hag̃ua mboýpa añetehápe oñembohera hikuái. Oipapa omano hague amo “300.000 kuimba'e rupi.” Oĩ enciclopedia pyahuvéva he'íva umi omanóva Unión gotyo (umi ojejuka va'ekue ñorairõme, térã omano va'ekue iperekuéragui térã mba'asýgui ojapyhy va'ekue chupekuéra ñorairõhápe térã ka'irãime) ha'eha 359.528. Pe jeporukue Unión gotyo rehegua, pe Britannica he'i:—
GSAM 339.4“Pe jeporuka og̃uahẽ ijyvatevépe 31 jasypoapy 1865-pe, ohupytyvo $2.845.907.626,56. Oñembohasa avei amo $800.000.000 pirapire oikévagui, tenonderãite ñorairõre; Tetãvore, táva guasu, condado-kuéra ha táva'i oipuru umi impuésto ombyatyva'ekue ha ombyaty ijepagapy tee ñorairõrã; umi jepaga jubilasiõ rehegua ipahápe oiméne og̃uahẽta $1.500.000.000-pe. Ndojekuaaporãmo'ãi araka'eve mboýpa osẽkuri Confederación-pe guarã, umi mba'e oñehundiva'ekue ejércitos Federales ha Confederados rupive hasyeterei oñembohepy hag̃ua; ha umi tembiguái kuéra Sur-pe oĩva repy virúpe (2.000.000.000 dólar) oñehundipa pe ñorairõme. Oñembyatypávo, jepe ndaikatúi ojekuaa porã mboýpa osẽkuri pe ñorairõ, 8.000.000.000 dólar ha'e peteĩ jeipapa mbytere rupi.”4
GSAM 340Ambue Jehechakuaa pe Jehechapyrégui
GSAM 340.1Pe he'i va'ekue rehe umi kuimba'e Parkville tupãópe oĩva imembykuimba'e omano hag̃ua ñorairõme, ha'éta mante pe araroguekúi 1883-pe ajuhu hague pe Parkville tupão pastórpe, ha'éva avei pastór jasyteĩ 1861-pe, ojehechauka ramo guare pe jehecha; ha aporandu chupe imandu'ápa pe he'iva'ekue Kuñakarai White omombe'úvo pe jehecha ñorairõ rehegua. “Hẽe,” he'i ha'e, “che mandu'a.” “Ikatúpa remombe'u chéve mboýpa reikuaa oĩva'ekue upe ógape upe árape ha omano chuguikuéra imembykuimba'e ñorairõme?” Ha'e upepete imandu'a po tapicha rérare, ha he'i: “Che aikuaa ko'ãva oĩhague upépe, ha omano hague chuguikuéra imembykuimba'e ñorairõme; ha che aĩririre che rógape, ikatuhápe añe'ẽ che hentekuéra ndive, ikatu amombe'u ndéve hetave téra. Che aimo'ã,” he'i avei, “oĩhague po ambue, umi amombe'úva'ekue ári.”
GSAM 340.2Irundy ary térã hetave pukukue ñorairõ opave'ỹva Sur gotyo guare, haimete opaite umi ñorairõhára oñembyatyva'ekue mbyte omano peve ñorairõme térã hasýgui, ohechauka oikohague añetehápe pe oje'eva'ekue yvate.
GSAM 340Tembiguái reko ha Ñorairõ
GSAM 340.3Omombe'úvo peteĩ jehecha oñeme'ẽva'ekue chupe 4 jasyteĩ 1862-pe, Kuñakarai White he'i:—
GSAM 340.4“Hetaiterei oñembojerovia oikévo ñorairõhára apytépe oimo'ãvo ko ñorairõ omboguetaha tembiguái reko; ha katu ko'ág̃a oĩmbáma hikuái upépe, ohechakuaa oñembotavýhague, ko ñorairõ rembipota ndaha'eiha oipe'a hag̃ua tembiguái reko, ha katu oñongatu hag̃ua oĩháichaite.”
GSAM 341.1Ko oje'eva'ekue oiko kuri umi ñorairõhára ojejerure jave oipytyvõ haguã tembiapópe omoĩ jey haguã ijárakuéra pópe opaite tembiguái okañyva'ekue Unión ñorairõhára oĩhápe, ha ojehechauka umi ñorairõhára he'iha: “Ñamombytáramo ko ñepu'ã, mba'épa jajuhúta?” Ha ombohovái hikuái ñanembopy'akangývo: “Mba'eve. Pe omopu'ãva'ekue ko ñepu'ã ndojepe'ái. Pe tembiguái rekove, ombyaipáva ñane retã, ojeheja oikove ha omopu'ã jey haguã ambue ñepu'ã.” Ko'ã ñe'ẽ, oñenohẽva Testimony No. 7-gui, oñemombe'upaitehápe peteĩ ñorairõ rembiasakue oporomopirĩmbáva, pe téra guýpe “Tembiguái Rekove ha Ñorairõ”, ndo'éi araka'eve ndojepe'amo'ãiha tembiguái reko, ha katu ohechauka mba'éichapa ohecha umi soldádo upe jave. Upe testimonio ryepýpe voi, tenonde gotyove, oĩ peteĩ he'íva tenonderã péicha:—
GSAM 341Ñe'ẽ Tenonderã Yvate Gotyogua Pu'aka rehegua
GSAM 341.2“Ha jepevémo oñemoherakuã peteĩ ayuno guasu tetãmegua! He'i Ñandejára: ‘¿Ndaha'éi piko ko ayuno che aiporavova'ekue, peipe'a hag̃ua teko vai sã, peipe'a hag̃ua umi mba'e pohýi, pemosãso hag̃ua umi ojejopývape, ha pemopẽ hag̃ua opaite júgo?’ Ñane retã ojapóvo pe ayuno Tupã oiporavova'ekue, upépe ha'e omoañetéta iñembo'ekuéra ko ñorairõ rehegua; ha katu ko'ág̃a ndohendúi chupekuéra.”
GSAM 341.3Umi oikuaáva ñorairõ rembiasakue oikuaa umi ñembotapykue, mba'e vai, ñemboare, ha ambuéva, oñembojoajúva Yvate gotyo oñeha'ãrõ guare ipu'aka hag̃ua Ñemby gotyo oĩva rehe, oñemoherakuã meve pe tembiguái ñemosãso momarandu—1 jasyteĩ, 1863-pe. Upéi, ¡mba'eichaitépa pya'e oiko umi ñemomba'e upe guive ñorairõ opa peve! Mba'eichaitépa hesakã porã umi ojesarekóvape g̃uarã tembiapo ñemotenonde rehe, pe he'i va'ekue oikopataha ára 4 jasyteĩ, 1862-pe, oikopa hague. Ojepe'a rire umi pohýikue, ojejora pe tembiguái ñemoñapytĩ ha ojeka pe júgo chugui! Mba'eichaitépa hesakã porã Ñandejára ohendu hague hetãygua ñembo'e, ha oipytyvõ hague pe ñeha'ã oñembopaha hag̃ua pe ñorairõ, ha'ekuéra oiporavo haguéicha pe ayuno oguerohorýva chupe!
GSAM 342Mburuvicha Guasu yma St. John Ñemombe'u
GSAM 342.1Mburuvicha Guasu yma John P. St. John, Kansas-gua, iñe'ẽnguépe Ottawa, Ill. táva guasúpe, ahenduva'ekue 29 jasypoteĩ 1891 ka'aruete, he'i ko'ã mba'e:—
GSAM 342.2“Araka'eve ndachepy'arasyi pe chepy'arasy haguéicha [Confederados] orepu'aka ramo guare Bull Run-pe. Ha'e katu, opa mba'e oikova'ekue oĩ kuri Tupã rembipota ryepýpe. Ore ropu'akárirõ guare [Confederados]-re, umi politiko-kuéra omopu'ãta kuri peteĩ py'aguapy, ha pe Unión osegíta kuri tembiguái rekóndi, ha ko'ág̃a peve jaguerekóta kuri. Mokõi ary pukukue umi [Confederados] oĩ porãve; ha katu Lincoln omoherakuã rire pe tembiguái ñemosãso momarandu herakuãitéva, roñemoĩma Ñandejára ykére, ha ndaikatúi roñehundi.”