अध्याय २३ — भलायकी संस्था

GSAM 358.1"मोगाच्या, सगळ्यांत चड म्हजी इत्सा आसा की, जशें तें तुझें आत्मो फुडें वता, तशेंच तुजेंय बरें जावं आनी तूं निरोगी राव."¹

GSAM 358.2सबाथ, जून ६, १८६३ दिसा, पाद्री व्हाइट आनी ताचे बायलेन ओटसेगो, मिशिगन हांगा पाद्री कॉर्नेल आनी लॉरेन्स हांणी घेतिल्ले तंबू-सभाक हाजेरी लायली. थंय मिसेस व्हाइटाक एक दर्शन जालें, जाणें तिच्या मुखार भलायकी सुदारणेचो विशय उगडलो. त्या वेळार सावन, भलायकी आनी भलायकेन जगपा विशींचे लेख 'रिव्ह्यू' ह्या नेमाळ्यांत उजवाडाक येवपाक लागले, आनी तिणें भलायके विशीं तिच्या मुखार उक्तायल्लें तें बरोवपाक सुरवात केली. हातुंतलें कांय 'टेस्टिमोनी क्र. ११' हातूंत, आनी 'हाउ टू लिव्ह' नांवाच्या एका ग्रंथांत प्रसिद्ध जालें.

GSAM 358.3भलायकेन जियेवपाचो विशय आनी ताचो शारिरीक, मानसीक, आनी अध्यात्मीक विकासा कडेन आशिल्लो योग्य संबंद, लोकां मुखार मुखेलपणान मांडलो. २५ ऑक्टोबर, १८६४ च्या 'द रिव्ह्यू' ह्या नेमाळ्यांत, पाद्री जे. एन. अँड्र्यूज हांणी ह्या विशयाचेर फुडले म्हत्वाचे सुचोवणे केल्यो:—

GSAM 358जे. एन. अँड्र्यूज: भलायकेन भरिल्ले जिविताचेर

GSAM 358.4"प्रत्येक हानिकारक खाण सोडून दिवप, आनी देवा कडेनच्या विवेकाच्या आनी बऱ्या शिकवणेच्या प्रभावा खाला संयमी जिवीत जगप, बऱ्या भलायके खातीर सगळ्यांत गरजेच्या गजालीं मदल्यो एक आसा. आमचीं कुडीं पवित्र आत्म्याचीं देवळां आसात. जशें आमी आमच्या आत्म्यांत, तशेंच आमच्या कुडींनी ताका खऱ्या अर्थान म्हिमा दिवंक शकतले, हाचे खातीर आमच्या शारिरीक अस्तित्वाचीं सगळीं शक्ती पुराय बळग्यान आमच्यांत आसप कितलें गरजेचें आसा! देवाक अर्गां की हो विशय आतां खास करून आमच्या लोकां मुखार दवरला. भलायकी आनी बळगें आमकां सगळ्यांत मोलादीक वस्तूंतली आसा, आनी त्रासाच्या काळांतल्यो व्हड घडणुको पळयतल्यां खातीर ताचो सगळ्यांत व्हड परिणाम आसता."

GSAM 359.1बायबलांतल्या आरोग्य-नियम आनी क्रिस्तांव संयमाच्या विशयाचें समर्थन फक्त 'रिव्ह्यू'च्या पानांतल्यानच न्हय, तर आमच्या धर्मोपाध्यायांनीय केलें.

GSAM 359.2मे २०, १८६६ दिसा जाल्ले जनरल कॉन्फरन्सांत, मिसेस व्हाइट हांच्या माध्यमांतल्यान फुडली सुचोवणी दिली (तीच गजाल टेस्टिमनी क्र. ११ त मेळटा):—

GSAM 359एक भलायकी संस्था उबारची

GSAM 359.3"म्हाका दाखयलें की आमी दुखी लोकां खातीर, आनी जे आपले कुडीची जतना कशी करची हें शिकूंक सोदतात, जाका लागून ते दुयेंसाक आडावंक शकतात, तांच्या खातीर एक घर उबारचें....

GSAM 359.4"अविश्वासी जे दुयेंसाच्या यशस्वी उपचाराक समर्पित आनी सबाथ पाळपी वैजकीं वरवीं चलयल्ल्या संस्थेक येतले, ते थेट सत्याच्या प्रभावाखाला येतले. आमच्या लोकांक आनी आमच्या खऱ्या श्रद्धेक वळखून, तांचो पूर्वग्रह पयस जातलो आनी तांचेर बरो प्रभाव पडटलो. ह्या तरेन सत्याच्या प्रभावाखाला येवन, कांय जाणांक फक्त शारिरीक दुयेंसांतल्यान आराम मेळचो ना, तर तांच्या पातकांनी दुयेंत जाल्ल्या आत्म्या खातीर बरे करपी वखद मेळटलें.

GSAM 359परिणामांचो अदमास

GSAM 359.5"जेन्ना दुयेंती लोकांची योग्य उपचारां वरवीं भलायकी सुदारता आनी ते जिविताचो आनंद घेवपाक लागतात, तेन्ना तांचो, ज्या लोकांनी तांची भलायकी परत मेळोवपाक मदत केल्या, तांचेर विश्वास बसता. तांचीं काळजां कृतज्ञतान भरतात, आनी सत्याचें बरें बीं थंय चड सोंपेपणान रुजता, आनी कांय प्रकरणांनी तें पोसून, वाडून देवाचे महिमे खातीर फळ दिता. अशा संस्थेची स्थापना करपाक लागपी सगळ्या साधनां परस, तारून वचपी एक मोलादीक आत्मो चड मोलाचो आसतलो....

GSAM 359.6"कांय जाणां, जे बरे जावन वा खूब फायदो घेवन वतात, ते आमच्या विश्वासाची नव्या जाग्यांचेर वळख करून दिवपाक, आनी खऱ्यायेचो पांवडो उंच करपाक साधन जातले, जंय भलायकी मेळोवपाच्या हेतून आमच्या लोकांभितर रावल्या बगर, आनी लोकांच्या मनांतली पूर्वग्रह पयलीं काडल्या बगर, प्रवेश मेळप अशक्य आसलें."

GSAM 360.1एकठांय जमिल्ल्या आमच्या लोकांच्या एकमतान निर्णय घेतलो की, शक्य तितले बेगीन बॅटल क्रीक वा ताच्या लागसार एक भलायकी संस्था सुरू करची, आनी ती डॉ. एच. एस. ले हांच्या वैजकी वेवस्थापना खाला आसची, जाणें आपल्या पयलींच्या वैजकी शिक्षणा वांगडाच, दुयेंसाचेर उपचार करपाची हायड्रोपॅथिक पद्दत शिकपा खातीर उदकाच्या उपचाराच्या एका पूर्वेकडल्या संस्थेंत एक वर्सा परस चड वेळ सारिल्लो.

GSAM 360उपचार केंद्रा खातीर जागो विकतो घेतला

GSAM 360.2त्या वेळार अशी संस्था स्थापन करप एक व्हड उपक्रम दिसतालें; आनी ताच्या परिणामा विशीं मेळिल्ल्या ह्या उमेद दिवपी पुराव्याक लागून ना जाल्यार, हें काम हातांत घेवपाक थोडी उशीर जावपाची शक्यताय आशिल्ली. पूण उशीर जावचे बदला, परिशद सोंपल्या उपरांत कांयच दिसांनी, वेस्ट बॅटल क्रीकांत न्यायाधीश ग्रेव्ज हांचें सुंदर प्रशस्त रावपाचें घर, जें आठ एकर जमनीर आशिल्लें, तें विकतें घेतलें. ह्या इमारतीक लागून, न्हाणघरां म्हणून वापरपा खातीर, रोखडीच दोन माळ्यांची वाड बांदली. ह्या इमारतींनी हेल्थ रिफॉर्म इन्स्टिट्यूट सुरू केलें.

GSAM 360.3१९ जून, १८६६ च्या 'रिव्ह्यू' ह्या नेमाळ्यांत, संस्थे खातीर शेअरां घेवपाक पयलो सर्वसादारण आह्वान केलो. त्याच नेमाळ्याच्या अंकांत एक निवेदन केल्लें की बॅटल क्रीक, मिशिगन, आनी ओलकॉट, न्यूयॉर्क हांगाच्या इगर्जोनी पयलींच $२,६२५ इतल्या रकमेची, म्हळ्यार प्रत्येकी $२५ च्या १०५ शेअरांची वर्गणी भरिल्ली. मिशिगन राज्यांत भलायकी संस्थांचें वेवस्थापन करपा खातीर एक कॉर्पोरेशन तयार करपाक शकपी असो खंयचोच कायदो नाशिल्ल्यान, एक कॉर्पोरेशन तयार जाय मेरेन ती मालमत्ता कांय काळा खातीर ट्रस्टा कडेन दवरिल्ली.

GSAM 360एक भलायकी पत्रिका सुरू

GSAM 360.4ऑगस्टाच्या पयल्या दिसा वेवस्थापकांनी एक म्हयन्याळें भलायकी नेमाळें, धाकणा सयत सोळा पानांचें, मॅगझिन स्वरुपांत उजवाडाक हाडलें. हाका 'हेल्थ रिफॉर्मर' अशें नांव दिल्लें. हें नेमाळें 'गुड हेल्थ' ह्या नांवान आजूनय चालू आसा, आनी आतां तें जगांतलें मुखेल भलायकी मॅगझिन जालां. हें पत्रक फक्त भलायकी आनी संयम तत्वांचेर भाश्य करनासलें, तर तें भलायकी संस्थेची प्रसिद्धी करपाचें एक साधनय आशिल्लें, जी रुग्णां आनी बोर्डरां खातीर ५ सप्टेंबर, १८६६ ह्या दिसा औपचारिकपणान उक्ती जाली. अशें हें संस्था, आमच्या लोकांक ही गजाल पयलेच खेपे सांगल्या उपरांत चार म्हयन्यां परस कमी वेळान, विकतें घेतलें, सुसज्ज केलें आनी चालू स्थितींत आशिल्लें; आनी $11,000 रकमेची शेअर खातीर वर्गणी जाली, जातूंतलो व्हडलो वांटो पयलींच भरिल्लो.

GSAM 361वैजकी महामंडळाची स्थापना

GSAM 361.1१८६६-६७ च्या शिंयाळ्यांत मिशिगन विधानसभेन एक कायदो पास केलो, जाचे अंतर्गत भलायकी संस्थेचें वेवस्थापन करपा खातीर एक निगमाची स्थापना करूं येताली. १७ मे, १८६७ दिसा हें पावल उखललें, उप-कायदे आपणायले, आनी स्थावर मालमत्ता आनी हेर मालमत्ता योग्य रितीन वेंचून काडिल्ल्या विश्वस्तांकडेन हस्तांतरीत केली. त्या दिसा मेरेन एकूण $26,100 इतल्या शेअर खातीर वर्गणी जाल्ली; तातुंतले $18,264.87 भरिल्ले. संस्थेंत कुशळ दोतोर आनी मदतनीसांचो एक पंगड आशिल्लो, आनी इमारती दुयेंतींनी जवळजवळ भरिल्ल्यो. तांतुंतले कांय जाणांनी संस्थेंत येवन आमच्या लोकांविशीं आनी सत्याविशीं जाणून घेतल्या उपरांत पयलींच आमचो भावार्थ आपणायल्लो.

GSAM 361भलायकेक बरो भेस

GSAM 361.2सगळ्या युगांनी आनी सगळ्या देशांनी, सैमीक काळजाचेर संवसाराचो, ताच्या जिविताच्या गर्वेन, ताच्या मूर्खपणांनी आनी फॅशनांनी प्रभाव पडटा. आमच्या देशांत १८६३ वर्स, जेन्ना मिसेस व्हाइटाक भलायकी आनी भेसाच्या प्रस्नाची जाणविकाय जाली, तेंय हाका आडवाद नाशिल्लें, जशें बायलांनी होप्स (hoops) घालपाच्या तेन्नाच्या चलन-फॅशनाचो पाळो दिवपाच्या वेडेपणांतल्यान दिसता, जाच्या आकाराक लागून तांतल्यो जायत्यो बायलो उलट्या फुग्यांतल्यान चलतात तशो दिसताल्यो. त्याच सुमाराक भेसांत आनीक दोन अतिवादी प्रकार सुरू जाले, जाचेर खूब चर्चा जाली. ह्या गजालींची एक थोडक्यात म्हायती वाचप्याक, 'टेस्टिमोनी फॉर द चर्च', क्र. १० त मेळपी, कपड्यांच्या विशयाचेर मिसेस व्हाइटान दिल्लें एक साक्ष चड बरे तरेन समजून घेवपाक, कदाचित तयार करतली.

GSAM 362भेसाच्या अतीरेकाची निंदा

GSAM 362.1पयलें चरम म्हळ्यार, न्हेसप्याच्या आवडी प्रमाण, धा इंचां सावन अर्दो यार्ड वा ताच्या परस चड लांबायेचो फाटल्यान लांब शेपटो (ट्रेन) आशिल्ले गावन घालप. हे शेपटे चड करून जमनीर ओडून वचपाक सोडटाले, आनी दादले तांकां "रस्तें झाडपी" म्हणटाले. दुसरें चरम इतकेच उरफाटें आशिल्लें, आनी तें दादल्यांनी घालतात त्या भेसा सारकें शक्य तितलें सारकें आशिल्लें. ही फॅशन मिस ब्लूमराच्या पावलांचेर चलपी लोकांनी आपणायली, आनी देखून तिका "ब्लूमर ड्रेस" म्हण्टालें. निमाणें हें नांव बदलून "अमेरिकन कॉस्ट्यूम" दवरलें. ह्या भेसाच्या समर्थकांनी वेगवेगळ्या जाग्यांचेर अधिवेशनां घेतलीं, आनी आमच्यो जायत्यो भयणी ताका आपणायपाच्या बाजूच्यो आशिल्ल्यो. कांय जाणांनी तो घालोय.

GSAM 362पोशाखाच्या प्रस्नाचेर एक गवाय

GSAM 362.2पोशाखाच्या प्रस्नाचेर मिसेस व्हाइटाक कितें दाखयलें, ताचे विशीं, हांव 'टेस्टिमोनी' क्र. ११ तले कांय परिच्छेद उद्धृत करतलों:—

GSAM 362.3देवाचे निश्ठावान लोक संवसाराचो उजवाड आनी धर्तरेचो मीठ आसात, आनी तांणी सदांच लक्षांत दवरपाक जाय की तांचो प्रभाव मोलाचो आसा. जर तांणी अत्यंत लांब भेस सोडून अत्यंत ल्हान भेस घेतलो, जाल्यार ते व्हड प्रमाणांत आपलो प्रभाव नश्ट करतले. अविश्वासी, जांकां फायदो करप आनी देवाच्या मेंढऱ्या कडेन व्हरपाचो यत्न करप हें तांचें कर्तव्य आसा, ते व्हळमून वतले. पळोवप्याक व्हळमयनासतना इतलो व्हड बदल करिनासतना, भलायकेच्या नदरेन बायलांच्या भेसांत जायत्यो सुदारणा करूं येतात.

GSAM 362सुधारित भेस

GSAM 362.4"कॉर्सेट आनी व्हेल-बोन्स वापरून आंगाक मुळांच घट्ट करचें न्हय. कपडे इतले सैल आसूंक जाय की फुफ्फुसां आनी काळजाक निरोगी कार्य करपाक मेळटलें. पोशाख बूटाच्या वयल्या भागा परस थोडो सकयल येवपाक जाय, पूण तो इतलो ल्हान आसपाक जाय की हाताक लायनासतना फूटपाथ आनी रस्त्या वयलो मळ ताचेर लागचो ना. बायलां घरांतलीं कामां करतना, आनी खास करून ज्या बायलांक भायर चड-उणें काम करचें पडटा, तांच्या खातीर ह्या परसय आनीक ल्हान पोशाख योग्य, सोयीचो आनी भलायकेक बरो आसतलो.

GSAM 363कूड समान कपड्यांनी धांपिल्ली आसची

GSAM 363.1"ड्रेस कितलोय लांब आसूं, बायलांच्या हातां-पांयांक दादल्यां भशेनूच पुराय तरेन कपडे घालपाक जाय. हें लायनिंग आशिल्ल्यो पँटी घालून करूं येता, ज्यो घोंटेर एक पट्टो बांदून घट्ट बसयतात वा रुंद आनी सकयल निमुळत्यो केल्ल्यो आसतात; आनी त्यो इतल्यो लांब आसपाक जाय की त्यो जोत्याक येतात. अशें कपडे घाल्ल्यान हात-पांय आनी घोंटे वाऱ्याच्या झोता पासून सुरक्षित उरतात. जर पांय आनी हात-पांय ऊब कपड्यांनी आरामदायक दवरल्यार, रक्ताभिसरण समान जाता, आनी रगत शुद्ध आनी निरोगी उरता, कारण तें शरिरांतल्यान आपल्या सैमीक प्रवासांत थंड जायना वा आडखळना."

GSAM 363.2ह्या भेसाची लांबाय, फाटल्यान लांब शेपटो आशिल्ल्या भेसा आनी अमेरिकन भेसा मदलो एक तोखणाय करपा सारको मध्यम मार्ग म्हणून सादर केल्लो. कोणे तरी हें नक्की घालचें अशें सांगूंक ना, पूण तांणी तांचो प्रभाव काडून उडोवपाचो आनी ज्यांची मदत करपाक जाय तांकां तिटकाऱ्या घालपाचो प्रयत्न करचो न्हय अशें सांगलां. तांणी आपल्या घोंटे हांगा वर्णन केल्ल्या प्रमाणे कपड्यांनी धांपचे अशें सांगूंक ना, पूण तशें करूं येता अशें सांगलां. जर तीच गजाल दुसऱ्या खंयच्याय मार्गान, जशें की लांब अंतर्वस्त्रां आनी विणिल्ल्या घोंटेपट्ट्यां वरवीं साध्य जाता, जाल्यार ती त्या गवायती कडेन पुरायपणान जुळटली.

GSAM 363भलायकेक बऱ्या भेसाक गरजेचीं पांच तत्वां

GSAM 363.3लक्ष दितले जाल्यार, शिफारस केल्ल्या भेसाच्या शैलींत भलायकेक गरजेच्या भेसाचे पांच मुद्दे आसात, ते म्हळ्यार:—

GSAM 363.4१. कॉर्सेट आनी कमरेक येवपी सगळो दाब टाळप.

GSAM 363.5२. हातां वा पांयांचेर रक्ताभिसरण मुक्तपणान जावपाक आड येता तसले सगळे पट्टे काडून उडोवप.

GSAM 364.1३. कुडीच्या सगळ्या भागांक समान कपडे घालप, खास करून पांयांक आनी घोंटेक.

GSAM 364.2४. स्कर्ट खांदार वयर बांदप, आनी खंयच्याच परिस्थितींत तांकां कमरयेर पट्ट्यांनी लोंबपाक दिवंक न्हय.

GSAM 364.3५. कपड्याची लांबाय.

GSAM 364.4पयले चार मुद्दे आतां दर एक हुशार दोतोर सुचयता, आनी पांचव्या विशीं, फाटल्यान लांब शेपटो आशिल्लो आनी खूब ल्हान ड्रेस, ह्या दोगांय आतां सोडून दिलात.

GSAM 364वस्त्र परिधान विशीं मिसेस जेनेस-मिलर

GSAM 364.5१८९० वर्सा, न्यूयॉर्क-आची मिसेस जेनेस-मिलर, त्या काळांतल्या सगळ्यांत वैज्ञानिक आरोग्यवर्धक भेसाच्या नेमाळ्यांत, बायलांनी आपलो भेस हळू हळू ल्हान करचो असो पुरस्कार केलो, जाका लागून एकदम व्हड बदल जावचो ना, आनी तो बायलेच्या बूटाच्या वयल्या भागा मेरेन पावचो — बरोबर तीच लांबाय जाचो पुरस्कार साक्ष क्र. ११ त केल्लो.

GSAM 364डॉ. ट्राल हांचें समर्थन

GSAM 364.6१८६८ वर्सा, मे म्हयन्याच्या निमण्यांत, मिशिगनच्या बॅटल क्रीकांत आमच्या पाद्र्यां मुखार, न्यू जर्सीच्या फ्लॉरेन्स हायट्स हांगाच्या हायजीओथेरपीयूटिक कॉलेजीचे डॉ. आर. टी. ट्रॉल हांणी एका सप्तकाचो व्याख्यान वर्ग घेवपाची वेवस्था जाल्ली. ह्या अभ्यासक्रमा वेळार तो डॉक्टर पाद्री व्हाइट हांचो सोयरो आशिल्लो. मिसेस व्हाइट व्याख्यानांक हाजीर रावली ना, पूण तो डॉक्टर दर दिसा पाद्री व्हाइट, तांची बायल आनी पाद्री जे. एन. अँड्र्यूज हांच्या वांगडा गाडींतल्यान भायर सरतालो, देखून हें समजिल्लें की ताणें तिचे भलायकेची जतनाय, दुयेंसां आनी तांचीं कारणां, वखदांचे परिणाम, आदी विशयांवयले विचार आयकूंक जाय. तिणें फकत आपल्या दर्शनांत दाखयल्लें सांगले, पूण आपलें गिन्यान खंयच्यान मेळयलां हें ती सांगनाशिल्ली. दोतोरान सांगलें की वैजकी शास्त्र तिणें सांगिल्ल्या विचारां कडेन पुरायपणान जुळटा. पाद्री अँड्र्यूसान म्हाका सांगलें की दुसऱ्या दिसाची उलोवणी सोंपतना, दोतोरान मिसेस व्हाइटाक विचारलें की तिणें वैजकी शास्त्रांत खंयच्यान पदवी घेतल्या. तिणें केन्नाच ह्या गजालींचो अभ्यास करूंक ना हें कळून ताका अजाप जालें, पूण ती ताका ६ जून, १८६३ दिसा ओटसेगो, मिशिगन हांगा तिचे मुखार कितें दाखयल्लें ताचो निकाल सांगताली. ताणें तिका खात्री दिली की तिच्यो सगळ्यो कल्पना शरीरक्रियाशास्त्र आनी स्वच्छतेच्या तत्त्वां कडेन पुरायपणान जुळटात, आनी जायत्या विशयांचेर ती ताचे परस चड खोलायेन वता. सुमार पांच दीस अश्योच सवायरी आनी उलोवणीं जाल्या उपरांत, डॉक्टराक पाद्री व्हाइटाक हें जाणून घेवपाचें आशिल्लें की ताका बॅटल क्रीकांतल्या पाद्र्यां मुखार व्याख्यान दिवपाक आपलो कॉलेज सोडून येवपाक कित्याक आपयलो. तो म्हणालो, "स्वच्छते विशीं गरजेचें शिक्षण दिवपाक मिसेस व्हाइट तितलीच तयार आसा जितलो हांव."

GSAM 365वैद्यकीय शास्त्र मान्यता दिता

GSAM 365.1व्यावहारिक आरोग्यशास्त्राच्या वेगवेगळ्या शाखांचेर तिचीं जायतीं बरोवपां कितलींशींच वर्सां लोकांकडेन आसात, आनी तांतलीं जायतीं आतां 'क्रिश्चन टेंपरन्स अँड बायबल हायजिन' ह्या नांवाच्या पुस्तकांत एकठांय केल्यांत. कांय सगळ्यांत चड शिकिल्ल्या दोतोरांनी, ह्या बरोवपांची बारकायेन तपासणी केल्या उपरांत, जाहीर केलां की वैद्यकीय विज्ञान तांचे कडेन पुरायपणान जुळटा. तिच्या बाबतींत, तीं अभ्यासाचो परिणाम न्हय, तर फकत प्रभून तिका दर्शनांत जें कितें उक्तायलां, ताचें बरोवन काडप आसा.

GSAM 365डॉ. केलॉग हांचें साक्ष्य

GSAM 365.2१८६३ वर्सा मिसेस व्हाइट हांकां दर्शनांत जें उक्तायल्लें, ताचे कडेन वैद्यकीय विज्ञानाचें संशोधन कशें जुळटा, हाचो एक पुरावो म्हणून, हांव 'क्रिश्चन टेंपरन्स' ह्या पुस्तकाच्या प्रस्तावनांतल्यान, जे. एच. केलॉग, एम.डी. हांणी बरयल्लीं उतरां उद्धृत करतलों, जे मिशिगनच्या बॅटल क्रीक हांगाच्या संवसार-प्रसिद्ध आरोग्य केंद्राचे मुखेली आसात. ते म्हणटात:—

GSAM 365.3"१. जेन्ना ह्या बरोवपांची पयली आवृत्ती भायर सरली, तेन्ना भलायकेच्या विशयाकडेन जवळजवळ पुरायपणान दुर्लक्ष केल्लें, फकत ज्या लोकांक तीं उद्देशून आशिल्लीं तांणीच न्हय, तर पुराय संवसारांतल्या लोकांनीय.

GSAM 365.4"२. शारिरीक सवयींनी सुदारणा करपाची गरज सांगपी कांय थोडे लोक, खऱ्या सुदारणावादी तत्वांचो पुरस्कार करतना, सगळ्यांत स्पश्ट आनी कांय प्रकरणांनी, घृणास्पद चुकाय पातळायताले.

GSAM 366.1"३. खंयच आनी कोणेच स्वच्छतेच्या सत्यांचो एक पद्दतशीर आनी सुसंगत संच मांडिल्लो ना, जो स्पश्ट चुकां पासून मुक्त आनी बायबल आनी क्रिस्तांव धर्माच्या तत्वां कडेन सुसंगत आसलो.

GSAM 366.2"ह्या परिस्थितींत, उल्लेख केल्लीं बरोवपां मुखार आयलीं. शिकयल्लीं तत्त्वां वैज्ञानीक अधिकारांतल्यान लागू केल्लीं नात, पूण तीं एका साद्या, सरळ रितीन एका व्यक्तीन मांडलीं, जो वैज्ञानीक गिन्यानाचो दावो करना, पूण दैवी प्रज्ञेच्या आदारान आनी अधिकारांतल्यान बरोवपाचो दावो करता.

GSAM 366सिद्धांतांनी परिक्षा पास केल्या

GSAM 366.3"अशा खाशेल्या परिस्थितींत आनी अशे उल्लेख करपा सारके दावे करून मांडिल्ल्या सिद्धांतांनी काळ आनी अणभवाची कसोटी कशी पार केल्या? हो एक प्रस्न आसा जो योग्य रितीन विचारूं येता. ताची जाप अशा तथ्यांनी मेळटा, जांची पुराय तपासणी करूं येता.... जे सिद्धांत पाव शेंकड्या वर्स आदीं पुरायपणान दुर्लक्ष केल्ले वा तांची फकाणां केल्लीं, ते शांतपणान लोकांच्या विश्वासांत आनी मान्यतेन आपलो जागो मेळोवन आसात, इतले मेरेन की संवसार हें पुराय विसरला की ते सदांच अशें मान्य केल्ले नात. विज्ञानांतल्या नव्या सोदांनी आनी पोरण्या गजालींच्या नव्या अर्थांनी सतत पुष्टी करपी पुरावे जोडल्यात, इतले मेरेन की सद्याच्या वेळार पाव शेंकड्या वर्सां परस चड आदीं मांडिल्लो दरेक सिद्धांत विज्ञानाच्या पुराव्यांनी शक्य तितलो घटमूट जाला.

GSAM 366दिव्य दर्शनांच्या दैवी उगमाचो पुरावो

GSAM 366.4"गोंदळिल्ल्या आनी एकामेकांक विसंगत शिकवणीं मदें, ज्यो विज्ञानाचो आनी अणभवाचो अधिकार सांगतात, पूण अतिवादी विचारांनी वांकड्यो जाल्ल्यो आनी चुकांच्या व्हड मिश्रणाक लागून बऱ्या कामा खातीर अशक्त जाल्ल्यो, अशा वेळार, हें नक्कीच उल्लेखनीय आनी दैवी अंतर्दृष्टी आनी मार्गदर्शनाचो निःसंशय पुरावो आसा, आनी हें असाधारण आसा हें मान्य करूंक जाय की, एकाद्र्या व्यक्तीन, विज्ञानाची वा विद्वत्तेची कसलीच दावो करिनासतना, भलायकेच्या विशयांचेर कांय बरोवप्यांनी आनी विचारवंतांनी मांडिल्ल्या गोंदळिल्ल्या आनी चुकां-दूषित विचारां मदल्यान, इतलें सुसंगत, सुसंगततायेन आशिल्लें, आनी खरें स्वच्छतेचें तत्त्वज्ञान तयार करूंक शकलो, की पाव शेंकड्या वर्सांच्या चर्चेन, संशोधनान, सोदांनी आनी अणभवान एकाच तत्त्वाक लेगीत उखलून उडोवंक शकलें ना, पूण फकत शिकयल्ल्या सिद्धांतांक घटमूट करपाक मदत जाली." तारीख, "बॅटल क्रीक, मिशिगन, १८९०."

GSAM 367आरोग्य संस्था विस्तार

GSAM 367.1जे. एच. केलॉग, एम.डी. हांच्या वेवस्थापना खाला, जे 1876 वर्सा मुखेल दोतोर म्हणून संस्थे कडेन जोडले, उपचाराची मागणी इतली चड आशिल्ली की 1877 च्या वसंत ऋतूंत चड सुवात दिवची पडली. १८७६ वर्सा संस्थेचें नांव 'हेल्थ रिफॉर्म इन्स्टिट्यूट' वयल्यान 'मेडिकल अँड सर्जिकल सॅनिटोरियम' अशें बदललें, आनी १८७८ वर्सा एक नवी मुखेल इमारत बांदली.

GSAM 367.2ही रचणूक तळमाळ्या वयर चार माळ्यांची आनी १३६ x ४६ फूट आकाराची आशिल्ली. ती पुराय वाफेन गरम आनी गॅसान उजवाडायेली. उक्ती जाल्या उपरांत रोखडीच ती दुयेंती आनी सोयऱ्यांनी जवळजवळ भरून गेली.

GSAM 367.3त्या वेळ मेरेन, संस्थे विशीं १८६६ वर्सा मिसेस व्हाइट हांच्या गवायेंत जें भाकीत केल्लें, तें चड प्रभावीपणान पुराय जाल्लें. जायत्या जाणांनी पयलींच सद्याच्या सत्याचो उजवाड आपणायल्लो, जांच्या लक्ष्याक भलायकेच्या सोदांत ह्या संस्थेंत येवन ह्या लोकांचेर पयली खेपे ओडलें.

GSAM 367ग्रामीण भलायकी विश्रामगृह

GSAM 367.4साइन्स ऑफ द टाइम्स, २२ नोव्हेंबर १८७७, ह्या दिसाळ्यांत, जे. एच. केलॉग हाचो सावत्र भाव, एम. जी. केलॉग, एम.डी., हाणें जाहीर केलें की ताणें सेंट हेलेना, नापा काउंटी, कॅलिफोर्नियाच्या ईशान्येक दोन आनी अर्दो मैल पयस हावेल पर्वताच्या कुशीक जमीन घेतल्या, आनी क्रिस्टल स्प्रिंग्सच्या कुशीक "रुरल हेल्थ रिट्रीट" नांवाची एक इमारत बांदपाची आसा. १८७७-७८ च्या शिंयाळ्यांत एक इमारत बांदली, आनी १८७८ च्या सुरवातेक दुयेंतींच्या उपचारा खातीर ती सुरू केली. ही भलायकी विश्रांती-सुविधा, मूळ संस्था, बॅटल क्रीकांतल्या सॅनिटोरियम सारकीच, फक्त आकारांत वाडूंक ना, तर जायत्या जाणांक संदेशाची म्हायती आनी तो आपणायतल्या सुवातेर थारल्या.

GSAM 368पॅसिफिक हेल्थ जर्नल

GSAM 368.1१८८५ वर्साचो गिमाचो काळ तिसऱ्या देवदुताच्या संदेशाच्या कार्यांत प्रगतीचो एक खूब घडामोडींचो काळ आशिल्लो. मे म्हयन्याच्या पयल्या दिसा, सेंट हेलेनांतलो 'रुरल हेल्थ रिट्रीट' एका नेमान पदवी मेळयल्ल्या दोतोराच्या वैजकी वेवस्थापना खाला दवरलो. जून म्हयन्यांत 'पॅसिफिक हेल्थ जर्नल आनी टेम्परेन्स अॅडव्होकेट' ह्या २४ पानांच्या नेमाळ्याचो द्विमासिक अंक प्रकाशीत करपाक सुरवात जाली, जाचें संपादकीय नियंत्रण पाद्री जे. एच. वॅगनरा कडेन आशिल्लें. ह्या माध्यमांतल्यान भलायकी संस्थेक नवें जिवीत मेळ्ळें, जी आदल्या वर्सांनी लुकसाण जावपा बदला, वर्सान वर्स आपले कामांतल्यान वर्साक $2,000 ते $4,000 मेरेन निव्वळ नफो दाखोवंक लागली. एप्रिल, 1891 मेरेनच्या वर्सा मेरेन, तिणें $12,000 परस चड निव्वळ फायदो दाखयलो.

GSAM 368.2१८८७ वर्सा, सेंट हेलेनांत जाल्ले रुरल हेल्थ रिट्रीट असोसिएशनच्या सभेंत, संस्थेच्या अर्थीक स्थितीविशीं फुडलें निवेदन केलें: १ मे, १८८५ दिसा, संस्थेची निव्वळ मालमत्ता फकत $५,३२२.७६ इतली आशिल्ली, जी त्या दिसा मेरेन जारी केल्ल्या सगळ्या भांडवला परस $२,५४७.२४ इतली कमी आशिल्ली. दुसऱ्या उतरांनी सांगचें जाल्यार, संस्थेन आपलें सगळें जोडिल्लें पयशें आनी आपल्या भांडवल स्टॉकांतले $2,547.24 खर्च करून उडयले. 1 एप्रिल, 1887 दिसा, सगळ्या रिणां वगळून संस्थेचें मोल $21,372.64 आशिल्लें, म्हळ्यार तेवीस म्हयन्यांत $16,049.88 इतलो फायदो जालो. ह्या रकमेपैकी, $5,280 मोलाचें शेअर घेतिल्लें, आनी संस्थेक $2,497.60 इतली देणगी मेळिल्ली; देखून संस्थेच्या कामांतल्यान निव्वळ $8,272.28 नफो जालो. ह्याच सुमाराक 'पॅसिफिक हेल्थ जर्नल' हें ३२ पानांचें, मुखपृष्ठ आशिल्लें म्हयन्याळें म्हणून उजवाडाक आयलें, आनी संस्थेचे हित आनी तत्वां फुडें व्हरपाक तें आनीकय चड उपेगी थारलें.

GSAM 369धर्मादाय काम

GSAM 369.1मेडिकल मिशनेरीच्या जानेवारी, १८९१ च्या अंकांत, बॅटल क्रीक सॅनिटोरियमा विशीं उलयतना, डॉ. जे. एच. केलॉग हांणी म्हळें:—

GSAM 369.2"संस्था स्थापन जावन पंचवीस वर्सां भितर दिल्ल्या धर्मादाय उपचाराचो खर्च $100,000 परस चड आसा, जो मूळ गुंतवणुकेच्या भांडवला परस कितलेशेच फावटीं चड आसा.

GSAM 369.3"उल्लेख केल्ल्या धर्मादाय कामा भायर, संस्थेन व्याख्याते, नर्सी, रांदपाच्या शाळांनी शिक्षक, आनी मिशनरी कामाच्या वेगवेगळ्या क्षेत्रां खातीर प्रशिक्षण घेतिल्ल्या हेर लोकांक धाडल्यात."

GSAM 369अनाथ भुरग्यां खातीर एक विनंती

GSAM 369.4८ मार्च, १८९१ दिसा जाल्ल्या जनरल कॉन्फरन्सांत, डॉ. केलॉगान अनाथां वतीन एक खूब खर विनंती केली. तो म्हणालो: "म्हाका 'ए डेलीगेट अॅट लार्ज' म्हणून नेमलां, आनी हांव ज्यांचें प्रतिनिधित्व जावंक ना तांचें, म्हळ्यार अनाथांचें प्रतिनिधित्व करपाक वता, जांची काळजी घेवपाक कोण ना."

GSAM 369मिसेस हॅस्केल हांचें ३०,००० डॉलरांचें देणें

GSAM 369.5होम मिशनरी, जानेवारी, १८९२ ह्या नेमाळ्यांत, अनाथ भुरग्यांक घर दिवपा खातीर निधी दिवपाची एक खर विनंती केल्ली. त्या पत्रिकेंत तांच्या नांवां आशिल्लीं, जांणी घरा खातीर $17,716 इतली रक्कम दान करपाचें उतर दिल्लें—उद्योगाच्या प्रवर्तकांक दिसलें की इतल्या व्हडल्या कामा खातीर ही रक्कम खूबच कमी, देखून कामाच्या अंमलबजावणींत उशीर जातलो असो भंय आशिल्लो. पूण जो सुरवेकच शेवट पळयता, आनी जाच्या कडेन "हजार दोंगरांचेर गोरवां" आसात, ताणें घडणुकांक अशें वळण दिलें की आमच्या धर्माची नाशिल्ली एक गिरेस्त बायल, शिकागोची मिस्टर फ्रेडरिक हॅस्केलाची विधवा, मिसेस कॅरोलिन ई. हॅस्केल, हिका ह्या परोपकारी कामाची खबर मेळ्ळ्या उपरांत, तिणें तात्काळ बांदकाम समितीच्या ताब्यांत $30,000 रक्कम दवरली, ह्या साद्या अटीचेर की ती पुराय रक्कम पयलींच थारायिल्ल्या येवजणे प्रमाण अनाथाश्रम बांदपाक वापरची, तो उदार आनी व्यापक भावनेन चलोवचो, आनी ह्या संस्थेक तिच्या मरण पाविल्ल्या घोवाच्या उगडासाक 'हॅस्केल मेमोरियल होम' हें नांव दिवचें.

GSAM 370.1ह्या तरेन उपलब्ध करून दिल्ल्या निधीन, वैजकी मिशनरी आनी परोपकारी संस्थेक त्या वर्सा ती इमारत अनाथालया खातीर बांदून उगडपाक शक्य जालें. ही इमारत २५ जानेवारी, १८९४ दिसा समर्पित केली. तेन्नाच्यान चडशा वेळार, अनाथ, मदतनीस आनी शिक्षकांच्या कुटुंबांत सरासरी शंबर लोक रावतात.

GSAM 370जेम्स व्हाइट मेमोरियल होम

GSAM 370.2ह्या अनाथांची काळजी आनी आदार करपा भायर, ह्या संस्थेक जेम्स व्हाइट मेमोरियल होम नांवाच्या दुसऱ्या धर्मादाय संस्थेचें वेवस्थापन करपाचेंय काम आसा, जंय वीस परस चड जाणट्या आनी बेघर लोकांची काळजी घेतात आनी तांकां आरामदायक रावपाची वेवस्था करतात.

GSAM 370वैजकी मिशनरी

GSAM 370.3ह्या कामाच्या वाटेर, वैजकी मिशनऱ्यांचें प्रशिक्षण सुरू केल्ल्यान एक आनीक व्हड पावल उखल्लें. मनशापणाच्या उदरगती खातीर ह्या प्रयत्नाची तोखणाय करत, मिसेस व्हाइटान, १६ सप्टेंबर १८९२ दिसा प्रेस्टन, ऑस्ट्रेलिया सावन बरयतना म्हळें:—

GSAM 370.4"म्हाका अशी इत्सा आसा की, जंय आतां एक आसा, थंय शंबर जाण प्रशिक्षण घेताले. तशें जावंक जाय. वैजकी शिक्षण नाशिल्ल्या मिशनऱ्यां परस दादले आनी बायलो वैजकी मिशनरी म्हणून चड उपेगी थारूंक शकतात."

GSAM 370.5वयर बरयल्ल्या उपरांत, ह्या प्रकारच्या जीवन सेवेंत प्रवेश करचे पयलीं प्रशिक्षण घेवप्यांची संख्या खूब वाडल्या.

GSAM 370भलायकी कामाची वाड

GSAM 370.6मेडिकल मिशनरीच्या जानेवारी, १८९४ च्या अंकांत, भलायकी कामाच्या वाडी विशीं मनोरंजक तथ्य सांगपी एक थोडक्यात निवेदन आसा. तें अशें आसा:

GSAM 371.1"आरोग्य सुदारणा संस्था १८६६ वर्सा स्थापन जाली.... मिशिगनच्या वाडट्या शारां मदल्या एका, बॅटल क्रीकच्या उंचेल्या वाठारांतल्या एका सुखद आनी भलायकेक बऱ्या जाग्यार आशिल्लें एक खाजगी घर, एक सादें फ्रेमचें घर विकतें घेतलें. दोन डॉक्टर, दोन न्हाणयेचे मदतनीस, एक नर्स (प्रशिक्षण नाशिल्ली), तीन-चार मदतनीस, एक दुयेंती, आनी कितलीशीच अडचणी, आनी संस्थेच्या भविश्याचेर आनी जें तत्वांचेर ती स्थापन जाल्ली तांचेर खूब विश्वास—हीच सद्याच्या ह्या उपक्रमाची सुरवात आशिल्ली. तिका हेल्थ रिफॉर्म इन्स्टिट्यूट म्हूण वळखताले.

GSAM 371.2मूळ कॉटेजाच्या जाग्यार आतां ३१२ फूट लांब आनी १०० फूट खोल, स माळ्यांची एक इमारत आसा, जातूंत तीनशें सोयऱ्यांक रावपाची सोय आसा, आनी दुयेंतींची जतनाय आनी तांकां बरे करपा खातीर आधुनिक विज्ञान सुचयता त्या सगळ्या सुविधींनी ती सजयल्ली आसा. धा दोतोर, जातूंतले चडशे आपल्या आपल्या मळार विशेषज्ञ आसात, वैजकी प्राध्यापक मंडळ घडयतात. नर्सी आनी हेर मदतनीस मेळून तीन शें परस चड लोकांचें एक कुटुंब जाता, आनी संस्थेच्या आश्रितां मदीं युनियनांतल्या दरेका राज्याचो, तशेंच हेर देशांतल्या जायत्या सोयऱ्यांचो आस्पाव आसा. दरेका नांवाच्या, देशांतल्या वा परदेशांतल्या मिशनरी खातीर हाचीं दारां सदांच उक्तीं आसात, आनी ह्या कुटुंबांत क्वचीतच हो एक वा चड सोयरे नासतात.

GSAM 371सेनिटोरियम हॉस्पिटल

GSAM 371.3"हें हॉस्पिटल १८८८ वर्सा बांदिल्लें, एक १०० x ६० फूट मापाची, पांच माळ्यांची इमारत. इमारतीचे वयले तीन माळे सॅनिटोरियमाच्या शस्त्रक्रिया विभागा खातीर, दुयेंतींचीं कुडां, आनी वॉर्ड म्हणून वापरतात. संस्थेच्या धर्मादाय कामा खातीरचीं कार्यालयांय हांगा मेळटात. ताचे भोंवतणी वीस कॉटेजीं आसात, तांतुंतलीं कांय भाप्यान गरम करतात आनी मुखेल इमारतीवरी वीजेन उजवाड दितात. तीं दुयेंती वा विद्यार्थ्यांनी भरिल्लीं आसतात. वैजकी मिशनरी नर्सींचें प्रशिक्षण दिवपा खातीर १ जुलय, १८८४ दिसा एका शाळेची स्थापना जाली. पयल्या स म्हयन्यांत पस्तीस विद्यार्थ्यांनी नांव नोंदयले."

GSAM 372भायर सरपी कामगारांचो अदमास

GSAM 372.1सेंट हेलेना, कॅलिफोर्नियांत आशिल्ल्या भलायकी संस्थे विशीं उलयतना, मिसेस व्हाइट हांणी ६ फेब्रुवारी १८८७ दिसा स्वित्झर्लंडाच्या ट्रॅमेलना सावन बरयल्ल्या एका पत्रकांत म्हळां:—

GSAM 372.2"देवान म्हळां की, जर ह्या संस्थेंतले लोक नम्रतायेन आनी आज्ञाधारकपणान देवाची इत्सा करीत चलले, जाल्यार ती जियेतली आनी वाडटली; आनी थंयच्यान मिशनरी धाडले वतले, जे देवान दिल्ल्या उजवाडांतल्यान दुसऱ्यांक आशीर्वाद दितले. हे जेजूच्या आत्म्यान उंचेल्या सुवातांचेर मूर्ती मोडून उडयतले; ते अंधश्रद्धेचें पर्दाफाश करतले, आनी जंय आतां फक्त चूक, आत्मसुख, अतिप्रवृत्ती, आनी अधर्म पाळ्ळ्यात, थंय सत्य, शुद्धताय, आनी पवित्रताय रोपतले."

GSAM 372.3आमी हीं उतरां उद्धृत करतात, कारण तीं हेर तसल्या संस्थांकूय तितल्याच प्रभावान लागू जातात.

GSAM 372भलायकी कामांत जैताचें उतर दिलां

GSAM 372.4१८९१ वर्सा इगर्जेक दिल्ल्या एका खास गवायेंत आमी वाचतात: "भलायकी सुदारणेची आवड जागृत करपा खातीर केल्ल्या दर एका प्रयत्नाचेर देवाचें आशिर्वाद उरतलें; कारण ताची सगल्याक गरज आसा. ह्या विशया संबंदी एक पुनरुत्थान जावपाकच जाय; कारण देव ह्या माध्यमांतल्यान खूब कितें साध्य करपाचो हेतू दवरता."

GSAM 372अमेरिकन मेडिकल मिशनरी कॉलेज

GSAM 372.5हळू हळू दुयेंसाचेर उपचार करपाच्या तर्कसंगत पद्दती विशीं उजवाड मुखार सरलो, जो मेरेन जून १८९५ त वैजकी शिक्षण संस्था स्थापन करपाची मागणी जाली. हे मागणीक पाळो दिवन, सप्तम-दिसा अॅडव्हेंटिस्ट वैजकी मिशनरी आनी परोपकारी संस्थे खाला, देशांत आनी परदेशांत काम करपाक दोतोरांक प्रशिक्षण दिवपाच्या खास उद्देशान अमेरिकन वैजकी मिशनरी कॉलेजची स्थापना जाली. उद्घाटन सुवाळे बॅटल क्रीक हांगा ३० सप्टेंबर, १८९५ दिसा जाले, आनी दुसऱ्या दिसा, १ ऑक्टोबर, चाळीस विद्यार्थ्यांच्या वर्गा सयत कॉलेज सुरू जाली.

GSAM 372.6कॉलेजीच्या घोषणेंत आमी वाचतात:

GSAM 372.6"ही कॉलेज इलिनॉय राज्याच्या कायद्यां खाला शिकागो हांगा नोंदणीकृत केल्या. अमेरिकेंतल्या सगळ्यांत बऱ्या वैजकी शाळां इतलोच अभ्यासक्रम सखोल आसतलो. शिकवण कांय प्रमाणांत शिकागो आनी कांय प्रमाणांत मिशिगनच्या बॅटल क्रीक हांगा दितले."

GSAM 373.1वैजकी मिशनरी कामा खातीर तयार जावपी लोकां विशीं, आमी 'मेडिकल मिशनरी', ऑगस्ट, १८९५ ह्या नेमाळ्यांत फुडलें वाचता:

GSAM 373.1"बॅटल क्रीक सॅनिटोरियम नर्सींच्या प्रशिक्षण-शाळेंत सद्या प्रशिक्षण घेवपी नर्सींची संख्या २५० परस चड आसा; तांतुंतल्या दर एकाक, जो वैजकी मिशनरी कामाक लागपाक सद्या सक्षम आसा, ताका एक पद दिल्लें आसा. दक्षिण दर्यांतल्या जुंव्यां खातीर, भारता खातीर, वेस्ट इंडीज खातीर, दक्षिण अमेरिके खातीर, अमेरिकेच्या दक्षिण राज्यां खातीर पंचवीस वा तीस, आनी आमच्या व्हडल्या शारां खातीर नर्सींची गरज आसा."

GSAM 373वैजकी मिशनरी कामाची वाड

GSAM 373.2५ नोव्हेंबर, १८९५ दिसा टॅबरनॅकल्-आंत जाल्ल्या सॅनिटोरियम मिशनरी नर्सींच्या वर्गाच्या पदवीदान सुवाळ्या वेळार, डॉ. केलॉग हांणी म्हळें:—

GSAM 373.3"बारा वर्सां पयलीं, ह्याच तरेच्या एका सुवाळ्यांत, दोन नर्सी पदवीधर जाल्यो. सद्या वेळार तीन ते चार शें नर्सींचो एक पंगड आसा. सॅनिटोरियमांत एकोणीस दोतोर आसात, आनी सॅनिटोरियमा कडेन चड-उणें संबंदीत आशिल्ल्या, आनी मेडिकल मिशनरी आनी बेनेवोलंट असोसिएशनाच्या देखरेखी खाला आशिल्ल्या तत्सम संस्थांनी बावीस दोतोर आसात. आमच्यो तेपन्न नर्सी वेगवेगळ्या परदेशांनी आसात,—स्वीडन, ओल्ड मेक्सिको, आफ्रिकेचो गोल्ड कोस्ट, ऑस्ट्रेलिया, दक्षिण आफ्रिका, डेन्मार्क, भारत, न्यूझीलंड, सामोआ, आनी ब्रिटीश गयाना. सद्या त्रेसठ वैजकी विद्यार्थी प्रशिक्षण घेतात. तांतले एकेचाळीस हांगा आसात, आनी बावीस मिशिगन विद्यापीठ आनी हेर शाळांनी आसात. आयज रातीं बावीस नर्सी पदवीधर जातात, ज्यो मान्यतायप्राप्त नर्सी म्हणून भायर सरपाक पुराय तयार आसात."

GSAM 373.4१९०२ मेरेन आमच्या भलायकी संस्थांच्या वाडीचो मागोवा घेतल्यार, आमकां अशें दिसता की बॅटल क्रीक सॅनिटोरियम, ताच्या वैजकी महाविद्यालया सयत आनी नर्सीं खातीर प्रशिक्षण शाळे सयत, सप्तम-दिसाच्या अॅडव्हेंटिस्टांच्या मालकीची संवसारांतली ह्या प्रकाराची सगळ्यांत व्हडली संस्था आसा.

GSAM 374मुखेल इमारती जळून गेल्यो

GSAM 374.1फेब्रुवारी १८, १९०२ च्या राती, व्हड मुखेल इमारत, तिच्या बऱ्या उपकरणां सयत, आनी प्रशस्त हॉस्पिटल, उज्यान जळून खाक जालीं. त्या वेळार इमारतींनी चारशें दुयेंती आनी सोयरे आशिल्ले, पूण दोतोर, नर्सी आनी मदतनीसांच्या पराक्रमी प्रयत्नांक लागून, आनी देवाच्या खास राखणेन, ते सगळे गंभीर इजा जावंक नासतना इमारतींतल्यान भायर काडले.

GSAM 374नवो सॅनिटोरियम

GSAM 374.2पोरण्या इमारतींच्या जाग्यार, पयलीं आशिल्ले इमारती परस व्हड आनी घटमूट अशी दुसरी इमारत बांदल्या. ह्या बांदकामाचो शिलान्यास १२ मे, १९०२ दिसा जालो, आनी ३१ मे, १९०३ दिसा इमारतीचें उद्घाटन जालें. संस्थेचे व्यवस्थापक ह्या नव्या इमारती विशीं सांगतात की, "लोखण, फातर, विटो आनी सिमेंट वापरून बांदू येता तितली ही इमारत घटमूट आनी टिकाऊ आसा.

GSAM 374.3"संस्थेचें उपकरण सगळ्या बाबतींनी मेळूंक शकता तितलेंच सगळ्यांत आधुनिक, पूर्ण, स्वच्छ, सोयीचें आनी घटमूट आसा; आनी असो विश्वास आसा की, आतां जशें तें पूर्ण जालां, बॅटल क्रीक सॅनिटोरियम दुयेंतीं खातीर अशो सुविधा आनी सोयी दिता, जांचे परस चड बऱ्यो सुविधा आनी सोयी निश्चितपणान नात.

GSAM 374.4"संस्थेच्या व्यवस्थापकांचो हेतू हो आसा की, तर्कसंगत वैजकींत मान्यताय मेळिल्ल्यो दुयेंतींच्या उपचाराच्यो सगळ्यो नव्यो पद्दती आनी उपकरणां एकाच जाग्यार आनी अनुकूल परिस्थितींत एकठांय हाडून, त्यो पद्दती प्रामाणीकपणान आनी हुशारकायेन वापरच्यो."

GSAM 374जायतीं आरोग्य केंद्रां स्थापन करपाचीं

GSAM 374.5ह्या लोकांक मेळिल्लो उजवाड हो की, देवाची इत्सा आसा की थोड्या व्हडल्या संस्थां परस, संवसारभर मध्यम आकाराचीं जायतीं सॅनिटोरियमां पातळ्ळीं. संवसाराच्या वेगवेगळ्या भागांनी, खास करून फाटल्या धा वर्सां भितर, ल्हान सॅनिटोरियमां सुरू करपाची सुरवात जाल्या हें पळोवन आमकां खोस जाता. 1904 वर्साच्या जनरल कॉन्फरन्स इयर बुकांत ह्या ल्हान संस्थांची अर्द्या शेंकड्या परस चड वळेरी आसा.

GSAM 375उपचार केंद्रांची वळेरी

GSAM 375.1ह्या संस्थांची स्थापना जावपा फाटल्या परिस्थिती विशीं सांगप एक रूचीची गजाल जावं येता, तरी आमच्या मर्यादीत जागेर, आमी फकत खंयच्या देशांनी आनी दरेका देशांत कितल्यो संस्था आसात हाची वळेरी दिवपा पुरतेंच मर्यादीत रावपाक जाय. आमकां मेळटा की युनायटेड स्टेट्स, ३५; ग्रेट ब्रिटन, ३; जर्मनी, १; स्वित्झर्लंड, १; डेन्मार्क, १; नॉर्वे, १; स्वीडन, १; दक्षिण आफ्रिका, १; ऑस्ट्रेलिया, २; न्यूझीलंड, १; सामोआ जुंवो, १; ओल्ड मेक्सिको, १; भारत, १; जपान, १.

GSAM 375उपचार कक्षांची वळेरी

GSAM 375.2ह्या आरोग्यनिवासां भायर बावीस उपचार कक्ष आसात, तांतुंतले सतरा अमेरिकांत; एक जाफा, एक जेरुसालेम, पॅलेस्टायनांत; एक ग्वाडालाजारा, आदल्या मेक्सिकोत; एक किंबर्ली, दक्षिण आफ्रिकेंत; आनी एक रॉकहॅम्पटन, ऑस्ट्रेलियांत आसा. हाचे भायर सव्वीस शाकाहारी भोजनालयां आसात, जंय लोक शुद्ध, आरोग्यदायी जेवण मेळोवंक शकतात, आनी तशेंच योग्य जिवीतपद्धती विशीं चड-उणें मार्गदर्शन घेवंक शकतात.

GSAM 375.3भलायकी सुदारणेच्या सिद्धांतांच्या प्रगतीविशींची ही आंकडेवारी दाखयता की 1866 वर्सा दैवी भाकीत केल्ले प्रमाण, प्रभु ह्या माध्यमांतल्यान "एक व्हड काम कशें साध्य करूंक शकता"; आनी ती हेंय दाखयता, 1863 वर्सा भाकीत केल्ले प्रमाण, "प्रभुच्या येण्या वेळार लोकांक जिवेंच सर्गार व्हरपा खातीर तयार करपाक" भलायकी सुदारणेचे सिद्धांत कसो आपलो वांटो उखलतात. देखून ह्यो भलायकी संस्था शंबर पटींनी वाडूं, आनी जें काम करपाक त्यो नेमल्यात आनी तयार केल्यात, तें त्यो बेगीन साध्य करूं.