अध्याय २ — तारणाची येवजण उक्ती जाल्ली

GSAM 38.1"आश लांबणीचेर पडल्यान काळीज दुखता; पूण जेन्ना इत्सा पुराय जाता, तेन्ना ती जिणेचें झाड जाता."¹ "कारण सर्वसैन्याचो प्रभू अशें म्हणटा: आनीक एक फावट, थोड्याच वेळान, हांव सर्ग, पृथ्वी, दर्या आनी कोरडी जमीन हालयतलों; आनी हांव सगळ्या राष्ट्रांक हालयतलों, आनी सगळ्या राष्ट्रांची इत्सा येतली; आनी हांव ह्या घरांत महिमा भरतलों, अशें सर्वसैन्याचो प्रभू म्हणटा."²

GSAM 38.2आदामाक एडन बागेंतल्यान आनी जिविताच्या झाडा कडल्यान धांवडायलो तेन्ना सावन, बायलेच्या संतती विशीं सैतानाक सांगिल्ल्या उतरांनी—"तें तुज्या तकलेक घावो करतलें,"—शैतानाच्या निमाण्या पराभवाची, ताच्या कपटी येवजण्यांच्या नाशाची, आनी जिविताच्या झाडा कडेन परत येवपाची आस्त दिल्या. असो तो अपेक्षित—तो उतरिल्लो संतती—'सगळ्या राष्ट्रांची इत्सा' जालो.

GSAM 38.3हग्गायाच्या वयर दिल्ल्या उताऱ्यांत अशें दिसता की ह्या अपेक्षित व्यक्तीचें येणें त्या वेळा कडेन जोडिल्लें आसा, जेन्ना देव सर्ग आनी पृथ्वी दोनूय हालयतलो. पावलून हेब्रेवांक बरयतना, ती हालचाल भविश्यांत दवरली, अशें सांगून, "आनीक एक फावट हांव फक्त पृथ्वीच न्हय, तर सर्गाकय हालयतलों. आनी हें उतर, 'आनीक एक फावट', ह्या अर्थाचें की जें कितें हालता तें काडून उडयतले, जशें की रचिल्ल्या वस्तूंक काडून उडयतात, जाका लागून जें हालूंक शकना तें उरतले. देखून, आमी एक अशें राज्य घेतल्यात जें हालूंक शकना, आमी कृपा मेळोवया, जाचे वरवीं आमी देवाची सेवा भक्ती आनी देवाच्या भंयान मानून घेवपा सारकी करूया."³ येवपी ह्या एका हालवपा विशींची ही भास, क्रिस्ताच्या, 'सगळ्या राष्ट्रांची इत्सा' ह्या उतरिल्ल्या बीजाच्या अधीन, देवाच्या राज्याच्या निमाण्या स्थापने कडेन तिका लागीं संबंदीत करता अशें दिसता.

GSAM 39.1क्रिस्ता वरवीं जावपी पुनर्संचय, ह्या निमाण्या दिसांनी, जांच्या मुखार पुराय बायबल उक्तें आसा, तांकां सगळ्यांक स्पश्ट दिसता. आदल्या लोकांक तशें नाशिल्लें. परमेश्वराचें उतर तांकां अशें आयलें, "शिकवण शिकवणेर, शिकवण शिकवणेर; वळेर वळेर, वळेर वळेर; हांगां थोडें, आनी थंय थोडें."⁴ म्हणून, तांकां तारणाचे येवजणेचें उक्तावण जाल्लें तें, धर्मात्म्यांच्या मार्गा सारकें आशिल्लें, "एक उजवाड जसो, जो उत्तेंक चड प्रकाशता, परिपूर्ण दिसा मेरेन."⁵ देखून, ताच्या आदल्या लोकांक ह्या येवजणेचें हळू हळू उक्तावण कशें जालें हें थोडक्यांत सोदून काडप खूब आवडचें थारता.

GSAM 39सुरवातेक विलंब उक्तायलो ना

GSAM 39.2देवान तांची आशा रोखडीच लांबणीचेर घालूंक ना, वा तांच्या काळजाक दुखोवंक ना, की वचन दिल्ल्या बीणांत तांची आशा पुराय जावपाक शेंकड्यांनी वर्सां लागतलीं हें तांकां उक्ताडून सांगून. नोंद केल्ल्या घडणुकां वयल्यान आमी हें मानतात की, तांकां अशें मानपाक परवानगी आशिल्ली की जल्मल्लो पयलो भुरगोच तो बीण आसतलो: आनी खूब बेगीन, खंयच्या तरी तरेन, एदेन परत येतलो, आनी तांकां परत जिणेच्या झाडाचो लाव मेळटलो. जेन्ना कायन जल्माक आयलो, तेन्ना हव्वान उक्तायले, "म्हाका प्रभू कडल्यान एक दादलो मेळ्ळो."⁶ कांय हिब्रू विद्वान सांगतात की, अक्षरशः आनी पुराय अर्थ लायल्यार हो मजकूर असो जाता, "म्हाका दादलो मेळ्ळो, प्रभू." म्हळ्यार, होच तो बीजो जो सैतानाक हारोवपाचें हें प्रभूचें काम करतलो. आबेल जल्मलो तेन्ना हव्वाच्या तोंडा वयल्यान अशें कांयच उलयल्लें म्हूण कसलोच उल्लेख ना. ती पयल्या भुरग्या कडल्यानच तें उतर पुराय जातलें अशें मानूंक शकताली, आनी सैमीकपणान मानतली. पूण कायनाचें वागप जशें जशें वायट जायत गेलें, आनी ताणें आपल्या भावाक मारपा मेरेन पाविल्लो तो वायट मार्ग तिका दिसलो, तेन्ना तिचीं सगळीं आशेचीं फुलां माळून गेलीं, तीं मरूनूय गेलीं आसतलीं. आबेल मारलो वचचे पयलीं, तांकां आपल्या वतीन जावपी फुडाराच्या बलिदाना विशीं कांय तरी उजवाड आनी गिन्यान मेळिल्लें आसूंक जाय; कारण आबेलान, देवाच्या सांगण्या प्रमाण, आपलें मेंढरू बलिदाना खातीर हाडलें, जाल्यार कायनान, जाका आपल्या भावा सारकीच शिकवण मेळिल्ली, जमनीच्या फळांचें बलिदान हाडलें, आनी तेंय राग आनी मत्सराच्या भावनेन भरिल्लें. आबेलचें अर्पण कायनाच्या अर्पणा परस चड स्वीकारार्ह आशिल्लें, कित्याक तर तें "भावारथान" केल्लें, आनी ताचे विशीं पावलू बरयता, "तो मेलो तरी उलयता."⁷

GSAM 40सेथ बीज आसा?

GSAM 40.1आबेलच्या मरणा उपरांत सेथ जल्मलो, तेन्ना आशेक नवें जिवीत मेळ्ळें; "देवान," हव्वान म्हळें, "आबेलच्या बदला, जाका कायनान मारलो, म्हाका दुसरो बीजो दिल्लो आसा."⁸ उपरांत आदमाच्या वंशवेलींत सेथाचो आस्पाव केलो. (पळयात उत्पत्ती ५:३.) खरो ज्येश्ठ पूत कायन, वंशवेलींत मेजिल्लो ना. बहुतेक करून हव्वान अदमास केलो की सेथच तो भास दिल्लो बीजो. नोंदींतल्यान अशें दिसता की सेथाच्या जल्मा उपरांत, मनशांनी स्वताक प्रभूच्या नांवान आपोवपाक सुरवात केली. (उत्पत्ती 4:26 च्या कडेन पळयात.) कदाचित तांणी हें ह्या अदमासाचेर केलें की सेथच तो निमाणो शासक, प्रभू, जावन सैतानाच्या बळकाविल्ल्या राज्याक उखलून उडयतलो.

GSAM 40नोआचेर केंद्रीत आशिल्ली आशा

GSAM 40.2आदामाच्या काळा सावन नोआच्या जल्मा मेरेनच्या घडणुकांच्या थोडक्यातल्या नोंदींत, वंशावळी परस चड कांयच दिल्लें ना. नोआच्या जल्मांत ("नीतीवंत," मार्जिन) परत एक फावट आस्त जागो जालो, आनी लोकांनी म्हळें, "जेणें देवान ह्या भुंयेक श्राप दिला, त्या भुंये खातीर आमच्या कामांत आनी हातांच्या कश्टांत आमकां होच आराम दितलो."⁹ देवाचें उतर ते कशें, वा खंयच्या मार्गांतल्यान, आस्तवाची अपेक्षा करताले हें सांगना; पूण अशी आस्त आशिल्ली की धर्तरे वयलो श्राप खंयच्या तरी प्रकारान उणो जातलो. नोआच्या काळांत आशिल्ल्या दुष्टपणाची, जेन्ना मनशांनी पातकांनी आनी हिंसकपणांनी संवसार इतलो भरपाचो आशिल्लो की वंश हुंवारांतल्यान धुवन वतलो आनी फक्त नोआ आनी ताच्या कुटुंबाक विनाशांतल्यान सुटका मेळ्ळी; आनी तो शंबर आनी वीस वर्सां संवसाराक येवपी विनाशा विशीं शिटकावणी दितालो हो सगळो गिन्यान तांचे कडल्यान लिपयल्लें.

GSAM 41बाबेलचें बांदकाम

GSAM 41.1पुरान उपरांत, लोकांक नोआच्या माध्यमांतल्यान पृथ्वी परत वसयल्याची आज्ञा दिल्ली; पूण जेन्ना तांची संख्या वाडूंक लागली, तेन्ना तांणी देवाची तांचेर राज्य करपाची येवजण न्हयकारली. निम्रोदान बाबेलचें राज्य स्थापन केलें (जाका उपरांत बाबिलोन म्हण्टाले, जें पृथ्वीवयल्या राज्यां मदलें पयलें राज्य आशिल्लें).¹⁰ थोड्याच वेळान लोकांनी आपलें नांव करपाक आनी पातळून वचपा पासून वाटावपाक बाबेलचो मनोरो बांदपाक सुरवात केली, जें प्रभून नोआच्या माध्यमांतल्यान तांकां शिकयल्ल्याच्या पुराय उरफाटें आशिल्लें. प्रभू आपल्या हेतूंक साध्य करपाची शांतपणान वाट पळोवपा बदला, तांणी गजाल आपल्या हातांत घेतली, तेन्ना देवान तांची भास गोंदळायली आनी अशें तरेन ते पातळून गेले.

GSAM 41अब्राहाम संवसाराचो वारस

GSAM 41.2नोआच्या वंशान वंश दहाव्या पिळगेंत, अब्राहामाक आपोवणें मेळ्ळें, जाका देवान म्हळें, "तूं जें सगळें भुंय पळयता, तें हांव तुका आनी तुज्या वंशजांक सदांकाळ दितलों. आनी हांव तुज्या वंशजांक धुळीच्या कणां इतले करतलों: जशें कोणूय धुळीच्या कणांचें गणन करूंक शकना, तशेंच तुज्या वंशजांचेंय गणन जावचें ना. "उठ, ताच्या लांबायेन आनी रुंदायेन देशभर भोंव; कारण हांव तो तुका दितलो."¹¹ अब्राहामाक देश मेळटलो असो हो वचन आसून लेगीत, देवान ताका खात्री दिली की तो मरतलो. पावलू म्हणटा की तो "एका अशा जाग्यार गेलो जो ताका उपरांत वारसो म्हणून मेळटलो."¹² ह्या भासावण्याच्या पूर्ततेचो प्रस्न अब्राहामाक देवा कडल्यान मेळिल्ल्या एका दर्शनांत निश्चितपणान स्पश्ट जालो, कित्याक तर तो "अशा शाराची वाट पळयतालो जाचीं पांयां आसात, जाचो बांदपी आनी घडवणदार देव आसा."¹³ रोमाकारांक ४:१३ त सांगलां की ती भास "तो संवसाराचो वारसदार जातलो" अशी आशिल्ली; ताच्या सद्याच्या स्थितींत न्हय, पूण बेगीन वा उसरां, तो परतून जिवंत जाल्या उपरांत.

GSAM 42.1मानवी नदरेन, भास दिल्ली संतती आपलोच वंशज कशी आसूंक शकताली हें अब्राहामाक समजूंक शकलें ना. देखून ताणें आपल्या कारभारी एलिजेराकच ती संतती म्हूण सुचयलो. तेन्ना देवान म्हळें, "ना, पूण ती तुज्याच पोटांतल्यान जल्माक येतली." आतां देव ताका उक्तावपाक लागता की ताच्या वंशाच्या निमाण्या कामाक रोखडीच यश मेळचें ना. ताणें अब्राहामाक म्हळें, "तुजो वंश दुसऱ्याच देशांत परके भशेन रावतलो, आनी तांची सेवा करतलो; आनी ते तांकां चारशें वर्सां त्रास दितले.... आनी तूं शांतीन तुज्या बापागेर वतलो; तुका तुज्या बऱ्या म्हातारपणांत पुरतले."¹⁴

GSAM 42.2अब्राहामाची बायल, वचन बेगीन पुराय जावचें म्हूण एक अविवेकी येवजण मांडली; पूण अब्राहाम आनी ताची कायदेशीर बायल सारा हांचो खरो पूत इजाक हाच्या जल्मा उपरांत, तेन्ना देवान इश्माएल आनी ताची आवय हागर हांचे विशीं सांगलें, "ह्या दासीक आनी तिच्या पुताक भायर घाल."

GSAM 42.3इझॅकाक वेदीर अर्पण करपाच्या अब्राहामाच्या भावार्थाच्या परिक्षेंत, ताका मेल्ल्यांच्या पुनरुत्थानाच्या विशयाचेर एक पाठ शिकपाक मेळ्ळो. ताचे विशीं म्हळां, "देवाक ताका [इझॅकाक] मेल्ल्यांतल्यान लेगीत परतून जिवो करूंक शकता असो विचार करून; खंयच्यान ताणें ताका एका प्रतिकात्मक रुपान परत घेतलो."¹⁵

GSAM 42खरो बीजो

GSAM 42.4अब्राहामाक एकदां अशें सांगिल्लें की, खरो कोंब, जाचे वरवीं सगळ्या राष्ट्रांक आशिर्वाद मेळपाचो आशिल्लो, तो जरी ताच्या शारिरीक वंशांतल्यान येवपी आसलो तरी, खऱ्या अर्थान देवाचो क्रिस्त आसतलो; कारण प्रभून ताका म्हळें ना, "जायत्या जणां भशेन कोंबांक, पूण एकाच भशेन; आनी तुज्या कोंबेक, जो क्रिस्त आसा."¹⁶ प्रेषित पावलून हाचे विशीं म्हळें, "पवित्र शास्त्र, देवान अविश्वास्यांक भावारथान नीतिमान थारायतलो हें पयलींच पळोवन, अब्राहामाक पयलींच शुभवर्तमानाची खबर दिली, म्हणपाचें, 'तुज्यांतल्यान सगळ्या राष्ट्रांक आशिर्वाद मेळटलो.'"¹⁷ अब्राहामाक दिल्लें उतर इजाकाक आनी ताच्या वंशावळीक,¹⁸ आनी तशेंच याकोबाकय नवें करून दिल्लें.

GSAM 42.5याकोबाक बारा पूत आशिल्ल्यान, आतां एक प्रस्न सहजपणान उप्रासता, खऱ्या बीजाचो वंश खंयच्या वंशावळींतल्यान सोदचो? आपल्या पुतां विशीं याकोबान दिल्ल्या दैवी साक्षेंत हो प्रस्न सोडोवन उडयलो: "शिलो येय मेरेन, यहूदा कडल्यान राजदंड वचचो ना, वा ताच्या पांयां मदल्यान कायदो दिवपी वचचो ना; आनी ताचे कडेन लोकांचें एकठांय येवप जातलें."¹⁹ हें पुराय जावपा खातीर हें लक्षांत दवरप गरजेचें की, इस्राएली वेगवेगळ्या राष्ट्रांच्या अधिपत्या खाला आसले तरी, तांकां आपलो सनेड्रिन (Sanhedrin) दवरपाची परवानगी आशिल्ली. ह्या तरेन यहूदा—यहूदाच्या नांवा वयल्यान नांव मेळिल्लो ज्यू लोकांचो वंश—तांच्या सरकारांत तांचो कांय आवाज आशिल्लो, जो मेरेन शिलोह (क्रिस्त) खऱ्या अर्थान येवंक ना.

GSAM 43लिपिल्लो काळ

GSAM 43.1पुरुखांक पुनर्संचया विशीं आनी उतरिल्ल्या बीणा विशीं थोडी म्हायती आशिल्ली; पूण तो केन्ना वा कितलो तेंप पयलीं येतलो हें तांच्या कडल्यान लिपिल्लें. जशें जशें इजिप्तांत याकोबाची संतती वाडली, आनी अस्सिरियन—फाराओ (इजाया ५२:४)—जो "जुजेक वळखनाशिल्लो,"²⁰ हाणें तांचेर अत्याचार केलो, तेन्ना तांचें मन आपसूकच अब्राहामाक सांगिल्ल्या ४०० (खरे तर ४३०) वर्सां कडेन गेलें, जीं तांच्या दुख्खाची आनी परक्यां सारकिल्या राबित्याची वेळ आशिल्ली, ह्या आशेन की ह्या गजालींतल्यान सुटका जाल्यार तांकां भासाविल्लो वारसो मेळटलो.

GSAM 43.2जेन्ना मोयजेस जल्माक आयलो, तेन्ना ताच्या आवय-बापायन पळयलें की "तो एक सोबीत भुरगो आशिल्लो."²¹ देवान तांकां हें उजवाड दिलें आसूंक जाय की तो, देवाच्या हाताखाला, इस्राएलाक तांच्या क्रूर गुलामगिरींतल्यान सोडोवपी थारतलो. निःसंशय हें गिन्यान मोयजेसाक मेळिल्लें; कारण जेन्ना, चाळीस वर्सां पिरायेचेर, ताणें पिडिल्ल्या इस्राएली लोका वांगडा पुराय तरेन वचपाचो आनी तांचे वांगडा दुख्ख सोंसपाचो निर्णय घेतलो, फाराओच्या धुवेचो पूत आनी इजिप्ती राज्याचो वारस म्हूण वळखूंक जायना जाचे परस,²² आनी जेन्ना ताणें आपल्या लोकांचें काम घेवंक सुरवात केली, आनी तांच्या संरक्षणा खातीर एका इजिप्ती मनशाक मारलो, तेन्ना ताका खूब अजाप जालें की तांणी ताचें काम वळखलें ना; "कारण ताका दिसलें की ताच्या भावांनी हें समजून घेतलें आसतलें की देव ताच्या हातान तांकां सोडोयतलो."²³

GSAM 44.1जेन्ना इस्राएली लोकांक इजिप्त सोडून वचपाचो देवाचो वेळ आयलो, ते भाकीत केल्ल्या दिसाकच भायर सरले. निर्गम १२:४०, ४१. तांणीं मोयजेसाक आपलो निमाणो शासक आनी ज्या वंशाक उतर दिल्लें तो वंश मानूंक शकनाशिल्ले, कित्याक तर तो लेवी वंशाचो आशिल्लो, आनी आपल्या पवित्र भाकितांत याकोबान जाहीर करूंक नाशिल्लें की शिलोह येय मेरेन यहूदाचो तांचो शासक आसतलो?

GSAM 44"हांव ताका पळयतलों, पूण आतां न्हय."

GSAM 44.2जेन्ना इस्राएल लोक कानानाक वताले, तेन्ना मोआबाचो राजा बालाक (लोताचो वंशज), इस्राएलाक शाप दिवपाक बिलामाक आपयलो. परमेश्वरान ताचो शाप आशीर्वादांत बदललो, जाचे वरवीं तांकां आनीक उजवाड मेळ्ळो, जो सैतानाच्या अतिक्रमणांतल्यान निमाणी सुटका मेळप कानानांत भितर सरतांच रोकडेंच जातलें हो विचार पयस करपाक तयार केल्लो. पवित्र शास्त्र हाचें वर्णन अशें करता, बिलामान देवा कडल्यान मेळिल्ल्या एका दर्शनांत म्हळें, "हांव ताका पळयतलों, पूण आतां न्हय; हांव ताचेर नदर घालतलों, पूण लागीं न्हय: याकोबाच्या कुटुंबांतल्यान एक तारो भायर सरतलो, आनी इस्राएलांतल्यान एक राजदंड वयर सरतलो, जो मोवाबाच्या कोपऱ्यांक मारतलो आनी सेथच्या सगळ्या वंशजांक नश्ट करतलो."²⁴

GSAM 44.3अब्राहामाच्या ह्या व्हड वंशावळी विशीं पावलू ह्या तरेन सांगता: "देखून एका मनशांतल्यान, आनी तो जसो मेल्लोच आसतना, तितले वंशज भोवतेक जाले, जितले मळबांतले तारे, आनी दर्यादेगे वयल्या रेंवे इतले असंख्य." हे सगळे भावार्थान मेले, तांकां वचनां मेळूंक नासतना, पूण तीं पयसल्यान पळोवन, तांचेर विश्वास दवरून, तीं आपणायलीं, आनी तांणी कबुली दिली की ते जमिनीर परके आनी भोंवडेकार आशिल्ले."²⁵

GSAM 44.4बिलामाच्या भविश्यवाण्यान, की तांच्या आशेची पूर्णताय "आतां न्हय," वा "लागीं" ना, इस्राएलाच्या काळजाक निराश जावपाची वा हिरमोड जावपाची गरज नाशिल्ली; कारण ह्या भविश्यवाण्याच्या थोडेच आदीं, सर्वेस्परांनी स्वताच्या जिवाची हमी दिल्ली की तो गौरवशाली काळ निमाणें येतलो. मोयजेसा वरवीं ताणें म्हळें, "पूण हांव जिवो आसा तशें खरें, सगळी पृथ्वी सर्वेस्पराच्या महिमेन भरून वतली."²⁶ ८६३ वर्सां उपरांत, भविष्यवक्ता हबक्कूकच्या दिसांनी, हेंच सत्य परत सांगिल्लें, पूण तें एक भविश्यंतलें घडणूक म्हणून सांगिल्लें: "कारण जशें उदक दर्याक धांपता, तशेंच पृथ्वी परमेश्वराच्या महिमेच्या गिन्यानान भरून वतली."²⁷

GSAM 45पवित्र स्थळाची सेवा खऱ्या सेवेचें प्रतिरूप

GSAM 45.1जेन्ना देवान इस्राएलाक इजिप्तांतल्यान भायर काडलो, तेन्ना ताणें सगळ्या शिबिरा मुखार आपल्या नैतिक शिकवणींचो कायदो जाहीर केलो, आनी तांकां ताचीच एक प्रत फातराचेर, आपल्याच बोटान कोरांतिल्ली दिली, जेणेकरून तांचें लक्ष सदांच त्या तारका कडेन वचतलो जो निमाणें तांच्या खातीर स्वताकच बलिदान करतलो; आनी ताच्या मोलादीक रक्ताच्या बळग्यान तांचीं पातकां धुवन वचूं, ह्या खातीर ताणें वाळवंटांत एक पवित्र स्थळ उबारलें. ह्या तंबूचें, वा पवित्र सुवातेचें, पुराय बांदकाम, मोयजेसाक दोंगराचेर देवान दाखयल्ल्या नमुन्या प्रमाणेंच करपाक सांगिल्लें.²⁸ ह्या पवित्रस्थानांतली सेवा, सर्गींच्या पवित्रस्थानांतल्या क्रिस्ताच्या खऱ्या सेवेची एक सावळी आशिल्ली.²⁹ पवित्रस्थानांतल्या अर्पण आनी बलिदानांत देवाचो हेतू मनशां मुखार "येवपी बऱ्या गजालींची" सावळी दवरप हो आशिल्लो,³⁰ तर सैतानाचो प्रयत्न लोकांक क्रिस्त आनी ताचे खऱ्या सेवे बदला, जाची हें अर्पण फक्त एक देख आशिल्लें, अर्पणा कडेनच लक्ष व्हरपाचो आशिल्लो. ह्या तरेन ताणें तांकां तारणा खातीर आपल्याच कर्मांचेर विस्वास दवरपाक लावपाचो यत्न केलो.

GSAM 45.2ताच्या लोकांचो, म्हळ्यार इस्राएली लोकांचो, राज्यकर्ता जावप, तांच्यो झुजां झुजप आनी राष्ट्रांक ताब्यांत हाडप हो देवाचो हेतू आशिल्लो. ताची राज्य करपाची एक वेगळीच पद्दत आशिल्ली, जें फुडल्या उताऱ्यांतल्यान दिसता: "जेन्ना ताणें कानान देशांत सात राष्ट्रांक नश्ट केलें, तेन्ना ताणें तांची जमीन तांकां सोडतीन वांटून दिली. आनी ताचे उपरांत, संदेस्त सामुएल मेरेन, ताणें तांकां सुमार चारशें पन्नास वर्सां न्यायाधीश दिले."³¹

GSAM 45इस्राएल राजाची मागणी करता

GSAM 45.3इस्राएली लोकांक देवाची तांचेर राज्य करपाची पद्दत स्पश्टपणान आवडनाशिल्ली. पूण, ताचो हेतू आनी इत्सा आशिल्ली की ते भोंवतणच्या हेर सगळ्या लोकांपरस वेगळे, एक खाशेले लोक जावचे. जर तांणी ताच्या सुचोवण्यांचें काळजीपूर्वक पालन केल्लें, जाल्यार हेर राष्ट्रां लेगीत तांचेविशीं म्हणटलीं, "खचितच हें व्हड राष्ट्र शहाणें आनी समजूतदार लोक आसात. कारण, आमी ज्या गजालीं खातीर ताका आपयतांव, त्या सगळ्या गजालींनी आमचो देव परमेश्वर तांच्या इतलो लागीं आसा, तसलो देव लागीं आशिल्लें इतलें व्हडलें आनी खंयचें राष्ट्र आसा?"³²

GSAM 46.1आपल्या असंतोशामुळे तांणी शमूएलाक आपल्याचेर एक राजा नेमपाक सांगलें, आनी परमेश्वरान शमूएलाक म्हळें, "तांणी म्हाका न्हयकारलां, म्हळ्यार हांव तांचेर राज्य करचो न्हय."³³ परत तांणी शमूएलाक, आनी थोड्या चड आग्रहान, म्हळें, "आतां आमकां एक राजा नेमून दियात, जो सगळ्या राष्ट्रां भशेन आमचो न्याय करतलो."³⁴ जर तांचो राजा जालो जाल्यार तांचेर येवपी अत्याचार साम्युएलांन तांच्या मुखार काळजीपूर्वक मांडलो, पूण "तरी लेगीत लोकांनी साम्युएलाच्या उतराक पाळो दिवंक न्हयकार दिलो; आनी तांणी म्हळें, 'ना; पूण आमचो राजाच आसतलो, जाका लागून आमीय हेर सगळ्या राष्ट्रां सारके जातले; आनी आमचो राजा आमकां न्याय दितलो, आमचे मुखार वतलो, आनी आमचे झुजां लडयतलो.'"³⁵

GSAM 46.2देखून, सुमार पांचशें वर्सां तांचेर राज्य करपाक तांचे राजा आशिल्ले, पयलीं साऊल, दावीद आनी सोलोमोनाच्या राज्याखाला एक राज्य म्हणून, आनी मागीर इस्राएल आनी यहूदा ह्या दोन राज्यांनी विभागून. तांचे खूब थोडेच राजा बरे आनी न्यायी आशिल्ले, पूण चडशे दुश्ट आशिल्ले, जे लोकांक मूर्तिपूजेक आनी व्हड पातकांनी व्हरताले. देखून लोक फक्त राजा आसपाक आपल्या भोंवतणच्या राष्ट्रां सारके नासले, तर ते दुश्टपणांत, आपल्या बापायल्यांच्या देवाक सोडून दिवपांत, आनी मूर्ती आनी सर्गाच्या सैन्याक भजपांतय तांचे सारकेच आशिल्ले.

GSAM 46.3हे राजेशाही विशीं देवान होशेया नबयशाच्या तोंडांतल्यान म्हळें, "हे इस्राएला, तुवें स्वताकच नश्ट केलां; पूण म्हजे भितरूच तुजी मदत आसा. हांवच तुजो राजा जातलो; तुज्या सगळ्या शारांनी तुका वाचयतलो असो आनी कोण आसा? आनी तुजे न्यायाधीश, जांच्या विशीं तुवें म्हळें, 'म्हाका राजा आनी राजकुमार दियात'? म्हज्या क्रोधान हांवें तुका एक राजा दिलो, आनी म्हज्या संतावान ताका काडून उडयलो."³⁶

GSAM 47राज्य उलथून पडलां

GSAM 47.1हें राजेशाही राज्य काल्दीयांनी जेरुसालेम जळोवन, देवळांतलीं आयदनां घेवन, आनी यहूदाक बबिलोन कैद करून व्हरसर चालू रावलें, जंय ताणीं तांच्या आड भाकीत केल्ले प्रमाण सत्तर वर्सां रावले. ह्या राजेशाही राजवटीच्या समाप्तीक, देवान भविष्यवक्ता यहेज्केला वरवीं, तांच्या निमाण्या राजा झेदेकियाक, म्हळें, "हे इस्राएलाच्या अपवित्र दुश्ट राजकुमारा, जाचो दीस आयला, जेन्ना अधर्माचो अंत जातलो, सर्वेस्पर देव अशें म्हणटा: मुकूट काड, आनी शिरस्तारचें मुकूट काड: हें आतां तशेंच उरचें ना: जाका उणो केल्लो ताका वयर कर, आनी जाका व्हड मानिल्लो [यहूदा वंशाचो स्वताक खूब व्हड मानपी हो शासक] ताका सकयल हाड." हांव ताका उलटयतलों, उलटयतलों, उलटयतलों: आनी तो येय मेरेन तें परत जावचें ना, जाचो तो हक्क आसा तो येय मेरेन; आनी हांव तें ताका दितलों."³⁷

GSAM 47.2हो कायदेशीर शासक, खरो अंकुर, म्हळ्यार क्रिस्त. ताचे विशीं भविष्यवक्ता मीका हाणें बरयल्लें, "हे, मेंढरांच्या पंगडाच्या बुर्ज्या, सियोनाच्या धुवेच्या किल्ल्या, तुजे कडेन तें येतले, पयलींची सत्ता [क्रिस्तांत परत मेळिल्ली धर्तरे वयली सत्ता]: राज्य जेरुसालेमाच्या धुवे कडेन येतले."³⁸

GSAM 47.3जेन्ना इस्राएलाक राजदंड वगडायलो, तेन्ना तो बाबिलोनाच्या राजाच्या हातांत गेलो. ते मेदो-परशिया, ग्रीस आनी रोम हांच्या राज्याखाला एका फाटल्यान एक आशिल्ले, देखून तें राज्य तीन फावटीं उलथून पडले. रोमाचो सम्राट सीझर अगस्टाच्या राज्यांत, दाविदाच्या राजसिंहासनाचो खरो वारस, बायलेचो, अब्राहामाचो आनी दाविदाचो खरो बीजो, म्हळ्यार क्रिस्त, भाकीत केल्ले प्रमाण जल्मलो.

GSAM 47.4लोकांक हें कळचें म्हणून की खरो शासक, खरो बीजो, एका साद्या, थोड्या काळाच्या राज्याच्या मनशा परस व्हडलो आशिल्लो, देवान स्तोत्रकाराक हें बरोवंक प्रेरणा दिली: "हांव ताका म्हजो पयलो जल्मल्लो पूत करतलों, पृथ्वीच्या राजां परस व्हडलो. म्हजी दया हांव ताचे खातीर सदांकाळ राखून दवरतलों, आनी म्हजो करार ताचे वांगडा घट उरतलो. ताचें बीज लेगीत हांव सदांकाळ तिगोवन दवरतलों, आनी ताचो सिंहासन सर्गाच्या दिसां भशेन." "ताचें बीज सदांकाळ तिगून उरतलें, आनी ताचो सिंहासन म्हजे मुखार सुर्या भशेन. तें चंद्रा भशेन सदांकाळ थीर उरतलें, आनी सर्गार एक विश्वासू साक्षी भशेन."³⁹

GSAM 48.1इजायाच्या भविष्यवाणींत आमी ह्या शासका विशीं फुडें अशें वाचतात: "आमकां एक भुरगें जल्माक आयलां, आमकां एक पूत दिला: आनी राज्य ताच्या खांदार आसतलें; आनी ताचें नांव अजापीत, सल्लो दिवपी, बळिश्ट देव, सासणाचो बापूय, शांतीचो राजकुमार अशें म्हण्टले. ताच्या राज्याच्या वाडीक आनी शांतीक दाविदाच्या गादयेर आनी ताच्या राज्याचेर केन्नाच सोपणाव ना, ताका वेवस्था लावपाक आनी न्याय आनी सदाचारान स्थिर करपाक आतां सावन फुडें सासणाक. सैन्यांचो प्रभूचो उत्साह हें घडोवन हाडटलो."⁴⁰

GSAM 48हेनोख आनी एलिजा हांचें स्वर्गारोहण

GSAM 48.2पोरण्या काळांत कांय लोक मरणाची रूच लेगीत न चाखताका सर्गार व्हरल्याचीं उदाहरणां नोंद केल्यांत. आदमा सावन सातवो आशिल्ल्या हेनोखा विशीं म्हळां, तो "देवा वांगडा चललो: आनी तो ना जालो; कित्याक तर देवान ताका व्हेलो."⁴¹ "भावार्थान हेनोखाक सर्गार व्हेलो, ताका मरण पळोवंक मेळचें न्हय म्हणून; आनी ताका मेळ्ळो ना, कित्याक तर देवान ताका व्हेलो: कारण ताका व्हरचे पयलीं ताका हें साक्ष आशिल्लें, की तो देवाक आवडलो."⁴²

GSAM 48.3परत, जेन्ना एलिजा आनी एलिशा एकठांय चलताले, "ते अजूनय वताले आनी उलयताले, तेन्ना पळय, एक उज्याचें रथ, आनी उज्याचे घोडे दिसले, आनी तांणी त्या दोगांय मदीं अंतर घातलें; आनी एलिजा एक वावटळीन सर्गार चलो गेलो. आनी एलिशाक तें दिसलें, आनी तो ओरडलो, म्हज्या बापाय, म्हज्या बापाय, इस्राएलाच्या रथा, आनी ताचे घोडेस्वार. आनी उपरांत ताका तो दिसलो ना."⁴³

GSAM 48.4हेनोखान क्रिस्ताच्या येण्याविशीं सगळ्या संवसाराचो न्यायाधीश म्हणून ह्या उतरांनी भाकीत केलें: "पळयात, प्रभू आपल्या धा हजार संतां वांगडा येता, सगळ्यांचेर न्याय करपाक, आनी तांच्या मदल्या सगळ्या अधर्मी लोकांक, तांणी केल्ल्या सगळ्या अधर्मी कामां खातीर, आनी ताच्या आड अधर्मी पातक्यांनी उलयल्ल्या सगळ्या खर उतरां खातीर दोषी थारावपाक."⁴⁴

GSAM 49आयोबाचेन प्रभूच्या येण्याविशीं शिकयलें

GSAM 49.1मोयजेसाच्या काळांत जिवीत आशिल्लो अशें मानतात तो जोब, क्रिस्ताच्या येण्या विशीं आनी पुनरुत्थाना विशीं कांय गिन्यान दवरतालो; कारण ताणें म्हळें, "आय, म्हजीं उतरां आतां बरोवन दवरिल्लीं जाल्यार! काश तीं एका पुस्तकांत छापिल्लीं आसलीं! काश तीं लोखणी पेनान आनी शिंशेंन फातरांत सासणाक कोरांतिल्लीं आसलीं! कित्याक म्हळ्यार म्हाका खबर आसा की म्हजो सोडोवणार जिवो आसा, आनी तो निमाण्या दिसा धर्तरेर उबो रावतलो; आनी म्हज्या काती उपरांत किडे हें शरीर नश्ट करतले तरी, म्हज्याच मासांत हांव देवाक पळयतलों: जाका हांव स्वता पळयतलों, आनी म्हज्या दोळ्यांनी पळयतले, आनी दुसऱ्या कोणे न्हय."⁴⁵

GSAM 49दाविदाचें सिंहासन, सर्वेस्पराचें सिंहासन

GSAM 49.2दाविदाचें सिंहासन म्हळ्यार सर्वेस्पराचें सिंहासन अशें म्हण्टाले. "दावीद आपल्या बापाय बदलां सोलोमोन राजा म्हणून परमेश्वराच्या सिंहासनाचेर बसलो."⁴⁶ परमेश्वरान "ताका [दाविदाक] एक शपथ दिल्लें, की ताच्या पोटांतल्यान, मासा प्रमाण, तो क्रिस्ताक ताच्या सिंहासनाचेर बसोवपाक उठयतलो: ताणें हें पयलीं पळोवन क्रिस्ताच्या पुनरुत्थाना विशीं सांगलें, की ताची आत्म्याक नरकांत सोडली ना, ना ताच्या मासान कुसप पळयलें."⁴⁷ आनी क्रिस्ताच्या फुडाराच्या राज्याविशीं अशेंय म्हळां, तो दाविदाच्या सिंहासनाचेर बसतलो. (इजाया ९:७ पळयात.) परतून, "पृथ्वीचे राजा स्वताक तयार करतात, आनी शासक एकठांय येवन सल्लो करतात, प्रभूच्या आनी ताच्या अभिषिक्ताच्या विरोधांत.... तरी लेगीत हांवें म्हज्या राजाक म्हज्या पवित्र सियोनाच्या दोंगरार बसयला. हांव आज्ञा जाहीर करतलों: परमेश्वरान म्हाका म्हळां, 'तूं म्हजो पूत; आयज हांवें तुका जल्म दिला.'"⁴⁸ परत, "परमेश्वरान म्हज्या सर्वेस्पराक म्हळें, 'म्हज्या उजव्या हाताक बस, जो मेरेन हांव तुज्या दुस्मानांक तुज्या पांयांखालचें आसन करिना.'"⁴⁹

GSAM 49जुदे गोंदळ्ळे

GSAM 49.3ह्या उताऱ्यांनी ज्यू लोकांक गोंदळांत घातलें. हांगा एक अशी समस्या आशिल्ली जी ते सोडोवंक शकले नात: जर दाविदान ताका सर्वेस्पर म्हळें, तर तो ताचो पूत कसो जालो? तो दाविदाच्या वंशांत जल्मल्लो भुरगो कसो जावंक शकलो, आनी तरी इम्मानुएल - म्हळ्यार देव आमच्या वांगडा - कसो जालो? तरी लेगीत, तांचोच नबी इजायान जाहीर केल्लें, "एक कुंवारी गर्भवती जातली, आनी एका पुताक जल्म दितली, आनी ताचें नांव इम्मानुएल दवरतली."⁵⁰

GSAM 50.1क्रिस्ताक हें खबर आशिल्लें की खंयचो प्रस्न वाद घालपी फरीशींक शांत करतलो, देखून ताणें तांकां विचारलें, "क्रिस्ता विशीं तुमकां कितें दिसता? तो कोणाचो पूत?" तांणी ताका जाप दिली, "दाविदाचो पूत." तो तांकां म्हणालो, "तर दाविदान आत्म्यांत ताका सर्वेस्पर कित्याक म्हणलें, 'सर्वेस्परान म्हज्या सर्वेस्पराक म्हळें, हांव तुज्या दुस्मानांक तुज्या पांयांखाला हाडसर म्हज्या उजव्या हाताक बस,' अशें सांगून?" जर दाविदान ताका सर्वेस्पर म्हण्टा, तर तो ताचो पूत कसो जालो?"⁵¹

GSAM 50.2ह्या विशयाचो परत उल्लेख स्तोत्र ४५:६, ७ त आसा: "देवा, तुजो सिंहासन सदकाक आनी सासणाक आसा: तुज्या राज्याचो राजदंड एक सरळ राजदंड आसा. तुका धर्मप्रियता आवडटा आनी दुष्टता आवडना: देखून देवान, तुज्या देवान, तुका तुज्या सांगात्यां परस खोशयेच्या तेलाचो अभिषेक केला."⁵² ह्या शास्त्रां कडेन मनांत दवरून, यहुदी लोकांक फुडाराच्या शासक आनी पुनरुज्जीवक हाच्या चारित्र्याची उंचेल्या पांवड्याची कल्पना आसूंकच जाय. ती वेगळी आसूंक शकनाशिल्ली.

GSAM 50दैवी उत्पत्तीचें बीज

GSAM 50.3क्रिस्ता विशीं आनी ताच्या जल्मा विशीं बारिकसाणेन सुचोवणी दिल्ली, कित्याक तर प्रभून मीका नबयशाच्या वरवीं ताच्या दैवी उगमाक, आनी तो जंय जल्माक येवपाचो आशिल्लो त्या ल्हानशा गांवाक लेगीत, नामनिर्देश केल्लो: "पूण बेथलेहेम एफ्राता, तुवें ज्यूदाच्या हजारां मदें ल्हान आसल्यार लेगीत, म्हजे खातीर इस्राएलाचेर राज्य करपी तुजे मदेंल्यानच येतलो; जाचीं पावलां आदल्या काळा सावन, सासणा सावन आसात" (मार्जिन, हिब्रू भाशेंत, "सासणाच्या दिसां सावन").⁵³

GSAM 50शेकिना आनी कुपांत प्रकट जाल्ली देवाची उपस्थिती

GSAM 50.4इस्राएलच्या इतिहासांत फुडें, जेन्ना सोलोमोनान देवळाचें बांदकाम पुराय केलें, जें ताच्या मतान अत्यंत "भव्य" आसपाक जाय आशिल्लें, तेन्ना देवाच्या महिमेची शेकिनाह, दया-आसना वयल्या करुबिमां मदें आपली सुवात घेवंक गेली. नोंद सांगता की, देवळाच्या उद्घाटना वेळार, जेन्ना पुरोहित पवित्र जाग्यांतल्यान भायर आयले, "मेघांनी परमेश्वराच्या घरांत भरलें, इतलें की त्या मेघाक लागून पुरोहितांक सेवा करपाक उबे रावंक जायनाशिल्लें: कारण परमेश्वराच्या महिमेन परमेश्वराच्या घरांत भरिल्लें."⁵⁴ ह्या देवळांत प्रभूची उपस्थिती लोकांच्या दोळ्यां मुखार महिमेच्या कुपांत दिसताली. ह्या प्रसंगाक प्रभून सोलोमोनाच्या मागण्याक जाप दिली आनी ताका म्हळें, "हांवें तुजी मागणी आयकल्या, आनी ह्या जाग्याक म्हज्या बलिदानाचें घर म्हणून निवडलां."⁵⁵

GSAM 51.1लोकांनी पातक केलें,—मूर्तिपूजेक लागले,—आनी ताका लागून तांचें शार आनी देवळ सत्तर वर्सां खातीर उद्ध्वस्त जालें. बंदखणी उपरांत, देवळाचें पुनर्बांधकाम जरुब्बाबेल हाच्या हातान जालें. सोलोमोनान बांदिल्ल्या देवळाच्या भव्यते परस हें देवळ उणें आसून लेगीत, देवान आपल्या संदेस्ता वरवीं ताचे विशीं म्हळें, "ह्या दुसऱ्या घराचो वैभव पयल्या घरा परस चड व्हड आसतलो."⁵⁶ ह्या घराक हेरोदान सोबीत केलें, आनी ताच्या आंगणांनी तारकान शिकयलें. पयल्या घरांत प्रभूचें प्रतीक आशिल्लें महिमेचें एक कूप आशिल्लें, पूण दुसऱ्या घरांत सगळ्या गजालींचो रचणारा, तारक स्वता आयलो.

GSAM 51जेसीच्या मुळाचें गौरवशाली राज्य

GSAM 51.2इजायाच्या काळांत, वाट पळोवपी आनी आशेन रावपी लोकांक, ताच्या भविष्यवाणी वरवीं निमाण्या सुटके कडेन संबंदीत आशिल्ल्या भव्य गजालींचें चित्रण एक बळग्याचो आनी उमेद दिवपी स्त्रोत जावंक जाय. ह्यो भविष्यवाण्यो परतून, हो अपेक्षित सोडोवणार खंयच्या वंशांतल्यान येतलो, हें फुडें दिल्ल्या प्रमाणें खूब स्पश्टपणान सांगतात: "आनी यिशायाच्या तणांतल्यान एक कांड फुडतलें, आनी ताच्या मुळांतल्यान एक कोंब वाडटली: आनी परमेश्वराचो आत्मो ताचेर विसव घेतलो, बुद्धीचो आनी समजणेचो आत्मो, सल्लो दिवपी आनी बळग्याचो आत्मो, गिन्यान आनी परमेश्वराच्या भंयाचो आत्मो; आनी तो प्रभूच्या भंयान बेगीन समजपी करतलो; आनी तो आपल्या दोळ्यांनी पळोवन न्याय दिवचो ना, वा आपल्या कानांनी आयकून फटकारो मारचो ना: पूण तो गरीबांचो न्याय सदाचारान करतलो, आनी पृथ्वीवेल्या नम्र लोकां खातीर सरळतायेन फटकारो मारतलो: आनी तो आपल्या तोंडाच्या काडीन पृथ्वीचेर मारतलो, आनी आपल्या ओंठांच्या स्वासान दुश्टांक मारून उडयतलो."⁵⁷

GSAM 52भविश्यकारांनी शिकयल्ली पुनरुत्थान

GSAM 52.1भविष्यवक्ता इजाया हाणेंय मेल्ल्यांच्या पुनरुत्थानाचो सिद्धांत ह्या सांत्वना दिवपी उतरांनी शिकयलो: "ह्या दोंगराचेर सर्व सैन्यांचो प्रभू सगळ्या लोकांक चरबीदार पदार्थांचीं जेवणां, गाळयेर आशिल्ल्या वायनाचीं जेवणां, मज्जा भरिल्ले चरबीदार पदार्थ, बरे तरेन गाळिल्ल्या गाळयेर आशिल्ल्या वायनाचीं जेवणां दितलो. आनी तो ह्या दोंगराचेर सगळ्या लोकांचेर घाल्लें आवरण आनी सगळ्या राष्ट्रांचेर पातळिल्लो पडदो नश्ट करतलो. तो जैतांत मरणाक गिळून उडयतलो; आनी सर्वेस्पेर देव सगळ्यांच्या तोंडा वयलीं दुकां पुसून उडयतलो; आनी आपल्या लोकांचो दोश तो सगळ्या संवसारांतल्यान काडून उडयतलो; कित्याक सर्वेस्पेरान हें उलयलां. आनी त्या दिसा अशें म्हणटले, "पळयात, होच आमचो देव; आमी ताची वाट पळयली, आनी तो आमकां वाचयतलो: होच सर्वेस्पेर; आमी ताची वाट पळयली, आमी ताच्या सोडवणेन खोशी आनी आनंद करतले."⁵⁸

GSAM 52नव-पृथ्वीचें राज्य

GSAM 52.2तोच भविष्यवक्ता म्हणटा की हें एक नवें पृथ्वी आसतलें जातूंत निमाणें राज्य स्थापन जातलें: "कारण, पळयात, हांव नवीं सर्गां [वातावरणाचीं सर्गां] आनी एक नवें पृथ्वी निर्माण करतां; आनी पयलींचीं याद येवची ना, वा मनांत येवचीं नात [मार्जिन, हिब्रू, "काळजांत येवप," म्हळ्यार परत इत्सा करप]. पूण हांव जें निर्माण करतां, तातूंत तुमी सदांकाळ खुशाल रावात आनी आनंद करात: कित्याक, पळयात, हांव येरूसालेमाक एक आनंद-उत्सव आनी ताच्या लोकांक एक खुशालकाय निर्माण करतां. आनी हांव येरूसालेमांत आनंद करतलों, आनी म्हज्या लोकांत खुशाल रावतलों: आनी तातूंत फेरें दुख्खाचो आवाज वा रडपाचो आवाज आयकूंक येवचो ना. थंयच्यान [नवो पृथ्वी तयार जाल्ल्या वेळार] थोडेच दीस जगपी भुरगें [ल्हान आयुष्याचें भुरगें], वा आपले दीस पुराय करूंक नाशिल्लो म्हातारो [वेळार पयलीं म्हातारपण येवप] नासतलें: कित्याक तर भुरगें शंबर वर्सांचें आयुष्य पुराय करून मरतलें [जेन्ना मनशांचें आयुष्य नवशंबर वर्सांचें आसतालें, तेन्ना भुरगीं शंबर वर्सांचीं आसूं शकतालीं]; पूण पापी शंबर वर्सांचो जाल्यार [शंबर वर्सांच्या आयुश्याच्या निमाण्या दिसांनी] तो शापित जातलो. [जेन्ना नवी पृथ्वी येतली तेन्ना मरपी लोक हेच जे "दुश्ट मनशांच्या नाशांत" सोंपतात. २ पेद्रू ३:७.] आनी ते घरा बांदतले, आनी तातूंत रावतले; आनी ते द्राक्षांमळां लायतले, आनी तांचें फळ खातले. ते बांदतले आनी दुसरो रावतलो, अशें जावचें ना; ते लायतले आनी दुसरो खातलो, अशें जावचें ना: कित्याक तर एका झाडाचे दीस [सेप्टुआजिंट प्रमाणें जिविताचें झाड] म्हज्या लोकांचे दीस, आनी म्हजे निवडुके दीर्घकाळ आपल्या हातांच्या कामाचो आनंद घेतले."⁵⁹

GSAM 53.1यहेज्केल काळाच्या लांब पल्ल्यांतल्यान मरण पाविल्ल्यांच्या पुनरुत्थाना कडेन पळयता. ताचे वरवीं प्रभू म्हणटा, "पळयात, हे म्हज्या लोकांनो, हांव तुमचीं समाधीं उक्तीं करतलों, आनी तुमकां समाधींतल्यान भायर काडून, इस्राएलाच्या देशांत हाडटलों."⁶⁰

GSAM 53"ताणें आमच्यो दुख्ख व्हांवयल्यो"

GSAM 53.2इजायाक, शुभवर्तमानाच्या संदेस्ताक, मनशां खातीर तारकाची परीक्षा, कश्ट आनी मरण चड पुरायपणान प्रगट जालें. संदेस्त म्हणटा, "कोणे आमचो अहवाल मानला? आनी कोणाक परमेश्वराचें भुज प्रगट जालां? कारण तो ताच्या मुखार एक नाजूक कोंब, आनी सुक्या जमनींतल्यान भायर सरपी एक मूळ ह्या सारको वाडटलो: ताका रूप ना, ना सोबीतकाय; आनी जेन्ना आमी ताका पळयतात, तेन्ना तातूंत अशी कांयच सोबीतकाय ना की आमी ताची इत्सा करची. तो मनशांनी तुच्छ केल्लो आनी न्हयकारिल्लो; दुख्खाचो मनीस, आनी दुख्खाची वळख आशिल्लो: आनी आमी जशें काय ताचे कडल्यान आमचीं तोंडां लिपयलीं; तो तुच्छ केल्लो, आनी आमी ताची किंमत केली ना. खऱ्यांनीच ताणें आमच्यो दुख्ख-कश्ट सोंसल्यात, आनी आमच्यो त्रासां व्हांवल्यात: तरी लेगीत आमी ताका देवान मारिल्लो, पिडिल्लो आनी दुख्खी केल्लो अशें मानतालें. पूण तो आमच्या पातकां खातीर घायाळ जालो, आमच्या अपराधां खातीर ताका फोडलो: आमच्या शांती खातीरचो दंड ताचेर पडलो; आनी ताच्या घायांनीच आमी बरे जाल्यात."⁶¹

GSAM 53.3ह्यो इतल्यो अद्भुत घडणुको म्हज्या काळांत घडटल्यो काय? अशें लोक आनी भविष्यवक्ता, दोगांयनी विचारूंक शकले असते. जाप अशी मेळ्ळी असती, की, त्यो आतां घडच्यो नात; ह्या महान तारकाच्या येण्याचो वेळ अजून येवंक ना; पूण भविष्यवक्ता म्हणटा, "तुज्या दोळ्यांक राजा ताच्या सोबीतकायेन दिसतलो; ते खूब पयस आशिल्लो देश पळयतले."⁶²

GSAM 54दानिएलाच्यो भविष्यवाण्यो फुडार उक्तायतात

GSAM 54.1पूण, भविष्यवक्ता दानिएलच्या माध्यमांतल्यानच प्रभून आपल्या लोकांक, ताच्या सासणाच्या राज्याच्या स्थापने मेरेन एका फाटल्यान एक सत्तांत येवपी राज्यांविशीं शिकोवंक सुरवात केली; आनी तेन्ना अजून घडूंक नाशिल्ल्या एका घडणुके सावन, मसीहाच्या खऱ्या रुपान येवपा मेरेन आनी ताका कापून उडोवपा मेरेनच्या एका खास काळाचो उक्ताव करपाक सुरवात केली. नबूकदनेझराच्या सपनाच्या अर्थान हें उक्तायलें की, जगाचेर राज्य करपी चारय राज्यांची शक्त आनी भव्यता, भांगरा, रुप्या, पितुळा आनी लोखणाच्या उणें जायत वचपी मोलाच्या प्रमाणांत उणी जातली; आनी निमाणें, त्या राज्यांची मोडिल्ली आनी एकवट नाशिल्ली स्थिती, चिखलाच्या मातये वांगडा भरशिल्ल्या लोखणाच्या नाजूकपणा सारकी आसतली. उपरांत सर्गाचें राज्य येवपाचें आशिल्लें, जें त्या राज्यांच्या नाशा उपरांत येतलें, जीं गिमाच्या मळण्यांतल्या तणा सारकीं जातलीं, जाका लागून तांकां सुवात मेळची ना, जाल्यार देवाचें राज्य पुराय पृथ्वी भरतलें.

GSAM 54.2मागीर, सातव्या अध्यायाच्या दर्शनांत, चार व्हडल्या जनावरांच्या प्रतीकांखाला, तीच गजाल परत सांगल्या, आनी ह्या राज्यांचीं हेर लक्षणां दाखयल्यांत. ह्या अध्यायांत, चवथ्या राज्याचें धा भागांनी विभाजन जाल्या उपरांत, उबो रावपी "ल्हान-शिंगाच्या" शक्तीचें कार्य आनी कारकीर्द दाखयलां, जी तांतले तीन भाग मोडून वा तांकां आपले ताब्यांत घेवन, सगळ्यांचेर एक अध्यात्मीक शासक म्हणून स्वताक स्थापन करता. ही पोप सत्ता चवथ्या राज्याच्या विभागिल्ल्या आनी नाजूक स्थितींत, अगदी १२६० वर्सां मेरेन चालू उरतली. ह्या तरेन, त्यो घडणुको उक्तायल्यो, ज्यो क्रिस्ताक आपल्या बापा कडल्यान राज्य मेळोवपाच्या आनी तें सर्वोच्च देवाच्या संतांक दिवपाच्या वेळा मेरेन पावतात; एक अशें राज्य जें निमाणें सगळ्या पृथ्वीचेर राज्य करतलें, आनी सदांकाळ उरतलें.

GSAM 55दोन हजार तीनशें दीस

GSAM 55.1दानिएलाच्या आठव्या अध्यायांत, मेंढ्या, बोकड्या, आनी "भोव व्हड जाल्ल्या ल्हान शिंगाच्या" दर्शना खाला, संदेस्ताक परतून काळाच्या शेवटा मेरेन व्हरतात. १३ आनी १४व्या वचनांनी ताचें लक्ष न्याया मेरेन पावपी एका काळाचेर—२३०० दीस—ओडून हाडटात. हो एक लांब काळ आशिल्लो, आनी देखून भविष्यवक्त्याक तें समजलें; कारण देवदुतान ताका सांगलें की तें दर्शन अजून जायत्या दिसां उपरांतचें आशिल्लें. अजून मेरेन त्या दिसांच्या सुरवाते खातीर खंयचीच तारीख दिल्ली नाशिल्ली, आनी देखून तो अध्याय हें सांगून सोंपयता, "हांव त्या दर्शनाक लागून अजापीत जालों; पूण कोणाकूच तें समजलें ना."

GSAM 55मसीहा खातीर सत्तर सप्तकां

GSAM 55.2णवव्या अध्यायांत सांगलां की दानिएलाच्या मागण्याक जाप दिवपाक, ताका कुशळटाय आनी समज दिवपाक एक देवदूत ताचे कडेन आयलो. ताणें ताका सत्तर सप्तकांच्या काळा विशीं कळयलें. ह्या वर्सांच्या सप्तकांतले एकुणसत्तर सप्तक [आमकां सांगतात की, 'सप्तक' म्हूण अणकारिल्ल्या 'shevooim' ह्या शब्दाचो अर्थ होच] मसीहा मेरेन पावतले. हो काळ सुरू जावपाचो मुद्दो, "जेरुसालेमाक परत उबारपाचो आनी बांदपाचो आदेश," अजून दिल्लो नाशिल्लो. प्रस्न उप्रासता, दानिएलान कशें कळटलें आशिल्लें की एकुणसत्तर सप्तकां खंय सोंपतलीं? बाराव्या अध्यायांत वेळाच्या ह्या प्रस्नाचेर परत विचार केला, आनी ताच्या, "ह्या गजालींचो शेवट कितें जातलो?" ह्या प्रस्नाक, ताका आपल्या वाटेन वचपाक सांगलां, कारण हीं उतरां "अंतच्या काळा मेरेन बंद आनी सील केल्लीं" आसात, जेन्ना "ज्ञानी समजतले."

GSAM 55.3निःसंशय, हो वेळाचो प्रस्न त्या उदाहरणां मदलो एक आसा, जाचो उल्लेख प्रेषित पेद्रू करता, जेन्ना तो म्हणटा, "ज्या तारणा विशीं भविष्यवक्त्यांनी चड चौकशी आनी सोद घेतला, जांणी तुमच्यार येवपी कृपे विशीं भविष्यवाणी केल्ली: आनी सोदताले की तांच्यांतलो क्रिस्ताचो आत्मो खंयच्या, वा कसलें वेळाचो संकेत दितालो, जेन्ना ताणें पयलींच क्रिस्ताच्या दुख्खांचो आनी ताचे उपरांतचे महिमेचो दाखवो केलो."⁶³

GSAM 56अधर्मी लोकांचें भवितव्य

GSAM 56.1पोरण्या करारांतलो निमाणो पैगंबर मलाकी, दुश्टांच्या निमाण्या नाशाचें एक रोमांचक वर्णन दिता: "पळयात, एक दीस येतलो, जो भट्टी सारको जळटलो; आनी सगळे गर्विश्ट, हय, आनी सगळे वायट करपी, तण सारके जातले: आनी येवपी दीस तांकां जळोवन उडयतलो, सैन्यांचो देव म्हणटा, की तो तांकां मूळ वा फांटो लेगीत दवरचो ना. पूण, म्हज्या नांवाक भंय मानपी तुमकां, धर्माचो सूर्य आपल्या पाखां सयत बरे करपाक उदेतलो; आनी तुमी भायर सरतले, आनी गोठ्यांतल्या वासरां भशेन वाडटले. आनी तुमी दुश्टांक पांय दवरतले; कित्याक तर, हांव हें करतलो त्या दिसा ते तुमच्या पांयांच्या तळव्यां सकयल राख जावन उरतले, सैन्यांचो देव म्हणटा."⁶⁴

GSAM 56.2इस्राएली लोकांच्या ताब्यांत आशिल्ल्या आदल्या करारांतल्या ह्या सगळ्या तथ्यां वरवीं, जीं तांच्या मुखार तारणाच्या येवजणेचीं जायतीं वैशिश्ट्यां उक्तीं करतालीं, त्या वेळार देवाच्या वचनाच्या परिश्रमी विद्यार्थ्यांची कितली व्हड आवड आसतली, जेन्ना तांणी पळयलें आनी तांकां जाणवलें की हें उतरिल्लें बीं येवपाचो वेळ लागीं पावला. जरी भोवसंख्य लोकांक, आनी दर सबाथ दिसा सभास्थानांनी पवित्र शास्त्र वाचपी लोकांक लेगीत, हें उतर समजलें ना (प्रेषितांचीं कृत्यां १३:२७), तरी भक्तीमान, अभ्यास करपी लोक, जे आत्म्याच्या मार्गदर्शना खाला निष्ठेन पवित्र शास्त्र सोदताले, तांणी निःसंशयपणान आग्रहान प्रार्थना केली, ह्या युगांत प्रेषित जुआंवान केल्ले भशेन, "ये, सायबां जेजू, बेगीन ये."