अध्याय ६ — संदेश आनी संदेशवाहक

GSAM 108.1दर्शन बरोव, आनी तें फाट्यांचेर स्पश्ट कर, जाका लागून वाचपी धांवत वचूं शकतलो. कित्याक तर हें दर्शन अजून थारायिल्ल्या वेळा खातीर आसा, पूण निमाणें तें उलयतलें आनी फट उलोवचें ना: जरी तें उशीर करतलें तरी ताची वाट पळय, कित्याक तर तें नक्कीच येतलें, तें उशीर करचें ना.¹

GSAM 108.2"आनी हांवें दुसरो एक देवदूत सर्गाच्या मदीं उडताना पळयलो, जाचे कडेन पृथ्वीचेर रावपी लोकांक, आनी दर एका राष्ट्राक, वंशाक, भाशेक आनी लोकांक उपदेश करपाक सासणाचो सुवार्ता आशिल्ली, तो व्हडल्यान म्हणटालो, देवाक भंय मान, आनी ताका म्हिमा दियात; कित्याक तर ताच्या न्यायाचो वेळ आयला: आनी ज्यान सर्ग, पृथ्वी, म्हासागर आनी उदकाचे झरे केले, ताची आराधना करात."²

GSAM 108.3आगमनाची घोषणा करप्यांनी दावो केलो की ह्या "दर्शनांत", जें भविष्यवक्ता अबकूक हाणें सांगिल्ल्या "नियुक्त" वेळाचो आस्पाव करता, तातूंत दानिएल आनी प्रकटणीच्या भविष्यवाण्यांचें दर्शन आस्पावता. तांणी आपल्या भविष्यवाणीच्या चार्टांचेर तांचें विवेचन इतलें स्पश्ट केलें की, जो कोण व्याख्या वाचतालो तो खऱ्या अर्थान "धांवून" वचून ही म्हायती दुसऱ्यांक दिवंक शकतालो.

GSAM 108एक निश्चित संदेश

GSAM 108.4अॅडव्हेंटिस्ट लोकांनी केल्ली घोषणा फक्त फेलिक्सा मुखार पावलून केल्ली घोषणा नाशिल्ली, "धार्मिकताय, संयम, आनी येवपी निवाडो;" ना तें मार्टिन ल्यूथरान बायबलानुवाद पुराय केल्या उपरांत केल्लें विधान आशिल्लें, जेन्ना, आपल्या मरणाच्या थोड्याच आदीं, अशें म्हणिल्लें की, "म्हाका खात्री आसा की निवाडो पयस ना; खरें म्हणल्यार, देव स्वता तीनशें वर्सां परस चड वेळ गैरहाजर रावचो ना." ना तें जॉन वेस्ली हाणें केल्लें विधान, जेन्ना तो म्हणालो की ताका "अशें दिसता की सहस्राब्दी सुमार एक शेंकड्या वर्सांनी सुरू जावं येता." अॅडव्हेंटिस्टांनी दावो केलो की ते प्रकटीकरण १४:६, ७ त प्रतिकात्मकपणान सांगिल्लो संदेश दिताले, "ताच्या न्यायाचो वेळ आयला," आनी प्रकटीकरण १०:६ तलो आक्रोश, "आनीक वेळ जावचो ना." अशी भविष्यवाणी, एका 'घडणुकेच्या' घोषणेन पुराय जावंक शकना, जी 'येवपाची' आसा, 'तीनशें वर्सांनी' वा 'एक शेंकड्या वर्सांनी' घडटली, पूण एका निश्चित वेळार, 'येवन आसा' अशी. ह्याच प्रकाराचो संदेश, वयर दिल्ल्या भविष्यवाण्यांनी मागिल्ल्या तितल्याच निश्चितपणा सयत, अॅडव्हेंटिस्ट लोकांनी पुराय संवसाराक पातळायलो.

GSAM 109क्रिस्ताच्या येण्या वेळार न्याय

GSAM 109.1जेन्ना हो संदेश पयलेच खेपे जाहीर जालो, तेन्ना दर एक क्रिस्तांव पंथ मानतालो की निवाडो क्रिस्ताच्या दुसऱ्या येण्या वेळार जातलो. देखून, त्या परिस्थितींत आशिल्ले लोक, निवाड्याच्या वेळाचो संदेश दितना, त्याच मताक धरून, क्रिस्ताच्या दुसऱ्या येण्याचो प्रचार करतलेच आशिल्ले. खरें म्हणल्यार, जाणे संदेशाक बळ दितालें आनी लोकांक सगळ्यांत चड प्रभावीत केलें, तें म्हळ्यार निश्चित वेळाचो जाहीरनामो. पयलीं तांणी दावो केलो की संवसाराचो अंत १८४३ च्या "ज्यू वर्सा" भितर केन्ना तरी येतलो, आनी हो वेळ २१ मार्च, १८४३, आनी २१ मार्च, १८४४ ह्या मदीं आशिल्लो. हो वेळ गेल्या उपरांत, आमकां १८४४ वर्साच्या 'मिडनायट क्राय' हातूंत कळटा की भविष्यवाणींचे काळ सोंपपा खातीर एक निश्चित दीस थारायल्लो. हो सातव्या ज्यू म्हयन्याचो धावो दीस आशिल्लो, जो २२ ऑक्टोबर, १८४४ ह्या दिसाक जुळटा.

GSAM 109२३०० दिसांची गणना

GSAM 109.2ह्या काळाचो आदार—१८४३—दानिएल ८ तले दोन हजार तीनशे दीस आशिल्ले. असो दावो केल्लो की, जशें ह्या "दिसांचो" संबंद अशा भविष्यवाण्यां कडेन आशिल्लो, जंय राज्यांचें प्रतिनिधित्व करपाक जनावरां वेंचील्लीं, तशें संख्या १४:३४ आनी यहेज्केल ४:५, ६ त दिल्ल्या प्रभूच्या प्रतीकात्मक काळाच्या अर्था प्रमाण, "दिसांचो" वापर वर्सां दाखोवपाक प्रतीकात्मक रितीन करचो पडटलो; की दानिएल 9 चे सत्तर सप्तक—490 दीस—ते दोन हजार तीनशें दीस हांचो पयलो भाग आसतले, आनी तीं दोनूय काळां एकठांय सुरू जालीं. दानिएल ९ त दिल्लें घडणूक, जें सत्तर सप्तकांची सुरवात चिन्नाय करता, तें "येरुसालेमाक परत उबारपाचो आनी बांदपाचो आदेश भायर सरप" आशिल्लें. तो आदेश आर्ताक्सर्सेस लॉंगिमनस हाच्या सातव्या वर्सा, इ.स.प. ४५७ वर्सा, एज्रा ७ त नोंद केल्ले प्रमाण भायर सरलो.

GSAM 110.1हें सत्तर सप्तकांच्या सुरवातेचें खरें तारख आशिल्लें हें ह्या गजालींतल्यान सिद्ध जाता की, 457 इ.स.प. सावन, वा इ.स. 27 वर्सा, फकत एकुणसत्तर सप्तकांनी—483 वर्सांनी—क्रिस्ताक जुआंवान बाप्तिस्मो दिलो आनी ताणें आपलें सेवक्य सुरू करून म्हळें, "वेळ पुराय जाला,"³ आदी. इ.स. 27 वर्सा क्रिस्ताच्या सेवेची सुरवात, त्या तारखे सावन साडेतीन वर्सां उपरांत ताचें खुरसावप, "[सत्तरव्या] सप्तकाच्या मदीं [मध्य]," ज्यू लोकां मदल्या खास कामाचो शेवट, इ.स. ३४, आनी परक्या लोकांचो प्रेरित साऊल हाचें बेगीन धर्मांतर जाल्लें हें सिद्ध करता की सत्तर सप्तकां त्या तारखेक सोंपलीं, आनी देखून तीं इ.स.प. ४५७ वर्सा सुरू जालीं. तांणी हें अशें मांडलां: २३०० वर्सां मदल्यान ४५७ वगळल्यार, १८४३ उरतात. आनी जशे 457 वर्सां क्रिस्ता पयलीं आशिल्लीं, तशें आमी 2300 दिसांच्या शेवटाक 1843 वर्साच्या शेवटाक पावतात.

GSAM 110विरोधींची कबुली

GSAM 110.2हें खरें म्हळां की, "आपल्या विरोधकांच्याच पंगडांतल्यान सत्याच्या वटेन केल्ली मान्यताय सगळ्यांत व्हडल्या प्रकाराचो पुरावो दिता." अॅडव्हेंट संदेशाच्या खंयच्याच विरोधकान केन्नाच अशें सुचयले ना की देवाच्या लोकांचो चवकशीचो निवाडो हो क्रिस्ताच्या येण्या पयलीं घडपी एक घडणूक आशिल्ली; पूण तांणी ह्या मुद्द्याचेर अॅडव्हेंटिस्टां कडेन जुळून तर्क केलो. ह्या विधानाच्या पुराव्या खातीर आमी दोन मुखेल विरोधकांकडल्यान उतारो दितात.

GSAM 110.3१८४२ वर्सा, बॉस्टनाच्या मार्लबोरो स्ट्रीट चॅपलांत, अॅडव्हेंटिस्टांच्या विरोधांत उपदेश करताना, मिस्टर एन. कोल्व्हर हांणी म्हळें:—

GSAM 111.1"जर हे दीस वर्सां आसल्यार, संवसार १८४३ वर्सा सोंपतलो; हें खंयचोय शाळेतलो भुरगो लेगीत पळोवंक शकता; कारण जर ४९० वर्सां क्रिस्ताच्या मरणा वेळार सोंपलीं, जाल्यार २३०० दीस १८४३ वर्सा सोंपतले; आनी संवसार सोंपपाकच जाय, जो मेरेन दुसरी खंयचीय घडणूक घडपाची आसा अशें दाखोवंक शकना, आनी तें कशें जावंक शकता हें म्हाका दिसना."

GSAM 111.2सुमार त्याच वेळार, प्राध्यापक स्टुअर्ट हांणी म्हळें:

GSAM 111.2"ही एक आगळी वेगळी गजाल आसा की इंग्लीश आनी अमेरिकन जगांतल्या चडशा भाश्यकारांनी, जायत्या वर्सां सावन, दानिएलांत आनी प्रकटीकरणांत सांगिल्ल्या दिसांक वर्सांचें प्रतिनिधित्व वा प्रतीक म्हूण समजपाची सवय लायल्या. ह्या सामान्य, हांव म्हणूं शकतां जवळजवळ सार्वत्रिक, रुढीचो उगम सोदून काडप म्हाका कठीण जालां."

GSAM 111प्राध्यापक बुश हांची गवाय

GSAM 111.3प्राध्यापक बुश हांणी म्हळें: "जो कोण मिस्टर मिलराच्या वेळाच्या मुद्द्याचेर ताचेर हल्लो करता, तो ताच्या सगळ्यांत बळिश्ट मुद्द्याचेर हल्लो करता. ताचो वेळ बरोबर आसा; पूण घडपी घडणुके विशीं तो चुकला." बुश क्रिस्ताच्या येण्या पयलीं पुराय संवसाराच्या धर्मांतरणाचेर विस्वास दवरताले. ताचें मत आशिल्लें की सहस्राब्दी १८४४ वर्सा सुरू जातली.

GSAM 111.4आगमन श्रद्धेचे धर्मोपदेशक आपल्या भौशीक प्रवचनांनी शिकयताले की संवसाराचो इतिहास दाखयता की वेगवेगळे देश दानिएल २ च्या प्रतिमेन दाखयिल्ले स्थितींतच आशिल्ले, जेन्ना फातर प्रतिमेच्या पांयांचेर मारतलो आनी सर्गाचो देव आपलें राज्य स्थापन करतलो; आनी अध्याय ७ त, जेन्ना "सगळ्या सर्गाखालाचें राज्य आनी ताचें राज्य आनी राज्याची व्हडपण सर्वोच्च देवाच्या संतांक दितले." तांणी ह्या गजाली कडेनय लक्ष ओडलें की, जे भौतिक, राजकीय, आनी नैतिक संकेत पवित्र पुस्तकांनी प्रभू प्रकट जावचे पयलीं दिसतले म्हूण सांगिल्ले, तेच ते संकेत आशिल्ले.

GSAM 111सर्गांत अजापां

GSAM 111.5प्रवक्तो जोएल वरवीं प्रभू म्हणटा: "हांव सर्गांत आनी धर्तरेर अजापां दाखयतलों, रगत, उजो, आनी धुंवयेचे खांबे. प्रभूचो व्हड आनी भिरांकूळ दीस येवचे पयलीं, सूर्य काळखांत बदलतलो, आनी चंद्र रगतांत बदलतलो."⁴ अॅडव्हेंटिस्टांचो विश्वास आशिल्लो आनी ते शिकयताले की निमाण्या कांय शेंकड्यांतली 'ऑरोरा बोरेलिस' (जाका सादारणपणान 'नॉर्दर्न लायट्स' म्हण्टात) हीच 'उजो आनी धुंवयेचे खांबे' आशिल्ली, जी प्रवक्त्याच्या वर्णनाक जुळटा; आनी इतिहासांतल्यान मेळिल्ल्या सगळ्यांत बऱ्या म्हायती प्रमाण (आमी एडिनबर्ग विश्वकोशाचो दाखलो दितात), ह्या काळा पयलीं ती खूब क्वचीतच पळोवंक मेळ्ळी.

GSAM 112.1देखून, जेन्ना प्रभूचें बेगीन येवपाचें संदेश पृथ्वीच्या सगळ्यांत पयसुल्ल्या वाठारांनी पातळटालो, तेन्ना सर्गांत अशीं चिन्नां दाखयलीं, जांणी सत्याक बळ दितालें आनी लोकांचें लक्ष ओडून घेतलें.

GSAM 112.2जानेवारी २५, १८३७ दिसा, उज्याच्या ऑरोरा बोरेलिसचें एक भव्य प्रदर्शन जालें, जें जायत्या जाणांचीं मनां थेट पैगंबर जोएलान केल्ल्या, प्रभूच्या व्हड दिसा पयलीं कितें घडटलें ह्या भविश्यवाण्या कडेन व्हरता अशें दिसलें. त्या दृश्याचें फुडलें वर्णन २२ ऑक्टोबर, १८३९ च्या 'न्यूयॉर्क कमर्शियल अॅडव्हर्टायझर' ह्या दिसाळ्यांतल्यान घेतलां. हें वर्णन, लेखकान न्यूयॉर्कच्या व्हिक्टर, ओंटारियो काउंटी हांगा पळयल्ल्या दृश्या कडेन अगदी तंतोतंत जुळटा.

GSAM 112१८३७ वर्साची ज्वालारक्त उत्तरीय रोशनी

GSAM 112.3जानेवारी २५, १८३७ च्या सांजेर, देशाच्या वेगवेगळ्या भागांनी त्याच घडणुकेचें [म्हळ्यार ऑरोरा बोरियेलिस] एक अद्भुत प्रदर्शन जाल्लें, जशें आमच्या वाचप्यांक निश्चित याद आसतलें. जंय जमनीर बर्फ पसरिल्लो, थंयचें दृश्य अभूतपूर्व रितीन भव्य आनी 'भंयकर' दिसतालें. एका जाग्यार, एका दोंगरा लागसार, हें दृष्य पळयिल्ल्या लोकांनी आमकां सांगलें की तें 'दोंगर सकयल व्हांवपी उज्याचे लोंढे' कशें दिसतालें, आनी सादारणपणान, जंय मेरेन म्हायती मेळ्ळी, थंय जमनीर आशिल्लो बर्फ रक्तांत भरिल्ल्या उज्या सारको दिसतालो, जाल्यार वयर (जशें प्रेषितान म्हळां), 'सुर्य-चंद्र उज्यांत पडिल्ले' कशे दिसताले, आनी तें निमाण्या दिसाच्या भविश्यवर्णना इतलें सारकें दिसलें की जायते जाण अजापले; तें पळोवन भुरगीं भियेलीं, आनी हें निवाड्याचें येणें काय म्हण विचारलें; आनी जनावरां लेगीत व्हड भंयान कांपलीं."

GSAM 113.1जोएल प्रवक्त्याचें हें चिन्न फक्त अमेरिकेंत दिसलें ना, पूण जशें जशें प्रभूच्या येण्याचें तत्वज्ञान ग्रेट ब्रिटनांत प्रसिद्ध जायत आशिल्लें, तशेंच तेंच चिन्न त्या देशांतल्या मोळांत दिसलें. २२ ऑक्टोबर, १८३९ च्या न्यूयॉर्क कमर्शियल अॅडव्हर्टायझरान, ३ सप्टेंबरच्या राती त्या देशांत दिसिल्ल्या एका अद्भुत घडणुकेविशीं लंडनच्या खबरांपत्रांतल्यान फुडलें उद्धृत केलां:—

GSAM 113१८३९ वर्साचें ऑरोरा

GSAM 113.2"लंडन, सप्टेंबर ५.— बिरेस्तारा रातीं धा वरां आनी काल सकाळीं तीन वरां मदें, आकाशांत ह्या असामान्य घडणुकांचें, म्हळ्यार पडपी नखेत्रां आनी उत्तरेचीं उजवाडां, फाटल्या जायत्या वर्सां मदें पळयल्ल्या सगळ्यांत भव्य नमुन्यां मदलें एक दिसलें. ह्या विचित्र घडणुकेची पयली सुचोवणी रातच्या धा वरां आदीं धा मिनटां आदीं मेळ्ळी, जेन्ना अर्धगोलाच्या उत्तरेकडल्या भागांतल्यान एक फिकट तांबडो, धुंव्या सारको दिसपी उजवाड वयर सरलो आनी हळू हळू आकाशाच्या मध्या मेरेन पातळ्ळो, आनी धा वरां मेरेन वा पाव वरां उपरांत, उदेंतेकडल्यान अस्तंते मेरेन पुराय आकाश एका व्हड उजवाडाच्या पाटये सारकें जाल्लें. ताचें दृश्य खूब भिरांकूळ आशिल्लें, आनी तें एका भिरांकूळ उज्याक लागून जाल्ल्या प्रकाशा सारकेंच आशिल्लें. तो उजवाड खूब बदलतालो; एका वेळार तो सकयल पडटा कसो दिसलो, आनी ताचे उपरांत रोखडोच तीव्र उजवाडा सयत वयर सरलो. ताचे वांगडा भरशिल्ले धुंवयेचे ढिग दिसताले, जे परत परत घुंवताले, आनी पळोवपी दरेकल्याक खात्री जाल्ली की ती 'एक व्हडली आगझड' आसा.

GSAM 113.3"महानगरांतलो घबराट खूब व्हड आशिल्लो; हजारानी लोक त्या भिरांकूळ आपत्तीच्या अंदाजीत दिकेन धांवताले. बेकर स्ट्रीट, फॅरिंगडन स्ट्रीट, वॉटलिंग स्ट्रीट, वॉटरलू रोड हांगाच्या अग्निशमन दलाच्या स्टेशनांतल्यो, तशेंच पश्चिम लंडन स्टेशनांतल्यो यंत्रां—खरें म्हणल्यार, लंडनांतली दरेक अग्निशमन गाडी, घोड्यांक लावन सादारण परस चड नेटान त्या कथीत 'विनाशाच्या जाग्या' फाटल्यान धांवली, तांच्या फाटल्यान गाडयो, घोडेस्वार आनी व्हडलो गर्दीचो पंगड आशिल्लो. चूक कळचे पयलीं, कांय इंजिनां हाय गेट आनी हॅलोवे मेरेन [सुमार चार मैल] पावलीं. ह्यो दृश्यां दोन वरां परस चड वेळ चालू उरलीं, आनी सकाळच्यान तें दृश्य भव्य जाल्लें.

GSAM 114.1"फांतोडेर दोन वरांचेर हें दृश्य एक भोवच सोबीत, आनी वर्णन करपाक खूब कठीण अशें आशिल्लें. पुराय लंडन दनपारां भशेन उजवाडांत न्हाल्लें, आनी वातावरण असामान्य रितीन नितळ आशिल्लें. त्या वेळार दक्षिण गोलार्ध, कुपां नासून लेगीत, खूब काळोख आशिल्लो; पूण अगणित नखेत्रां सोबीतपणान चम्कतालीं. सर्गाच्या दुसऱ्या वटेन एक विचित्र पूण भव्य विरोधाभास दिसतालो; तो पुराय तरेन नितळ आशिल्लो, आनी उजवाड खूब तेजस्वी आशिल्लो; उल्कांचो सतत प्रवाह चल्तालो, जांची तेजस्विता बदलताली— त्यो सर्गाच्या मध्यांत तयार जावन, फुटपाचीं दिससर पातळिल्ल्यो कश्यो दिसताल्यो. परिणाम विद्युल्लत जालो. क्षितिजा वयल्यान असंख्य ल्हान नखेत्रां भायर सरलीं, आनी इतल्या वेगान पृथ्वी कडेन धांवलीं की दोळे तांचो माग घेवंक शकले नात; तीं फुटिल्ल्यावरी दिसतालीं, आनी पुराय अर्दगोलाचेर एक काळपट तांबडो धुंवरी सोडटालीं. रंग खूब भव्य आशिल्ले.

GSAM 114.2"रातीच्या दोन वरां तीस मिनटांचेर तें दृश्य काळखांत बदललें, जो पातळ्ळ्या उपरांत, सर्गाच्या शिखराचेर एक उजवाडाचो इंद्रधनुष्य दिसलो, आनी देशाच्या दक्षिण भागाचेर पातळिल्ल्या काळखाच्या पट्ट्या भोंवतणीं दिसलो. ताचे उपरांत रोखडेंच रुपेरी उजवाडाचे स्तंभ तातूंतल्यान भायर सरले. ते अजापांत वाडले, त्याच वेळार तयार जाल्ल्या तांबड्या धुंव्यांत ते भरले, आनी जेन्ना ते पुराय उंचायेचेर पावले तेन्ना तें दृश्य कल्पने भायलें आशिल्लें. नखेत्रां सगळ्या दिशांनी धांवपळ करतालीं, आनी ती चार वरां मेरेन चालूच उरली, आनी मागीर सगळें शांत जालें."

GSAM 114सुर्यांत विचित्र दृश्यां

GSAM 114.3जेन्ना जिवें प्रवचनकार प्रभूच्या येण्याचें सत्य सांगताले, तेन्ना संवसाराच्या वेगवेगळ्या भागांनी सर्गांत जायतीं आनी विंगड विंगड अजापां दिसलीं. हातूंतलीं, आमच्या जागेक लागून, फक्त डिसेंबर १८४३ त इंग्लंडाच्या नॉर्विचांत दिसिल्ल्या सुर्याच्या रूपाचेंच वर्णन करपाक मेळटा. तशेंच एक घडणूक ९ सप्टेंबर, १८४४ दिसा न्यू हेवन, कनेक्टिकट हांगां, दनपारच्या दोन वरां आदीं आनी उपरांत घडली, आनी हजारांनी लोकांनी ती पळयली.

GSAM 115सूर्याचें विचित्र दर्शन

GSAM 115.1भितरलो ल्हानसो वर्तुळ सूर्याचें प्रतिनिधित्व करता. तो हलक्या केशरी रंगाचो आशिल्लो. सूर्या पासून समान अंतराचेर नाशिल्ल्या आनी ताका भोंवतणी आशिल्ल्या दोन वर्तुळांच्या भायल्या भागाक तोच रंग आशिल्लो; पूण ह्या वर्तुळांच्या भितरल्या भागाक गडद हळडुवो रंग आशिल्लो, त्या वर्तुळां भितरलो आकाश गडद तपकिरी रंगाचो दिसतालो, आनी सूर्याच्या मदींल्यान आनी ताच्या सकल्यान वचपी तीन व्हड वर्तुळां वेगळ्याच तेजस्वी उजवाडा सारकीं दिसतालीं.

GSAM 115.2इंग्लंडांतल्या ह्या घडणुकेविशीं, लंडनाच्या ई. लॉयड हाच्या ३ जानेवारी, १८४४ तारखेच्या एका पत्रांत अशें वाचतात:—

GSAM 115.3"नॉर्विच आनी भोंवतणच्या वाठारांतल्या मुखेल नागरिकांनी एक असामान्य 'सुर्यांतलो संकेत' पळयलो, जो इंग्लंडांत पयलीं केन्नाच पळोवंक मेळूंक नाशिल्लो. तो फाटल्या डिसेंबर म्हयन्यांत, दनपारच्या सुमार १२ वरांचेर दिसलो आनी दोन वरां मेरेन चालू उरलो. ताका लागून थंयच्या लोकांक खूब भंय दिसलो. ब्रेदर विंटर, बर्गेस, आनी राउटन हांणी त्या शारांत आपलें मिशन सुरू करचे पयलींच हें घडलें. हें सत्त स्वीकारपाक वाट तयार करता अशें दिसलें, आनी देखून तांकां थंय बरोच यश मेळ्ळें।"

GSAM 116.1न्यू हेवन, कनेक्टिकट हांगा घडिल्ल्या ह्या घडणुकेचो अहवाल, १० ऑक्टोबर १८४४ च्या 'मिडनायट क्राय' ह्या नेमाळ्यांत दिल्लो आसा, आनी तो १० सप्टेंबर १८४४ च्या 'न्यू हेवन पॅलॅडियम' ह्या दिसाळ्यांतल्यान घेतला. 'क्राय' ह्या नेमाळ्यांतल्या अहवालांत संपादक म्हण्टा, "खंयचोच तत्वज्ञानी ह्या घडणुकेच्या कारणाची अशी स्पश्टीकरण दिवंक शकूंक ना, जें ताका स्वताक समाधान दिवपी आसा."

GSAM 116.29 सप्टेंबर 1844 दिसा न्यू हेवन, कनेक्टिकट हांगा सूर्या संबंदीं दिसिल्ल्या ह्या दृश्याचो एक अहवाल 12 सप्टेंबर 1844 च्या 'हार्टफर्ड कोरंट' ह्या दिसाळ्यांतूय प्रसिद्ध जाल्लो, आनी तो असो आसा:—

GSAM 116.3"सोमारा, ९ सप्टेंबर १८४४ दिसा, दनपारच्या दोन वरां आदीं आनी उपरांत सूर्या भोंवतणीं दिसिल्ले वलण, आमच्या नागरिकांनी चड करून खूब आवडान पळयले अशें दिसता, आनी तांणी त्याच तरेच्या दृश्यां आनी तांच्या कारणा विशीं चड जाणून घेवपाची एक हुशार उत्सुकताय जागो केल्या.

GSAM 116.4"हो सद्याचो सूर्यपरिवेष्ट ताच्या कालावधी खातीर उल्लेखनीय आशिल्लो, आनी निरीक्षणा खातीर अनुकूल संदी दिल्यो. दुपारच्या वेळार तो मुखेल करून दोन पुराय वर्तुळांनी घडिल्लो, एक सुमार पंचेचाळीस अंशांचो, जो सूर्याच्या केंद्रा भोंवतणी आशिल्लो, आनी दुसरो सुमार बहत्तर अंशांचो, जाचें केंद्र शिखराचेर आशिल्लें, जाल्यार ताचो परिघा सूर्याच्या मदींल्यान वतालो. ल्हान वर्तुळा वांगडा एक दीर्घवृत्त आशिल्लें, जाची मुखेल अक्ष लांब आशिल्ली आनी अपकेंद्रीता कमी आशिल्ली. सूर्याच्या सरळ विरुद्ध, आनी झेनिथाच्या उत्तर दिकेन छत्तीस अंश, व्हडल्या वर्तुळाक जवळजवळ वा तितल्याच व्यासाच्या आनीक दोन वर्तुळांनी कापिल्लें, जाका लागून मेळपाच्या बिंदूचेर एक तेजस्वी थेंबो तयार जाल्लो, जो सैमीक रितीन तीन उजवाडाच्या वर्तुळांच्या एकठांय केल्ल्या उजवाडांतल्यान तयार जाता. ज्या वर्तुळान सूर्याक वेढिल्लो, तातूंत इंद्रधनुष्याचे रंग दिसताले, जायते फावट खूब जिवंत आनी सोबीत रितीन. दुसरे वलये धवे आनी फिकट आशिल्ले, कारण तीं सुर्या पासून चड पयस आशिल्लीं. पूण, प्रिझमाच्या [इंद्रधनुशी] रंगांचीं, वर्तुळांचे ल्हान भाग, वेगवेगळ्या वेळार, उदेंतेक आनी अस्तंतेक दोनूय वटेन दिसताले.... रचणुकेंतली अशी एकरूपता, हॅलोच्या निर्मितीक नियंत्रीत करपी खंयच्या तरी कायद्याचेर आदारून आसूंक जाय; पूण त्या कायद्याचें स्वरूप पुरायपणान विकसीत जावंक ना.... सूर्या भोंवतणीं दिसपी वर्तुळाचें उत्पादन समजावपाक चड अडचण जावंक ना, कारण ताचें कारण इंद्रधनुश्याक निर्माण करपी कारणा सारकेंच आसा, पूण ज्या वर्तुळाचो परिघ सूर्याच्या केंद्रांत आसा, ताच्या उत्पत्तीचें स्पश्टीकरण दिवपाक चड कठीण जालां."

GSAM 117शास्त्रान केल्ल्या भविश्यवाण्यांचीं अजापां पुराय जावप

GSAM 117.1इंग्लंड आनी अमेरिका ह्या दोनूय देशांनी सर्गांत दिसिल्ल्या ह्या अजापांचो कसो उपेग केलो, हें आमी १८४३ वर्सा बॉस्टनांत प्रकाशित जाल्ल्या सिल्वेस्टर ब्लिसाच्या 'मत्तय'च्या चोवीसाव्या अध्यायाचेर केल्ल्या भाश्य वाचनांतल्यान शिकूंक शकतात. वयर दिल्ल्या कांय वर्णनां उल्लेख केल्या उपरांत, तो म्हणटा:—

GSAM 117.2"म्हणून, सत्याच्या धर्मग्रंथांनीं भाकीत केल्लीं 'व्हडलीं चिन्नां' आनी 'भिरांकूळ दृश्यां', तशेंच तारकान आपल्या येण्या पयलीं घडटलीं म्हूण जाहीर केल्लीं चिन्नां, सगळीं पुराय जाल्लीं दिसतात.

GSAM 117.3"जशें झाडांचीं पानां फुटप गिमाचें एक निश्चित चिन्न, तशेंच ह्या चिन्नां पुराय जाल्यार, क्रिस्तांवांनी क्रिस्ताचें येणें लागीं, दारांतच आसा हें जाणून घेवचें. हें फकत जाणून घेवपाची परवानगी न्हय, तर आमचो तारक तांकां तें जाणून घेवपाचो आदेश दिता."⁵

GSAM 117वार्तिकार

GSAM 117.4दुसऱ्या आगमनाच्या संदेशाच्या मुखेल वैशिश्ट्यां कडेन, जशें पयलीं जाहीर केल्लें, लक्ष ओडलें उपरांत, ह्या व्हड जाहीरनाम्यांत मुखेल भुमिका केल्ल्या कांय जाणां कडेन नदर मारप मनोरंजक थारूं येता. आमी पयलींच परदेशांतल्या त्या काळांतल्या सगळ्यांत हुशार धर्मोपाध्यायां मदल्या जायत्या जाणांचीं नांवां दिल्यांत, जांणी हो आवाज उठयलो. जशे आमी अमेरिकेंत फुडारपण करपी कांय जाणां कडेन लक्ष दितात, जांच्याचेर सायबान कामाचो भार घालो, तेन्ना हें आनीक स्पश्ट जातलें की ह्या चळवळींत खऱ्या अर्थान सायबाचो हात आशिल्लो.

GSAM 118विल्यम मिलर

GSAM 118.1पयलीं आमी विल्यम मिलराचें उदाहरण पळयतले, जो अमेरिकेंतल्या येणावळ चळवळींत इतलो मुखेल आशिल्लो की जायत्या जाणां मदीं ही चळवळ फक्त "मिलरवाद" ह्या नांवान वळखतात.

GSAM 118.2विल्यम मिलर हाचो जल्म फेब्रुवारी १७८२ वर्सा पिट्सफील्ड, मॅसॅच्युसेट्स हांगा जालो. ताच्या भुरगेपणांत, ताच्यांत असामान्य बौद्धिक शक्त आनी क्रियाशीलतेचीं चिन्नां दिसपाक लागलीं. कांय वर्सां उपरांत, ताच्या सांगाता आशिल्ल्या सगळ्यांक हे गुण चडांत चड लक्ष ओडून घेवपाक लागले. ताची शारिरीक घडण घटमूट आशिल्ली, बुद्धी जागृत आनी सैमीक रितीन बरी विकसित आशिल्ली, आनी ताचें नैतिक चरित्र निर्दोश आशिल्लें. ताका जिल्हा शाळेचो मर्यादीत फायदो मेळिल्लो, फकत कांय वर्सां शाळेंत शिकल्या उपरांतच हें सगळ्यांक मान्य जाल्लें की ताची प्राप्ती थंयच्या शिक्षकां परस चड आशिल्ली.

GSAM 118.3मिस्टर मिलरान १८०२ वर्सा लग्न केलें, आनी व्हर्माँटच्या पोल्टन्यांत स्थायिक जालो. पोल्टन्यांत येवन तो ज्या मनशांच्या सांगातांत रावलो, आनी ज्यांच्या ऋणांत तो आपल्या सांसारिक फायद्यां खातीर आशिल्लो, ते सगळे संशयवादी तत्वांनी आनी दैववादी सिद्धांतांनी खूब प्रभावीत आशिल्ले. ते अनैतिक मनीस नाशिल्ले, पूण एक वर्ग म्हणून ते बरे नागरिक आशिल्ले, आनी सादारणपणान गंभीर वागणुकेचे, मानवतावादी आनी परोपकारी आशिल्ले. पूण, तांणी बायबल हें धर्मीक सत्याचें मानक म्हूण न्हयकारलें, आनी वोल्तेर, ह्यूम, वोलनी, पेन, इथान अॅलन, आनी हेरांच्या बरोवपांतल्यान मेळपी आधारावरवीं ह्या न्हयकाराक विश्वासार्ह करपाचो यत्न केलो. मिस्टर मिलरान ह्या बरोवपांचो बारकायेन अभ्यास केलो, आनी निमाणें स्वताक एक दैववादी म्हूण जाहीर केलो. ताणें स्वता सांगलां की ताचें दैववादी जिवीत सुमार १८०४ वर्सा सुरू जावन बारा वर्सां चल्लें.

GSAM 118.4कॅप्टन पदवी मेळोवन, तो १८१० वर्सा सैन्यांत भरती जालो. सैन्यांतल्यान परत येवन, ताणें १८१२ वर्सा लो हैम्पटन, न्यूयॉर्क हांगा आपलें कुटुंब व्हेलो आनी थंय शेतकाम करपाक सुरवात केली. एक शेतकार म्हणून, ताका वाचपाक चड वेळ मेळटालो. ताका दिसलें की ताच्या दैववादी विचारांनी ताका ह्या जिविता उपरांत सुखाची कसलीच खात्री दिना. फोंडा उपरांत सगळें काळोख आनी उदास आशिल्लें. ताच्याच उतरांनी सांगचें जाल्यार:

GSAM 118.4"विनाश हो एक थंड आनी भिरांकूळ विचार आशिल्लो, आनी जापसालदारकी म्हळ्यार सगळ्यांचो निश्चित नाश आशिल्लो. म्हज्या तकलेर मळब तांब्या सारकें, आनी म्हज्या पांयां सकयल जमीन लोखणा सारकी कठीण आशिल्ली. सासणकाळ!—तें कितें आशिल्लें? आनी मरण!—तें कित्याक? जितलो हांव विचार करतालों, तितलो हांव सत्याच्या जाणिवे पासून पयस वतालों. जितलो हांव चिंतन करतालों, तितले म्हजे निश्कर्ष चड गोंदळिल्ले. हांवें विचार करप थांबोवपाचो यत्न केलो, पूण म्हजे विचार नियंत्रणांत येनात आशिल्ले. हांव खऱ्यांनीच दुखी आशिल्लों, पूण कारण समजनाशिल्लें.... ताचे उपरांत रोखडेंच, तारकाचें स्वरूप म्हज्या मनांत स्पश्टपणान उमटले. म्हाका अशें दिसलें की एक असो देव आसूं येता जो इतलो बरो आनी दयाळू आसा की तो आमच्या पातकांचें प्रायश्चित्त स्वता करतलो, आनी ताका लागून आमकां पातकाच्या शिक्षे पासून वाचयतलो. म्हाका रोखडेंच जाणवलें की असो देव कितलो मोगाळ आसतलो; आनी हांवें कल्पना केली की हांव अशा देवाच्या हातांत स्वताक सोडूं शकतलों, आनी ताच्या दयेचेर विस्वास दवरूं शकतलों."

GSAM 119विल्यम मिलराचें धर्मांतर

GSAM 119.1ताणें फुडें म्हळें:

GSAM 119.1"म्हाका दिसलें की बायबलान म्हाका तसोच एक तारक दाखयलो जाची म्हाका गरज आशिल्ली; आनी म्हाका अजाप जालें की एका अलौकिक प्रेरणा नाशिल्ल्या पुस्तकान पडिल्ल्या संवसाराच्या गरजांक इतले परिपूर्णपणान जुळपी सिद्धांत कशे तयार केले. म्हाका हें मानून घेवपाक भाग पडले की पवित्र शास्त्र देवा कडल्यान जाल्लें एक प्रकटीकरणच आसूंक जाय. तीं म्हजी खोस जालीं; आनी जेजूंत म्हाका एक इश्ट मेळ्ळो.... बायबल आतां म्हजो मुखेल अभ्यास जालो, आनी हांव खरेंच सांगूंक शकता, हांवें तें व्हड खोशयेन सोदून काडलें. म्हाका दिसलें की ताचें अर्देंय म्हाका केन्नाच सांगूंक नाशिल्लें. म्हाका अजाप जालें की हांवें पयलीं ताची सोबीतकाय आनी म्हिमा कित्याक पळोवंक ना, आनी अजाप दिसलें की हांवें तें केन्नाय न्हयकारूंक कशें शकलें."

GSAM 119.2विल्यम मिलराचो बायबल अभ्यास करपाचो प्रकार ताणें स्वता वर्णन केला:

GSAM 119.2"हांवें म्हजे सगळे पूर्वग्रह कुशीक दवरपाचो, शास्त्रानुसार शास्त्र तपासून पळोवपाचो, आनी ताचो अभ्यास नेमान आनी पद्धतशीरपणान करपाचो निश्चय केलो.... जेन्ना म्हाका कितेंय अस्पश्ट मेळटालें, तेन्ना म्हजी सवय आशिल्ली की हांव ताची तुळा सगळ्या संबंदीत भागां वांगडा करतालों; आनी, क्रुडेनाच्या आदारान, हांवें पवित्र शास्त्रांतल्या सगळ्या उताऱ्यांची तपासणी केली, जंय खंयच्याय अस्पश्ट भागांतलीं मुखेल उतरां मेळटालीं.... ह्याच तरेन हांवें बायबलाचो अभ्यास, ताच्या पयल्या वाचना वेळार, सुमार दोन वर्सां मेरेन केलो, आनी म्हाका पुराय खात्री जाली की तें स्वताचोच अर्थ लायता.

GSAM 120.1"अशें अभ्यास करतना, म्हाका हें मान्य जालें की भूतकाळांत पुराय जाल्लीं भविश्यवाण्यां, फुडारांत येवपी भविश्यवाण्यांच्या पुराय जावपाच्या प्रकाराचो निर्णय घेवपा खातीर एक मापदंड आसत जाल्यार, क्रिस्ताच्या आत्मिक राज्या विशींचीं लोकांचीं सामान्य मतां—संवसार सोंपचे पयलीं एक ऐहिक सहस्र वर्सांचें राज्य, आनी ज्यू लोकांचो परत येवप—देवाच्या वचनान समर्थित नात.... म्हाका धर्मग्रंथांनी स्पश्टपणान शिकयल्लें दिसलें की जेजू क्रिस्त परतून ह्या धर्तरेर देंवतलो, सर्गाच्या कुपांनी, आपल्या बापाच्या सगळ्या महिमेन येतलो.

GSAM 120.2"पवित्र शास्त्र अभ्यास करतना म्हाका एक आनंद मेळ्ळो, जो हाचे पयलीं ताच्या शिकवणींतल्यान मेळूंक शकता अशें म्हाका दिसूंक नाशिल्लें. हांवें तारकाच्या येण्याचो वेळ सोदपाच्या खंयच्याच अपेक्षे विना ताचो अभ्यास सुरू केलो, आनी पयलीं तर हांव पाविल्ल्या निकालाचेर विश्वासच करूंक शकलो ना; पूण पुराव्याचो इतलो खर परिणाम जालो की हांव म्हज्या विश्वासाक आडवें वचूंक शकलो ना. हांव म्हज्या निश्कर्शांत जवळजवळ थिर जालो, आनी तारकाच्या येण्या खातीर वाट पळोवंक, जागृत रावंक आनी प्रार्थना करूंक लागलो."

GSAM 120.3परत तो म्हणटा:

GSAM 120.3"म्हाका विश्वास आयलो; आनी रोखडेंच, हो सिद्धांत लोकांकडेन पातळावपाचें कर्तव्य, जाका लागून संवसार विश्वास दवरतलो आनी ताच्या येण्या वेळार न्यायाधीश आनी न्हवऱ्याक मेळपाक तयार जातलो, हें म्हज्या मनांत ठसले. म्हज्या लांब आनी दुख्खी कश्टांच्या काळाचो हांगा सविस्तर उल्लेख करपाची गरज ना. इतलेंच सांगप पुरो की, कांय वर्सां उपरांत देवाच्या आत्म्यान, सत्याच्या बळग्यान, आनी आत्म्यांचो मोगान हांव बळजबरी जालो की म्हजें क्रूस व्हरून ह्या गजालींची घोशणा मरपी आनी नाश जावपी संवसाराक करची."

GSAM 120.4मिस्टर मिलरान, हेर देशांनी ह्या संदेशाक लागून भायर सरिल्ल्यां भशेन, पयलीं आपलें काम पुराय करपा खातीर लोकांच्या नेमाळ्यांनी आनी पुस्तिकांनी बरोवन आनी उजवाडाक हाडून विचार केलो. ताणें पयलीं आपलीं मतां व्हर्माँट टेलिग्राफ ह्या बॅप्टिस्ट वृत्तपत्रांत उजवाडाक हाडलीं, जें ब्रँडन, व्हर्माँट हांगा छापताले. हें १८३१ वर्सा जाल्लें. ताणें ह्या विशयाचेर पयलीं १८३२ वर्सा लोकां मुखार उलयलो. ताणें ह्या सभे विशीं म्हळें, "देवान सभेचेर आपलो कृपा-वर्स घातलो, आनी जायत्या जाणांनी आपल्या आत्म्याच्या तारणा खातीर भावार्थ दवरलो."

GSAM 121.1१८३६ वर्सा ताचीं व्याख्यानां त्या काळांतल्या कांय भौशीक नेमाळ्यांनी छापिल्लीं. १८३७-३८ च्या शिंयाच्या दिसांनी ताचीं व्याख्यानां एका पत्रकाच्या रुपान उजवाडाक आयलीं. १८३८ वर्सा २०४ पानांचो दुसरो पत्रक छापलो, आनी ह्या पत्रकांत मिस्टर मिलरान सांगलां की ऑटोमन साम्राज्य १८३९ वा १८४० वर्सा पडूं येता. खंयच्याय व्हडल्या शारांनी ताचीं पयलीं व्याख्यानां १८३६ वर्सा जालीं. उपरांत ताणें रँडॉल्फ, लोवेल, ग्रोटन, आनी लिन, मॅस. ह्या शारांनी भाशण दिलें.

GSAM 121.2१८४० मेरेन, क्रिस्ताच्या लागींच्या आगमनाच्या विशयाचेर एक भौशीक उलोवपी म्हणून मिस्टर मिलर जवळजवळ एकलेच आशिल्ले. त्या वर्सा, अचकीत, संदेश घोशीत करपाक शेंकड्यांनी जाणांनी तांकां सांगात दिलो. हो व्हडलो बदल कसो घडलो हें फुडल्या अध्यायांत सांगतले. १८३९-४० च्या शिंयाच्या दिसांनी, मिस्टर मिलरान एक्सेटर, न्यू हैम्पशायर हांगा व्याख्यानांची एक माळ केली. थंय ताची पयली भेट पाद्री जे. व्ही. हाइम्स हांचे कडेन जाली, जांणी त्या वेळार हो भावार्थ आपणायलो, आनी त्या दिसा सावन ते पाद्री मिलर हांचे वांगडा, त्या व्हडल्या दुसऱ्या आगमनाच्या संदेशाचे प्रकाशक आनी उत्साही प्रचारक म्हणून खांद्याक खांदो लावन उबे रावले.

GSAM 121जोशुआ व्ही. हाइम्स

GSAM 121.3ह्या व्हड चळवळींतल्या ह्या कळकळीच्या कार्यकर्त्या विशीं, ताच्या चरित्रकारान जें म्हळां, तेंच उद्धृत करप चड बरें जातलें:—

GSAM 121.4"जोशुआ व्ही. हाइम्स हाचो जल्म विक्कफोर्ड, आर.आय. हांगा १९ मे, १८०५ दिसा जालो. ताचो बापूय एक वेस्ट इंडियन वेपारी म्हणून फामाद आशिल्लो, आनी विक्कफोर्डांतल्या सेंट पॉल्स एपिस्कोपल इगर्जेचो एक मुखेल वांगडी आशिल्लो. ताचे आवयक एक सौम्य स्वभाव आनी तारकाचो मोग आशिल्लो, जो ती आपल्या पुताच्या तयार कानांचेर ओतताली.

GSAM 121.5"बापायचो हेतू आशिल्लो की आपल्या चल्याक, जोशुआक, आपल्याच चर्चच्या धर्मप्रचारकाच्या सेवे खातीर शिकोवचो, पूण परिस्थितींक लागून तें जावंक शकलें ना. देवान त्या चल्या खातीर दुसरेंच काम थारायल्लें, आनी तो गजाली अशा तरेन घडोवन हाडटालो की ताका जाय आशिल्लो परिणाम मेळचो. १८१७ वर्सा बापायन कॅप्टन कार्टर हाच्या हाताखाला, अलेक्झांडर स्टीवर्ट सुपरकार्गो आसतना, एक मोलादीक माल धाडलो. हे दादले बेईमान थारले, आनी एका वेस्ट इंडियन बंदरांत पावतकच, तांणी तारूं आनी माला दोनूय विकून पळून गेले. ह्या घडणुकेन तरनाट्या जोशुआच्या फुडारा खातीर केल्लीं सगळीं येवजणां बदलून उडयलीं, जाका ब्राऊन युनिव्हर्सिटी, प्रोव्हिडन्स, आर.आय. हांगा धाडपाचो आशिल्लो. ताचे बदला, एप्रिल १८२१ त, ताका न्यू बेडफोर्ड, मास. हांगा व्हरून, विल्यम नाइट्स हाचे कडेन सुतारकाम शिकपाक दवरलो.

GSAM 122.1ताच्या नव्या घरा पावतकच, तो आपल्याक दिल्ल्या कामांत मनापासून लागलो, आनी आपल्या वेवसायांत पारंगत जावपाचो निश्चय केलो. पूण, ताका बेगीनच कळ्ळें की ताचें धर्मीक वातावरण ताच्या पसंतीक सारकें नाशिल्लें. तो म्हणटा, 'म्हजो मालक एक युनिटेरियन आशिल्लो, आनी तो म्हाका आपल्या इगर्जेंत व्हरतालो. रेव्ह. ऑर्विल ड्यूई ताचे पाद्री आशिल्ले. ते रूढीवादी धर्मांतल्यान नव्यान धर्मांतर केल्ले. बिशप ग्रिस्वोल्ड आनी विक्कफोर्डांतल्या सेंट पॉलाचे रेक्टर रेव्ह. विल्यम बर्ग हांच्या हाताखाला मेळिल्ल्या प्रशिक्षणाक लागून, आनी प्रॉव्हिडन्स, आर.आय. हांगाच्या सेंट जॉनांतल्या प्रभावी डॉ. क्रॉकर हांचें भाशण सदांच आयकिल्ल्यान, हांव मिस्टर ड्यूई हाणीं क्रिस्ताच्या आनी ताच्या प्रेषितांच्या शिकवणींविशीं केल्ल्या प्रभावी न्हयकारांक स्वीकारपाक पुराय तरेन तयार नाशिल्लो.'

GSAM 122.2"त्या वेळार न्यू बेडफोर्डांत खंयचीच एपिस्कोपल इगर्ज नाशिल्ल्यान, ताणें पयले क्रिस्तांव इगर्जेक [डिस्सिपल न्हय] वचपाचें थारायलें आनी उपरांत त्या पंगडांत सामील जालो. 'हांगा,' तो म्हणटा, 'म्हाका उगडें बायबल आनी विचारांची स्वतंत्रता मेळ्ळी, आनी हांवें दोनांचोय बरो उपेग केलो.' ही इगर्ज रेव्ह. मोझेस हाउ हांच्या पाद्रीक काळजी खाला आशिल्ली. रेव्ह. मिस्टर क्लफ हांणी २ फेब्रुवारी, १८२३ दिसा जोशुआ व्ही. हाइम्स हाका बाप्तिस्मो दिलो. आपल्या गुरुभक्तीच्या उज्यांत जळपी काळजान, ताणें अठरा वर्सां पिरायेर रोकडेंच खुरसाची काणी सांगपाक आनी लोकांक पश्चाताप करपाक उर्बा दिवपाक सुरवात केली. तो आपल्या विशीं म्हणटा:—

GSAM 122.3"'हांव बेगीनूच एक उपदेशक जालो, आनी म्हज्या देणगेंत सुदारणा करपाक म्हाका परवानगी मेळ्ळी.... हांवें म्हजी शिकाऊ काळाची सेवा समाधानान केली, आनी म्हाका तोखणाय मेळ्ळी. पूण पांच-स वर्सां मेरेन म्हजी चड कामाची सवय आशिल्ली आनी देखून सप्तकांतल्यान एक-दोन दीस हांव अभ्यास आनी गरिब वाठारांनी मिशनरी कामा खातीर काडटालो, ताचें फळ हांव म्हज्या पाद्रीक दितालो.'

GSAM 123.1"१८२५ वर्सा ताका दक्षिण मॅसॅच्युसेट्सच्या क्रिस्तांव चर्चांच्या परिशदेचो मिशनरी म्हणून नेमणूक जाली. 'मिशनरींच्या आधारा खातीर कसलीच येवजण वा साधन नाशिल्लें,' पाद्री हाइम्स म्हणटा, 'आनी हांवें म्हज्या आधारा खातीर वेवसाय करपाचो आनी जें कितें शक्त आसा तें प्रवचन दिवपाचो निश्चय केलो.'

GSAM 123.2१८२८ वर्सा तो न्यू बेडफोर्डा सावन भायर सरलो, हें दुविधेंत वा उर्बेच्या उणावाक लागून न्हय, तर एका जिखपाच्या निश्चयान, प्लायमाउथ शारांत, जंय ताणें शाळां घरांनी, तात्पुरत्या कुडांनी, आनी जंय कोणे ताचें उलोवप आयकले थंय देवाचें उतर प्रवचितालें. १८२९ वर्सा सावन १८३० मेरेन ताणें फॉल रिवर हांगा तसल्याच तरेचें काम चालू दवरलें, आनी उपरांत तो पयल्या आनी दुसऱ्या क्रिस्तांव चर्चचो पाद्री म्हणून बॉस्टन हांगा गेलो; आनी थंय तो तेहतीस वर्सां रावलो. १८३९ वर्सा तो, नामनेचो पाद्री विल्यम मिलर हाणें सांगिल्ल्या प्रमाण, अॅडव्हेंट संप्रदायांत सामील जालो. ताणें आपलो सगळो उत्साह घेवन ह्या नव्या संप्रदायांत प्रवेश केलो, आनी ताचीं प्रवचनां उज्या आनी शक्तीन भरिल्लीं आशिल्लीं. १८४० वर्सा, ताणें 'सायन्स ऑफ द टायम्स' ह्या नेमाळ्याचें प्रकाशन सुरू केलें, आनी ज्या कार्याक ताणें आपलें पुराय काळीज दिलें, त्या कार्याचो पुरस्कार करूंक लागलो. ताचे सगळे पयशे, सगळी मेहनत, सगळी उर्बा ह्या कार्या खातीर खर्च जाली, आनी हजारांनी लोकांनी हो भावार्थ आपणायलो."

GSAM 123मिलर आनी हाइम्स हांचें संयुक्त कार्य

GSAM 123.3१८४० वर्सा सावन १८४४ च्या शरद ऋतू मेरेन पाद्री मिलर आनी हाइम्स हांचें काम चड करून एकठांय आशिल्लें, कारण ते शारांतल्यान शारांत वताले, गिमांत आपल्या व्हडल्या तंबूंत, आनी शिंयांत इगर्जोंनी आनी भौशीक सभाघरांनी. पाद्री हाइम्स हाची व्हड शारिरीक तांक ताका ताच्या ब्याण्णवाव्या वर्सा मेरेन सांबाळून दवरपाक मदत केली. ताची बुद्धीचीं क्षमतां निमाण्या मेरेन बळिश्ट आशिल्लीं. १८९४ वर्सा, सप्टेंबर २८ तारखेक, ताणें मिशिगनच्या लान्सिंगांतल्या कॅम्प-ग्राउंडाचेर तीन हजारां परस चड सप्तम-दिसाच्या अॅडव्हेंटिस्टांच्या जमावाक एक खूब प्रेरणादायी प्रवचन दिलें. तो पोरण्या दिसांच्या तितल्याच गंभीरतायेन आनी उमेदीन उलयतालो अशें दिसतालें. नव्वद वर्सां आनी तीन म्हयने पिरायेच्या, आनी एका असाध्य दुयेंसाक लागून दुखी आशिल्ल्या मनशा खातीर हें खरेंच अजापाचें आशिल्लें, जाका लागून तो फुडल्या वर्सा मेलो.

GSAM 124.1पाद्री मिलर आनी हाइम्स, अमेरिकेंतल्या दुसऱ्या आगमनाच्या चळवळींत, जशें की 'झुजाच्या मुखार' उबे आशिल्ले, आनी ते त्या जायत्या जाणां मदले फक्त दोन आशिल्ले, जांणी तांच्या वांगडा क्रिस्ताच्या आगमनाचो सिद्धांत जाहीर करपाक वावर केलो, जांची मुखेल खाशेलपणां निश्चयी हेतू आनी उत्कृश्ट प्रामाणीकपण आशिल्लीं. हे दादले चडशे त्या वर्गांतले आशिल्ले, जांकां संवसार "स्वबळग्यान व्हड जाल्ले" म्हण्टा — अशे दादले जे जिविताच्या कठोर वास्तवांच्या संपर्कांतल्यान घडिल्ले, आनी जांणी एका कारणाच्या तत्वांचेर आदारीत निर्णय घेवपाक शिकिल्लें, फक्त धोरणांचेर न्हय. ते त्या स्वभावाचे आशिल्ले, जांच्या विशीं पाद्री मिलर म्हण्टालो की ते चड करून इगर्जे कडल्यान संदेश स्वीकारतात, "सगळ्यांत भक्तीशील, समर्पित, आनी जिवी आशिल्लीं वांगडी." ही गजाल वेगवेगळ्या इगर्जोंच्या पाद्रींनीय मान्य केली, जांणी अॅडव्हेंटिस्टांचो तांचे कडल्यान निमाणो वेगळो जाल्या उपरांत म्हळें, "ताणें [त्या सिद्धांतान्] आमच्या कळपांतले सगळ्यांत बरे लोक व्हरून व्हेल्यात."

GSAM 124हेर मुखेल अॅडव्हेंटिस्ट प्रचारक

GSAM 124.2त्या आदल्या काळांतल्या चळवळींत पाद्री मिलर आनी हाइम्स हांच्या वांगडा मुखेल भुमिका केल्ल्या कांय दादल्यांचीं नांवां सांगप मनोरंजक थारूं येता. वळेरेंत पयलें नांव क्लीवलँड, ओहायो हांगाच्या चार्ल्स फिच हाचें, जाणें १८४२ वर्सा दानिएल आनी प्रकटीकरण हातूंतल्या दर्शनांक दाखोवपा खातीर चार्ट तयार करपाची कल्पना सुचयल्ली. ह्या विचाराची सुरवात हबक्कूक २:२, ३ हाचेर आदारिल्ली. १० ऑक्टोबर १८४४ दिसा चार्ल्स फिच हाका मरण आयलें.

GSAM 124.3फिलाडेल्फियाचे डॉ. जोसाय लिच, जांकां फुडल्या अध्यायांत आमी पळयतले, तांकां प्रभूच्या प्रेरणेन एक सत्य जाहीर करपाक लायिल्लें, जें पुराय जाल्ल्यान आगमन संदेशांतलो रस अकस्मात आनी वेगीं वाडलो.

GSAM 124.4लॉकपोर्ट, न्यूयॉर्क हांगाचे इलॉन गॅलुशा, एक नामनेचे बॅप्टिस्ट धर्मोपदेशक, जांच्या प्रभूच्या लागींच्या येण्याच्या विशया वयल्या बरोवपांनी आनी प्रवचनांनी त्या पंथांत एक व्हडलो खळबळ माजयलो.

GSAM 125.1सेनेका फॉल्स, न्यूयॉर्क हांगाचे ई. आर. पिनी, बॅप्टिस्ट चर्चचे आनीक एक समर्पित पाद्री, जांची सेवा आनी बरोवपां ह्या कामांत एक शक्त आशिल्लीं. तांकां बरेच "पृथ्वीचें मीठ" म्हणूं येता.

GSAM 125.2न्यूयॉर्क शारांतले जिओ. स्टॉर्स, जे अॅडव्हेंट शिकवण आपणायचे पयलीं एक नामनेचे पुनरुज्जीवनवादी आशिल्ले. तांच्या बरोवपांनी लोकांक ह्या कामा खातीर आपलें स्वताचें आनी आपलें मालमत्ता चड अर्पण करपाक व्हड प्रेरणा दिली; खास करून हें दोन हजार तीनशें दिसांच्या निमाण्या सप्तकांनी घडलें. निराश जाल्या उपरांत, मनशाची प्रकृती, मेल्ल्यांची स्थिती, आनी फुडारांतली शिक्षा ह्या विशयांवयले आपले स प्रवचण अॅडव्हेंटिस्ट लोकांच्या आनी संवसाराच्या विचारांत हाडपी तोच आशिल्लो.

GSAM 125.3पोर्टलँड, मेन हांगाचे पाद्री स्टॉकमन, त्या शारांतल्या विल्यम मिलराच्या पुनरुज्जीवनांतले आनीक एक तळमळीन वावरपी आशिल्ले. १८४३ वर्साच्या ज्यू वर्साच्या शेवटाक कांय सप्तकां आदीं ताका मरण आयलें, तेन्ना अॅडव्हेंटिस्ट लोक देवाक त्या वेळार येवपाची आस्त आनी अपेक्षा बाळगून आशिल्ले.⁶

GSAM 125.4हेरय कांय नामनेचे दादले आशिल्ले, जांच्या विशीं सुवातेची कमतरता आशिल्ल्यान आमी फक्त उल्लेख करतले, जशे की एन. एन. व्हायटिंग, जाणें नव्या कराराचो इंग्लीशींत अणकार केलो, जाका 'व्हायटिंगाचो अणकार' म्हणून वळखतात; एस. एस. स्नो, एफ. जी. ब्राउन, अपोलोस हेल, एल. डी. मॅन्सफील्ड, जिओ. नीडम, ओ. आर. फॅसेट; जॉर्ज, वेस्ली, आनी एडविन बर्नहॅम (तीन भाव), सगळे संदेशांतले कुशळ कार्यकर्ते.