Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
24 / 31
24 / 31

Bliongel 21 — Chim el Omekrael er a Ureor

John Norton Loughborough

GSAM 322.1“Ak mo olsisechakl er kau me olecholt er kau a rael el kirel el boltirakl er ngii.”1

GSAM 322.2A chad el oumera er a Rubak a blechoel el omes er a omekerreu er ngii. Me a bebil el taem a lmuut el bleketakl a omekerreu er ngii, el ua a ungil el rolel el loumekeluul er a mekngit el tekoi me a chabunai el tekoi, el sebechel el mes e a diak el sebechel el mes, me a rael el omekesokl a Dios el mo omeklou er a klemerang er ngii. A tia el bliongel a mesaod a ika el tekoi.

GSAM 322Kot el Ues el Ngar a Dios el Mei er a Michigan

GSAM 322.3Er a ongeim el buil, 1853, a Rubak White me a bechil a mlo meas er a Michigan. Tia a kot el lolemerael el mo er a ngebard er a Buffalo, N.Y. Er a ulebengelel el Ulengull el Sils er a ongeim el buil a te mle ngar er a Tyrone. Er sei a Mrs. White a mlo ocholt er a ues el ngar a Dios el mei a kakerous el cheldebechel er a re chad el mengkar er a Ulengull el Sils er a renged, me a omellach el kirel a mekngit el tekoi el sebechel el mo er a cherir. Er a 2 el sils er a ongelolem el buil, er a Jackson, ng milluches a eai el llel er a klou el babier, el mesaod a bebil er a tekoi el mla ocholt er ngii. Ng millai er ngak a llemuches el kirel a ues el ngar a Dios el mei el oba a oluches el chas a uchul, me ng soal el kbo oluchesii el bleketakl el oba a oluches me a chas, e lmuut el loia er ngii.

GSAM 322Ta el Redil el Ulelekoi el Kmo Ng Chedaol

GSAM 322.4Er a bebil er a tekoi el mlo ocholt, a mlo mesaod a teletelel a ta el redil el mlo melasem el tmuu er a delongelel a rechad er kemam. Ng dilung el kmo a tia el redil a melekoi el kmo ng kmal chedaol. A Mrs. White a dimlak el lolingetii me dimlak a lodengei er ngii, el di a tekoi el mlo ocholt er ngii er tia el ues el ngar a Dios el mei. Ng dimlak di el mesaod a rolel a omerellel a redil, e ng dirrek el dilung el kmo er a bo oungeroel er ngii a bo omekesongel el kmo ng chedaol, e kmo, “A—Rubak—a—medengei—er—a—renguk.” Ng dilung el kmo a tia el redil a merael er a beluu el obengkel a ta el beches el sechal, me a bechil, el rubak el sechal, a kiei er a blai el oureor el mo olengeseu er tir el oba a udoud er a mekngit el rael er tir. A Mrs. White a dilung el kmo a Rubak a mla olecholt er ngii el kmo, “Ng sebechel el melekoi a redil el kmo ng chedaol, me ngii me a beches el sechal a mla meruul a klengit el diak lousbech er a ongeuid el llech.” A llemuches el mesaod a tia el tekoi a mle ngar er a pochek, me ak mle mengiil el kekere a renguk el mo mes a bol mekerang a tia el tekoi.

GSAM 323Cheldecheduch er a Vergennes, Michigan

GSAM 323.1Aki milengedecheduch er a Jackson, Battle Creek, Bedford me a Hastings, e uriul a mlo er a Vergennes, er a Kent Co., me ng mlo medengei el kmo sei a blil a redil. Er a 11 el sils er a ongelolem el buil, el diak el cheroid er a bo omuchel a Ulengull el Sils, aki mlo er a blai el kirel el aki mo bad er ngii. A blai el aki mlo bad er ngii a blil a ta el Rubak White el mle bastor er a cheldebechel er a re oumera er a Kristus. A tia el beluu a beches el mla chad er ngii. Me a blai er a kall me a charm el beches el mla mruul, el klou, el ngar er a edei el mael el mo er a medal, a mla metib el mo cheldecheduch er ngii. Me ng mlo medengei el kmo a redil el mlo mes er a ues el ngar a Dios el mei a kiei er a lmuut el eru el mael er a medal er a blil a cheldecheduch.

GSAM 323Klumech el Olecholt er a Rael el Mo er a Chad el Mla Merael er a Mekngit el Klaumerang

GSAM 323.2Er a 12 el sils er a ongelolem el buil, er a 10:30 er a tutau, aki mlo dmak er a blai er a kall me a charm el mo cheldecheduch. A Mrs. White a dengchokl er a chimesei er a dai er a chad el melekoi; ngak a mle ngar er a ochei er ngii, a Rubak Cornell a mle ngar er a ochei er ngak, me a Rubak White a mle ngar er a chimeluch er a dai el melekoi. Er a mla el teruich me a eim el bung el lolekoi, a rubak el sechal me a beches el sechal a mlo dmak el tmuu, e dengchokl er a kingall er a medal el kmeed er a dai. A obengktir a ta el ngarbab, mechetngaid e mechedelekelek a bedengel el redil, el mlo dengchokl er a kmeed er a chelsimer. Er a ulebengelel a mekekerei el cheldecheduch er a Rubak White, a Mrs. White a mlo mekiis e omuchel el melekoi a omekerreu el kirel a rebastor el diak el mo rullii el mo mekngit a ureor el mla loia er tir, el ousbech a tekoi er a Biblia el kmo, “Kom mo mekikiid, kemiu el mengai a klekedall er a Rubak.” Ng dilung el kmo ng diak el omekrael er a Dios el menged a redil el mo merael er a beluu el obengkel a ta el sechal el diak el bechil. Er a ulebengelel ng dilung el bleketakl el kmo,

GSAM 323.2“A redil el ngilai el dengchokl er a kmeed er a chelsimer a melekoi el kmo a Dios a menged er ngii el mo mesaod a tekingel a Dios. Ng merael el obengkel tia el beches el sechal el ngilai el dengchokl er a medal a tebel; me a tia el rubak el sechal, el bechil—Dios, mo mengub er ngii!—a oureor el meringel er a blai el mo melai a udoud el te ousbech el mo meruul a klengit er tir. A redil a melekoi el kmo ng kmal chedaol,—el mla mo mengedaol,—me ng sebechel el melekoi a klechedaol er ngii, a Dios a mla olecholt er ngak el kmo ngii me a tia el beches el sechal a mla meruul a klengit el diak lousbech er a ongeuid el llech.”

GSAM 324.1A rokui el chad el mle ngar sei a medengei el kmo a Mrs. White a dimlak el lomes er aika el chad er a uchul er a lote tmuu er a blai er a kall me a charm. A leltir a tir me a lemesaod a teletelel a rengrir el ua lekor a ngii a mlo uchul el meringel a uldesurir a remle ngar sei, me lmuut el omeklou a klaumerang er tir e omekesisiich a klaumerang er tir er a ues el ngar a Dios el mei.

GSAM 324Tekoi el Mlo Lekoi el Ua Mla Mo Mesaod er a Medal

GSAM 324.2Er a lolekoi a Mrs. White a klumech el olecholt er a rael, a rechad a kmal kekere a rengrir el omes er a Mrs. Alcott, el redil el mlo oungeroel er ngii, el mo medengei a lekorengii a tekoi el lekoi, me a ngerang a bol meruul me a bol melekoi. A le ng dimlak el meruul a klengit el mla otechekl er ngii, e ng kirel el mo mekiis e melekoi el kmo a rokui el tekoi a diak el klemerang. Me a le ng mla meruul a klengit, e kmal mekngit a rengul, a dirrek el sebechel el melekoi el kmo a rokui a diak el klemerang, e ngii a medengei el kmo ng klemerang. Me ng di mle rirullii a tekoi el mla dmu a klumech el olecholt er a rael el kmo ng mo meruul er a bo oungeroel er ngii. Ng mlo mekekokil el mekiis, me a rokui el mad a omes er ngii. Ng omekesongel el kmo ng chedaol e mekekokil el kmo, “A—Rubak—a—medengei—er—a—renguk,” e lmuut el dengchokl el dimlak el lmuut el melekoi a ta el tekoi. A tekoi el dilung a kma el mla dmu a klumech el olecholt er a rael el kmo ng mo melekoi, me a rolel a lolekoi a dirrek el osisiu.

GSAM 325Omechetekl er a Klengit

GSAM 325.1Ng klemerang, a Dios a medengei er a rengrir, me tir a medengei el kmo te mla meruul a klengit el mla otechekl er tir. Ele uriul a beches el sechal a dilung er a Mr. Gardner, el kiei er a osisiu el beluu, er a le kmal ker er ngii el kirel a tia el tekoi, el kmo, “Mr. Gardner, a tekoi el dilung a Mrs. White el kirel kemam a kmal klemerang.” Me a redil, er a mla dmu er a Mrs. Wilson er a Greenville, er a 1862, el kmo ng “diak el sebechel el melekoi a ta el tekoi er a cheril a Merrengei White, ele ng mo mes el kmo ng mekemad er a cheril a Dios,” a milechetekl el kmo a tekoi el mlo ocholt el kirel ngii me a beches el sechal a klemerang.

GSAM 325Cheldebechel er a Chad er a Klumech

GSAM 325.2Er a taem er a leme ruebet a llel a kerrekar er a 1853, a bebil el chad er a Michigan el diak el ungil a rengrir a mlo dmak e omuchel el meruul a babier er a chais el ngklel a Chad er a Klumech er a Klemerang. A moktek er a tia el babier me a rechad el omekrael er ngii a ko er a el mo melatk e omekngit a ngklel a rechad, me diak el omeklou a ungil el ureor. A betok el klsuul a mlo llemuches er a llel er ngii, e mlo uchul a ringel er kemam er a ureram er a klumech. Me a le tia a kot el kimlotik a teletelel a loucheraro er kemam el bleketakl, e aki mlo omdasu el kmo ng ureram el mo melekoi a klemerang el mesuub a klsuul el omekngit a ngklelmam. A omerellel tia a mlo melai a taem el kirel el dousbech er a omeklou er a klemerang el mla loia er kemam, e ng mle kmal smau er a uldesuel a Satan, el dimlak a ker el kirel a ngii el omuchel er a tia el ocheraro. Ng di mle uaisei el mo er a kebesengei er a 20 el sils er a ongelolem el buil, 1855, er a Rubak White me a bechil, a Rubak Cottrell me a ngak el ngilai el merek a cheldecheduch er a Oswego, N.Y. A ta el chad el ngklel a Lillis a mlo uchul a ringel er a cheldechedecham, el mlo tmuu e merous a ikel babier el omekngit a ngklelmam er a rechad. Me a ker el kirel a ngerang a kirel el aki meruul er tia a lmuut el mlo er ngii. A rokui el ureram er a uchul el mo oisiu a klsuul er tir a di mle uchul el te lmuut el meruul a klsuul.

GSAM 325Tekoi er a Omekrael me a Ulaoch

GSAM 325.3Er a cheldecheduch er a nglunguuch er a blil a John Place er a beluu er a Oswego er se el kebesengei, a Mrs. White a mlo melai a ues el ngar a Dios el mei. Er ngii a mlo ocholt er ngii el kmo a le aki dirk oureor el mesaod a klemerang, e diak lolebechesiil er a rechad el ua a “cheldebechel er a Chad er a Klumech,” a te mo oldechelakl er a delongelel a tir, me a babier er tir a mo merek. Me er a bo uaisei, e aki mo mes el kmo a ildisel a rechad er kemam a mla mo eru er a mla ngar er ngii er a uchul. Aki oumera el kmo a tia el klumech el olecholt er a rael a mlo er a Rubak el mei, me aki di mlo omuchel el meruul a tekoi el oltirakl er ngii.

GSAM 326Omebedel a Cheldebechel me a Babier er a Chad er a Klumech

GSAM 326.1A ureor er a klemerang a mlo medemudech el merael er a medal, me a “cheldebechel er a Chad er a Klumech” a mlo kaucheraro er a delongelel a tir. Er a diak el klou el taem a cheldebechel a mlo kakerous, me a betok er a merreder er tir a mla oulebes er a Ulengull el Sils. A babier er tir a di mlo merek, ele a dimlak el olengeseu er ngii el oba a udoud. Me a chad el mle omekrael er a omeluches er ngii er a bebil el taem a mlo olsisechakl er a skuul; me a le dimlak el losuub a omekrael er ngii el tang er a uchul, a dimlak a sebechel el omekrael er a rengelek el mesuub er ngii. Er a le melasem el mesmechokl er a ta el buik er a skulel, a ng mileked a mekekerei el boes el mesech a tekoi, me a dimlak el loumoes. Ng mlo kirel el omechong el merael er a klebesei el mo er a Canada, el mo cheroid er a rechad el soal el mekoad er ngii el diak el oba a kerrekeriil.

GSAM 326Belsel el Kirel a Ureor er a Ongerul Lemei a Jesus

GSAM 326.2Er se el taem a rechad er kemam a lmuut el mla budech me a ta el reng er a taem el rokui er a uchul. Me er a kiruul a ureor el mo omeklou er a klumech, a rael a mlo chesimer er a rokui el omerael.

GSAM 326.3Er a Ochur 10, er a Hong 11, er a Lmuut el Omesuub me a Chad er a Ouchais, er a 14 el sils er a kot el buil, 1858, a chad el omekrael er a omeluches a mle mesaod a belsel a ureor er a Chad er a Klumech, e kmo: “Er a taem er a diak el ungil a reng er tir, er a lelotemelasem el mebedii a Lmuut el Omesuub me a Chad er a Ouchais, a klalo er a ikelesia er a blil a ureor a di mle $700 a ocheral. Er sei me a chelechang a ocheral a mla mo $5,000. Er sei a rechad el harau el mo melai a babier a mle bekord el 1,000; chelechang a te mla mo 2,000, me a bebil el betok a ngmai el diak le harau.”

GSAM 326.4A le aki mla mo er a taem er a 1858, er a “cheldebechel er a Chad er a Klumech” el mla mlii el kakerous me a babier er a Chad er a Klumech el mla merek, a ikel ochur er a bab el mla mesaod a klou a belkul. A ildisel a rechad el harau el mo melai a Lmuut el Omesuub me a Chad er a Ouchais a mla mo osisiu el eru er a mla ngar er ngii er a uchul; me a ildisel a reoumera a lmuut el betok er a eru er a uchul. A uaisei el mlo er ngii a ulaoch el mlo mesaod er a Mrs. White er a ongelolem el buil, 1855.

GSAM 327Kot el Omekaingd er a Cheldecheduch er a Omengull er a Chelsel a Tento

GSAM 327.1Er a kot el taem er a klumech, a blekeram a omengedecheduch er a blai er a skuul, a le diak el sebechemam el metik er a lmuut el ungil el blai. Er a ta el taem er a tia el bedengel a blai a kmal betok el chad a mlo dmak, el a teblong el blai er a skuul el osisiu a klungel a diak el sebechel el melai er tir. El mo sebechel a rokui el orrenges, a chad el melekoi a mlo mekiis er a mado el blkais e melekoi er a rechad er a chelsel a blai me a lmuut el betok el chad el dengchokl er a mlai er a uos me er a chudel. A omes er a tia el klou el cheldebechel a mle uchul a omdasu el mo meruul a cheldecheduch er a omengull er a chelsel a tento.

GSAM 327Kot el Cheldecheduch er a Omengull er a Chelsel a Tento er a Battle Creek, Michigan

GSAM 327.2Me er a 22 el sils er a ongeim el buil, 1854, a Rubak James White me a rebebil er a cheldecheduch a mlo kongei el kmo a ousbech a tento er a cheldecheduch a ungil el rael el sebecherir el meruul. Er se el taem a klou el tento a oumesingd el di mle usbechall er a omekes a kereker el uriur, a omekes a recheroid el charm, me a rebedengel el omekes a uriur. A Michigan a kot el renged el a re chad er a Sebadong a milasem er a tia el rolel a ureor. A kot el cheldecheduch er a omengull er a chelsel a tento a miluchel er a Battle Creek er a 10 el sils er a ongelolem el buil, 1854. Er a chelechang, a tia el rolel a omengedecheduch er a blsechel a kleald a mla mo kmal klou.

GSAM 327Omekaingd er a Cheldecheduch er a Omengull el Kiei er a Tento

GSAM 327.3Er a rak er a 1868, a lmuut el ta el ureor el mesisiich el mo er a medal a mlo rruul. A ungil el rolel a cheldecheduch er a omengull el kiei er a tento a mlo ungil el omdasu er ngii. Me a uldasu el mla kongei er ngii a tia a kmal ungil el rael el mo melai a rebetok el chad er kemam er a ngarbab el cheldecheduch. A le ngar er ngii a klou el tento er a cheldecheduch er a rokui el chad me a mekekerei el tento er a blai, a rechad a mo smau, me a bebil el sils a sebechel el mo ungil a belsel er a omekrael me a omengull er a Dios.

GSAM 328Kot el Cheldecheduch er a Omengull el Kiei er a Tento er a Wright, Michigan

GSAM 328.1A kot el cheldecheduch er a omengull el kiei er a tento a mlo er ngii er a Wright, Michigan, er a 1-7 el sils er a ongetiu el buil, 1868. A ika el klou a belkul el ngarbab el cheldecheduch er a rechad er kemam a mla mo klou, el chelechang a lmuut er a 50 el cheldecheduch er a omengull el kiei er a tento a mo er ngii er a ta el rak er a kakerous el blil a ureor. A ika el cheldecheduch er a omengull el kiei er a tento a diak di el ngar er a Merikel, e dirrek el ngar er a Europe, Australia, New Zealand me a South Africa.

GSAM 328.2A kot el klou el cheldebechel er a tia el bedengel el mla rruul er a rechad er kemam a mle er a rak er a 1893, er a Lansing, Michigan. Er se el klou el cheldebechel a mle ngar er ngii a 3,400 el chad el kiei er a lmuut el 500 el tento er a blai. A mamed el usbechall er a omeruul er a kakerous el tento er se el blil a cheldebechel a lmuut er a 150,000 el iard.

GSAM 328Omekeluul er a Delal a Chelebuul er a Mlai er a Rael el Klaiser

GSAM 328.3Er a sils er a uriul a omelilt er a uldasu el mo mechar a kot el tentomam el 60 el telkael er a oach a klungel (er a 23 el sils er a ongeim el buil, 1854), a Rubak White me a bechil el mle ngar er a Jackson, Michigan, a kirel el omuchel er a omerollel el mo er a Wisconsin el mo oureor er ngii er a bebil el taem. Aki mle ngar er a blil a D. R. Palmer er a sueleb, el diak el cheroid er a blil a lotorob a mlai er a rael el klaiser. Er a bebil el taem er se el sueleb a Rubak White a dilung el kmo, “A renguk a kmal blosech el kirel a omuchel er a tia el omerael. Me, Ellen, ng ngar er ngii a taem el mla loia el kirel kid er sei, me ng kirel el kede mo er ngii. A le ng dimlak a taem el loia, e ng diak a kungarael er a chelechang el klebesei.”

GSAM 328.4Er a mlo klebesei, el kmeed er a taem er a lemei a mlai er a rael el klaiser, aki miluluuch. A rokui el chad a ko er a mlo kirel el meluluuch el kirel a Rubak White me a bechil el mo diak a ringel er tir er a tia el omerael. Er a kimlo mekiis a Rubak White a dilung a klaumerang er ngii el kmo a Rubak a mo omekerreu er tir me mengkar er tir.

GSAM 328.5Er a eai el klok a ak mlo obengktir el mo er a mlai er a rael el klaiser el mo olengeseu er a ometik a kingall me a omesmechokl er a klelal a klalo er tir. Aki mlo tmuu er a ta el karrong el ngarbab a uriul a kingall er ngii, el mle okedong er se el taem el “karrong er a cheliuaiu.” A Mrs. White a dilung el kmo, “James, ng diak el sebechek el kiei er a tia el karrong; ak kirel el tuobed er tiang.” Ak milengeseu er tir el mo metik a kingall er a sueleb er a karrong er a ochei er ngii. A Mrs. White a mlo dengchokl el oltekau a klelal a klalo er ngii, me ng dilung el kmo, “Ng diak el smau a renguk er a tia el mlai er a rael el klaiser.” A kambalang a mlo melekoi, me ak di mle dmu er tir el kmo, “Mechikung,” e di mlo er a blil a Cyrenius Smith el mo bad er ngii er se el klebesei.

GSAM 329.1Er a bekord el teruich el klok a kemam el rokui a kmal mlo lechub a rengmam el orrenges a Rubak White el omechesachel er a chelsimer el mo tmuu. Aki mle omdasu el kmo ng mla cheroid el merael er a rael el mo er a Chicago. Ng dilung el kmo a mlai er a rael el klaiser a mla tuobed er a rolel er a edei el mael er a ngebard er a Jackson; me a lmuut el klou er ngii, el dirrek el lakemotib, a mla kmal mo telmall. Me a le bebil a mla mad, ngii me a Mrs. White a mla bekeluu el diak el medecher a bedengel er tir. Ng di mlo metik a uos me a mlai er a uos, e obengkel a Abram Dodge el mlo melai a Mrs. White. A Rubak White a mla mengai er ngii er a chimal el merael er a bebil el cheroid el chutem el merral e kelel, el mo meteet er a mekekerei el omoachel, el mo er a basio el diak a chabunai er ngii el cheroid er a blil a ringel.

GSAM 329.2Er a tutau er a sils er a uriul a ak mlo obengkel a Dodge el mo omes er a klalo el telmall. Er a basio el a rael er a rechad a metang er a rael el klaiser, a ta el kerebou el sechal a mla dengchokl el meas er a bab er a rael el klaiser. A lakemotib a dimlak er ngii a klekedall el omus er a kerebou el ngar er a rolel, me a le mlo merecher er a charm a mlo metech el tuobed er a rael el mo er a chimesei. Er a kot el merecher a lakemotib er a chutem, a karrong er a klelal a klalo, el ngar er ngii a blil a hong er a Rubak White, a mlo meserakl el kmal tuobed er a rolel e dimlak el telmall. Er a osisiu el taem a karrong er a rechad er a uriul a mlai a mlo kakerous er a mlai el rokui el diak a chad el milengeseu er ngii, e mlo budech el torob er a bab er a rael el klaiser. A lakemotib me a karrong er a ralm me a kerrekar el mo ngau a mlo merael er a chutem er a cherub er a rael el klaiser el bekord el 6 me a lechub e 8 el telkael er a kerrekar. Me a lakemotib a mlo merecher er a bdelul a uchul a ta el kerrekar el beot el oki el bekord el 3 el telkael er a oach a mekngungel. A mesisiich el omerolel a mlai a mlo rullii a lakemotib el mo chebecheb, me a uriul a karrong er a ralm me a kerrekar el mo ngau a mlo ibukel el metang er a rael el klaiser. A klou el bedengel a mlai, el dirk kmal mesisiich el merael, a mlo merecher er a tia el lakemotib el telmall, me ng mlo uchul a ongerul el merecher. A kot el karrong el mlo merecher er a lakemotib a karrong er a ekspres, el medemudech el mo meskak; ng mlo ososo a kerrekar er ngii el kirel el mo ngau. Ngii me a klalo er ngii a mlo ta el klou el besbas el mukerek er a bab me a cherub er a karrong er a ralm me a kerrekar el mo ngau. A ongingil a karrong er a ongerul el llechad el ngar er ngii a teruich me a teai el chad, me a ta er tir a mlo mad, e a rokui el rebebil a mlo medecher a bedengel er tir, el a bebil a kmal meringel me a bebil a di mekekerei. A tia el karrong a mlo onget el mo teblong el bitang er a karrong er a cheliuaiu el mlo soiseb el merael er a chelsel er ngii. A medal a karrong er a cheliuaiu a mlo rrukem, me a kingall el a Mrs. White a dimlak el smau el kiei er ngii a kmal mlo mochek.

GSAM 330Olangch er a Omekeluul er a Dios

GSAM 330.1Er a kimes er a mlai el telmall me a karrong el a Rubak White me a bechil a mle ngar er ngii er a taem er a ringel, el di el tang el torob er a basio el bekord el 15 el telkael er a kerrekar el cheroid er a telmall el mlai, a rengmam a kmo a Dios a remenges er a nglunguuch. Me techang a medengei, a le ngilekii a anghel er ngii el mo merous a tia el karrong el mo sebechel a remesiungel el bekeluu el diak el medecher? A tia el uldasu a lmuut el kmal mengai a rengmam er a chad el ousbech a burek er a mlai el dilung el kmo ng diak el ngii a mirous er ngii, me a dirrek el dimlak a chad er a dai er a karrong er a le mlo uaisei, me ngii me a rokui el rechad er a ureor er a mlai a diak lodengei a rolel el mlo rruul er ngii. Me a tekoi el lmuut el diak el sebecherir el medengei a tia, el a kebkab me a deel el orreked er a karrong a dimlak el telmall, me a deel el orreked el obengkel a bombatel er ngii a mle ocholt er a dai er a karrong el telmall, el ua a chad el kmal mengkar a mle loiang er ngii.

GSAM 330.2Er a kebesengei er a 24 el sils a rolel a mlai a mla mecherar er a besbas el mo sebechel a remlai el lmuut el merael el ua blechoel. Me a Rubak White me a Mrs. White a lmuut el tmuu er a karrong e mla ungil a omerollel el mo er a taem el mla loia el kirel tir er a Wisconsin.

GSAM 330Ngerroel el Mo er a Rechad er a Ocheraro

GSAM 330.3A omerolel a Israel er a irechar a dimlak el blechoel el beot el ua a ungil el omerael er a daob. A mla ngar er ngii a rechad er a ocheraro er a tuobed el mle melasem el melengit a omerolel er tir er a medal er a rokui el taem. A “cheldebechel er a kakerous el chad” me a rechad el dimlak el melai a rengrir er a Dios er a chelsel a blil a cheldebechel a di mle smau el mo klekedall er a Satan, el ng ousbech er tir el mo mekiis a diak el ungil a reng, a kaucheraro, a tekoi er a ulkiu me a ongereng er a cheril a Dios. Me a klemerang el kmo a chimel a Dios el mo okeddaol a ureor a mle obengkel a reoumera, me te mlo mesisiich er a ureor er tir, a mle olangch el kmo a rechad a mla betik a klechubechub er a medal a Dios—el a chimel a Rubak a omekrael er tir.

GSAM 331.1A dirrek el uaisei er a omuchel me a omerolel er a medal er a klumech er a ongedel anghel. Ng dimlak el merael er a medal el uchul a ikel klemerang el mesaod er ngii el ungil el oltirakl er a rengul a chad el di el oboch. A di mle kakerous, el a klemerang er a sueleb a klumech—a Ulengull el Sils er a Rubak—a kaucheraro er a uldasu el di omekerreu er ngii el tang me a soal a klalo er a beluulechad. Ng merous a rechad el oltirakl er ngii er a ureor er a beluulechad er a eru el sils er a sandei. A ureor er a klemerang er chelechang a mla ngar er ngii a rechad er a ocheraro er a tuobed, el mesisiich a rengrir e blechoel el melasem el mebedii a ureor. El kirel tir a sebeched el melekoi el ousbech a tekingel a chad el milluches a Psalm, el kmo, “A le a Rubak a dimlak el obengkid, a chelechang a Israel a sebechel el melekoi; a le a Rubak a dimlak el obengkid er a rechad el mlo mekiis er a cherid, a te mo omerekakl er kid el kede dirk chad, er a lekmal kesib a rengrir er kid.”2

GSAM 331.2A rechad el di omekerreu er tir el tang me a diak el ungil a rengrir er a delongelel a rechad er kemam a mla mekiis er a bebil el taem, el melekoi a meklou el tekoi el mo rruul er a bo merek a uldesurir. Me a kleldeu er tir, el ua a kleldeu el mengas er a basio el kelel, a chelsel el mla mo diak. Er a osisiu el taem a ureor er a klemerang er chelechang a mla medenged e blechoel el merael er a beluulechad el rokui, el lmuut el mo chetitu me a mesisiich er a rokui el omerolel er a medal.

GSAM 331Rubak Stephenson me a Rubak Hall

GSAM 331.3Er a taem el mekeald er a 1855, Rubak Stephenson me a Rubak Hall a mle melasem el mo omuchel a omtok er a renged er a Wisconsin. A re ochellei el omekrael a mle medengei el kmo te mle soal el okiu a doktrin er tir el “Taem el Mo er a Medal” el mo omes a rokui el bebil el tekoi er a klaumerang er kid, me te kmal mle soal el mo olisechakl er a re chad er a Sebadong el kirel a taem el mo subed a rechad el mo melilt a Dios er a uriul er a ongerul lemei a Kristo.

GSAM 331Ulaoch er Tir

GSAM 331.4A Nov. 20, 1855, Mrs. White a ues el ngar a Dios el mei el kirel a rael er tir, me a ulaoch er a klaumerang er a melemalt er ngii el mo er tir el ngar er tia el tekoi: “Kom melekoi, chad el mechitechut, kom sebechel el mo meluub a ureor er a Dios? Chad el mechitechut, a lsekum a Dios a di merutech er kau el olab a cheldngelel a chimal, e ng sebechel el meruul er kau el mo omor er a chutem. Ngii a di mo kongei er kau el oureor el kekerei el taem.”

GSAM 332.1A re chad el omtok er kid a mla melekoi el a ues a mle klumech el melekoi el a re chad tia a mo mad el mereched, me a tir a dirk mle kiei el bebil el rak, e a ues a dimlak el mo merek. Ng diak a tekoi er a ues el kirel a omad er tir. A tir a mla mesisiich el chad el mo meluub a ureor er a klumech er a ongedel anghel. A Dios a mla mesuub er tir el a omekeu a rokui el tekoi el mo mengald. Me a klumech a lmuut el melekoi, “Ngii a di mo kongei er kau el oureor el kekerei el taem.” Me a tir a mla meruul a ngera? A tir a mla meluub el mo oureor el mo omekrael, me ng diak el mla sebechel, a tir a mla kiei el ngar er a chelsel a budech. Er a chelsel a bebil el sandei, a tir a mla mengoit a Ulengull el Sils el rokui me a mla mo omtok er ngii. A tir a mla diak el oureor el mo osengel a cheldebechel er a taem el mo er a medal, me a tir a mla mo el chad el omekrael. Ngdiak el mla mo er a melemalt, me a omesmechokl er a Ulengull el Sils a mla mo mengodech er a omengull er a re chad. A re chad er kid a mla melekoi, “Ere, a Dios a ‘di mla kongei er tir el oureor el kekerei el taem.’”

GSAM 332Ullebengelel a Klengar el Oba a Klengiterreng

GSAM 332.2Kirel a melemalt er a re chad el 2, ng mla sebechel el mo osiik a bebil el tekoi er a ringel er tir, el mla melekoi er tir a re ochellei er tir el taem el mo er a medal el oumera, el tir a mla mo cheldebechel er tir er a uriul er a mla mengoit a Ulengull el Sils. A 37 el rak a mla mo er a chelechang, a Mr. Hall a mla mo diak el melemalt a uldesuel (el uchul a ometoeldisech er ngii el mla mo mechilekelek), el uchul a betok el klalo er ngii el mla mo diak er ngii el okiu a re bebil el chad el mla mengeblad er ngii. Ngii a mla omekeu el oumera el a bo el mo er a beluu, a bedengel a mo meluub el mo melechang el mo er a beluu. Ngii a chad el diak el omekeu a chad, ngdiak el sebechel el mo oureor el bastor el mla modars el kirel a ureor er a Dios el ta er a lmuut el taem.3

GSAM 332.3Rubak Stephenson a mla mad el mo er a 16 el rak. A lmuut er a lmuut el rak el mo er a omad er ngii, a rengul a mla mo omekeu (diak el melemalt), ngdiak el chad el mekedong er a re chad. A lmuut er a omekeu er ngii, a mla mo oltirakl er a ongerul el blekeradel el diak el llechul, me a mla mengoit a bechil, el redil el dimlak a chad el oltutakl er ngii el kirel a omerellel el mekngit (ng di mla sebechel el mo diak lekaubuch er ngii el okiu a ngesou er a cheblad el bengngos), me a mla melai a bebil el redil el mo bechil, el kmal kekerei a rekil er a kot el bechil. Tia el omerellel a kmal bleketakl el omtok er a ungil el blekeradel, me a re ochellei er ngii el oumera er a taem el mo er a medal a mle omtok er a rael er ngii, me te dimlak el lmuut el kongei er ngii el mo mengedecheduch er tir.

GSAM 333.1A re ochellei er tir a mla melekoi el kirel a re ta el taem er a medad er tir, me a klumech er tir a mla omengull el kirel a ringel; ngdiak el mla mengasireng a tekoi, me a tekoi a mla mo er a melemalt el diak el sebechel el mo meluub. Me ngii el tekoi a mo liluches er kid el mo osiik a melemalt er a klumech el kirel a bedengel er tir.

GSAM 333Rubak J. H. Waggoner a Oltirakl er a Klumech

GSAM 333.2Er a 1852, Rubak J. H. Waggoner, el mla mo omekrael er a babier er a county er a Wisconsin, a mla oumera er a klemerang er chelechang, me er a rak el mo er a chelechang a mla mo meluut a rengul el mo er a ureor er a bastor el mla modars el kirel a ureor er a Dios. Er a 1857 a mla mesuub me a mla oureor el mo omes er a 2 el kmal klou a ultutelel el babier el mekekerei, el bek el ta a ngar er ngii a bekord el 200 el bliongel er a tekoi. A kot el babier a ngar er a ngklel, The Nature and Tendency of Modern Spiritualism, me a ongerul, Omekaesiu er a Doktrin er a Taem el Mo er a Medal. A kot el babier a mla olngeseu el mo olsobel a betok el chad el diak el mo er a keleb er a Satan, me er a omes er a Dios a mla omekerreu a rengul a re chad el diak el medengel a ues el mo er a klemerang er a chelechang.

GSAM 333.3Omekaesiu er a Doktrin er a Taem el Mo er a Medal er ngii a babier el kmal bleketakl el olecholt el rokir a klsuul er a re doktrin er a taem el mo subed a rechad el meruul a klengit el mo melilt a Dios el mo er a ongerul lemei a Jesus. A lmuut el melemalt a omesmechokl er a doktrin tia, me ng diak el mla mesuub a tekingel er ngii, me ng diak el mla mo er a omes er a klumech el mo mengasireng er ngii. A babier a olisechakl el bleketakl e kekerei a tekingel el kirel a deruchall er a Kristo el badre er a kingellel a Demal er tia el taem (el ureor er a badre er ngii el oltirakl a rael er a Melchisedec), me a deruchall el mo er ngii er a kingellel el ngesongesul er a Rengedel el mo mei e diak a ullebengelel, el kingall el diak el mo cheldebechel er a ureor er a badre el ngii a delongelel a Dios me a rechad.

GSAM 334.1A lmuut er a taem tia, Rubak Waggoner a mla mesaod el mo er a ongedei el babier el mekekerei el melech a tekoi er ngii el ngar er a tekoi el kirel a The Atonement in the Light of Reason and Revelation. Er a mekera el rak er a 1884, a babier tia a mla mo melemalt me a mla mo klou el mo er a 400 el bliongel. Ngii a babier el melemalt me el mo omekrael er a tekoi el mla mo er a ngklel.

GSAM 334.2A lmuut el mo er a taem tia, a mla mo cheldebechel el mo er a omerous er a hong, el ngar er a chad el oureor el mo mesuub me a chad el omekrael er a hong. A mla mo lmuut el oureor el bastor el mla modars el kirel a ureor er a Dios, me a rak el mo er a medad a mla mo er a Europe.

GSAM 334.3April 17, 1889, a mla mo mad el mereched er a Basel, Switzerland, el mo er a omes er a babier er ngii el mo er a ngklel Er a Eden el mo er a Eden. Er a 16 a mla oureor el taem el rokui er a omes er a hong, me a mla melekoi er a babier er a ngklel er ngii, “A mla oureor el klou el taem.” Er a klumech er a re ochellei er a Europe a mla mo er a re tekoi tia el kirel a medad er ngii:

GSAM 334.4“Er a bek el taem er a 17, el ngar er a 5:30, a mla oungat el mad er a chelsel a uum er ngii, me ng diak el mla medengel el mo er a ta el omekeu, el kirel a chaidireng er ngii el mla mo chitechut. A mla oureor el klou el mo omerek a beches el babier er ngii el lluches er a tekingel a English, me a mla oungerachel el mo er a London er a Sandei el mo er a ureor er a blil a ureor er a beluu er ngii, me a mo lmuut el me er a America er a taem el mekeald el mo mei.”

GSAM 334.5Omuchel er a 1854, Rubak Waggoner a mla ngar er a omes el mo er a klemerang el mo omekrael er a klumech, er a blil a omekrael me a blil a hong. Er a taem er a medad er ngii a kmeed el mo 69 a rekil. A mla delekull er a Basel er a April 20. Tia el mo er a medad a mla mo er a ureor er a ureor er ngii, me a ta er a re chad el kot el oureor er a klumech a mla mo el meluub.

GSAM 334Omomes er a Klaumerang

GSAM 334.6Er a kot er a iosiharu er a 1858, Mrs. White a mla omekeu el ringel er a bebil el sils, el ngar er a bed el diak el sebechel el meluub. Er a ta el kebesengei, el kmeed er a teruich me a eru el klok er a klebesei, a mla mechedengokl; a mermadel er ngii a mla osiik a rokui el rael el medengel el mo omekerreu er ngii, ngdiak el mla sebechel. A mla kiei tia el tekoi el betok er a 30 el bung, me Rubak Andrews me ngak a mla mo cheroid el mo er ngii er a Rubak White el mo cheldebechel er a omengull. Er a omengull el ngar er a bed er ngii, a Dios a mla omekerreu er ngii me a mla mo er a klisichel er ngii el ngar er a omes el taem. A lmuut er a omengull er ngii el mo er a Dios, a mla mo er a ues el ngar a Dios el mei el ngar er a bed. A bebil er a tekoi el mla ngar er a ues tia a sebechel el mo er a Klumech el Olecholt er a Rael el mo er a Ikelesia, No. 5.

GSAM 335Ues el Kirel a Bedengel el Mengasireng

GSAM 335.1A ta el ues a mla mo er a omesmechokl el kirel a bedengel, me a omekrael er ngii a mla mo er a klumech. Rubak White me ngak a mla kiei er a ta el ubengkel er a bed, me Rubak Andrews a kiei er a ubengkel el mo er a ngii. A mla choisemesem a chimal er a bebul a ulul er ngii, me a lmuut el taem a mla mo mengat el mo er a tekoi el mo er ngii el mla mo er ngii er a ues. A ubengkel er a bedengel a mla mo melech el mo er a bed, me a ngii a mla ngar er a omes el 8 malechub eng 9 in. er a ngikel er a ubengkel er ngii me a omengat er a bed. Er a bebil el tekoi, a bedengel er a chelsel a bedengel el mo er a ngikel a mla deluul el ngar er a 30°. A mla kiei tia el kiei er a 30 el bung el mo er a omad er a ues. A diak a chad el sebechel el mo omes a kiei tia el diak el kirel a omekeu er a bdechel me a ubengkel, me a lmuut el diak el sebechel el mo kiei el ta el taem el mo er a ngii. Tia a lmuut el omekrael el melekoi el a ta el klisichel el diak el ngar er a omesmechokl er ngii a mla mo er a ues.

GSAM 335Bebil el Ulaoch

GSAM 335.2Er a kot el sils er a October, 1858, Rubak me Mrs. White me ngak a mla mo cheldebechel er a omengull er a Rochester, N.Y. Er a cheldebechel tia, ngak a mla oureor el mo er a rael er a renged er a New York me a re renged er a New England. Er a ta el Ulengull el Sils, Mrs. White a mla mo er a ues el ngar a Dios el mei, me a mla mesisiich el mo er a ta el beluu er a rael er kid, a Satan a mo melengel er ngii el okiu a klou el klisichel, me Rubak White me ngak a mla kirel el mengat a klaumerang er ngii, me a Dios a mo omekerreu er ngii.

GSAM 336Ringel er a Mrs. White

GSAM 336.1Tia a lmuut el ulaoch er a tekoi el mo er a omes. A tekoi el mo er a omes a mo omekrael el a mla mo er a melemalt. A kot el Ulengull er a Sils er a cheldebechel er a Rochester, a mla kiei er a Roosevelt, me a lmuut el Ulengull er a Sils er a Brookfield, Madison County. A lmuut el sandei a mla mo cheldebechel er a chelsel a uum el klou er a Mr. Ballou er a Mannsville, Jefferson County. Er a rael er a btil er a Brookfield el mo er a Mannsville, a medal a Mrs. White a mla mo burek me meringel er a eou er a medal el terung. Tia a mla mo ringel el klou me er a omes er a Mannsville a mla kirel el kiei er a bed. A omesmechokl a mla mo klou el 2 el sils, me a mla meluub a omengull er ngii me a mla diak el sebechel el mo er a cheldebechel. A bdelul a mla mo burek el klou me a medal el terung a mla blutek, me a medal a mla mo omekeu el diak el melemalt el ngar er a chad. Er a ringel tia me a omekeu er a rengul er a diak el mla mechiuaiu, a Satan a mla oureor el klou el mo meruul er ngii el mo melekoi a mongk el omtok er a Dios. Tia el tekoi a mla kiei el mo er a omad er a cheldebechel el mla melemalt.

GSAM 336.2Er a cheldebechel el mla mo er a omad, Rubak White a mla melekoi er ngak,

GSAM 336.2“Ochellei John, tia a omelilt er a Satan el mo er a Mrs. White, el mla melekoi er kid er a Rochester. Kom medengel a tekingel a mla omengull el melekoi el a bo kid el mengat a rengud me a bo kid el mengat a rengul el kirel a klaumerang, me diak el mo chelsimer er a ta el taem er a ringel, a klisichel a Satan a mo teruud, me a ngii a mo omekerreu. Cheldebechel kid el mo er a omengull el taem.”

GSAM 336Omekerreu el Mo er a Ulaoch

GSAM 336.3A mla mo er a blai el kiei er a bed er Mrs. White, me a mla oureor el mo omengull el klou el kirel a ngii, me a re ochellei er a blai el mla cheldebechel kid a mla kiei el omengull el diak el melekoi. Er a 10 el bung el mo er a omengull, a klisichel er a Dios a mla mei el mo er a blai el mengat a rokui. Mrs. White a mla mereched el meluub er a ringel, me a mla melekoi el kirel a kall. Tia a mla ngar er a 5 el klok er a sueleb. Er a 7 el klok, a burek er a medal a mla diak, me a mla mo er a cheldebechel er a sueleb, el ngar er a omes el chad el melemalt el ta er a lmuut el taem.

GSAM 337.1Er a osengel er a re chad er a beluu, a mesaod a mla mo er a omengull er a “Diukes er a re Chedaol el Chad,” me er a omad er ngii Mrs. White a mla mo omekrael er a re chad. Er a Rubak White a mla ngar er a debongel a blai el obengkel a mekekerei el ngelekel el sechal, W. C., Mrs. White a mla mo er a ues el ngar a Dios el mei er a chelsel a klou el cheldebechel. A bebil er a tekoi el mla mo er a ues er a taem tia a sebechel el mo er a omad er a babier er a Klumech el Olecholt er a Rael el mo er a Ikelesia No. 5, el mla mleches er a Mannsville, N.Y., Oct. 21, 1858.

GSAM 337.2A omekerreu el mla mo er a Mrs. White er a taem tia a mla melemalt el ngar er a ulaoch el mla mo er a Rochester. A diak el lmuut el tekoi el mo er a ringel tia a mla mo er a rael tia, me a klumech a mla mo er a omekerreu er a rokui el beluu el mla mo er ngii.

GSAM 337Ulaoch er a Mekemad el Beluu er a America

GSAM 337.3Er a Ulengull el Sils, January 12, 1861, el ngar er a 3 el buil el mo er a kot el omelilt er a Fort Sumter (el mla mo er a omes er a mekemad el mla mo er a omekerreu er a 4,000,000 el sibai el rechad er a Africa er a America), a blil a cheldebechel er a re chad er a Sebadong er a Parkville, Mich., a mla cheledaol el mo er a Dios. A cheldebechel a mla mo er a Rubak White me a merengerreng, me a Rubak Waggoner, Smith, me ngak. Er a omad er a mesaod er a Rubak White, Mrs. White a mla mo omekrael el klou, me er a omad er ngii a mla kiei er a kiei. Er a ta el kiei a mla mo er a ues el ngar a Dios el mei. A blai a mla mo melech el chad, me a tekoi a mla mo omengull el klou. Er a omad er a ues, a mla mekiis me a mla omes a blai me a mla melekoi el mo er a re chad:

GSAM 338.1“A diak a chad er a blai tia el mla medengel a ringel el mo er a beluu tia. A re chad a mla ousekool er a llechul a South Carolina el mo mengoit a Union, engdi ak mocha mla omes er a ues el a klou el ta er a re renged a mo cheldebechel er a renged tia, me a mo ngar er a mekemad el klou el mo er a beluu. Er a ues tia a mla mo omes a klou el re chad er a mekemad er a 2 el ubengkel el mla kiei er a beluu er a mekemad. A mla rong a klou el ngerel a kaliol, me a mla omes a re chad el mla mad me a re chad el mla mo mad er a rokui el ubengkel. Me a mla omes a tir el mo mereched el meluub el chad el mo er a chad [a mla mekerreu er a chad er a sebek]. Me a mla omes a beluu er a mekemad er a uriul er a mekemad, el mla melech el chad el mla mad me a re chad el mla mo mad. Me a mla mo er a blai er a re chad el mleches, me a mla omes a ringel er a re chad el kirel a omekeu, el mla mo mengeasech. Me a mla mo er a blai er a re chad el mla medad a rubak, a ngalek, me a ochellei er tir er a mekemad. A mla omes a ringel me a omekeu er tir.”

GSAM 338.2A mla mo omes er a blai me a mla melekoi, “A ngar er a blai tia a re chad el mo medad a ngalek er tir er a mekemad tia.”

GSAM 338Klumech er a Mrs. Ensign el Kirel a Ues

GSAM 338.3El mo omekrael er a tekoi el mla melekoi er a medal, me el mo omekrael el a ulaoch a mla mo er a sils er ngii, me el mo osiik a omes el kirel a rael er a cheldebechel el mla melekoi er ngii me a mla omes er a tekoi tia, a klumech tia a mla mo er a omes:

GSAM 338.4“Tia a mla melemalt el melekoi el a ngak a mla kiei er a St. Joseph County, Michigan, er a January, 1861, el ngar er a 6 el mael er a cherroid er a Parkville. Ng diak el chad el oumera er a ongerul lemei a Jesus. Er a 12 el sils er a buil tia, a bebil er a rechad el kiei el kmeed er ngak a mla mo er a Parkville el mo er a omengull. Er a mla lmuut el me er a blai, a mla melekoi er ngak el a ta el merengeng a mla ngar er a omengull el mo er a ues, me a mla melekoi el a mekemad el klou a mo er a United States; a klou el re chad er a mekemad a mo mo er a 2 el ubengkel, er a South me a North, me a re chad el klou a mo ringel er a blai er a re chad el mleches; me a omekeu el klou a mo er a blai el kirel a medad er a rubak, a ngalek, me a ochellei er tir er a mekemad; me a chad er a blai a mo medad a ngalek er tir er a mekemad tia.” Mla mleches, “Martha V. Ensign, Wild Flower, Fresno County, California, Jan. 30, 1891.”

GSAM 339.1Er a ulaoch er a mekemad tia el ringel, Mrs. White a mla lmuut el melekoi el a re chad er a Sebadong a mo mo er a rael el mekera el kirel a mekemad, me a lmuut el tekoi er a rokui el mo omengull el klou el mo osiik a reng el mo medengel a uldes er a mo oureor er a taem el ringel el mo er a medal.

GSAM 339Klou el Omes er a Mekemad

GSAM 339.2Er a taem er a omes er a ues, a re chad er a North a diak el medengel a klou el mekemad el mo er a medal. A President Lincoln a diak el lmuut el medengel a klou el tekoi; er a 3 el buil er a medal (April 12, 1861), er a lmuut el re renged a mla cheldebechel er a South Carolina er a llechul er a omelilt, me a kot el omelilt a mla mo er a Fort Sumter, a mla melekoi el mo er a 75,000 el chad, me a taem er a 3 el buil.

GSAM 339.3A rokui el chad el chad er a mekemad el mla mleches er a Union er a mekemad a 2,859,132. Encyclopedia Britannica a melekoi el a re chad er a mekemad er a Confederate a ngar er a kot el taem er a 1863 el mo er a 700,000 el chad, ngdiak el sebechel el mo medengel a rokui el mla mleches. A omes a melekoi el a re chad el mla mad a ngar er a 300,000. A bebil el babier er a omes a melekoi el a re chad er a Union el mla mad er a mekemad, er a ringel, er a smecher, me er a blai er a re chad el mleches a 359,528. Kirel a blals er a Union, Britannica a melekoi:

GSAM 339.4“A blals a mla mo er a kmal klou el ildisel er a Aug. 31, 1865, el $2,845,907,626.56. A $800,000,000 el telbiil er a beluu a mla mo melech el mo er a mekemad; re renged, beluu el klou, re county, me a beluu el mekekerei a mla mengasireng a telbiil er a beluu er tir me a blsir er a ureor er a mekemad; a udoud el mo meskang el pensions a locha mo er a $1,500,000,000 er a omad. A diak el sebechel el mo medengel a telbiil er a omeruul er a Confederate; a ngeltachel er a re chad el mla mekerreu er a Federal re chad er a mekemad me a Confederate re chad er a mekemad a diak el sebechel el mo omes; me a klemerang er a $2,000,000,000 er a sibai er a South a mla mo diak el kirel a mekemad. A rokui, ng diak el sebechel el mo keisang el melemalt a rokui el udoud el mla bechesbesuch er a mekemad, engdi a $8,000,000,000 a diak el meklou el uldasu er a ildisel.”4

GSAM 340Bebil el Omekrael er a Ues

GSAM 340.1Kirel a ulaoch er a re chad er a omengull er a Parkville el mo medad a ngalek er tir er a mekemad, ngak a di mo melekoi el ua tiang. Er a taem el a llel a kerrekar a ruebet er a 1883, a mla melemalt el mo er a rubak er a ikelesia er a Parkville, el mla mo rubak lmuut er a January, 1861, er a taem er a omes er a ues; me a mla osiik er ngii el a mla medengel a tekoi el melekoi er a Mrs. White er a ues er a mekemad. “Chochoi,” a mla melekoi, “ng medengel.” “Kom sebechel el melekoi el a mekera el chad el mla ngar er a blai er a sils tia el mla medad a ngalek er tir er a mekemad?” A mla medengel el mo er a ngklel er a lim el chad, me a mla melekoi, “Ng medengel el a tir a mla ngar er a blai, me a ngalek er tir a mla medad er a mekemad; me a bo ngak el kiei er a blai el mo mesaod er a re chad er ngak, ng sebechek el mo osiik a lmuut el ngklel. Ng omeketakl,” a mla lmuut el melekoi, “a lim el lmuut el chad el ngar er a medal er tia el chad.”

GSAM 340.2A 4 el rak me lmuut er a mekemad el mekera el mo er a South, el mla diak el chesimer el mo er a omes er a klou el chad er a mekemad, me a kmeed er a tedobech er a rokui el re chad er a mekemad el mla cheldebechel a mla mad er a mekemad malechub er a smecher, a mla omekrael el a ulaoch er a medal a mla mo er a melemalt.

GSAM 340Klsibai me a Mekemad

GSAM 340.3Er a mesaod er a ues el mla mo er a January 4, 1862, Mrs. White a mla melekoi:

GSAM 340.4“A rebongel el chad a mla mo er a re chad er a mekemad el oumera el a mekemad tia a mo omekerreu er a klsibai; ngdiak el lmuut er a taem el mla mo medengel el a tir a mla mo omekeu, me a uldes er a mekemad tia a diak el mo meruul el mo diak a klsibai, engdi el mo oungerachel er a klsibai el dirk uai er a chelechang.”

GSAM 341.1A tekoi tia a mla melekoi er a taem el a re chad er a mekemad a mla kirel el omekrael er a ureor el lmuut el mo er a re rubak er tir a sibai el mla meluub er a raed er a Union. A re chad er a mekemad a mla melekoi, “Bo kid el omekerreu er a omelilt, me a mekera el mla mo?” A mla olluut el mechitechut a rengrir, “Diak a tekoi. A tekoi el mla omekrael er a omelilt a diak el mla melemalt. A blekeradel er a klsibai el mla omekrau a beluu er kid a mla kiei el mo omekrael er a omelilt el lmuut.” A tekoi tia, el mla mo er a Klumech No. 7 er a ngklel “Klsibai me a Mekemad,” a diak el melekoi el a klsibai a diak el mo chesimer el mo er a taem el rokui; a mla omekrael a uldes er a re chad er a mekemad er a taem tia. Er a lmuut el ta er a klumech tia a ngar er a ulaoch el mo er tia:

GSAM 341Ulaoch er a Omerolel er a North

GSAM 341.2“Engdi a olsengerenger er a rokui el beluu a mla mesaod el mo er a rechad! A Rubak a melekoi, ‘Ng diak tia a olsengerenger el ak mla melilt, el mo mengedoked a lechet er a klengit, el mo melai a oberaod el telechull, el mo melubet a rechad el oba a ringel er a mekngit el omeruul er a re bebil, me el mo merruud a rokui el kaiu el melechet a re charm er a cheiukl er a urreor?’ Er a beluu er kid a mo oltirakl er a olsengerenger el mla klemerang er a Dios, ngii a mo mengull er a omengull er tir el kirel a mekemad; engdi er a chelechang a omengull er tir a diak el mo er a dingal.”

GSAM 341.3A re chad el medengel a omes er a taem er a mekemad a mla medengel a omelilt, ringel, omengiil, me a bebil el tekoi er a ureor er a North el mo omekerreu er a re chad er a South, el mo er a taem er a klumech er a omekesiu er a sibai er a Jan. 1, 1863. A lmuut er a taem tia, a omekerreu er a North a mla mo mereched el mo er a omad er a mekemad. A mla omes el melemalt, er a re chad el omes a ureor, a ulaoch er a January 4, 1862 a mla mo er a melemalt. Er a omad er a telbiil, a klsibai a mla mo melech, me a chus a mla mo chesimer er a sibai. A mla omes el a Dios a mla rong a omengull er a re chad er ngii, me a mla omekerreu er a ureor el mo omad a mekemad er a taem el a re chad a mla oltirakl er a olsengerenger el melemalt er ngii.

GSAM 342Klumech er a Mla rubak er a renged St. John

GSAM 342.1Er a mesaod er a Mla rubak er a renged John P. St. John er a Kansas, er a Ottawa, Ill., el mla rong er ngak er a sueleb er a June 29, 1891, a mla melekoi el tia:

GSAM 342.2“Ng diak el mla omekeu el ngar er a taem er a re Confederate a mla omekerreu er kid er a Bull Run. Ngdiak el tekoi, ngii a ta er a uldengel er a Dios. Bo kid el omekerreu er tir, a re chad el omekrael er a beluu a mo meruul a budech, me a Union a mo kiei el ngar er a klsibai, me a klsibai a mo ngar er a chelechang. A 2 el rak a re Confederate a mla klou el mo er a omes, ngdiak el mo er a medal; engdi er a uriul er a Lincoln el mla mesaod a mesengel el klumech er a omekerreu er a re sibai, kid a mla mo cheldebechel er a Dios, me a diak el sebechel el mo meluub.”

Notes

  1. Psalm 32:8. ↩
  2. Psalm 124:1-3. ↩
  3. A re mermadel er ngii a mla melekoi tia el tekoi er a Ochellei Frederickson er a Dakota, er a April, 1892. ↩
  4. Encyclopedia Britannica (9 el omous), Vol. 23, bliongel 780. ↩

Note

Back