Bliongel 26 — Urered er a Ebangkelio er a Cheroid el Beluu
GSAM 403.1“Ng mla lluches el kmo, a re chad el diak le ouchais er ngii e mo omes; me a re chad el dimlak lorrenges e mo medengei.”1
GSAM 403.2A kot el ureor er a beluu er a cherotel a United States e mla mo er a 1874, er se er a Rubak J. N. Andrews a mle uldurokl el mo er a Switzerland me ng ulemuchel el ureor er ngii.
GSAM 403UREOR ER A EUROPE ER A KEBARD
GSAM 403.3A 8 el beluu e mla mo er a ureor e ngii: Switzerland, France, Italy, Turkey, Belgium, Spain, Portugal, me Greece; a beluu e kiei er a 140,000,000 el chad.
GSAM 403.4E mesisiich el mo er a tekoi el ngii el oureor a re chad er a ikelesia el mo er a ureor el klou el beluu, e le kirel a taem e diak le klou a re chad er a ikelesia.
GSAM 403RUBAK CZECHOWSKI
GSAM 403.5Er a 1865, a Rubak M. B. Czechowski, a prist er a Catholic er a Poland el mla mo chad er a klemerang er chelechang, e mla ousbech el mo er a misinare er a Europe er a kebard. E le diak le mesisiich er a taem e ngii, e ngil a tekoi er ngii er a re chad el omengull er a kot el sils er a sandei er a Boston, Mass., el locha te mle omdasu el kmo ng diak a delongel er ngii me a rechad er kemam. Ng diak le kmo a tekoi e ngii, a re chad e mla melai a udoud el kirel a ureor me te uldureklii el mo er a ureor el soal.
GSAM 404RE CHAD EL MENGKAR ER A ULENGULL EL SILS ER A SWITZERLAND
GSAM 404.1Er a 1866, e ngil a klumech er a Ulengull el Sils me a klumech er a ongedel anghel er a Tramelan, Switzerland. A ureor e mla mo er a cheldebechel er a re chad el mengkar er a Ulengull el Sils. E mla mo el mereched, e ngil a beluu me a mengkar er a klumech er a Hungary. E diak le ouchais er a cheldebechel er a Tramelan er a ureor er a America, engdi Albert Vuilleumier, a ta er a re chad, e sebechel el menguiu er a tekoi er a England. E ngil el mo er a taem e ngil a babier er a Lmuut er a Ongerul Lemei a Jesus. E ngii e mla omeruul el omelilt er a beluu er a omengull me a omelilt er a beluu er a ta el beluu.
GSAM 404RUBAK ERZENBERGER E MLA MO ER A AMERICA
GSAM 404.2Er a 1869 James Erzenberger er a Tramelan e mla mo er a America el mo mesuub er a tekoi er a England me el mo medengei el betok er a osisechakl me a blekeradel a re chad er a Sebadong. E mla mo er a Battle Creek el June 18, e kiei er a America er a ta el rak me a tedobech. E mla mo er a New York el Sept. 9, 1870, el mo er a beluu. Er a June er a ta el renged er ngii, Ademar Vuilleumier e mla mo er a beluu e ngii, e kiei er ngii er a bekord el eua el rak. Er a omengur er a beluu, Rubak Andrews e mla mo er ngii. E mla mo er a Neuchatel el Oct. 16, 1874.
GSAM 404.3Er a 1875, Rubak D. T. Bourdeau me a cheldebechel e mla mo er a America el mo er a France, me a komiti e mla omes er ngii el mo ureor.
GSAM 404A BAIER ER A FRANCE E MLA MO
GSAM 404.4Er a July 1876, er a Basel, Switzerland, e mla mo er a omerous er a baier er a tekoi er a France, a ngklel Les Signes des Temps (Olangch er a Taem). Er a May 13, 1882, er a uriul er a elolem el rak, Rubak Haskell e mla mo er a New York City el mo er a Europe. Er a ureor er a misinare, e kiei er a Switzerland er a taem el klou.
GSAM 405RUBAK WHITNEY E MO ER A BASEL—A MLAL ER A RUBAK ANDREWS
GSAM 405.1Er a July 26, 1883, Rubak B. L. Whitney me a cheldebechel e mla mo er a Basel. A Komiti er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia e mla omes er ngii el omes er a ureor er a ureor er ngii, el mo techil a Rubak Andrews el mla mechitech er a klisichel. Er a uriul er a bebil el buil, er a October er ngii, e mla mad.
GSAM 405.2Rubak Andrews a dimlak losuub er a skuul el kedidai me a college er a klengeasek er ngii, engdi ng mle klou a klemedengei er ngii, el chad el di ngii el mesuub e mo medengei. E ngil a Latin, tekoi er a Greece, me Hebrew er a omes er a suobel, me er a taem el mo er a tekoi er a France. E ngil a tekoi er a France el mo ousbech er a omengilt er a ureor er a Ureor er a Europe er a Kebard, er a ngii e ureor er a uriul el elolem el rak er a klengar er ngii; e ngil a tekoi er a France Olangch er a Taem, e ouchais er a tekoi er a France. E ngii er a ureor e mla chesimer er a mlal.
GSAM 405DOKTOR KELLOGG ER A EUROPE
GSAM 405.3Er a uchelel a 1883, Dr. J. H. Kellogg e mla mo er a Europe el kirel a omes er a ureor er a doktor. Ng mle kiei er a bebil el sils er a bek el ureor er kemam, me a omes er ngii e mla mo klumech er a re chad el ureor. A tekoi er ngii el kirel a ureor er a Basel e mla mo klou el omes er a Rubak Andrews.
GSAM 405RUBAK BUTLER E OMEKRAEL ER A EUROPE
GSAM 405.4Er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia er a October 1883 e mla mo er a klechad el mo omes er a omerous er a baier er a England el mo mereched. E le kmo a re Rubak Geo. I. Butler, M. C. Wilcox, me A. C. Bourdeau e mla mo er a Europe me a England el mo omeleches er a ureor. Rubak Butler e mla mo er a Glasgow, Scotland, el Feb. 27, 1884. A ta er a uchelel a omes er ngii er a ureor er a cherotel el beluu e mo medengei er a uldesuel a ureor er a beluu er a cherotel me a rael el mo omes er ngii. E kiei er a Basel me a beluu er a Europe er a Kebard er a taem. A. C. Bourdeau e ureor er a re chad er a France er a omekrael er a Alps, er a re Waldenses; M. C. Wilcox e omes er a omerous me a omeruul er a baier er a England el mo er a rsel a 1886.
GSAM 406A BLIL A OMERUUL ME A OMEROUS ER A HONG E MLA MO ER A BASEL
GSAM 406.1Er a 1884, a blil a omeruul me a omerous er a hong, Imprimerie Polyglotte (ngklel el kmo omerous er a hong er a betok el tekoi), e mla mo er a Basel. Er a March 1885, H. W. Kellogg e mla mo er a Komiti er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia el mo er a Basel me el mo omechar a masin el kirel a blil a omerous er a hong. E ngil, me a blil a omerous e mla mo er a blil el mla mo el oureor, el melatk er a re chad er a Sebadong, er a beluu er a Basel el mla mo er a taem.
GSAM 406.2Er a taem er a omes er a Rubak Butler er a Europe, a baier er a tekoi er a Germany el Herold der Wahrheit e mla mo er a blil a omerous er a Basel. Er a ta el renged, a tekoi er a Roumania baier Adevărulu Prezentu (Klemerang er Chelechang) e mla mo er a blil ngii. Me a ta el baier er a tekoi er a Italy el L’Ultimo Messagio (A re Klumech el Mlai). A 2 el uriul el baier a mla omerous er a bek el edei el buil, e ngar er ngii a 16 el llel a derta el baier. Er a Switzerland Cheldebechel er a ikelesia er a ta el renged er a October 1884, e ngil el kmo 146,000 babier er a 4 el baier e mla mo er a omelilt me a omerous er a renged. El mo er a 1895, e le a mekngit el omeruul er tir er a Basel, a blil a omerous e mla mo er a Hamburg, Germany. E mla mo er a blil a hong me a babier mekekerei er a 11 el kakngodech el tekoi: tekoi er a France, tekoi er a Germany, tekoi er a Italy, tekoi er a Roumania, tekoi er a Spain, tekoi er a Bohemia, tekoi er a Russia, tekoi er a Holland, tekoi er a Hungary, tekoi er a Armenia, tekoi er a Turkey, me tekoi er a Turkey me a Greece. A ngklel e ngil el kmo blil a omerous er a hong er a betok el tekoi.
GSAM 407MRS. WHITE E OMEKRAEL ER A EUROPE
GSAM 407.1Er a Sept. 3, 1885, Mrs. White, ngelekel W. C. White me a cheldebechel e mla mo er a Basel. E kiei er a beluu er a chebechielel er a ta el rak me a tedobech, el omes er a ureor er a beluu er a Europe er a Kebard, me a omes e mla mo klou el ureor er a ureor.
GSAM 407A SWISS CHELDEBECHEL ER A IKELESIA E MLA MO OKEDELDAOL
GSAM 407.2Er a Sept. 10, 1885, a Switzerland Cheldebechel er a ikelesia er a ta el renged e mla mo okedeldaol. Er a olecholt er a taem e ngil el kmo a cheldebechel er a ikelesia er a ta el renged e kiei er a ta el bastor el mla modars el kirel a ureor er a Dios, 7 re chad el mla modars, 10 ikelesia, me 224 el chad. E ngil a ongeltacher er a $1,645.11 er a ta el renged er a omengur. Me a telbiil er a ureor e mla mo er a $2,041.22.
GSAM 407RUBAK WAGGONER ER A EUROPE
GSAM 407.3Mrs. White me W. C. White me a cheldebechel e mla mo er a America er a 1887. Er a ta el renged, Rubak J. H. Waggoner e mla mo er a Ureor er a Europe er a Kebard. Ng mle ngar er tia el beluu el betok er a eru el rak, el kiei er a Basel er sei el taem. Er a beluu er a Basel e mla mad er a April 20, 1889, el kmo mla ngil a tekoi er ngii.
GSAM 407.4A mechitech er a klisichel a Rubak Whitney me a mlal er ngii (April 9, 1889) e mla mo ta er a ringel el klou er a ureor.
GSAM 407RUBAK ROBINSON ER A EUROPE
GSAM 407.5Rubak D. A. Robinson, el ureor er a England, e mla mo chad el mo er a uchelel a Rubak Whitney. E ureor el klou er a beluu er a bekord el elolem el rak, e le Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia e mla oureor el mo er a India er a 1895. E le ngii e mla mo, e mla obis er a rubak el mo er a ureor.
GSAM 408RUBAK HOLSER, A RUBAK ER A UREOR
GSAM 408.1Rubak H. P. Holser e mla mo chad el ousbech er a ureor, me e mla mo chad el omes er a Ureor er a Europe er a Kebard. Ng mle ungil a urerel me ng dimlak lmesaul el mo er a 1901, e ngii e mla mo mengasireng er a ringel er a smecher. E mla mad er a Canyon City, Colorado, el Sept. 11, 1901.
GSAM 408.2Aika el ringel a mle ngar er ngii, engdi a ureor e mla mo klou me a ureor e mla mo er a rael. Er a olecholt er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia er a 1895, a Europe er a Kebard Cheldebechel er a ikelesia er a ta el renged e kiei er a 19 ikelesia me 484 el chad, el ongeltacher er a $4,378.18 er a omengur. Er a taem e ngii e 4 el bastor el mla modars el kirel a ureor er a Dios me 5 re chad el mla modars.
GSAM 408UREOR ER A GERMANY ME A RUSSIA
GSAM 408.3Er a 1870, J. H. Linderman, a bastor er a ikelesia er a Elberfeld, Prussia, me 40 er a re chad er ngii, e mla mo mengkar er a Ulengull el Sils el kirel a omes er a Babier er a Dios, e diak le medengei er a ta el cheldebechel er a chad er a Jesus el mengkar er a sils el Ulengull el Sils. A tekoi er a cheldebechel e mla mo er a re chad er a ureor er a rael el oureor. A chad el olengit a mlo er a blil a ureor er a Basel er a Ulengull el Sils. A telungalek a mle mesuub er a osisechakl er a skuul er a Ulengull el Sils, e a Babier er a Dios er tir a mle teleu er a mederir. A chad a ulmes er tiang e ng mle klou a belkul er ngii, me ng ulemuchel el oker.
GSAM 408A CHELDEBECHEL ER A ELBERFELD
GSAM 408.4E le ngil el kmo diak le re chad er a Jew, engdi chad er a Jesus el mengkar er a Ulengull el Sils, e ngil a tekoi er a cheldebechel er a Elberfeld. Rubak Andrews e ngil el mo omes er a tekoi; me a Rubak Erzenberger e mla mo er a Prussia er a uchelel a 1875, e ngil a cheldebechel el kmo e ngii. Rubak Erzenberger e kiei er a taem el ureor er a Germany er ngii, me er a Jan. 8, 1876, 8 el chad e mla mo omekedongel er a Elberfeld, el kot el omekedongel er a re chad er a Sebadong er a Germany.
GSAM 409.1A klemerang e mla mo er a Russia er a 1882, e le babier e mla mo er a re chad er a Germany el omengull er a America el mo er a re chad er a beluu er a re chad er a Germany er a Russia.
GSAM 409RUBAK CONRADI ER A EUROPE
GSAM 409.2Er a 1885 Rubak L. R. Conradi e mla mo er a America el mo er a beluu er a Europe er a Kebard, el ureor er a re chad er a Germany. Er a June 28, 1886, e mla mo er a Basel el mo er a Crimea, Russia. Er ngii, me Rubak Perk e mla mo er a Berdebulat, er ngii e 2 el merrengei e mla mo omekedongel me a ikelesia er a 19 re chad e mla mo okedeldaol; a kot el ikelesia er a re chad er a Sebadong er a Russia.
GSAM 409RUBAK CONRADI ME PERK E MLA MO ER A BLIL A CHESIMER
GSAM 409.3Mereched er a tekoi er ngii, Rubak Conradi me Perk e mla mo chesimer er a omes er a klumech el diak le sumech er a melekoi er a beluu klaumerang, me e mla mo er a blil a chesimer er a Perekop er a 5 el keteks. E le ngil er a blil a chesimer (e le melekingel a United States e mla omeleches), Rubak Conradi e mla mo er a ongos er a Russia, me er a taem e mla mo er a Switzerland.
GSAM 409UREOR ER A VOLGA, RUSSIA
GSAM 409.4Er a ta el renged er a ureor e Rubak Laubhan e mla mo ureor er a Russia, er a klou er a blil ngii er a Derk er a Volga. Er a 1880, Rubak Klein er a Kansas e mla mo ureor er a beluu er a re chad er a Germany er a Russia. Me e mla mo re chad el ureor er a ureor el melasem a beluu, me a re chad el klaumerang a mla uldik er a beluu me mla chesimer, engdi a Dios e mla klou el oureor er a ureor.
GSAM 409A OLTERAU A HONG ER A GERMANY E MLA MO KLISICHEL
GSAM 409.5Er a 1888, re chad el olterau a hong e mla mo ureor er a Rheinish-Prussia, Württemberg, Baden, me Alsace. A re 8 el mo 10 el chad el ureor el klisichel me el klaumerang e mla mo el klou, me er a ta el renged e mla ulterau a re hong: Teletelel a Jesus, 3,000; Er a Eden el mo er a Eden, 2,000; me 12,000 el babier mekekerei. E le ureor er ngii, er a ngii e mla mo omes me oureor er a re hong, a re chad e mla mo er a klemerang.
GSAM 410A UREOR E MLA MO ER A HAMBURG
GSAM 410.1Er a May 1889, a ureor er a ureor e mla mo er a Hamburg, Germany, er a Rubak Conradi, me er a kmal tedeb el taem e mla mo skuul er a re chad el ureor. Er a October er ngii, a skuul er a Ulengull el Sils er a 28 re chad e mla mo okedeldaol. Er a ta el renged, Rubak Haskell e mla mo er a ureor me a ikelesia er a 20 re chad e mla mo okedeldaol, me a soko er a hong e mla mo.
GSAM 410.2Rubak J. T. Boettcher e ureor er a re chad er a Germany er a Barmen. Er a olecholt er a 1890 er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia, e ngil el kmo a Germany me a Russia ureor e kiei er a 9 el ikelesia el mla mo okedeldaol, me 422 el chad, me a 75 el chad el mengkar er a Ulengull el Sils el diak bo okedeldaol. Er a April 7 er a ta el renged, 12 el chad e mla mo omekedongel me e mla mo er a ikelesia er a Hamburg. Er a December a cheldebechel er a ikelesia e mla mo 40. A chelechad er a olterau a hong er a Hamburg, Holland, Russia, me a beluu er a Germany e mla mo $5,000.
GSAM 410A UREOR ER A EUROPE E MLA MO KLISICHEL
GSAM 410.3El mekekokil, engdi el ulterekokl, a ureor e mla mo er a rael er a Ureor er a Europe er a Kebard, el kmo a olecholt er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia er a 1891 e ngil. Er a taem e ngii a 5 ikelesia er a Germany me a cheldebechel er a 140 el chad, me 64 er ngii e chad er a ikelesia er a Hamburg. A ongeltacher e mla mo $1,000. A re hong el mla ulterau er a bilik er a ureor er a bilik er a Hamburg e mla mo $500, me a olterau er a re chad el olterau a hong er a ureor er a beluu e mla mo $6,000. 150 e mla mo er a klemerang er a Austria, me a 13 ikelesia er a Russia e kiei er a 400 el chad.
GSAM 4115 EL CHAD EL MENGKAR ER A ULENGULL EL SILS ER A RUSSIA E MLA ULDIK ER A BELUU
GSAM 411.1Er a taem er ngii (1891), 5 el chad er a ikelesia er a Russia, me a rubak er ngii, e mla mo chesimer er a omes er a klumech el diak le sumech er a ikelesia er a beluu. E mla mo oltirakl el mo er a Trans-Caucasus er a 5 el rak, e mla mo mla chesimer el ta el re chad el ta el re chad me e ngil el mo merael er a 500 mil. Er a omelilt er ngii, a klaumerang e mla omeleches er ngii, me e mla mo klou a omengull er a Dios. Er a renged, a babier mekekerei e mla mo omeruul el omes er a Babier er a Dios er a tekoi er a Russia er a ringel er a Christ, a omengiil er a re mla mad, a sils er a omengull me a uchul, me a sebechel el medengei.
GSAM 411.2Er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia er a 1895, a cheldebechel er a Germany e mla mo 368, me a ongeltacher er a omengur er a ta el renged e mla mo $2,327.43.
GSAM 411RE CHAD EL MENGKAR ER A ULENGULL EL SILS ER A RUSSIA E MLA MO KLISICHEL
GSAM 411.3Er a Russia, re chad el klou e mla mo er a beluu er a cherotel, engdi a cheldebechel e mla mo 467, me e mla mo ongeltacher er a $841.60.
GSAM 411.4Er a tekoi er a cherotel ureor chad el omes er a ureor er a ketek er a omengull omes er a 1896, e medengei a ngii:
GSAM 411.4“Er a Germany me a Russia beluu er a renged er a omengur, a ildisel a rechad a kileed el mo eru er a ildisel er tir er a uchei; a ildisel a rechad el beches el uldimukl er tir a betok er a 400. Er a Berlin, Germany, 60 el chad e mengkar er a omengull er a Ulengull el Sils. A omengilt er a ureor blil omengull er a Hamburg e mla omes er a ureor er ngii. Er a Munich, Bavaria, a bebil el chad a dirk mengiil el mo omekedongel. E ngar a re chad el klaumerang er a Leipsic, Königsberg, Magdeburg, Posen, Stuttgart, me a beluu er a Germany el klou. Me e ngar a cheldebechel er a Rotterdam, Holland.
GSAM 412.1“Er a Russia, re chad el olterau a hong e mla omes er a oltirakl er a renged. A re hong e mla mo er a Lettish me a Esthonian. A tekoi er a Germany baier e mla mo er a Basel el mo er a Hamburg, me er a blil a omerous e omelilt er a klemerang er a 14 el tekoi.”
GSAM 412OMEKEDONGEL ER A HUNGARY
GSAM 412.2Er a renged, a kot el omekedongel e mla mo er a Hungary, me a kot el cheldecheduch er a omengull e mla mo er a Bohemia. A ureor er a bilik e mla mo er a Galatz er a Roumania, el kirel a Danube me a Black Sea.
GSAM 412OLTERAU A HONG ER A GERMANY
GSAM 412.3Er a Olecholt er a Ureor er a Beluu er a December 1895, Rubak Spies e ngil a tekoi er a olterau a hong er a Germany beluu:
GSAM 412.3“A re chad el omes er a olterau a hong, er a ureor e mla mo er a beluu, e diak le mo chesimer er ngii, engdi a bebil er a remeklou el chad el omerous er a hong me a re chad er a hong er a Leipsic a mle mesubed er tir el kmo, ‘a olterau a hong el okiu a kengei er a uchei er a rechad el mo omechar a hong e mo diak le mo klisichel.’
GSAM 412.4“Er a August er a 1887, a kot el omelekes er a Teletelel a Jesus e mla mo er a tekoi er a Germany. Er a taem e mla mo mereched a hong er ngii, a skuul el omes er a re chad el olterau a hong e mla mo er a Basel; e ngii e mla mo uchelel a olterau a hong, ng diak di er a Germany, engdi er a Europe el rokir. A 7 omelekes er a hong e mla mo er a blil a omerous er a tekoi er a Germany.
GSAM 412.5“E mla mo er a Jan. 1, 1895, 12 el chad el olterau a hong e mla mo er a ureor. Er a June 1895, a olecholt a ocholt el kmo a olterau a mla mo betok el 50 basent. Er a taem e ngii, e mla mo omeruul el ureor el kirel a Herold der Wahrheit, a tekoi er a Germany baier. A re ikelesia el diak le klou e omes er a 50 el mo er a 200 babier, me e olterau er ngii. Me e oureor el klou er a re chad el meliu. Er a Lmuut er a Feb. 18, 1896, Rubak Conradi e ngil el kmo, ‘A mla mo er a rsel a 1895 me a 1,500 el chad el mengkar er a Ulengull el Sils er a Germany me a Russia beluu.’”
GSAM 413UREOR ER A RE CHAD ER A SCANDINAVIA
GSAM 413.1A ureor er a re chad er a Scandinavia mla uchul er a Rubak John Matteson er a 1877. Er a 6 er a June, ngii me er a Vejle, er a Jyeland, Denmark. Me er a beluu er ngii, ng ngar er ngii a bebil el chad el mla uchul el mengkar er a Ulengull el Sils er a oureor er a hong me a mekekerei el babier el mla omesiul er a re sechelei er tir er a America.
GSAM 413.2Me bo lmeched er a oureor er tia el ureor, kau mecha el 1850, a teua el chad el mla mo er a America el ngar er a Norway mla uchul el mengkar er a Ulengull el Sils er a Rubak. Tir a ngar er a Oakland, Wisconsin. A terung er tir a demal me a delal a Rubak O. A. Olsen. Er a 1863, a Rubak John Matteson mla uchul el mengkar er a Ulengull el Sils er a ongeuid el sils. Ng ngar er a Poysippi, Wisconsin. Er a tekinged el 6 el buil, er a ureor er ngii, a betok el 40 el Danish-Norwegian mla omekrael er a omesiung er a re chad er a Sebadong. A kot el chad el ousbech el merael er a ureor el ngar er a Rubak J. F. Hanson er a Minnesota.
GSAM 413KOT EL HONG EL MLA MOLECHES ER A DANISH-NORWEGIAN
GSAM 413.3Er a 1866, a Rubak John Matteson mla mo er a re chad el omekrael er a blil a Review and Herald, el kirel el ocholt el kirel a re Scandinavian, a mekekerei el babier me a hong er a lmuut el tekoi er tir. A re chad mla oucholt er ngii el kmo ng diak a udoud er a blil a omerous er a hong; me a re chad er a beluu er ngii er a Wisconsin me a Minnesota a kmal mle soal el mo omerous a klemerang er a tekoi er a delrir, e ng diak el betok a udoud er tir, me ng diak el metik a 50 el chad, mla mekedong er a 1,000 el dolar el udoud el kirel a ureor. Me tia el udoud me a betok el ungil el mla molechus, a Rubak Matteson mla mo er a Battle Creek me a oureor er a omerous er a hong mla mo uchul. Me ng mla omesiak el mekedong er a tekoi er a kot el melekoi, er a March 18, 1867, ngii mla uchul el menguiu a babier el mla meluches el kirel a hong er ngii, Liv og Død (Klengar me a Kodall), el mo er a Rubak J. N. Andrews me ngak, el ngar er a komiti el kirel a omerous. Ng mla olecholt er kemam er a tekoi er a England a tekoi er a hong er a Danish-Norwegian.
GSAM 414A RUBAK MATTESON MLO OMERUUL EL CHAD EL OMERUUL A HONG
GSAM 414.1Er tia el taem, ng diak el chad el omeruul a hong el sebechel el mo er a oureor er ngii, me a Rubak mla osisiu el kirel el osisechakl el omeruul a hong er ngii. Ng mla mereched el mo er tia el ureor eng diak bo le mla molechus a 1,000 el babier er a mekekerei el babier me a hong er a lmuut el tekoi er ngii.
GSAM 414.2Me tia el merael el melekoi a klemerang er a re chad er a beluu er ngii, ng mla merael el beches a blekengel, el meruul a cheldecheduch er a bebil el beluu er a United States. Er tia el taem, a ureor mla mereched el mo er a re Scandinavian.
GSAM 414KOT EL HONG ER A CHERENGEL EL BELUU
GSAM 414.3A ureor er a Danish-Norwegian mla klou el mo er a taem er a re chad el kirel el oucholt a hong er a buil el kirel el omesiul me a omelilt er a re chad er tir el ngar er a tekoi er tir. Me er a January 1, 1872, a blil a Review and Herald mla omerous er a Danish er a buil, a hong el 24 el babier el ngar er a hong, el nger er a Advent Tidende (Klumech er a Advent). Er a omekrael er a ta el ied, a hong mla mo er a 32 el babier. Ng kot el hong el mla mo er a re chad er a Sebadong er a lmuut el tekoi er a cherengel el beluu.
GSAM 414.4Er a 1874, a omengull er a re chad el melekoi er a Swedish mla klou el mo er a hong er a buil er a 16 el babier er a Swedish, el nger er a Svensk Härold.
GSAM 414.5Er a taem er a Rubak Matteson mla mo er a ureor er a re chad er a Scandinavia (June, 1877) er a beluu el mla kiei er a rechad, a 266 el hong er a Tidende mla mo er a Denmark me a 60 er a Norway, er a America, er a buil. Er a omesiu er tia el hong, a betok el chad mla mengkar er a Ulengull el Sils er a Scandinavia. Me er a ureor er ngii er a ta el ied er a Denmark, a re cheldebechel er a re chad el omengull mla mo uchul er a betok el beluu.
GSAM 415BLIL A OMERUUL A HONG ER A NORWAY
GSAM 415.1Uriul er tia, ngii mla mo er a Norway, me er a June 7, 1879, ngii mla ochedal a ikelesia er a 38 el chad er a ureor er ngii er a Christiana. A Rubak J. P. Jasperson er a America mla mo er a ureor er ngii er tia el taem. Er tia el ied, a cheldebechel er a omerous er a hong mla mo uchul er a Norway, me a beluu a mla mochar er a Christiana el kirel a blil a omeruul me a omerous er a hong, a cheldecheduch er a ikelesia, me a blai er a kiei, er a udoud er a $14,580. Er a ta el taem, a mekekerei el hong, Tidernes Tegn, mla molechus er a Christiana er a bek el sandei.
GSAM 415.2Er a uchelel a taem el melecholb a kerrekar er a 1880, a Rubak Matteson mla mo er a America el kirel a omes echel er a ureor er a Scandinavia. Ng mla mo er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia er tia el ied, me ng mla mo er a Europe er a April, 1881, el oltirakl el klou el menguiu. Me a ta er a omekrael er ngii, a mesin el roud er a omerous mla molekedong me mla mo er a blil a omeruul er a Christiana.
GSAM 415HONG ER A KLISICHEL A BEDENGEL ER A DANISH ME A SWEDISH
GSAM 415.3Ng mla uchul el omerous er a hong er a klisichel a bedengel er a Danish, el nger er a Sundheds Bladet. Er a 1883 ngii mla omerous er a ta el hong er a klisichel a bedengel er a Swedish, me a hong er a omengull el nger er a Sanningens Härold. Er a 1884, tir a mle olab a klalo er a blil a omeruul el mle $2,563 a cheral. Er tia el ied, a 115,000 el hong mla molechus me mla mo uchul er a betok el beluu, me a betok el mekekerei el babier, me a bebil el hong.
GSAM 415A RUBAK HASKELL ER A SCANDINAVIA
GSAM 415.4A ureor er a beluu er a Scandinavia mla omes echel el klou er a me er a Rubak Haskell er a 1882, me er a 1884 ng mla omes echel el klou er a ureor er a re Rubak Geo. I. Butler, B. L. Whitney, A. B. Oyen, me E. G. Olsen.
GSAM 416MRS. WHITE MLA OMES ECHEL A SCANDINAVIA EL KLOU
GSAM 416.1Er a 1885, a Mrs. E. G. White me a ngalek er ngii, W. C. White, mla mo er a Scandinavia, me tia el me mla klou el omes echel er a ureor er a beluu er tia el taem. A bebil el chad mla omes el kmo a re chad el chebuul er tia el beluu a diak el sebechir el harau a ongeltacher, me a melasem el olterau a hong el merael er a blai a diak a ultutelel. A uchul er a klumech er a Mrs. White mla merael er a taem er ngii, me a re chad mla mengkar er ngii, el oltirakl er a ungil el melekoi: Aki mo meruul a rokui el tekoi el dilu a Rubak, me aki mo oltirakl er ngii. Er tia el me, a ureor er a beluu er a Scandinavia mla mo er a ta el tekoi el bedaol, er a belkul el oureor er a Mrs. White el diak el omengiil.
GSAM 416BECHES EL BLIL A OMERUUL MLA MUKDECHOR ER A NORWAY
GSAM 416.2Er a 1886, a re Rubak O. A. Olsen me N. Clausen mla mo er a beluu er a Scandinavia, me a N. Clausen a mla kiei er tia el beluu el betok el taem. Er a 1885, a beches el blil a omeruul a mla mukdechor er a Christiana, me er a ied el mlo mo er a September 1, 1886, a udoud er a olterau er a hong me a mekekerei el babier er a blil a omeruul mla mo er a $5,386.68, me a udoud er a omesiul er a hong mla mo er a $3,146.03.
GSAM 41625 EL IKELESIA ER A SCANDINAVIA
GSAM 416.3A olecholt el mla mo er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia er a 1889 mla melekoi el kmo er a beluu er a Scandinavia a 25 el ikelesia me a 926 el chad, el omekrael er a ongeltacher er a $2,548.75; me ng mla kiei a 6 el bastor, a 4 el chad el mla ngasech, me a 52 el chad el olterau a hong el merael er a blai. A olterau er a hong er a Norway me a Sweden er a ta el tekinged er a telong el buil mla mo er a $2,161.26.
GSAM 416SKUUL ER A CHRISTIANA
GSAM 416.4Er tia el taem a skuul mla kiei er a Christiana, me a 50 el chad mla suub. Er a 1891 a skuul er a Biblia mla mo er a Christiana er a ureor er a re Rubak O. A. Olsen me E. J. Waggoner, me a 100 el chad mla suub er ngii. Er tia el skuul, ng mla mo er a omesiul el klou el kirel a ureor er a re chad el olterau a hong el merael er a blai.
GSAM 41740 EL IKELESIA ER A SCANDINAVIA ER A 1895
GSAM 417.1Er a 6 el rak er uriul, er a 1895, a olecholt er a Rubak D. A. Robinson, el chad el omekrael er a ureor er a beluu er a cherengel el ureor, mla melekoi el klou el olecholt er a omekrael er a ureor er tia el taem: «Scandinavia a 40 el ikelesia me a 1,458 el chad. A ongeltacher er a ied a $5,585.55. Ng mla kiei a 15 el bastor el mla modars, a 11 el chad el mla ngasech, me a olterau er a hong er a ied mla mo er a $40,000. Tia el udoud el klou er a oureor er a re chad el olterau a hong el merael er a blai, me er tia el beluu, er a 1885, a re chad el olterau a hong, me a bebil el bastor er a omengull er kemam, mla melekoi el kmo a olterau er a hong el merael er a blai diak el sebechel el mo.
GSAM 417TELONG EL CHELDEBECHEL ER A SCANDINAVIA
GSAM 417.2Er a beluu er a Scandinavia, a telong el cheldebechel er a ikelesia er a ta el renged er tia el taem. A Denmark mla mo uchul er a May 30, 1880; a Sweden er a March 12, 1882; a Norway er a June 10, 1887. A Rubak John Matteson, el mla uchul el ochedal a ureor er a Scandinavia me a mla merael el kot el chad el omes echel, me a mla oureor el klou me a omengull el kirel a ungil el mo er a re chad er tia el beluu, mla ktemel er a chelsel a ringel er a smecher el tuberculosis, me ng mla mad er a El Monte, Cal., er a March 30, 1896, el 61 el rak.
GSAM 417UREOR ER A BRITISH
GSAM 417.3William Ings, a chad er a Hampshire, England, me a reng er ngii me a suub er ngii mla mo er a America, el mla kiei er a United States er a rechad er a uldasu, mla mo er a Southampton er a Basel, Switzerland, er a May 23, 1878. Er tia el taem, a kiei er ngii a mle kedeb, el di eru el sandei, me ng mlo mekesai el mo er a beluu el klou er a telkib el taem. Me ngii mla mekesai el mo er a Southampton, me er a eua el buil er a ureor er a blai me a blai el blai, el omesiul a mekekerei el babier me a hong me a ta er a ureor er a Ebangkelio, ng mla olecholt el kmo a 10 el chad mla mengkar er a Ulengull el Sils. Er a December 30 er tia el ied, ngak me a bechik mla mo er a Southampton, me a ureor er kemam mla mo er a ureor er a Rubak Ings, el cheldecheduch er a omekrael er a taem er a cherengel el omengull er a Shirley Hall me a blai er kemam el kiei. Er a taem er a omengull er a 1879, kemam mla omeruul er a cheldecheduch er a omengull er a chelsel a tento er a Southampton. Er tia el taem me tia el beluu, Miss Maud Sisley (chelechang Mrs. Boyd) mla mo er a ureor, el olecholt er a Biblia me a oureor er a blai me a blai. Er a uchelel tia el ureor, a bebil el chad mla mo er a klemerang. Er a taem er a cherengel el omengull er a omekrael, kemam mla cheldecheduch er a blil a cheldecheduch er a Ravenswood Villa, a blai el ngar er a kiei er kemam me a blil a hong er kemam.
GSAM 418CHELDECHEDUCH ER A CHELSEL A TENTO ER A ENGLAND
GSAM 418.1Er a taem er a omengull er a 1880, a Rubak Andrews, me ng diak el klisichel a bedengel, mla me er a Switzerland el omes echel a cheldecheduch er a chelsel a tento er a Romsey, me a bebil el chad mla mo er a klumech.
GSAM 418.2Er a January 11, 1880, a Cheldebechel er a Omerous er a Mekekerei el Babier mla mo uchul. Er tia el ureor, a re chad mla klou el omengull, me a betok el hong mla mo er a re chad.
GSAM 418.3Er a February 8, 1880, a kot el omelecholb er kemam mla mo uchul me a 6 el chad el kirel a mla metecholb. Me er a July 2, 1881, a 29 el chad a mla metecholb el soiseb er a ralm er a Southampton.
GSAM 418RE CHAD EL OUREOR MLA MO BETOK ER A ENGLAND
GSAM 418.4Er a omelilt er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia er a omekrael er a 1881, a Rubak A. A. John me a bechil, Geo. R. Drew, me Miss Jennie Thayer mla mo er a England me mla mo er a ureor er a beluu er tia el ureor. Er a 1882, a Rubak Haskell mla mo er a beluu er a Europe me mla mo kiei er a re chad el oureor er a ureor er a re chad er a Britain, el omes echel er tir el olecholt me a omelilt.
GSAM 418.5Er a March, 1882, a 2-el babier el British mekekerei el omekrael er a Signs of the Times mla uchul el molekes el mo er a 1,000 el hong er a Signs el mla me er a America. Tiria mla ousbech er a ureor er a Ebangkelio er a Great Britain. A olecholt er a ureor er a October 1, 1883, mla melekoi el kmo er tia el taem a 100 el chad mla mengkar er a Ulengull el Sils. A ongeltacher el mla mo er a ureor er a uchelel a ureor, a $2,078.71.
GSAM 419UREOR ER A EBANGKELIO ER A MLAI
GSAM 419.1Er a chelsel a omes echel er a re chad el kiei er a mlai, a Rubak Ings mla sebechel el omesiul a mekekerei el babier me a hong el diak a cheral a omesiul el mo er a 80 el klou el cheldukl er a Peninsular and Oriental Steam Ship Company, er a South Africa, East me West Indies, Central America, me a Bay Islands. A omes echel er a hong er tia el oureor mla uchul el kot el omengull er a Demarara. Kemam mla medengei tia el tekoi er a mekekerei el babier er a beluu.
GSAM 419«TEKOI ER A ULENGULL EL SILS» MLA MO ER A BLIL A HONG ER A ENGLAND
GSAM 419.2A ta el hong er a Tekoi er a Ulengull el Sils er a Rubak Andrews mla mo er a 60 el blil a hong er a chad me a blil a omesiu el diak el mo er a udoud er a Great Britain, me tia el hong mla kiei er tir el olecholt er a tekoi er a re chad el omesiu.
GSAM 419.3Er a 1884, a Rubak Butler mla mo er a England me a bebil el chad el oureor er tia el beluu. A re Rubak S. H. Lane me Robert Andrews mla mo er a Boston el mo er a ureor er a Great Britain er a May 9, 1885. A me er a Mrs. White er a England mla mo uchul er a klisichel me a omenguiu er a re chad el oureor. A Mrs. White me a ngalek er ngii mla kiei er a bebil el sandei er tia el beluu er a omekrael er tir el mo er a America er a beluu er a Europe.
GSAM 419«KLEMERANG ER CHELECHANG» MLA UCHUL
GSAM 419.4Er a uchelel er a 1884, me bo le mla me er a England a Rubak Butler, a re chad mla omelilt el mo uchul er a Grimsby, me M. C. Wilcox el chad el omekrael er a hong, a hong er a 8 el babier el mo er a ru el taem er a buil, el nger er a Klemerang er Chelechang. Er tia el taem, ng mla mo er a 16 el babier er a bek el sandei er a London, England, me a omerous er a bek el sandei a 18,000 el hong.
GSAM 420.1Er a 1889, a Rubak Holser mla olecholt el kmo a ureor er a re chad er a Britain a 8 el ikelesia me a 200 el chad el mengkar er a Ulengull el Sils, el 65 er tir er a London. A ongeltacher er a ied el mla mo, a $1,244.58. A teru el bastor el mla modars, teru el chad el mla ngasech, teru el chad el ureor er a hong er a mlai, me a 7 el chad el oureor er a Biblia. Er a taem er tia el ied, a re Rubak Wm. Hutchinson me Francis Hope mla mo er a ureor er a England.
GSAM 420PACIFIC PRESS ER A LONDON
GSAM 420.2Er a 1890, a Pacific Press Publishing Company er a Oakland, California, mla ochedal a blil a omeruul el bedul er a 48 Paternoster Row, London, me a blil a omeruul er a 451 Holloway Road, London, N. A olterau er a hong er a blil a omeruul er a kot el rak, er a udoud er a olterau er a betok, a $9,556.89.
GSAM 420.3Er a February, 1895, a Rubak Robinson mla melekoi er a olecholt er tia el taem:
GSAM 420.3«Er a Great Britain a 11 el ikelesia, 363 el chad, 5 el bastor, me a ta el chad el mla ngasech. A ongeltacher er a ied el mla mo a $5,077.20, el ta el chad a $13.98. A blil a omeruul me a omerous er a hong chelechang a International Tract Society, Limited, el okedmeklel er a England.»
GSAM 420.4Er a December, 1895, a chad el omekrael er a ureor er a cherengel mla olecholt el kmo er a Great Britain a 560 el chad er a ikelesia. A ongeltacher mla mo er a ied el mo klou er a $1,000. Er tia el taem, a 8 el cheldebechel mla omengull er a Ulengull el Sils er a bebil el beluu er a London.
GSAM 420.5Me tia el tekoi, a ureor er tia el beluu er a ureor mla mo er a omekrael, me er a bebil el taem a omerael er ngii a kilo diak el sebechel el moues. A chius a duubech er a bebil el chutem el diak le mereched el ua er a bebil. A omes a diak el mereched, me a omekrael a klou me a mesisiich. Me a klemerang er a klumech er a ongedel anghel er tia el beluu a ua tia. A chius er ngii mla mo, mla omekrael, me mla omes er a chelsel a taem er a mo er a klou el omekrael.
GSAM 421UREOR ER A AUSTRALASIA
GSAM 421.1Er a May 10, 1885, a re Rubak S. N. Haskell, J. O. Corliss me a re blai er tir, M. C. Israel me a re blai er ngii, Wm. E. Arnold, me Henry Scott mla mo er a San Francisco el ochedal a ureor er a Australia. Er a 11 el rak el mla mo er tia el taem, er a 1874, er a cheldecheduch er a Battle Creek, a Mrs. White mla melekoi el kmo a betok el beluu a mo nguu a klemerang, me ngii mla mes a mesin er a omerous el merael, me a hong me a mekekerei el babier mla mo er a bebil el beluu. Me er a le ker er ngii el kmo ng ngera el beluu a dilu el kirel, ng uldenger el kmo a Australia a di ta el ngklel a beluu el sebechel el omdasu.
GSAM 421BIBLE ECHO
GSAM 421.2Er a ureor el klou me a ungil el mo er a Rubak Haskell me a re chad er ngii, a klumech mla merael el mereched el mo er a beluu, me ng mla mo er a omelilt el omerous er a hong er a Australia. Me er a January 1, 1886, a 16 el babier el hong el er a buil mla mo er a Melbourne, el nger er a Bible Echo and Signs of the Times. A kot el omerous er ngii a 6,000 el hong, me a taem er a omerous a 3,000.
GSAM 421KOT EL IKELESIA MLA MO UCHUL ER A AUSTRALIA
GSAM 421.3Er a Sandei, April 10, 1886, a kot el ikelesia er a re chad er a Sebadong er a Australia mla mo uchul. A 18 el chad mla mo er a ultuil, me a 7 el chad el lmuut a uleker el mo er a ikelesia el okiu a omelecholb. Tirka el chad a mla metecholb er a Ulengull el Sils er uriul, me er a bek el Ulengull el Sils er a bebil el sandei, a re chad mla mo er a ikelesia, me ng mla mo er a 55 el chad. Me er a May, 1886, a 90 el chad mla mo er a olecholt. Me a lmuut er tir, a bekord el 35 el chad er a bebil el beluu mla mengkar er a Ulengull el Sils.
GSAM 421.4Er a blil a omeruul, a 2 el ungil el mesin er a omerous me a mesin el omes echel mla kiei, me a udoud er ngii mla mei el kiei er a re chad er a Sebadong er tia el beluu el telemellel—er a 7,000 el mile er a klou el blil a omeruul er kemam er a Oakland, Cal.
GSAM 422.1Er a 1886, a klumech mla mo er a New Zealand. A olecholt er a beluu er a Australia mla melekoi el kmo a 50 el chad mla mengkar er a Ulengull el Sils er a New Zealand. A udoud er a olterau er a hong er a blil a omeruul a $700. Me a re chad el olterau a hong el merael er a blai mla olterau a 400 el hong er a Great Controversy er a New Zealand, me a 1,000 el hong er a Thoughts on Daniel er a Australia.
GSAM 422Blil a Omerous er a Hong er a Australia
GSAM 422.2A tekoi el mla mereched er a ouchel er a July 19, 1889, e aki mla medengei aika el tekoi: mla merek a omekedmeklel a blil a omerous er a hong er a Melbourne, me a chedaol el blai er a omengull er a ikelesia el ngar er chelsel.
GSAM 422Tasmania el Mla Mo er Ngii
GSAM 422.3Mla mo okedmeklel a ta el cheldebechel er a ikelesia er a Australia, me a ta er a New Zealand, me a ureor mla mo er a Tasmania el oureor er ngii a Rubak Israel me a Rubak Steed. Er a beluu e ng mla mo okedmeklel a tebel a ikelesia el 3, me a rechad er ngii el 136. Me ng mla ngar er ngii a re chad el mengkar er a Ulengull el Sils el diak a okedmeklel.
GSAM 422.4A ongeltacher er a rak er a ureor er a Australia e $9,371. E ng mla ngar er ngii a chad el olterau a hong el merael er a blai el 15, me a belsel a hong el te mla olterau e $19,500.
GSAM 422.5Er a ongerul el merael er a Rubak Haskell el meliuekl er a beluulechad, e ng mla lmuut el oldingel a Australia me ng mla ngar er a cheldecheduch er a cheldebechel er ngii er a August 1889; ng mla omekrael er a betok el rolel, me a beches el cheldebechel e kmal mle ungil a rengrir er a ngesou er ngii. A re chad er a America el diak a tebel e mla me er a Australia el kirel a ta el klumech, el kirel a omengodech me a omekedelel a ureor er a Dios.
GSAM 422Mrs. White er a Australia
GSAM 422.6Er a blsechel a ruebet a llel a kerrekar er a 1891, Mrs. E. G. White, a ngalek er ngii W. C. White, Rubak Geo. B. Starr, me a bebil er a rechad, e mla meketakl er a California el mo er a Australia, me ng mla me er ngii er a December, el chelsel a blsechel a kleald er a beluu er ngii. Ng smecher a bedengel a Mrs. White er a 9 el rak el kiei er a beluu er ngii, e ng di ngii a klumech er ngii e ng mla medengei me ng mla omekrael a ureor er a Dios el mo er a rael er a klemerang me a reng er a ongedelel anghel. Er a taem er a tekinged er a Australia, Rubak J. O. Corliss e ng mla medengei a ureor er tia, me W. A. Colcord me a bebil e mla mo er a ureor el bastor, chad el osisechakl, me bebil.
GSAM 423Rubak Olsen er a Australia
GSAM 423.1Er a taem er a Rubak O. A. Olsen el merreder er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia, e ng mla medengei a blai er a ureor er a Dios el ngar er a beluu er a beluu, er a chelid a beluu me a chelid a beluu. Ng kmo a mo er a merael el meliuekl er a beluulechad, el kirel a omesubech a chad er a kirem me a teletelel a re ureor er a Ebangkelio er a cheldebechel, me ng mo medengei a ngii a tekinged er ngii el diak a omelilt. Er tia el merael, er a 1893, e ng mla kiei er a Australia el bebil el sandei.
GSAM 423Cheldebechel er a Union er a Australia me a New Zealand
GSAM 423.2Er tia el taem e mla mo okedmeklel a Cheldebechel er a Union er a Australia me a New Zealand, el mla okedmeklel er a cheldebechel er a Australia me a cheldebechel er a New Zealand, me a ureor er a Ebangkelio er a Australia. A cheldebechel er tia e ng cheldecheduch er a tal taem er a 2 el rak, me ng mla oureor er a blekeradel er a union cheldebechel er a bebil el beluu. Er a 1893 e ng mla ngar er ngii a re chad el olterau a hong el merael er a blai el mekerael er tia, me te mla olterau a 5,000 el hong el Steps to Christ, me te mla lmuut el meruul a 5,000 el hong er a omeruul el meluches. Er a blsechel a kleald er a 1894-95 e ng mla mo ousbech a tekoi er a hong er a hong er a omesubech el 4,000 er a 4 el buil.
GSAM 423Rubak Prescott er a Australia
GSAM 423.3Er a 1895 Rubak W. W. Prescott, a sekretari er a osisechakl er a ikelesia, e ng mla kiei er a cheldebechel er a ikelesia er a ta el renged er tia el betok el buil, me ng mla ousbech a taem me a reng er a ureor er a osisechakl. Er a taem er ngii e ng mla okedmeklel a skuul er a osisechakl el mla kmal ungil er tir.
GSAM 424.1A ouchel er a ureor er a rak el mo er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia e ng mla ousbech er a Rubak W. C. White, me ng ngii tia:
GSAM 424.1“A Cheldebechel er a Union er a Australia e ng okedmeklel a 17 el ikelesia me a rechad er ngii el 1074, el mla oureor er a ongeltacher er a rak el mla mo er ngii el $9,810.10. A cheldebechel er tia e ng mla ngar er ngii a bastor el mla modars el kirel a ureor er a Dios el 12, re bastor el mla ngmai a ilmokl el oureor e dirkak el modars el 2, chad el oureor er a Babier er a Dios el 3, me a chad el olterau a hong el merael er a blai el 50; a belsel a hong el te mla olterau er a rak e $28,731.11. Er a rak er tia, a beluu er a New South Wales, el mla ngar er ngii a ikelesia el 6 me a rechad el 321, e mla chelsimer er a Australia Cheldebechel me ng mla ngar a New South Wales Cheldebechel.”
GSAM 424UREOR ER A EBANGKELIO ER A SOUTH AFRICA
GSAM 424.2Er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia el mla cheldecheduch er a Battle Creek er a 1886, e mla omekrael a tekoi er a omekedmeklel a ureor er a Ebangkelio er a South Africa. Er a blsechel a kleald er a 1887 e mla omekrael a ureor er a beluu er ngii, er a beluu el meketakl, er a kmo a re chad el mla omengkar er a Ulengull el Sils e mla ouchais er a re chad el mo omekrael a ureor.
GSAM 424Rubak Boyd me a Rubak Robinson er a South Africa
GSAM 424.3Kirel tia el ureor, er a May 11, Rubak C. L. Boyd me a delengch el mla meketakl er a New York City, me Rubak D. A. Robinson me a delengch, me a bebil el oureor, e mla mo er a Africa er a rael er a Liverpool me a London. Er a 3 el rak, er a Ngarbab el Cheldebechel, Mr. P. W. B. Wessels e ng mla ouchais e kmo er a taem er a rechad er tia el ureor el me er a Africa e ng mla ngar er ngii a rechad el 40 el mla mengkar er a Ulengull el Sils er a ongeuang el llechul, el kirel a omesubech er a babier me a Babier er a Dios.
GSAM 424.4Rubak Robinson me Rubak Boyd e mla omekrael a ureor er a ureor er a Ebangkelio er a Cape Town, me er tia e ng mla mo er a diluchesungos el kmeed el mo 800 el mile er a Kimberley, er a beluu er a orech.
GSAM 424.5Mei er a 1889 e ng mla ngar er ngii a bastor el 2, a bastor el mla ngmai a ilmokl el oureor e dirkak el modars el 1, a ikelesia el 4, me a rechad el 80; a ongeltacher er ngii e $2,798.36. Er tia el rak e Rubak Ira J. Hankins er a America e ng mla oureor er a Cape Town me a omekrael el mla mo er a klemerang, me Mr. me Mrs. Druillard e mla me er a Nebraska el mo er a ureor er tia, me ng mla sengel a renged me a omekedmeklel a ureor er a beluu el mechitech. A ureor er a Mrs. Druillard e ng mla mo er a blil a omerous er a hong, me a ureor er ngii e mla lmuut er a omekrael er ngii; Mr. Druillard e ng mla oureor er a ureor er a Ebangkelio. Er a rak e ng mla olterau a hong er a barko el me er tia el omekuul, el $750.
GSAM 425Rubak Haskell er a Africa
GSAM 425.1Er a August er tia el rak e Rubak Haskell e ng mla me er a Cape Town. Er a 5 el buil e ng mla ousbech a taem er a omesubech me a omekrael er a re cheldebechel er a South Africa. Er a omelilt tia e ng mla omekrael me omekedelel a ureor, me a reng er a rubak e ng mla mo ungil er a ungil a ureor er ngii. E ng mla mo klou a rengrir a rechad el kirel a ureor er a osisechakl, me a chad el suub er a Africa el 12 e mla me er a America el mo suub er a skuul er a ikelesia.
GSAM 425.2Er tia el taem e ng mla omesubech a ureor er a chad el olterau a hong el merael er a blai. A skuul er a osisechakl er a Cape Town e ng mla okedmeklel er a Mr. E. M. Morrison, me ng mla omekrael me omesubech a ureor tia el kirel a klumech. Er a mla mo ousbech tia el osisechakl, e chad el olterau a hong el 13 e mla olterau me nguu a hong el mo er a re mla mochar er ngii, el mo er a $5,621.28 er a 6 el buil. A uus er a hong e kmal mla betok, e a blil a omerous er a hong er a London e ng diak el sebechel el meruul a hong el mo merek er a taem el kirel, el osiik a rokui el uus.
GSAM 425.3Er a 1892, Rubak A. T. Robinson e ng mla sengel a ureor er a South Africa. Er a taem tia e ng mla mo klou a ureor me ng mla kirel a blil a omerous el lmuut; e ng mla mo okedmeklel a blai el klou el kirel a cheldecheduch er a ikelesia.
GSAM 426Blai er a Skuul er a Africa
GSAM 426.1A ureor e ng mla mo er a beluu el mengodech, me er a Claremont, el reched er a beluu er a Cape Town, e mla mo mekedmek a blai er a skuul el $35,000. A di ta el ngesou el te mla olengit er a re bruder er a America e a okiu a re osisechakl el sebecherir el omesisechakl er a skuul er a college; a re bruder er a Africa a mo mengkad a belsel a ureor er tir. Er tia el omol e ng mla okiu, me a skuul e ng mla buk er a Feb. 1, 1893.
GSAM 426Cheldebechel er a South Africa
GSAM 426.2A Cheldebechel er a South Africa e ng mla mo okedmeklel er a 1892. Er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia er a 1893 e ng mla mo sengel a Ngarbab el Cheldebechel. Er a taem tia e ng mla ngar er ngii a ikelesia el 5, a rechad el 138, el mla oureor er a ongeltacher er a rak el mla mo er ngii er a $34,077.32. Er tia el cheldebechel er a ikelesia er a ta el renged e Peter Wessels e ng mla ouchais er a Cheldebechel er a South Africa, me ng mla omeketakl a $16,000 er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia; tia el udoud e ng klou er a udoud el a Ngarbab el Cheldebechel mla ousbech el omuchel a ureor er a South Africa. Me ng mla mo er tia el omeketakl, ngii me a ta er a rudam er ngii e mla omeketakl a $40,000 el kirel a omuchel a ureor er a blai er a omekrael er a re smecher el diak a belsel er a Chicago.
GSAM 426.3Er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia er a 1895, a sekretari er a ureor er a Ebangkelio er a chereng e ng mla ouchais er a ureor er a Africa:
GSAM 426.3“A cheldebechel er a South Africa e ng mla okedmeklel e ng diak bo a 2 el rak, me er tia el taem a Ngarbab el Cheldebechel e ng mla okiu a chad el oureor el 12. Re 2 e mla mo er a chelsel a beluu el chad el oureor er a Ebangkelio el tir el mengkad a belsel a klengar er tir; re bebil e mla mo er a ureor er a bebil el chelsel. A cheldebechel tia e ng mla ngar er ngii a skuul el mengodech, a blil a rengalek el mla mad a delrir me a demrir, me a blai er a omekrael er a re smecher el dirk ngar er a omekedmeklel. A rekotel e ng ouchais e kmo a rechad er ngii e 184.”
GSAM 426Babier el Mla Omerous er a South Africa
GSAM 426.4A tekoi er a ilmokl er a omengull er a South Africa e ng mla olechoid a rechad er a Dios er a bebil el buil el mla mo er ngii, me ng mla omekrael a babier el 2: ta er a Holland el “De Wachter”; me ta er a Sia er a England el “The South African Sentinel and Gospel Echo”. A ongerul el babier e ng ngar er ngii a 4,000 el babier el mo er a rechad.
GSAM 427Cheldebechel er a Union er a South Africa
GSAM 427.1Er a January 1903 e ng mla mo okedmeklel a Cheldebechel er a Union er a South Africa, el mla okedmeklel a Cape Colony me a Natal-Transvaal cheldebechel, me a ureor er a Ebangkelio er a Basutoland me a Matabeleland el ngar er a omekrael er a Union Cheldebechel. Er tia el cheldebechel er a ikelesia er a ta el renged e ng mla ngar er ngii a ikelesia el 15 me a rechad el 595, a cheldebechel el diak a okedmeklel el 9 me a rechad el 90, me a chad el mengkar er a Ulengull el Sils el diak a kmes el 30—ngii a mo 715, el mla oureor er a ongeltacher el $7,850. E ng mla ngar er ngii a re chad el oureor el 39, me a re 21 e ng mla ngmai a ududir er a bebil el cheldebechel.
GSAM 427UREOR ER A POLYNESIA
GSAM 427.2Er a 1876, Rubak James White me ngak el meluches er tia el hong e aki mla okiu a hong el klou er a Signs of the Times me a trak, me a babier, el mo er a Pitcairn Beluu. A babier e ng mla mo er a barko el merael er a Cape Horn el mo er a New York. E ng mla ouchais e kmo a barko e ng mo chesimer er a Pitcairn, me a beluu el babier e ng mo lmuut er ngii. E ng diak a chad er a beluu er ngii el mla omesubech, me ng diak a teletelel a beluu el aki medengei, e aki di mla renges e kmo a rechad er ngii e te kmal mengull me a Dios. A babier e ng mla okiu a omekedmek.
GSAM 427Omesubech er a Pitcairn
GSAM 427.3E ng diak a tekinged er a rechad me a hong er a ureor er ngii el mla me er a John I. Tay el mla omesubech a beluu er a 1886, er a 10 el rak er tia el taem. E ng mla medengei e kmo, er a omesuub er a hong er a Signs me a trak, a rokui el rechad er a beluu e mle kmeed el mo kongei el omekid a sils er a omengull er tir er a kot el sils er a sandei el mo er a ongeuid el sils, el mo mengkar er a Ulengull el Sils er a Rubak. E te dirkak el remuul tia el tekoi el mo er a taem er a leme a Tay. Ng mla kmal soal el oldingel a beluu el betok el taem, me ng diak a omesubech er a rechad me a klaumerang er a klemerang el mla mo mekerael er a reng er ngii.
GSAM 428.1Er a lmuut er ngii el mo er a America, ng mla osebech el ouchais e kmo a kirel a barko el mekedmek el kirel a omekrael er a re chad el oureor er a Ebangkelio er a beluu er a Pacific. Ng mla cheldecheduch er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia er a 1889, el kirel tia el tekoi, me ng mla ouchais er a ureor er a beluu er a Polynesia. A cheldebechel e ng mla medengei a ungil er a omekedmeklel, me ng mla omekrael e kmo a mo omeketakl a $12,000 er a omeketakl el kirel a omekedmeklel me a omesubech er a barko er a beluu er a Pacific.
GSAM 428Mla Mekedmek a Pitcairn
GSAM 428.2Er a omekrael tia, a barko Pitcairn e ng mla mekedmek er a blsechel a kleald er a 1890, er a Benicia, er a 30 el mile er a Oakland, Cal., me a osisiu er ngii e $12,035.22. Er a 3/4 er a rak, a skuul er a Ulengull el Sils e te mla mengudel tia el udoud me omeketakl er ngii el di kirel tia el ureor. Ng diak a omeketakl er a irechar el lmuut a klungel a ungil a rengrir me a klisiich er a uldesuir a re omeketakl er ngii. A barko e ng mla dedengei er a Oakland, Cal., Sept. 25, 1890. A rechad el 1,500 e ng mla cheldecheduch er a barko me a ta er a barko el omesubech er a omengull.
GSAM 428Kot el Merael er a Pitcairn
GSAM 428.3A barko e ng mla meketakl er a San Francisco el mo er a ureor er a beluu el duubech, er a October 20. Er a barko e ng mla ngar er ngii el chad el oureor er a Ebangkelio a Rubak E. H. Gates me a delengch, Rubak A. J. Read me a delengch, John I. Tay me a delengch, me a re oureor er a chad el oureor er a Ebangkelio el ngar er a Kapten Marsh. A barko e ng mla mo er a Pitcairn Beluu, el 4,000 el mile er a San Francisco, me ng mla me er a November 25. Er a meketakl er a barko er a beluu, er a December 17, e ng mla ngar er ngii a chad el meklou el 82 el mla melemolem er a Dios me mla okedmeklel a ikelesia er a chad er a Sebadong. A barko e ng mla mo er a Society, Hervey, Samoan, Friendly me a Fiji beluu, me ng mla omeketakl a hong er a omengull me a trak er a klisichel a bedengel me a omesmechokl er a klechad er a rechad el melekoi er a tekoi er a England. Er a 8 el buil, el mo er a September 1891, a re chad el oureor er a Ebangkelio e ng mla olterau a hong er a $1,900 me ng mla omeketakl a betok el babier el diak a osubech.
GSAM 429.1A re chad el oureor er a Ebangkelio e ng mla kiei er a beluu er tia: Rubak Read er a Tahiti; Rubak Gates e ng mla kiei er a Pitcairn el omekrael a ureor el mla mo bleketakl er ngii; me Mr. Tay e ng mla omekrael er a Fiji. Er a Review er a April 14, 1904, Rubak Fulton e ng mla ouchais er a ureor er a Fiji e kmo: “E ng diak le belkul re chad el mengkar er a Ulengull el Sils er a ureor er a Ebangkelio tia e 150.” Er a Fiji, a barko e ng mla mo er a Aukland, New Zealand, el kirel a omekbeches er ngii me a omeruul er ngii el mo ungil, me a hong el lmuut.
GSAM 429Mla Mad a Re Chad el Oureor er a Ebangkelio
GSAM 429.2Er a uriul a ta el rak, el 11 el buil me a 18 el sils, a Pitcairn e ng mla me er a San Francisco, me ng mla me er a Oct. 9, 1892. Er tia el taem e Kapten Marsh e ng mla mad, me ng mla chelsimer er a beluu er a New Zealand. Mr. Tay e ng mla mo er ngii a smecher er a chelchad, me ng diak el lmuut el mo ungil a bedengel. Ngii e ng mla mad el ungil a rengul, me ng mla chelsimer er a beluu er a Fiji; me a re chad el 2 e ng mla mekesiu a tebel a beluu er a Ureor er a Ebangkelio er a Polynesia.
GSAM 429.3A re chad el oureor er a Ebangkelio el mla kiei er a beluu er a Tahiti, er a Papaete, e ng mla medengei a ungil a ureor er ngii el merrederi. E ng mla omeketakl er a beluu a ouchel el kmo a chad el 40 e ng mla mo mengull me a Dios me mla okedmeklel a ikelesia er a chad er a Sebadong.
GSAM 429Ongerul el Merael er a Pitcairn
GSAM 429.4A barko e ng mla meketakl er a San Francisco er a ongerul el merael, Jan. 17, 1893, me a re chad el oureor er a Ebangkelio el B. J. Cady me a delengch, J. M. Cole me a delengch, E. C. Chapman me a delengch, me M. G. Kellogg, M.D. Merrengei Hattie Andre er a Ohio e ng mla sengel er ngii el osisechakl er a Pitcairn Beluu. Er a blsechel a ruebet a llel a kerrekar er a 1893, Mr. Cady e ng mla omekedmek a skuul er a Raiatea, er a Society beluu, me a chad el suub er ngii e 60. Er a mlo merek a kot el taem er a skuul e ng mla mo 105. Er a omekedmeklel er a ongerul el taem er a skuul e ng mla ngar er ngii a chad el suub el 120.
GSAM 430Ongedel el Merael er a Pitcairn
GSAM 430.1A ongedel el merael er a barko e ng mla mo er a 1893-94. A re chad el oureor er a Ebangkelio er tia el merael e ng G. O. Wellman me a delengch, me Lillian White, el rechad er a Michigan, el mla bok a rael er a Raiatea, el kirel a omekrael er a ureor er a Rubak Cady. Mr. Stringer me a delengch e ng mla mo el omekrael er a ngii chad el oureor er a Ebangkelio. E ng mla chesimer er a Rurutu. Er a Raratonga, er a beluu el mengkar er a Sabado el kirel a sandei, Dr. Caldwell me a delengch e ng mla kiei; me Rubak Buckner me a delengch er a California e ng mla kiei er a Pitcairn. Er a kiei er tia el rechad, e ng mla omekedmek a bebil el ureor el lmuut el diak a rechad er a beluu el mla medengei. Kot, e ng mla mekedmek a omeruul el ousbech a klisiich er a eolt el meritech a mais el chelechang te melalem er a beluu; me a osisiu el klisiich er a eolt e ng mla omekrael a mekekerei el omeruul el mo oureor, me ng mla omekrael a bebil el ureor el diak lmuut a rechad er a beluu el mla medengei.
GSAM 430Ongeuang el Merael er a Pitcairn
GSAM 430.2Er a December 15, 1895, a sekretari er a ureor er a Ebangkelio er a chereng e ng mla ouchais e kmo:
GSAM 430.3“A Pitcairn e ng ngar er a omekuul er a chelechang, el mla lmuut er a ongeuang el merael.... A ureor e ng mla mo er a beluu el 9, me tia a re chad el oureor er ngii:—
GSAM 430.4“Er a Pitcairn Beluu, a re osisechakl E. S. Butz me a delengch, me Hattie Andre. Norfolk Beluu, e ng mla ngar er ngii a re chad el oureor er a Ebangkelio el omekrael a ngii el oureor, el mla me er a Australia. Society Beluu, bastor B. J. Cady; a re chad el oureor er a Ebangkelio er a klisichel a bedengel, Mr. me Mrs. R. A. Prickett. Raratonga, a re chad el oureor er a Ebangkelio er a klisichel a bedengel Dr. J. E. Caldwell me a delengch, Re Merrengei Lillian White me Maude Young; re osisechakl G. O. Wellman me a delengch, Rubak J. D. Rice me a delengch. Fiji, Rubak J. M. Cole me a delengch. Friendly Beluu, Rubak E. Hilliard me a delengch. Rurutu, Mr. me Mrs. Stringer, chad el oureor er a Ebangkelio el omekrael a ngii. Hawaii, Rubak E. H. Gates me a delengch; re osisechakl H. H. Brand me a delengch. Samoa, Dr. F. E. Braucht me a delengch. Rubak D. A. Owen me a ngalek el chad me a ngalek el merikel, chad el oureor er a Ebangkelio el omekrael a ngii.”
GSAM 431.1“A Pitcairn e ng mla olterau me omeketakl a betok el babier er a 4 el merael er ngii. Kmal mo er a omelilt tia, re chad el mengkar er a Ulengull el Sils e ng mla mekerael er a betok el beluu. A ikelesia e ng mla okedmeklel er a Pitcairn Beluu, Norfolk, me Tahiti.”
GSAM 431A Pitcairn a Mla Mo Ulteruul
GSAM 431.2Chelechang e ngar er ngii a rolel el mo er a basio er a ureor er a Polynesia el dimlak er a taem el le riruul a bilas. Me a bilas a mla mo ulteruul, e te ousbech er a ngodech el rolel el omekrael er a ureor. A Rubak E. H. Gates a chelechang el mengedereder er a ureor er a Polynesia, e ng ouchais er a omerolel er a medal er a bebil el cheldebechel er a re iungs.
GSAM 431INDIES ER A NGEBARD
GSAM 431.3Er a taem er a losiuk er a 1889, a Wm. Arnold, el chad er a America, a milechelii a ureor er a chad el olterau a hong el merael er a blai er a Indies er a Ngebard. Er a lsoal el meruul tial ureor e ng mlo sebechel el melai a ngklel me a basio el kiei er ngii a 1,200 el chad. Tikal ngakl me a basio a mlo uldurokl el mo er a Cheldebechel er a Omerous er a Mekekerei el Babier er a Beluulchad el kirel a urerir er a Ebangkelio. Loeak a babilengelir me a babier el kirel el menguiu el le uldurokl el mo er tir, e a rengrir a mlo semeriar er a klemerang. Me a rael a mlo obok el kirel a omerous er a Ebangkelio loeak a omengedecheduch er a Tekoi.
GSAM 431.4El oltirakl er a ker el kirel a ureor er a bastor, a Rubak D. A. Ball a mlo er a Barbadoes me a ngodech el basio el meruul a ureor er a ongeteruich me a ta el buil er a 1890. A bebil el chad a dilai a klemerang el okiu a urerel. Er a 1892, a Patterson, el mlar a California, a milerael er a re iungs el olterau a Onguiu er a Biblia, e ng mlo ungil a urerel. Er a 1893, a B. B. Newman a mlar a Florida el mlo er a Jamaica el mengedereder er a ureor er a re chad el olterau a hong el merael er a blai er a taem el dimlak a Arnold. A Evans me a Hackett a dirrek el mlo er a Indies er ngii el rak el meruul tial tuang el ureor. Er a ongeim el buil, a Rubak Haysmer me a bechil a mlo er tial basio el meruul a ureor el oltirakl er a rael el bo obok er tir. Ng dimlak el meketeketang er a uriul e a Arnold a mlo lmuut el mei, e chelechang e ng olterau a hong el kirel a klisichel a bedengir a rechad. El mo er a ongeuid el buil er a 1895, a hong el ua ikal a mla mo ulterau er a Jamaica el di ngii a cheral el $8,200, e a cheral a hong el kirel a klechelid a $7,654, me a rokui a $15,854. A omerous er tial betok el hong me a babier a kmal milsang a ungil el okedmeklel a ikelesia er a Kingston el ngar er ngii a 75 el chad er ngii, me ng milekengii a rael el kirel a ureor er a bastor er a bebil el basio er a iungs.
GSAM 432Trinidad
GSAM 432.1A uchelel a ureor er tiang a uai a uchelel er a Jamaica. Er a 1889, a F. B. Grant me a bechil a mlo chelemedaol el mo mesa a iungs el kirel el omekedengei er a rechad a hong me a babier er a ikelesia er kid. A Rubak Flowers me a bechil a dirrek el mlo chelemedaol, e ng dimlak el meketeketang e te miltirakl er tir el meruul a ureor el oltirakl er a rael el mlo obok. Ng mle ungil a urerir el mo er a taem el a Rubak Flowers a mlo smecher er a tereter, e tia a uchul a le mad er a 29 el kebesengil a ongelolem el buil er a 1894. A Rubak E. W. Webster a mlo mengilt el mo omtek er a basiol, e ng mlar a New York el mlo er a bilas er a ongeai el buil er a 1895.
GSAM 432.2Er a 1896, a re chad er a ureor er a Indies er a Ngebard a ua tiang: Er a Jamaica, a Rubak A. J. Haysmer me a W. W. Eastman; e a bebil el chad el olterau a hong el merael er a blai a mla er a re Iungs er a Bahama. Er a Lesser Antilles, a Rubak E. Van Deusen me a bechil, me a C. F. Parmlee me a bechil el chad er a ureor er a Biblia, me a Bean me a Hackett el chad el olterau a hong el merael er a blai. Er a Trinidad, a Rubak E. W. Webster me a bechil, me a Stella Colvin, el ngalek el redil el chad er a ureor er a Ebangkelio el omekungil er a re smecher. A omerellir a ua tiang: 110 el chad el mengkar er a Ulengull el Sils er a Jamaica, me a 50 el chad el mengkar er a Ulengull el Sils er a Trinidad el ngar er a Couva me a basio el ngar bita er ngii; ta el ikelesia er a Barbadoes, me a ta el cheldebechel er a re oumerang er a Antigua, er a Lesser Antilles.
GSAM 432AMERICA ER A BELNGEL
GSAM 432.3A Rubak F. J. Hutchins me a bechil a mlar a United States el mo er a re Iungs er a Bay er a 16 el kebesengil a ongeteruich me a ta el buil er a 1891. Er tial taem e mle ngar er ngii a bekord el 20 el chad, el betok er tir a ngar er a Ruatan, el mengkar er a Ulengull el Sils er a ongeua el llach er a 10 el llechul. A kot el luldasu er tir el kirel tial klemerang a milsa loeak a babier el kirel el menguiu el mlo uldurokl el mo er tir el okiu a bost. Er a uriul er a 3 el rak, er a 1894, a W. A. Miller me a bechil a mlar a California el mlo er a Bonacca. Er ngii e te milsa er a ureor er a osisechakl el mo sensei er a skuul el mlo obok er a 4 el kebesengil a ongeuid el buil er a 1894, er a blil a skuul el le riruul a re chad er a Sebadong. A re ngalek el merael er a skuul er a kot el tuang er a rak a oumesingd el 34. Er a 1895 a skuul a mlo bleketakl el kmo ng sebechel el oltirakl er a udoud el rengii el okiu a urerel, ele a ulecherangel a rengalek a mla mo 45.
GSAM 433.1Er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia er a 1895, a Rubak Hutchins a uluuchais el kmo ng ngar er ngii a 100 el chad er a re iungs el olengesenges er a klumech. Ng dirrek el uluuchais el kmo ng mla mo riruul a 2 el blil a cheldecheduch el blil a re chad er a Sebadong. Ele ng mle kekerei a chutem, e le ua isei e ng kmal klou a cheral el kirel a omeluk, me a ta er tial 2 el blil a omengull a mlo riruul er a bebul a ralm. Tial 2 el blai me a blil a skuul a mlo rullii a babier er a chutem el mo er a Cheldebechel er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia. A cheral a klalo er a cheldebechel er a ikelesia er a iungs a mlo otirakl el $1,789.60. A cheral a hong el mla mo ulterau el mo er a 1895 a $2,243.
GSAM 433Mekekerei el Bilas el Kirel a America er a Belngel
GSAM 433.2A cheldebechel er a ikelesia a mlo uldasu er a sebechel me a ungil er a ongai er a mekekerei el bilas el bo sebechel el olab a re chad er a ureor er a Ebangkelio el mlar a ta el iungs el mo er a ta. Me te mlo osisiu a rengrir el kmo ng kirel el meruul a bilas el ua isei el kirel a ureor er a delongelel a re Iungs er a Bay, e a cheral a diak el mo lmuut er a $3,000.
GSAM 433.3Er a 1896 e ng di mle 4 el chad er a ureor er a America er a Belngel: a Rubak F. J. Hutchins me a bechil, me a Rubak J. A. Morrow me a bechil er a Honduras er a Spain. Er a Belize, el klou el beluu er a Honduras er a Britain, e mle ngar er ngii a ta el cheldebechel er a re oumerang el mengkar er a ongeuid el sils el oltirakl er a ongeua el llach. A betok er a ureor er tial basio a mlo riruul er a re iungs er a Daob er a Caribbean. Er tiang e a hong el mla mo ulterau a mle betok el 1,000 el dols a cheral, e a 60 el chad a mle ungil a rengrir er a klemerang er a klumech er a ongedel anghel.
GSAM 434Kodellel a Rubak Hutchins
GSAM 434.1A Rubak F. J. Hutchins a milruul a ureor er a basio er a America er a Belngel el bekord el 12 el rak, el kmal oba klaumerang me a klisichel a rengul. Er a ullebengelel e ng mlo diak el sebechel el oltirakl er a ringel, e ng mlo mad er a secher. Chelechang e ng mengull el mechiuaiu, el mengilai a cherrodech er a Rubak—sel cherrodech el bo olekar er tirkel oba klaumerang.
GSAM 434AMERICA ER A DIMES
GSAM 434.2Ng okiu a babier el mlo riruul e a uldesuir a re chad er a Sebadong a kot el mlo medengei er a America er a Dimes. Er a ongeteruich el buil er a 1891, a Snyder, a Stauffer, me a Nowlin a miluchel a urerir el chad el olterau a hong el merael er a blai er a Argentine. Er a 1893, el oltirakl er a kldibel er a rengul a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia, a Rubak F. H. Westphal, el bastor el chad er a Germany el mlar a Illinois, a milsa er a ureor er tial basio er a Ebangkelio. Er a 1894, a Frank Kelley, el mlar a California, a mlo er a United States er a Colombia el chad er a ureor er a Ebangkelio el okiu a ulel udoud el kiei me a ureor. Er a uriul er a kesai el buil, e a bebil el chad er a ureor a miltirakl er tir, me ng ua isei a uchelel tial beches el ureor er a Ebangkelio. Er a 1896 e ng mlo uldurokl tial chais el kirel a ureor er tial basio: Er a Chile e ngar er ngii a ta el bastor, a Rubak G. H. Baber, el mlo er ngii er a 19 el kebesengil a ongeteruich el buil er a 1895; me a 2 el chad el olterau a hong el merael er a blai, a F. W. Richards me a F. H. Davis. Er a Argentine e dirrek el ngar er ngii a 2 el bastor, a F. H. Westphal me a Jean Vuilleumier; me a 2 el chad el olterau a hong el merael er a blai, a O. Oppegard me a C. A. Nowlin. A kuk bebil a 4 el chad er a ureor er a Biblia: a Lucy Post, a Snyder me a bechil, me a John McCarthy. Er a Brazil e ngar er ngii a 2 el bastor, a Rubak W. H. Thurston me a H. F. Graf; me a 3 el chad el olterau a hong el merael er a blai, a A. B. Stauffer, a J. F. Berger me a J. A. Berger. Er a Guiana er a Britain e ngar er ngii a 2 el bastor, a Rubak W. G. Kneeland me a Rubak P. Giddings; me a 2 el chad er a ureor er a Ebangkelio el omekungil er a re smecher, a toktang el B. J. Fercoit me a bechil.
GSAM 435.1Er a 1896, a hong el 1,000 el dols a cheral a mla mo ulterau er a Chile. A 30 el chad el mengkar er a Ulengull el Sils a mla dilai a Ulengull el Sils me a bebil el klemerang el okelel ngii, el okiu a lenguiu er a hong me a babier el mle mecherar er a re chad el olterau a hong el merael er a blai. Er a Brazil me a Argentine, a hong el mla mo ulterau a 10,000 el dols a cheral; e sel lmuut el ungil a kmo ng mle ngar er ngii a 100 el chad el mengkar er a Ulengull el Sils. A ta el ikelesia me a 5 el skuul er a Ulengull el Sils a mla mo okedmekl. Er a Argentine e mle ngar er ngii a 3 el ikelesia el mla mo okedmekl, el ta er a Buenos Ayres, a ta er a Crespo, me a ta er a San Cristobal. A ta el ikelesia a dirrek el mla mo okedmekl er a Guiana er a Britain, me a 50 el chad el mengkar er a Ulengull el Sils. Me a rokui er a America er a Dimes a 150 el re chad er a Sebadong.
GSAM 435CHELDEBECHEL ER A UREOR ER A EBANGKELIO ER A DIMES
GSAM 435.2A lsekum kede mo melekoi el kmal blak, e tial cheldebechel a diak el sebeched el omekedong el cheroid, alta ng meruul a ureor el ouchais a Ebangkelio er a cheroid el rechad (re chad er a Africa) er a rekebeluad. A betok el oldanges a kirel a diak el ngodech el klisichel a rengul a Rubak J. E. White er a ureor, el le mengedaol a Dios er ngii, el kirel a omerellir el mla mo er ngii.
GSAM 435.3Er a taem er a losiuk er a 1893, el ak mle mengedereder er a cheldebechel er a ikelesia er a ta el renged er a Illinois, a Rubak White a milsa er ngak el kmal suebek a rengul el kirir a re chad el chedelekelek a bedengir er a Re Renged er a Dimes. Ng mle kiei er a Chicago el kesai ku el sandei, e ng milengit el kmo a lsekum ng sebechel el meruul a ureor el kirir tirkel chad el chedelekelek a bedengir el kiei er tial beluu. Ng kmal mle ungil a rengmam el kongei er a ker er ngii, e ng er ngii a merang el uchelel a urerel el kirir tirkal rechad el mle betok a kerior er tir.
GSAM 435A Bilas el Omekall a Chat el Kirel a Urerel a Rubak White er a Ebangkelio
GSAM 435.4El omuchel er ngii el taem e ng miluluuch me ng milruul a uldasu el kirel a ureor er a Dimes. Er a lmesuub er ngii e a uldesuel a mlo ungil el kldibel, el mo er a omeruul er a bilas el omekall a chat er a basio el ngar bita er a Lake Michigan, el ngklel a Morning Star. El oba tial “Bethel” el ngar er a ralm, ng mlo er a Chicago, e mlar ngii el mlo er a uriul er a omoachel er a Illinois me a Mississippi, e mlo er a Vicksburg, Miss., er a 10 el kebesengil a kot el buil er a 1895. Er tiang e ng milechelii a urerel, el obengkel a kesai el sechelel, er a basio el dirk diak el mla riruul a ureor er a Ebangkelio er ngii.
GSAM 436Urerel a Cheldebechel er a Ureor er a Ebangkelio er a Dimes
GSAM 436.1Kede melai a tekoi er a chais el le uldurokl a Rubak White er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia er a 9 el kebesengil a ongeua el buil er a 1903. Tia a ouchais a omerellir a ureor me ng olecholt er a teletelel a ureor er a Ebangkelio er a Dimes er ngii el taem:—
GSAM 436.2“A Cheldebechel er kid a mla meruul e chelechang e ng mengedereder er a 5 el skuul er a Mississippi.... Tikal skuul a ngar er a Vicksburg, Yazoo City, Columbus, me a Jackson.... A re chad er a ureor er kid a mla dirrek el omekrael er a ureor er a Nashville, Memphis, me a Edgefield Junction, er a Tennessee, me er a Louisville me a Bowling Green, er a Kentucky.
GSAM 436Re Chad er a Ureor er a Dimes
GSAM 436.3“Chelechang e ngar er ngii a 27 el chad er a ureor er a bebil el tuang er a Cheldebechel. A 5 el bastor el mla modars el kirel a ureor er a Dios a mla mlo meduch er a ureor er a Cheldebechel er a Ureor er a Ebangkelio er a Dimes.... A 13 el sensei er a skuul a mla mo meruch el kirel a urerir loeak a ngodech me a ngodech el rolel.... A ta el ngalek el sechal a dirk olisechakl a Cheldebechel el mo toktang er a Klou el Skuul er a Omesuub er a Omekungil er a Re Smecher er a Meharry, er a Nashville, e a kuk ta a dirrek el olengeseu er a subelel er ngii el skuul.... A bebil el ungil el chad er a ureor er a Biblia a mla mlo meduch. A bebil er tirkel sensei a dirrek el mo meduch el chad er a ureor er tial tuang.
GSAM 436A Bilas el Omekall a Chat el “Morning Star”
GSAM 436.4“A Morning Star a ulek el klalo, el riruul el okiu a ulek el udoud. A kuk bebil er tia a kmo a rokui el cheral a omerael me a ureor er tial bilas a mla motebokl el okiu a ulek el udoud el kemang. Ak dirrek el melekoi el kmo a udoud el kirel a klengar er a bilas a di ak el blechoel el omekebokl. Ng bebil e a ulecherangel a re chad el uureor er ngii a 10 el mo 18.... Ng dirrek a udoud el kirel a urerir a rokui el chad el mla uureor er a Cheldebechel el betok el rak, e ng dimlak el mlar a udoud el mla mlo tenget, e ng mlar a ulek el udoud el kemang.
GSAM 437Rolel a Lemei a Udoud el Kirel a Ureor er a Ebangkelio er a Dimes
GSAM 437.1“Ng sebechel el mo ker el kmo, ‘Ke dilai er ker tial udoud?’ A Rubak a milskam ngii. A bebil el mekekerei el hong a mlo riruul. A kot a Kot el Hong er a Ebangkelio, el a kot el luldasuel a kirel el ousbech el olisechakl er a re chad el chedelekelek a bedengir. A uldesumam a kmo ng mo di kesai el 1,000 el hong a mo ulterau, e ngdi ng mlo mechas a rengmam el kmo a uldimukl a mla mo kmal ngar bita er a 1,000,000 el hong.
GSAM 437.2“A Delak [Mrs. E. G. White] a milengeseu er kemam el okiu a hong el A Kristus el Chad el Olsobel er Kid, el 300,000 me a lechub e 400,000 a mla mo ulterau. A 200,000 me a lechub e 300,000 el hong el Kot el Ungil el Cheldecheduch a mla mo ulterau. A uldesuir a kmo ng mla mo mrous a betok el hong el King el Bo Mei el ng sebechel el mo ta el buched el 4 el mal a klemanget el mo er a bab. El okiu a udoud el kirel a chad el milluches aika el hong, me el dirrek el olengeseu er a betok el ngodech el ureor me a rolel a ureor, aki riruul a Morning Star.”
GSAM 437ER A BETOK EL BELUU
GSAM 437Mexico
GSAM 437.3A ureor er kid er tial beluu a omuchel er a 1894, el okiu a omekdubech er a ureor er a Ebangkelio me a omekungil er a re smecher er a Guadalajara. Er a 1896, a chais el kirel a re chad er a ureor a ua tiang: a Rubak D. T. Jones me a bechil a mengedereder er a ureor er a Ebangkelio. A re sensei a Ora A. Osborne, a redil el A. Cooper, a Kate Ross, me a ta el chad er ngii el beluu el olengeseu. A re chad er a ureor er a Ebangkelio el omekungil er a re smecher a toktang el J. A. Neal, a A. Cooper, a redil el A. J. Rice, a redil el Bartlett, me a redil el Rachel Flowers. A 40 el chad el smecher er a bek el sils a mla mei el melai a kledengeseu er a ureor, e a 40 el ngalek er a skuul a mla mesuub er a skuul er a ureor er a Ebangkelio. Er tial taem e ng dirk meruul a beches el blil a omekungil er a re smecher, el $12,000 a cheral.
GSAM 437Africa er a Belngel
GSAM 437.4Er a 1893, a ureor er a klumech er a ongedel anghel a mla mlo medal el ua isei, me a re mengedereder er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia a ulemengull el kmo ng ungil el olengeseu er a omekdubech er a ureor er a Ebangkelio er a Africa er a Belngel. Me ng mlo kldibel er a rengrir el kmo, “El di bo sebechel e a ureor er a Ebangkelio a mo obok er a Matabeleland.” El oltirakl er tial uldasu, a ta el cheldebechel er a re chad er a Sebadong a mlo er ngii el beluu er a 1894 e te ngileltii a basio er a omeluk el 12,000 el eka a klouel. Er a cheldecheduch er a 1895, a Rubak C. B. Tripp me a bechil, a W. H. Anderson me a bechil, me a toktang el A. S. Carmichael a mlo mengilt el mo chad er a ureor er a Ebangkelio er tial cheroid el basio. Te di miluchel el omeketmekl el kirel tial mekemanget el omerael, e er a uriul er a ungil el omerael er a daob e te mlo er a basio el te mo er ngii er a 26 el kebesengil a ongeuid el buil er a 1895.
GSAM 438Klechutem er a Kolt
GSAM 438.1Ng mla kesai el rak e a cherrodech er a Macedonia el kirel a kledengeseu a mlar a klechutem er a ngebard er a Africa el mei el mo er a re chad er a Sebadong. A onguiu er a hong me a babier er a chad el oumera er a ongerul lemei a Jesus a mle omeksemeriar er a rengrir a rechad el kirel a klemerang, e ngdi a kledengeseu a dimlak el mlo uldurokl el mo er a 1894 me a lechub e er a basio er ngii el rak. E a re mengedereder er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia a mle mengemedaol er a Rubak Sanford me a Rudolph el mo meruul tial ureor el mla kmal chelebuul el mengilai el meketeketang. Te mlo er tial basio el oba a klisichel a rengrir me a blekeu. Ng dimlak el meketeketang er a uriul e a Rubak Sanford a mlo smecher er a tereter. Tial secher a kmal betok er tial beluu, me a ngklel a beluu a “chesimel a chad el becheleleu a bedengel.” Ng milechelii a secher el 3 el taem, e er a ullebengelel e ng kmal mlo kirel el lmuut el mo er a America el bo sebechel el dirk ngar. A bebil a mlo uldurokl el mo er a klechutem er a ngebard, el ngar er a delongelel a Rubak D. U. Hale, a Geo. F. Kerr me a bechil, me a G. P. Riggs. E ngdi a Riggs a kmal mlo diak a klisichel el okiu a secher, me a luldasuir el kirel a klengar er ngii a mlo kekerei. Ng mileb er a England el oba a ungil el uldasu el kmo a klaid er a teletelel a eolt me a eanged a mo olengeseu er ngii. E ngdi ngii me a re sechelel a mlo diak a ungil el rengrir er tia, ele ng di mlo mekngit me a uriul e ng mlo mad, e ng mlo delakl er ngii. Ngii me ng dirrek el mengilai a lemei a Chad el Msa Klengar.
GSAM 438India
GSAM 438.2Er a 12 el kebesengil a kot el buil er a 1890, a Rubak Haskell a mlar a omekuul er a Durban, er a klechutem er a dimesungos er a Africa, el mo er a Calcutta, India, China, me a Siabal. Uchei er tial sils e a Percy T. Magan, el melechesel, a mle milsa er ngii. A uchul tial omerael el mo er a India a uai a “omesiik” er a klemedengei, el bo sebechir el melai a uldasu me a tekoi er a omekrael er a rael er a taem el bo omuchel a mesisiich el ureor er a Ebangkelio er a re chad er a Sebadong er tial basio. El oba a uldasu el omekdubech er a ureor er a Ebangkelio er a India, a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia a milekoi er a 1893 el kmo ng ungil a Wm. Lenker el mo er ngii el beluu el mo chad el olterau a hong el merael er a blai. Ng miltirakl er tial tekoi, e ng mlo er a India el olab a hong me a babier er a re chad er a Sebadong. Er a uriul, a Lenker a uluuchais el kmo ngii me a 4 el ngodech el chad a mla milerael er a bebil el basio er a India el olterau a hong el mo er a 1896, e a cheral a hong me a babier el mla mo ulterau a $10,000. El kirel el olecholt er a klemeriar el uchelel a hong el mo ulterau, ng dirrek el uluuchais el kmo er a lerael el olterau a hong er a basio el ngar bita er a Madras, er a klechutem er a ngebard er a India, e “a ta el bastor el chad er ngii el beluu a milerael el okiu a ngechel el 60 el mal el mo mecherar er a ta el hong el Uldasu el Kirel a Daniel me a Chocholt.”
GSAM 439A Georgia Burrus er a India
GSAM 439.1Er a 1895, a Georgia Burrus, el ngalek el redil, a mlar a California el mlo er a India. Er a le mlo er ngii e ng di milechelii a omesuub er a tekoi er a Bengali, e ng dimlak el meketeketang e ng milsa er a ureor er a Ebangkelio. El mo er a 1896, a bebil el chad a mla miluchel el mengkar er a Ulengull el Sils er a Rubak el okiu a rekelel a re chad er a ureor er kid.
GSAM 439.2A re chad er a ureor er tial basio er a 1896 a Rubak D. A. Robinson me a bechil. A May Taylor me a Georgia Burrus, el rengalek el redil, a chad er a ureor er a Biblia. A Lenker me a Masters a chad el olterau a hong el merael er a blai. A ungil el blai a mla mo er ngii el mo blil a ureor er a Ebangkelio, e a ker el kirel a re toktang, a re kangngob, me a kuk kledengeseu el mo oucherechar er a betok el tekoi el rengii a mla mo uldurokl el mo er a rekebeluad. A Rubak Brown, el obengkel a bebil, a miltirakl er tial ker. Ngii me a Rubak D. A. Robinson a mlo mad er a Karmatar, Bengal, India, er a ullebengelel a ongeteruich me a ongeru el buil er a 1899.
GSAM 439Hawaii, Re Iungs er a Sandwich
GSAM 439.3Er a 1884, a La Rue me a Henry Scott a mlo er a Hawaii el chad er a ureor er a Ebangkelio, el okiu a ulel udoud er tir. Te miluchel a urerir el melekoi er a rechad el kirel a Ebangkelio me a olterau a hong. Tia a milsemriar er a rengrir a rechad er a iungs el ua isei, me a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia a mlo kldibel er a rengul er a ongeteruich me a ta el buil er a 1885 el kmo a Rubak Wm. Healy a kirel el mo er a Hawaii el meruul a ureor er tia el me el taem er a rak, e ng kirel el melengit er a cheldebechel er a ikelesia er a ta el renged er a California el mengimel er a tento el kirel tial ureor. El oba tial klalo, a Rubak Healy me tirkel mla er a iungs a milruul a cheldecheduch er a omengull er a chelsel a tento er a taem er a kesib er a 1886. A bebil el chad a dilai a klumech el okiu tial ureor. A La Rue a milkiei er a Honolulu el mo er a 1889, e ng mlar ngii el mlo er a Hong Kong, China, er a bilas.
GSAM 440Ureor el Kirir a Re Chad er a China er a Hawaii
GSAM 440.1Ng di mle kekerei a ureor er a bastor el mlo riruul er a iungs el mo er a kldibel er a Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia er a ongede el buil er a 1895. Er ngii el taem e ng mlo kldibel er a rengrir el kmo “a Rubak Gates me a bechil, el obengkel a Brand me a bechil el bo mo sensei el kirir a re chad er a China, a mo er a Honolulu el meruul a ureor er a Ebangkelio.” A ureor er a osisechakl a di miluchel, e a Rubak Gates, alta ng diak el mesisiich a bedengel, a milruul a sebechel el omekrael er a ureor. Ng dimlak el meketeketang e a ta el toktang me a re kangngob a miltirakl er a re chad er a ureor er a Ebangkelio, e a ureor er tial tuang er a klumech a mlo ungil a uchelel.
GSAM 440Mekekerei el Chais er a Ureor er a Ebangkelio, 1 el Kebesengil a Kot el Buil er a 1903
GSAM 440.2A chais er a Melechesel a Ureor er a Ebangkelio er a Cheroid el Beluu, el mlo uldurokl er a 31 el kebesengil a ongeteruich me a ongeru el buil er a 1902, a olecholt er a ureor er a klumech er a ikrel a United States el ua tiang:—
GSAM 440.3A Cheldebechel er a Re Cheldebechel er a Ikelesia er a Australia, el kldibel er a re cheldebechel er a ikelesia er a ta el renged er a Victoria, New South Wales, New Zealand, Queensland, Australia er a Dimes, Tasmania, me a Australia er a Ngebard.
GSAM 440.4A Ngarbab el Cheldebechel er a Ikelesia er a Europa, el kldibel er a Cheldebechel er a Re Cheldebechel er a Ikelesia er a Germany, Germany er a Ngebard, Germany er a Ongos, Germany er a Dimes, Holland me a tuang er a Belgium el kirel a re chad er a Flanders, Austria-Hungary, me a Re Renged er a Balkan, a tuang er a Switzerland el kirel a re chad er a Germany, Russia er a Dimes, Russia er a Diluches, me a Russia er a Belngel.
GSAM 440.5A Cheldebechel er a Re Cheldebechel er a Ikelesia er a Scandinavia, el kldibel er a Denmark, Norway, Sweden, Finland, me a Iceland.
GSAM 441.1A Cheldebechel er a Re Cheldebechel er a Ikelesia er a Britain, el ngelngelt a England er a Diluches, England er a Dimes, Ireland, Scotland, me a Wales.
GSAM 441.2A Cheldebechel er a Re Cheldebechel er a Ikelesia er a France me a Re Beluu er a Latin, el kldibel er a tuang er a Switzerland el kirel a re chad er a France, France, me a Italy.
GSAM 441.3A Ureor er a Ebangkelio er a Ongos, el kldibel er a Ekipten, Syria, me a Turkey.
GSAM 441.4A Cheldebechel er a Re Cheldebechel er a Ikelesia er a Africa er a Dimes, el kldibel er a Beluu el Ngar er a Ongerangel a Cape, Natal-Transvaal, Basutoland, me a Matabeleland.
GSAM 441.5A kuk bebil: Bermuda, Brazil, Guiana er a Britain me a Netherlands, America er a Belngel (Dimes), China, Fiji, India, Jamaica, Siabal, Lesser Antilles, Mexico, Nyassaland, Pitcairn, Porto Rico, River Plate, Raratonga, Samoa, Re Iungs er a Society, Sumatra, Tonga, Trinidad, Klechutem er a Ngebard (America er a Dimes), me a Klechutem er a Ngebard (Africa).
GSAM 441.6A ulecherangel a re chad el dirk meruul a ureor er tial ngodech me a ngodech el basio, el ngelngelt a re bastor, a re chad el mla msang a llechul el meruul a ureor er a bastor, a re chad er a ureor er a Biblia, me a re chad el olterau a hong el merael er a blai me a re chad el merael el osiik a re mo mecherar er a hong, a 754.
GSAM 441A Basio el Klou a Ultutelel el Kirel a Ureor a Mla Mo er Ngii
GSAM 441.7El okiu tial mekekerei el tekoi el kirel a ureor er kid er a Ebangkelio er a bebil el beluu, e ng sebeched el melekoi el ua sel Melechesel a Ureor er a Ebangkelio er a Cheroid el Beluu er a 1896:
GSAM 441.7“Chelechang e a klumech a mla ngar er tial basio el klou a ultutelel el kirel a ureor er a kmal ngar bita er a bek el basio er a beluulchad. Me a Dios, el okiu a klisichel el diak a ullebengelel, a sebechel el meruul a klou me a mesisiich el ureor er a kmal kekerei el taem. Ng mo mengedeb er a urerel el oba a llemalt.”
Notes
- Romans 15:21. ↩