Vore 7 — Marandu Ñemotenonde Pya'e

GSAM 126.1“HA ahecha ambue anhel mbarete oguejýva yvágagui, oñemonde peteĩ araípe: ha peteĩ jy'y iñakã ári, ha hova kuarahyicha, ha ipykuéra tata yvyráicha; ha ipópe oguereko peteĩ aranduka'i ojepe'áva: ha omoĩ ipy akatúa yguasúpe, ha ipy asu yvy ári, ha osapukái hatã, peteĩ leõ osapukáiháicha: ha osapukái rire, pokõi arasunu ohenduka iñe'ẽ.... Ha pe anhel ahechava'ekue oñembo'ýva yguasu ha yvy ári ohupi ipo yvágape, ha oñe'ẽme'ẽ pe oikovéva opa ára g̃uarã rérape, pe ojapova'ekue yvága, ha opa mba'e oĩva ipype, ha yvy, ha opa mba'e oĩva ipype, ha yguasu, ha opa mba'e oĩva ipype, ndaiporimo'ãvéiha ára: ha katu pe anhel pokõiha ára, oñepyrũvo opu, Tupã ñemimby opáta, ha'e he'ihaguéicha hembiguái maranduhárape.”¹

GSAM 126Peteĩ Anhel, Yvypóra Maranduhára Techaukaha

GSAM 126.2Ojehechaukahaguéicha, pe tembiapo oñemoherakuã hag̃ua marandu porã oñeme'ẽ yvypórape, ha Ñandejára oñe'ẽme'ẽ ome'ẽtaha ijehovasa upe tembiapópe “yvy paha” peve.² Upéicha pe anhel oguerúva ko marandu ha'eva'erã peteĩ techaukaha peteĩ marandu ára reheguágui oñemoherakuãtava yvy arigua kuérape. Pe marandu oñemoherakuã peteĩ aranduka “ojepe'ávagui”, he'ise porã oñembotýhague peteĩ ára. Ko'ã maranduhára oñemomba'eguasu Tupã renondépe; pe “jy'y”, Tupã ñe'ẽme'ẽ rechaukaha, oĩ hesekuéra ári, ha oñembo'y hikuái oñemonde Tupã mimbikue resape reheve, ha omoherakuã pe marandu opa mba'e Apohare rérape. Pe oñemoherakuãva ko'ápe ha'e peteĩ marandu ára rehegua, ymave “oñembotyva'ekue”, ha katu ko'ág̃a oñemoherakuã peteĩ aranduka “ojepe'ávagui”.

GSAM 127.1Umi vore ohasava'ekuépe ojehechaukáma Ñandejára omoĩhague ára oñeme'ẽ hag̃ua pe tesape oñe'ẽva pe ára paha peve pe profecía ára guasu—mokõi su mbohapy sa ára—ogueraháva pe ñembohovake ohesa'ỹijóvape; pe he'i va'ekue oñembohetavetaha arandu oñekumpli porãiterei omoñepyrũvo heta tapichápe ha'e ohechaukáva'ekue chupekuéra upe tesape; ha ha'e avei omoĩhague ára oñemoaranduva'erãha “pe fígo ñemombe'u”, omopu'ãvo upérõ ha upépe imbo'eharakuérape osẽ hag̃ua ha omomarandu hag̃ua upe ñemombe'u yvy ape ári. Upéichaite avei omoĩ porãite pe ára pe marandu ára rehegua okakuaava'erãhague iñe'ẽ hatãitépe, ha upéichaite oñekumpli porãite avei.

GSAM 127Ñe'ẽ Guasu Marandu Peteĩha

GSAM 127.2Pe ára oñemoñe'ẽ hag̃ua ko ñemomarandu sapukái guasu ha'e peteĩ porandu ojeikuaaséva. Oñemoĩ ko'ápe trompeta poteĩha ha pokõiha pu pa'ũme, ha kóva ikatu ojehecha ndaha'éi pe oĩháicha Tupã Ñe'ẽ kuatiápe añónte, ha katu pe marandu voi he'iháicha: “Umi ára pe anhel pokõiha oñepyrũvo ombopu itrompeta, opa va'erã Ñandejára rembikuaa ñemi, ha'e he'ihaguéicha hembiguái maranduhárape.” Kóva ha'e peteĩ techaukaha hesakãitéva pe ára oñemomarandúva ko marandúpe og̃uahẽha pe trompeta pokõiha opu meve.

GSAM 127Ñe'ẽ Hatã Ára

GSAM 127.3Pe anhel pokõiha opu jave, ñamoñe'ẽ: “ojepe'a pe Tupã róga yvágape, ha ojehecha ipype iñe'ẽme'ẽ karameg̃ua”.³ Pe santuario yvy ariguápe tembiapópe, pe koty oguerekóva pe ñe'ẽme'ẽ karameg̃ua—pe tenda imarangatuvéva—ojepe'a peteĩ jevy arýpe añoite; upéva ha'e pe ñyrõ ára, ha ojejapo oñembogue hag̃ua angaipakuéra—pe santuario ñemopotĩ. Pe ára maranduhára kuéra oñe'ẽ hague, oikótaha ko tembiapo ñemopotĩrã, Cristo ojapohaguéicha, ha'e umi 2300 ára opávo.⁴ Oje'e avei pe anhel pokõiha opu jave, oĩha yvága rupi ñe'ẽ he'íva og̃uahẽmaha ára omanova'ekue oñembohovake hag̃ua.⁵

GSAM 128.1Ko techaukaha maranduhára Apocalipsis 10 pegua ohechauka ára ko marandu osẽtahápe “ñe'ẽ hatãme”, ha ipahápe, “peteĩ león osapukáiháicha”. Pe ára, ko marandu he'iháicha, oñembohetavétava “isapukái guasúpe”, oñepyrũ pe trompeta poteĩha opakuégui ha opávo pe ára marandu he'iva'ekue oisãmbyhýva pe santuario ñemopotĩ meve, ambue ñe'ẽme, umi 2300 ára pahápe. Umi irundy trompeta ypykue oñemoañete umi Gótos, Vándalos, Hunos, ha ambue ñorairõnguérape, omboja'óva'ekue Roma Kuarahyreikegua pa pehẽnguépe térã ñesãmbyhýpe.

GSAM 128Trompeta Poha

GSAM 128.2Poha trompeta ohechauka Mohamedanismo ñepu'ã ijavykuéra arai reheve, ha katu tenondete pe ára “po jasy” pukukue, térãpa peteĩ sa popa ary añeteguáva, oñepyrũva'ekue “oguerekórõ guare hikuái peteĩ mburuvicha ijapére”. 27 jasypokõi 1299-pe, Othman, pe imperio otománo moñepyrũhára, oike ñorairõme Nicomedia retãme. Upe guive umi otománo omonguerái ha “omohasy” pe imperio rrománo kuarahyresẽguápe 27 jasypokõi 1449 peve, umi sa popa ary pe trompeta poha opúrõ guare. Upe jave umi Turco ou iñorairõhára aty reheve Constantinopla táva voi rehe, oipurúvo pólvora ñorairõme; ha peteĩ kañõ pohýigui, pe tembiasakuehára Gibbon he'iháicha oikotevẽva'ekue poteĩpa guéi ogueraha hag̃ua, omombo hikuái ita guasu Constantinopla murallakuéra rehe.

GSAM 128Trompeta Poteĩha Paha

GSAM 128.3Upe rupi omano Juan Palleologus, tembiasakuehára he'iháicha ha'e hague mburuvicha guasu griégo pahague. Constantino Decozes ha'e va'ekue pe oikéva tekoitépe apyka guasúpe, ha katu oje'e okyhyjehague Amurath-gui, mburuvicha guasu turco, oñorairõva hese, ha upévare ojerure hague Amurath-pe permíso ojupi hag̃ua apyka guasúpe. Peteĩ tembiapo péichagua ha'ete voi ohejareíva apyka guasu umi turcokuérape. Añetehápe, sapy'aitépe umi otománo oñemomba'e táva Constantinopla ha Imperio Romano Kuarahyresẽguáre. Péicha ha'ekuéra (polítikape) “ojuka” upe imperio ha'ekuéra ymave “omohasyva'ekue”. “Ojukáta” hikuái “peteĩ aravo, peteĩ ára, peteĩ jasy ha peteĩ ary pukukue”.

GSAM 129.1Jahecháramo kóva ára maranduháicha, peteĩ ára peteĩ arýpe g̃uarã, ¿mboýpa ára piko upéva? Pe apañuái ndahasyiete: peteĩ ary, 360 ára, térã ary; peteĩ jasy, 30 ára, térã ary; ha peteĩ ára, peteĩ ary,—oñembyatypávo, 391 ára, térã, añetehápe, 391 ary. Peteĩ aravo ha'égui peteĩ ára vore mokõipa irundyhápe, techaukarãicha, ha'éta peteĩ jasy mbyte, térã papo ára. Upéicha, opaite ára Mohammedano-kuéra oisãmbyhy haguépe ijehegui Rrománo Kuarahyresẽguápe ha'éta 391 ary ha 15 ára. Kóva oñembojoapyvo 27 jasypokõi 1449-pe, ñanemog̃uahẽ 11 jasypoapy 1840-pe, pe ára opahápe g̃uarã Turco-kuéra sãso, oñemyesakãháicha poteĩha trompeta guýpe.

GSAM 129Karai Tembikuaajára Josiah Litch Oikuaauka Imperio Otománo Ho'ataha

GSAM 129.2Ary 1838-pe Dr. Josiah Litch, Filadelfia, Pa.-gua, ohechakuaávo William Miller omyesakãva'ekue añetegua, ojoaju omba'apo hag̃ua oñemyasãi porãve hag̃ua pe marandu. Ha'e ojapo kuatiañe'ẽnguéra oñembokuatia hag̃ua tavayguakuérape g̃uarã Apocalipsis pokõi trompeta rehegua. Ha'e he'i katuete pe trompeta poteĩha opataha ipu ha otománo-kuéra pokatu ho'ataha 11 jasypoapy, 1840-pe, ha upéva ohechaukátaha yvy ape ári peteĩ ára profecía ta'angápe he'íva ha'eha peteĩ ary añeteguáva.

GSAM 129.3Oĩ ijeroviapyhakuéra, umi ogueroviáva jepe hendive ko mba'épe, okyhyjeiterei “ndoikóiramo” ha'e he'ihaguéicha. Upéva katu ndomongyhyjéi chupe, ha katu oho tenonde gotyo ojapo hag̃ua ikatúva guive omoherakuã hag̃ua iñeimo'ãnguéra Turquía rehegua. Umi kuatiañe'ẽ opavavépe g̃uarã omyasãi pe he'iva'ekue upe mba'ére. Umi aty jerovia'ỹva ohesa'ỹijo upe mba'e iñombyatykuérape, ha he'i: “Ko'ápe oĩ peteĩ kuimba'e omoĩva ijehe oikuaaukávo peteĩ mba'e, ha ko mba'e osẽramo ha'e he'iháicha, omoañetéta katuete he'íva peteĩ ára marandúpe he'iseha peteĩ ary, ha umi mokõi su mbohapy sa ára ha'eha mokõi su mbohapy sa ary, ha opaiteha 1844-pe.”

GSAM 130.1Oñemoherakuãvo Dr. Litch ñe'ẽsyry ojopypa opavavépe, ha heta su tapicha upéicha oñemoñe'ẽ ojesareko hag̃ua umi apañuái opaháre oñepyrũva'ekue Mehemet Ali, Egipto pashá, ha Turquía sultan apytépe. Heta sa he'i: “Ko mba'e opáramo pe pohãnohára he'iháicha, omoañetéta pe tekorã ‘ára-ary’ rehegua oñehesa'ỹijo hag̃ua ára techaukaha, ha ñande Adventista-ta.”

GSAM 130Sultán Turco Ñorairõme Egipto Pasháre

GSAM 130.2Heta ary 1840 mboyve, pe sultán oĩkuri ñorairõme Mehemet Ali, Egipto pashándi. Ary 1838-pe pe apañuái oĩva sultán ha iñembiguái Egipto-gua apytépe ojejoko sapy'aitemi umi embajador pytagua pu'aka rupive. Ág̃a katu, 1839-pe, oñepyrũ jey ñorairõ, ha oñembohape peteĩ ñorairõ guasu peve sultán ha Mehemet ñorairõhára atykuéra apytépe, sultán ñorairõhára aty oñehundiite ha oñemombo, ha ijygarata aty Mehemet ojagarra ha ogueraha Egipto-pe. Péichaite oñemboguejypaite pe sultán, ha oñepyrũ jey vove ñorairõ jasypoapýpe, mokõi ygarata guasu ha mbohapy ygarata pya'e añoite oguereko imba'erãicha pe turco ygarata aty guasu mbarete va'ekue rembyre mbyasýicha. Ko ygarata aty Mehemet nomoĩriete ome'ẽ ha ombojevy hag̃ua pe sultánpe, ha he'i mbarete kuéra oñeha'ãramo oipe'a ichugui, ohapytaha. Péicha oĩ aja umi mba'e, ary 1840-pe, Inglaterra, Rusia, Austria ha Prusia oñemoĩ ipype, ha omoĩ hikuái iñakãme omyatyrõtaha upe apañuái; ojehechakuaágui ojeheja reínte ramo, Mehemet pya'e oikótaha sultán apykakuára jára.

GSAM 131Pytyvõ Mbarete Joaju Oikéva

GSAM 131.1“Pe sultan oheja ko umi tetã oñomoirũva jeike, ha péicha omoĩ ijehegui pe apañuái ipópe. Oiko peteĩ amandaje ko'ã tetã mburuvichakuéra apytépe Londres-pe, oĩháme pe sheik, Effendi Bey Likgis, Otománo rérape oguerekóva pokatu. Ojejapo peteĩ kuatiañe'ẽ paha, oñeme'ẽtava Egipto pashápe, upéva rupive sultán ome'ẽta chupe tetã sãmbyhy herénsia ramo Egipto-pe, ha opaite Siria vore oñepyrũva Golfo de Suez guive Lago de Tiberias peve, oñondivepa provincia de Acre ndive, hekove pukukue javeve; ha ha'e katu, omosẽva'erã ambue tenda sultán mba'évagui ha'e oĩhaguépe, ha ome'ẽjey Otománo ygarata aty. Ha'e ombotove ramo ko sultan ñekuave'ẽ, umi irundy tetã mbarete oñemomba'éta hese, ha oipurúta ambue tape ha'e omoneĩ hag̃ua umi condición ha'ekuéra ohecharamóvaicha.

GSAM 131.2“Ojekuaa porã, ko ñe'ẽ paha oñeme'ẽ vove Mehemet Ali pópe, pe mba'e opa ára g̃uarã ndaikatuveimaha pe tenondegua [pe sultan] oisãmbyhy, ha iñemohenda, upe guive, opytataha tetãnguéra ambue pópe.

GSAM 131Ñe'ẽngue Ojehupytýva—Turquía Sãso Paha

GSAM 131.3“Sultán ombou Rifat Bey peteĩ ygarata vapor-pegua tetã mba'évape Alejandría-pe, omomarandu hag̃ua pashápe pe ñe'ẽ paha. Oñeme'ẽ chupe, ha ha'e oñangareko hese, 11 jasypoapy, 1840-pe! Upe áraitépe sultán ombou peteĩ kuatiañe'ẽ umi irundy tetã guasu embahador-kuérape, oporandúvo mba'e apopyrãpa ojejapóta pasha ndojaposeirõ pe ultimátum he'íva; ha ha'ekuéra ombohovái oñembosako'imaha opa mba'e, ha ndaiporiha mba'érepa ha'e oñemondýi va'erã oimeraẽ mba'e oikóva rehe. Ko árape opa pe mbohapy sa porundypa peteĩ ary ha papo ára oñeme'ẽva'ekue Otománo mbaretekue opyta hag̃ua; ha moõ piko oĩ sultán sãso?—Opaite!”⁶

GSAM 132.1Upe ára guive ko'ág̃a peve, sultan oiko va'erã umi mbarete he'iháicha, ha omaña mba'éichapa oñemboja'o iñesãmbyhy, pehẽngue pehẽnguépe oñemomba'e hag̃ua hese hikuái.

GSAM 132Oñembopu'ã Tavaygua Py'a Marandu Tenonderãguáre

GSAM 132.2Ko profecía oñemoañetéva ojehechaukaháicha oguerojera tuicha mba'e avakuéra apytu'ũme. Ombohetave avakuéra rembipota ohendu hag̃ua profecía oñemoañetéva'ekue ha oñemoañetéva rehegua. Dr. Litch he'i, 11 jasypoapy 1840 rire mbovy jasy ohasávo, ha'e oñemog̃uahẽ hague chupe kuatiañe'ẽ peteĩ sugui hetave tapicha herakuãva jerovia'ỹva apytégui, umíva apytépe oĩva sãmbyhyhára aty jerovia'ỹva pegua, ha umíva rupi he'i hikuái oheja hague pe ñorairõ Biblia rehe, ha omoañete hague hikuái ha'eha Ñandejára jehechauka yvypórape g̃uarã. Umíva apytégui oĩ oñemoambuepaiteva'ekue Ñandejárape g̃uarã, ha heta umíva apytégui oikóva'ekue ñe'ẽhára katupyry pe aty guasu Ñandejára jeju mokõiha reheguápe. Oĩ he'íva Dr. Litch-pe kóicha: “Ore ro'e umi profecía myesakãhára oiporuha tembiasakue kuatiakuéra itujáva ha ipirúva ohechauka hag̃ua oikoha umi profecía he'íva; ág̃a katu ko kásope rohecha ore resápe voi umi mba'e oikóva.”

GSAM 132.3Ahechauka hag̃ua mba'éichapa, trompeta poteĩha opakuévoitéma, pe marandu Ñandejára jeju rehegua oñepyrũ osẽ “ñe'ẽ hatãme”, amombe'úta peteĩ mba'e ojehúva'ekue, peteĩva umi ko marandúpe oĩva he'ihaguéicha chéve.

GSAM 132.4Ary 1840-pe, E. C. Williams, peteĩ karpa apoha ha ygarata ahoja apoha tuicháva, Rochester, N.Y.-gua, oguerovia pe marandu, ha ohenói Pastor Miller ha Himes-pe ou hag̃ua Rochester-pe ha oñe'ẽ hag̃ua umi hetaiterei tapicha upe távapeguápe. Ha'ekuéra ombohovái ndoguerekóiha viru oñeikotevẽva ojagarra hag̃ua peteĩ koty guasu tuichakue oiképa hag̃ua umi tapicha. Ha'e ombohovái: “Che areko peteĩ karpa apu'a idiámetro 120 pie. Che amopu'ãta, amohendáta ha añangarekóta hese, rei. Peju peñe'ẽ hag̃ua pe marandu.” “Ha'ekuéra ou,” he'i chéve, “ha pe karpápe ndoikéi umi ohova'ekue mbyte jepe ohendu hag̃ua, upévare amoinge peteĩ joajuha irundypa py orekóva, ajapo peteĩ karpa 160 x 120 py tuichakue. Ko karpa henyhẽ tapichágui ára ha ára, ha heta sa oñembyaty okápe ijerekuévo, opavave ohendusetereívo pe ñe'ẽ.”

GSAM 133Heta Sa Omoherakuãvo Marandu

GSAM 133.1Oñembohovái hag̃ua pe tembipota okakuaáva, ojeporu karpa guasu, ha ojejapo aty ka'aguy pa'ũme arahaku jave. Araro'y jave, ojeporu umi tupão guasuvéva ha koty guasu opavavépe g̃uarã, ha opavave henyhẽmbaite umi ohenduseávagui. Pastor Miller oñembo'y rangue, 1840 mboyve ojapohaguéicha, “haimete ha'eño” omombe'úvo pe marandu, amo mbohapy sa tapicha oñembojoaju chupe omombe'u hag̃ua opavave renondépe opaha pe ára pukukue mokõi su mbohapy sa ára, ha osapukáivo: “Ndaiporimo'ãvéi ára,” ha, “Og̃uahẽma iñembohovake aravo.” Péicha jahecha mba'éichapa, og̃uahẽvo Ñandejára ára pe marandu oñemyasãi hag̃ua yvy tuichakue javeve, iñe'ẽ oñemoañete, ha hetaiterei tapicha oñemomýi ohendu hag̃ua pe ñehenói.

GSAM 133.2Pe ojehúva'ekue pe ñemongu'e Amérikape ojehu avei ambue tetãnguérape. Ary 1840 guive, mbovymi tapicha omyasãiva ijehaipyre rangue, hetaiterei osẽ tenonde gotyo, ja'e hag̃uaicha, omombe'u hag̃ua pe sapukái. Inglatérrape, Tupão Inglés pegua pokõi sa pastor añónte omoherakuã pe marandu, ha ani ñamboyke umi hetave oñemoĩva upe tembiapópe. Mokõipa rasa tetã tenondegua yvy ape ári oñemyasãi pe marandu peteĩ kyre'ỹ guasúpe, ha upéva ojapo umi ohecháva he'i hag̃ua: “Ko'ã yvyporakuéra añetehápe oñeha'ãmbaite.”