6. kapitulua — Mezua eta Mezulariak

GSAM 108.1"Idatzi ikuspena, eta adierazi argi oholetan, irakurtzen duenak korrika egin dezan. Izan ere, ikuspena oraindik ezarritako denborarako da, baina azkenean hitz egingo du eta ez da gezurra izango: atzeratzen bada ere, itxaron iezaiozu; ziur etorriko baita, ez da atzeratuko."¹

GSAM 108.2"Eta beste aingeru bat ikusi nuen zeruaren erdian hegan ari zena, betiko ebanjelioa predikatzeko lurrean bizi direnei, eta nazio, leinu, hizkuntza eta herri guztiei, ahots ozenaz esanez: «Izan zaitezte Jainkoaren beldur eta eman iezaiozue ohorea; izan ere, haren epaiaren ordua iritsi da. Eta gurtu zerua, lurra, itsasoa eta ur-iturriak sortu zituen Jainkoa.»"²

GSAM 108.3Adventu-proklamazioa egin zutenek aldarrikatu zuten Habakuk profetak aipatutako "ikuspen" honek, bere "ezarritako" denborarekin, Danielen eta Apokalipsiaren profezien ikuspenak barne hartzen zituela. Hauek hain argi erakutsi zituzten beren taula profetikoetan, ezen interpretazioa irakurri zuena benetan "lasterka" joan eta informazioa besteengana helarazi zezakeen.

GSAM 108Mezu Zehatza

GSAM 108.4Adventistek egindako aldarria ez zen soilik Paulok Felixen aurrean egin zuen iragarpena: "Zintzotasuna, neurrizko bizitza eta etorriko den epaia"; ezta Martin Lutherrek Bibliaren itzulpena amaitu ondoren egin zuen adierazpena ere, heriotzaren aurretik gutxira, non esaten omen zuen: "Konbentzituta nago epaia ez dagoela urrun; bai, Jauna bera ez dela beste hirurehun urte baino gehiagoz kanpoan izango." Ez zen, halaber, John Wesleyk egindako adierazpena, "milurtekoa ehun urte inguruko epean has daitekeela pentsatzen nuen" esan zuenean. Adventistek aldarrikatu zuten Apokalipsiko 14:6 eta 14:7an sinbolizatutako mezua ematen ari zirela: "Haren epaiaren ordua iritsi da", eta Apokalipsiko 10:6ko oihua: "Denborarik ez da gehiago izango." Halako profezia bat ezin zitekeen bete "etorriko den" gertaera baten iragarpenarekin, "hirurehun urte barru" edo "mende bat barru" gertatuko zena, baizik eta denbora zehatzean, "iritsi da" esaten duena. Halako mezua, goiko profeziek eskatzen zuten zehaztasun berarekin, adventistek mundu osoari iragarri zioten.

GSAM 109Kristoren Etorreran Epaia

GSAM 109.1Mezu hau lehen aldiz iragarri zutenean, kristau eliza guztiek uste zuten epaia Kristoren bigarren etorreran gertatuko zela. Beraz, egoera horretan, epaiaren ordua iritsi dela iragartzen zuen mezu bat ematen zuen jendeak, ikuspegi hori mantenduta, ezinbestean Kristoren bigarren etorrera iragarriko zuen. Izan ere, mezuari indarra ematen ziona eta jendea gehien mugitu zuena denbora zehatzaren iragarpena izan zen. Lehenik eta behin, 1843ko "judu urtean" zehar uneren batean munduaren amaiera etorriko zela aldarrikatu zuten, eta epe hori 1843ko martxoaren 21etik 1844ko martxoaren 21era bitartekoa zela. Denbora hori igaro ondoren, 1844ko Midnight Cry aldizkarian ikasten dugu profetiaren denboren amaierarako egun zehatza finkatu zela. Egun hori zazpigarren hilabete juduaren hamargarrena zen, 1844ko urriaren 22ari dagokiona.

GSAM 1092300 egunen kontaketa

GSAM 109.2Denboraren oinarria—1843—Daniel 8ko 2300 egunak ziren. Aldarrikatu zen "egun" horiek, bestiak erresumak ordezkatzeko aukeratzen ziren profeziekin lotuta zeudenez, "egunak" urteak adierazteko modu sinbolikoan erabili behar zirela, Jaunaren denbora sinbolikoaren interpretazioaren arabera, Zenbakien 14:34 eta Ezekiel 4:5, 6an emandakoaren arabera; Daniel 9ko hirurogeita hamar asteak—490 egun—2300 egunen lehen zatia izango zirela, eta bi epeak batera hasiko zirela. Daniel 9an emandako gertakaria, hirurogeita hamar asteen hasiera markatu zuena, "Jerusalem berreraikitzeko eta eraikitzeko agindua ateratzea" izan zen. Agindu hori Artaxerxes Longimanusen zazpigarren urtean, K.a. 457an, eman zen, Esdras 7an jasotzen den bezala.

GSAM 110.1Hirurogeita hamar asteen hasierarako data egiazkoa zela frogatu zen, K.a. 457tik 69 aste—483 urte—besterik ez igaro ondoren, hau da, K.o. 27an, Joanek Kristo bataiatu zuelako eta Kristok bere ministerioari ekin ziolako, "Denbora bete da" esanez,³ eta abar. Kristoren ministerioaren hasierak, K.o. 27an, hiru urte eta erdi geroago, "[hirurogeita hamargarren] asteko erdian [erdialdean]", gurutziltzatua izateak, juduen artean egindako lan bereziaren amaierak, K.o. 34an, eta paganoen apostolua izan zen Saulen bihurketa azkarrak frogatu zuten hirurogeita hamar asteak data horretan amaitu zirela, eta, beraz, K.a. 457an hasi zirela. Horrela kalkulatu zuten: 2300etatik kendu 457, eta geratzen dira 1843. Eta 457 urte Kristo aurrekoak zirenez, 2300 egunen amaierak 1843ko amaierara eramaten gaitu.

GSAM 110Aurkarien onespenak

GSAM 110.2Egiaz esan da "egiaren aldeko onarpenek, haren aurkarien lerroetatik datozenean, froga-maila gorena osatzen dutela." Advent mezuaren aurkariek inoiz ez zuten iradoki Jaunaren herriaren ikerketa-epaia Kristoren etorreraren aurretik gertatuko zen ekitaldia zela; baizik eta puntu horretan Adventistekin bat eginda aritu ziren. Adierazpen honen froga gisa, bi aurkari nabarmenen hitzak aipatuko ditugu.

GSAM 110.3N. Colver jaunak, 1842an Bostonen, Marlboro Street Kaperan Adventisten aurka predikatzen ari zela, honela esan zuen:—

GSAM 111.1"Egun hauek urteak badira, mundua 1843an amaituko da; edozein ikaslek ikus dezake; izan ere, 490ak Kristoren heriotzarekin amaitu baziren, 2300 egunak 1843an amaituko lirateke; eta mundua amaitu beharko litzateke, beste gertakari bat gertatuko dela frogatu ezean, eta ez dut ikusten nola egin daitekeen hori."

GSAM 111.2Stuart irakasleak, aldi berean, esan zuen:

GSAM 111.2"Faktu bitxia da ingeles eta amerikarren munduko interpretatzaileen masa handiak urte askoan ohitura izan duela Danielen eta Apokalipsiaren egunak urteen irudikapen edo sinbolo gisa ulertzeko. Zaila egin zait ohitura orokor honen, ia unibertsala esan nezakeenaren, jatorria bilatzea."

GSAM 111Bush irakaslearen lekukotza

GSAM 111.3Bush profesoreak esan zuen: "Mr. Milleren denborari erasotzen dionak, bere puntu indartsuenean erasotzen dio. Bere denbora zuzena da; baina gertatuko den gertaeran oker dago." Bushek mundu osoa Kristoren etorreraren aurretik bihurtuko zela sinesten zuen. Bere teoria zen milurtekoa 1844an hasiko zela.

GSAM 111.4Adventuko fedeko ministroek beren diskurtso publikoetan irakatsi zuten munduaren historiak erakusten zuela nazio desberdinak Daniel 2ko irudiak sinbolizatutako egoera berean zeudela, harria irudiari oinetan jotzekoa zenean eta zeruko Jainkoak bere erreinua ezarriko zuenean; eta 7. kapituluan, "zeru osoaren azpiko erreinua eta nagusitasuna eta erreinuaren handitasuna Goikoaren santuei emango zaizkienean." Era berean, ohartarazi zuten seinaleak—fisikoak, politikoak eta moralak—Biblia Santuak iragarritakoak zirela, Jauna agertzeko zorian zegoenean ikusiko zirenak.

GSAM 111Zeruetako Mirariak

GSAM 111.5Joel profetaren bidez Jaunak dio: "Zeruan eta lurrean mirariak erakutsiko ditut: odola, sua eta ke-zutabeak. Eguzkia iluntasun bihurtuko da, eta ilargia odol bihurtuko da, Jaunaren egun handi eta izugarria iritsi baino lehen."⁴ Adventistek sinetsi eta irakatsi zuten azken mendeetako aurora boreala (ipar-argiak deitzen zaiona) profetaren zehaztapenak betetzen zituen "sua eta ke-zutabeak" zela; eta historiatik lortutako informazio onenaren arabera (Edinburg Encyclopedia lekuko gisa hartuta), garai honen aurretik oso gutxitan ikusi zela.

GSAM 112.1Beraz, Jaunaren azkar etortzearen mezua Lurraren urrutieneko eremuetara heltzen ari zela, zeruetan seinaleak agertu ziren, egia azpimarratuz eta jendearen arreta bereganatuz.

GSAM 112.21837ko urtarrilaren 25ean, aurora borealis sutezko ikuskizun bikaina izan zen, eta askoren burmuinak zuzenean Joel profetaren iragarpenera eraman zituela zirudien, Jaunaren egun handia baino lehen gertatuko zena iragartzen zuena. Egoera horren deskribapena 1839ko urriaren 22ko New York Commercial Advertiser egunkaritik dator. Zehatz-mehatz bat dator idazleak Victor (Ontario konderria, N.Y.) herrian bertan ikusi zuenarekin.

GSAM 1121837ko Suzko Aurora

GSAM 112.3"1837ko urtarrilaren 25eko arratsaldean, herrialdeko hainbat lekutan fenomeno beraren erakustaldi harrigarria izan zen [aurora borealis esan nahi duena], gure irakurleek zalantzarik gabe gogoratuko duten bezala. Lurra elurrez estalita zegoen lekuetan, ikuskizuna handia eta 'beldurgarria' izan zen, inoiz ikusi gabeko moduan. Mendiaren ondoan zegoen toki batean, gertakaria ikusi zutenek jakinarazi ziguten menditik behera biraka zihoazen 'su-uhinen' antza zuela, eta, oro har, ikasi ahal izan genuenez, lurra estaltzen zuen elurrak odolarekin nahastutako sua zirudien, bitartean, goian (apostoluak dioen bezala), 'sutan zeuden zeruak' azken egunaren deskribapen profetikoaren hain antzekoak ziren ezen asko harrituta geratu ziren; Hura ikusten ari ziren haurrak beldurtu egin ziren, eta epaiketaren etorrera ote zen galdetu zuten; eta animaliak ere beldur nabarmenarekin dardaratu ziren."

GSAM 113.1Ez zen Ameriketan bakarrik agertu Joel profetaren seinale hau; Jaunaren etorreraren doktrina Britainia Handian zabaltzen ari zenean, seinale bera agertu zen zeruetan herrialde hartan. 1839ko urriaren 22ko New York Commercial Advertiser egunkariak honako hau jasotzen du Londresko egunkarietatik, herrialde hartan irailaren 3ko gauean ikusi zen fenomeno harrigarri bati buruz:—

GSAM 1131839ko Aurora

GSAM 113.2"LONDRES, IRAILAK 5.—Ostegun gaueko hamarretatik atzo goizeko hirurak arte, zeruan azken urteotan ikusi diren fenomeno bitxi hauen lagin ikusgarrienetako bat behatu zen: izar iheskorren eta ipar-argien erakustaldi bat. Fenomeno bitxi honen lehen seinalea hamarretik hamar minutu lehenago izan zen, orduan karmin argiko, lurrun dirudien masa bat hemisferio iparraldeko zatitik altxatu eta pixkanaka zeruaren erdira hedatu zen; eta hamarretarako edo hamar eta laurdenetarako, ekialdetik mendebaldera, argi-xafla zabal bat osatu zuen. Itxura oso beldurgarria zuen, eta sute izugarri batek eragindakoa zirudien. Argia nabarmen aldatu zen; une batean behera erortzen ari zela zirudien, eta berehala distira biziz igo zen. Ke-bolumenak nahastuta ikus zitezkeen, biraka-biraka, eta behatzaile bakoitza 'sute izugarri bat' zela sinetsita zegoen.

GSAM 113.3"Metropoliaren izu handia izan zen; milaka pertsona ustezko izugarrizko hondamendiaren norabidean korrika zihoazen. Baker Street, Farringdon Street, Watling Street eta Waterloo Roadeko suhiltzaileen etxetako makinak, baita Londresko mendebaldeko suhiltzaileen etxetakoak ere—egia esan, Londresko suhiltzaile-makina guztiak—zaldiek tiratuta, ohikoa baino indar handiagoz lauhazka joan ziren ustezko 'suntsipen-eszenaren' bila, karrozak, zaldizkoak eta jendetza handiak atzetik zetozela. Sute-makinetako batzuk High Gate eta Halloway-era [lau milia inguru] iritsi ziren akatsa antzeman baino lehen. Itxura horiek bi ordu baino gehiagoz iraun zuten, eta goizerako ikuskizuna handitasunekoa bihurtu zen.

GSAM 114.1"Goizeko bietan fenomenoak eszena ikusgarri eta ederra eskaini zuen, eta deskribatzeko oso zaila zen. Londres osoa eguerdian bezain argituta zegoen, eta atmosfera nabarmen garbi zegoen. Aipatu une horretan, hego hemisferioa, lainorik gabe egon arren, oso iluna zen; baina zenbakaitzak ziren izarrek ederki distiratzen zuten. Zeruaren beste aldeak kontraste bitxi baina ikusgarri bat eskaintzen zuen; oso garbi zegoen, eta argia oso bizi-bizia zen; meteoroen etengabeko jarraipena zegoen, distiran aldatzen zirenak—zeruaren erdian sortuak ziruditen, eta lehertzen zirela zirudien arte zabaltzen ziren. Efektua elektrikoa izan zen. Miliunaka izar txiki horizontearen gainetik jaurti ziren, eta hain azkar hegan egin zuten lurra aldera, non begiak ia ezin zuen haien ibilbidea jarraitu; lehertzen eta hemisferio osoan laino gorrixka ilun bat botatzen ari zirela ere zirudien. Koloreak izugarri ikusgarriak ziren.

GSAM 114.2"Bi eta erdietan, ikuskizuna iluntasun bihurtu zen; iluntasun hori desegin ahala, zeruaren gailurrean ortzadar distiratsu bat agerian utzi zuen, eta herrialdearen hegoaldeko zatia estaltzen zuen iluntasun-gandorraren inguruan. Laster, bertatik zilarrezko argi-zutabeak irradatzen hasi ziren. Harritzekoa zen nola handitu ziren, aldi berean sortu zen karmesin-lurrun artean nahastuta; eta gailurrean zeudenean, ikuskizuna irudimenez haratago zegoen. Izarrek norabide guztietan hegan egiten zuten, eta lauak arte jarraitu zuten, orduan dena desagertu zen."

GSAM 114Eguzkian agerpen bitxiak

GSAM 114.3Bizirik zeuden predikariek Jaunaren etorreraren egia azaldu ahala, munduko hainbat lekutan zeruetan mirari ugari eta anitz ikusi ziren. Horietatik, gure espazioak soilik uzten digu 1843ko abenduan Norwichen (Ingalaterra) eguzkiaren itxuraren irudikapen bat aurkeztea. Antzeko gertakari bat gertatu zen New Havenen (Connecticut), 1844ko irailaren 9an, eguerdia baino bi ordu lehenagotik bi ordu geroagora arte, eta milaka lagunek ikusi zuten.

GSAM 115Eguzkiaren itxura bitxia

GSAM 115.1Barneko zirkulu txikiak eguzkia irudikatzen du. Laranja argi kolorekoa zen. Eguzkiaren inguruan, distantzia desberdinetan kokatutako bi zirkuluen kanpoaldeak kolore bera zuen; baina zirkulu horien barnealdea hori sakona zen, eta zirkulu horien barruko zeruak marroi ilunekoa zirudien. Eguzkia zeharkatuz eta haren azpitik pasatzen ziren hiru zirkulu handiek argi distiratsu bereizgarria zuten.

GSAM 115.2Ingalaterran gertatutakoari buruz, 1844ko urtarrilaren 3ko Londresko E. Lloyd-ek bidalitako gutun batean honela irakurtzen dugu:—

GSAM 115.3"Norwicheko eta inguruetako herritar nagusiek inoiz Ingalaterran ikusi gabeko eguzkiko 'seinale' harrigarri bat ikusi dute. Azken abenduan, eguerdiko hamabiak aldera ikusi zen, eta bi orduz iraun zuen. Biztanleak oso beldurtu zituen. Winter, Burgess eta Routon anaiek hirian misioa zabaldu baino pixka bat lehenago gertatu zen. Egiaren bidea prestatzen ari zela zirudien, eta horri esker han arrakasta ona izan zuten."

GSAM 116.1New Havenen (Connecticut) gertatutako fenomenoaren kontaketa 1844ko urriaren 10eko Midnight Cry aldizkarian ageri da, eta 1844ko irailaren 10eko New Haven Palladium-etik hartu zuten. Cry aldizkariko kontaketan, editoreak honela dio: "Ez dago filosoforik fenomeno honen kausa azaltzeko bere burua asetzen duen azalpenik eman dezakeenik."

GSAM 116.2New Havenen (Connecticut) 1844ko irailaren 9an eguzkiarekin lotuta agertu zen ikuskizun honen berri bat Hartford Courant egunkarian ere argitaratu zen 1844ko irailaren 12an, eta honela dio:—

GSAM 116.3"1844ko irailaren 9ko astelehenean, eguerdia baino bi ordu lehenagotik bi ordu geroagora arte eguzkiaren inguruan agertu ziren eraztunak gure herritarren artean interes handiz behatuak izan zirela dirudi, eta antzeko agerpenen eta haien kausaren inguruan gehiago jakiteko jakin-min adimentsua piztu dute.

GSAM 116.4"Egungo halo hau bere iraupenagatik nabarmena izan zen, eta behaketarako aukera egokiak eskaini zituen. Eguerdian, bi eraztun osoz osatuta zegoen nagusiki: bat, eguzkia bere erdigunean inguratzen zuena, 45 gradu inguruko zabalerarekin; eta bestea, 72 gradu inguruko zabalerarekin, bere erdigunea zenitean zuena, eta bere perimetroa eguzkitik pasatzen zena. Eraztun txikiagoarekin batera, ardatz nagusiko eta eszentrikotasun txikiko elipse bat ere agertu zen. Eguzkiaren parez pare, eta zenitaren iparraldean hogeita hamasei graduetara, zirkulu handia beste bi zirkuluk ebakitzen zuten, ia edo oso diametro berekoak, eta ebakiduran puntu batean hiru zirkulu distiratsuen argi konbinatutik sortuko litzatekeen orban distiratsu bat osatuz. Eguzkia inguratzen zuen zirkuluak ortzadar koloreak erakutsi zituen, askotan bizi-bizi eta eder. Beste eraztunak zuriak eta ahulagoak ziren, eguzkitik urrunago zeudelako. Hala ere, une desberdinetan, ekialdean zein mendebaldean, zirkuluen zati txiki batzuk agertu ziren, tonu prismatikoekin [ortzadar-kolorekoekin].... Egituraren uniformitate hori haloen sorrera arautzen duen lege baten menpe egon behar da; baina lege horren izaera ez dago osorik garatuta.... Eguzkia inguratzen duen eraztunaren sorrera azaltzeko ez da zailtasun handirik izan, haren kausa ortzadarra sortzen duenaren antzekoa delako; baina eguzkiaren erdigunean zirkunferentzia duen eraztunaren jatorria azaltzea zailagoa dela ikusi da."

GSAM 117Eskriturako Profeziak Betetzen Dituzten Mirariak

GSAM 117.1Ingalaterran eta Amerikan zeruetan ikusitako mirari hauek nola erabili ziren jakiteko, Sylvester Bliss-ek 1843an Bostonen argitaratutako Exposition of the Twenty-fourth of Matthew lanaren irakurketa egin dezakegu. Goiko zenbait kontu aipatuta, honela dio:—

GSAM 117.2"Horrela, egiaren Eskrituretan iragarritako 'seinale handiak' eta 'ikuskizun beldurgarriak' guztiak bete direla dirudi, baita Salbatzaileak bere etorrera baino lehen gertatuko zirela adierazi zituenak ere.

GSAM 117.3"Zuhaitzei hostoak ateratzea uda iristearen seinale den bezala, seinale hauek betetzean kristauek jakin beharko dute Kristoren etorrera gertu dagoela, ateetan bertan. Ez da jakiteko baimena soilik; gure Salbatzaileak agindu egiten die hori jakitea."⁵

GSAM 117MEZULARIAK

GSAM 117.4Bigarren etorreraren mezuko ezaugarri nagusi batzuei, lehen aldiz iragarri zirenei, arreta jarri ondoren, interesgarria izan daiteke proklamazio handian paper nabarmena jokatu zuten batzuei erreparatzea. Jada eman ditugu atzerriko lurraldeetan garai hartako ministro trebeenetako batzuk ziren eta dei hori zabaldu zuten askoren izenak. Ameriketan buru izan ziren eta Jaunak lanaren karga jarri zien batzuei arreta jartzen diegunean, are gehiago erakutsiko du Jaunaren eskua benetan mugimendu horretan zegoela.

GSAM 118William Miller

GSAM 118.1Lehenik William Miller-en kasua aztertuko dugu; Estatu Batuetako adventismo-mugimenduan hain nabarmena izan zen ezen askorentzat mugimendua "Millerismo" izenez bakarrik ezagutzen baita.

GSAM 118.2William Miller Pittsfielden (Massachusetts) jaio zen 1782ko otsailean. Bere haurtzaro goiztiarrean, ohikoaz haratago doan indar intelektual eta jarduera-mailaren seinaleak agerian geratu ziren. Urte gutxiren buruan, bere ingurukoek gero eta nabarmenago sumatzen zituzten ezaugarri horiek. Gorputz osasuntsu eta sendoa zuen, adimen bizkor eta naturalki ondo garatua, eta moralitate garbi eta zintzoa. Barrutiko eskolako abantaila mugatuak urte gutxi batzuetan baino ez zituen jaso, eta ordurako, orokorrean onartu zen bere lorpenek normalean kontratatzen zituzten irakasleenak gainditzen zituztela.

GSAM 118.3Miller jauna 1802an ezkondu eta Vermont estatuko Poultney herrian finkatu zen. Poultneyra joan zenetik berak harremanak zituen gizonak, zeinei munduko mesedeengatik asko zor baitzien, eszeptizismoaren printzipioen eta deismoaren teorien eragin sakonaren pean zeuden. Ez ziren immoralak, baina klase gisa herritar onak ziren, eta oro har portaera serioa, gizatiarra eta onbera zuten. Hala ere, Bibliaren erlijio-egia estandarra izatea baztertu zuten, eta Voltaire, Hume, Volney, Paine, Ethan Allen eta beste batzuen idazketetatik lor zitekeen laguntzarekin bazterketa hori sinesgarri bihurtzen saiatu ziren. Miller jaunak lan horiek arretaz aztertu zituen, eta azkenean deista zela aitortu zuen. Berak berak adierazi du bere deista-bizitzak hamabi urteko epea hartu zuela, 1804 inguruan hasi zela.

GSAM 118.4Kapitain izendapena jaso eta 1810ean sartu zen armadan. Armadatik itzuli ondoren, bere familia Low Hampton (N.Y.)-era eraman zuen, eta han hasi zen nekazaritzan 1812an. Nekazari gisa, irakurtzeko denbora gehiago zuen. Ohartu zen bere deismo-ikuspegiek ez ziotela ziurtasunik ematen egungo bizitzaz haratago zoriontasunaz. Hilobiaz haratago dena iluna eta tristura zen. Bere hitzetan:

GSAM 118.4"Suntsipena pentsamendu hotz eta izoztzailea zen, eta erantzukizuna denontzat suntsipen ziurra zen. Zeruak letoizkoak ziruditen nire buru gainetik, eta lurra burdinezkoa nire oinen azpian. Eternitatea!—zer zen hori? Eta heriotza!—zergatik zegoen? Zenbat eta gehiago arrazoizko pentsamenduak egin, orduan eta urrunago nengoen egia frogatzetik. Zenbat eta gehiago pentsatu, orduan eta gehiago zabaldu ziren nire ondorioak. Pentsatzeari uzten saiatu nintzen, baina nire pentsamenduak ezin nituen kontrolatu. Benetan penagarria nintzen, baina ez nuen ulertzen zergatia.... Handik gutxira, bat-batean Salbatzailearen izaera bizi-bizi inprimatu zitzaidan nire buruan. Iruditu zitzaidan egon zitekeela hain ona eta errukitsua zen izaki bat, gure bekatuen ordaina berak berak ordaintzeko gai litzatekeena, eta horrela bekatuaren zigorra jasateatik salbatuko gintukeena. Berehala sentitu nuen zein maitagarria izan behar zuen halako izaki batek; eta irudikatu nuen neure burua haren besoetan botako nuela eta haren errukian konfiantza jarriko nuela."

GSAM 119William Milleren bihurketa

GSAM 119.1Gainera, honela esan zuen:

GSAM 119.1"Ikusi nuen Bibliak behar nuen bezalako Salbatzaile bat erakusten zuela; eta harritu egin nintzen nola liburu inspiratu gabeko batek printzipio hain perfektuak garatu zitzakeen eroritako mundu baten beharrak asetzeko. Onartzera behartu nintzen Idazki Santuek Jainkoaren agerpen bat izan behar zutela. Nire gozamena bihurtu ziren; eta Jesusengan lagun bat aurkitu nuen.... Orduan Biblia bihurtu zen nire ikasgai nagusia, eta egia esan dezaket, poz handiz aztertu nuela. Ez zidatela erdia ere kontatu ohartu nintzen. Harritu nintzen nola ez nuen lehenago ikusi bere edertasuna eta gloria, eta harritu nintzen nola izan nintekeen inoiz baztertzeko gai."

GSAM 119.2William Miller-en Bibliaren ikasketa-modua berak honela deskribatzen du:

GSAM 119.2"Erabaki nuen nire aurreiritzi guztiak baztertzea, Eskritura Eskriturarekin sakonki alderatzea eta bere azterketa modu erregular eta metodikoan jarraitzea.... Zerbait iluna aurkitzen nuenean, ohitura nuen hori harekin lotutako pasarte guztiekin alderatzea; eta Cruden-en laguntzaz, pasarte ilun horretan agertzen ziren hitz nabarmenetako edozein zuten Bibliako testu guztiak aztertu nituen.... Modu horretan jarraitu nuen Bibliaren ikerketa, lehen irakurketa horretan, bi urtez inguru, eta erabat asebeteta geratu nintzen bere interpretatzailea bera dela.

GSAM 120.1"Horrela ikertzen ari nintzela, konbentzituta geratu nintzen ezen, iraganeko profezia beteak etorkizuneko profezien betetzearen modua epaitzeko irizpide badira, Kristoren erregealdi espiritualaren inguruko ikuspegi zabalduak —munduko amaieraren aurretik lurreko milurteko aldi bat eta juduen itzulera— ez daudela Jainkoaren hitzak bermatuta.... Testu Santuetan argi irakasten zela aurkitu nuen Jesus Kristo berriro jaitsiko dela lurrera, zeruko hodeietan, bere Aitaren ospe osoan.

GSAM 120.2"Liburu Santuak aztertzean atsegin handia sentitu nuen, aurretik bere irakaskuntzetatik halakorik lor zitekeela uste ez nuena. Salbatzailearen etorreraren garaia aurkituko nuela espero gabe hasi nintzen haien azterketan, eta hasieran ia ezin nuen sinetsi lortutako emaitza; baina frogek hain indartsu jo ninduten ezen ezin izan nien nire konbikzioei aurre egin. Nire ondorioetan ia erabat finkatuta nengoen, eta Salbatzailearen etorrera itxaroten, adi egoten eta otoitz egiten hasi nintzen."

GSAM 120.3Berriro dio:

GSAM 120.3"Sinetsi nuen; eta berehala, munduak sinetsi eta Epaileari eta Senargaiari bere etorreran harrera egiteko prest egon zedin, doktrina hau argitaratzeko betebeharra nire baitan sakonki inprimatu zitzaidan. Ez dut hemen nire proba luze eta mingotsen kontakizun zehatzik egin beharrik. Nahikoa da esatea urte batzuen ondoren Jainkoaren Espirituak, egiaren indarrak eta arimen maitasunak behartu ninduela nire gurutzea hartu eta gauza hauek hiltzen eta galduz doan munduari aldarrikatzera."

GSAM 120.4Miller jaunak, beste herrialde batzuetan mezu honek mugitutakoek bezala, lehenik eta behin bere eginkizuna betetzeko pentsatu zuen egunkari publikoetan eta liburuxketan idaztea eta argitaratzea. Bere iritziak lehen aldiz argitaratu zituen Vermont Telegraphen, Brandonen (Vermont) inprimatutako baptista egunkari batean. Hori 1831n gertatu zen. Gai honi buruz lehen aldiz publikoan hitz egin zuen 1832an. Bilerari buruz honela esan zuen: "Jaunak bere grazia isuri zuen kongregazioan, eta askok sinetsi zuten beren arimen salbamendurako."

GSAM 121.11836an bere hitzaldiak garai hartako egunkari publiko batzuetan inprimatu ziren. 1837-38ko neguan bere hitzaldiak liburuxka batean argitaratu ziren. 1838an 204 orrialdeko bigarren liburuxka bat inprimatu zen, eta liburuxka horretan Miller jaunak adierazi zuen Otomandar boterea 1839an edo 1840an eror daitekeela. Bere lehen hitzaldiak hiri handietan 1836an eman zituen. Ondoren, Randolph, Lowell, Groton eta Lynn (Massachusetts) hirietan hitz egin zuen.

GSAM 121.21840ra arte, Miller jaunak ia bakarrik eutsi zion Kristoren hurbileko etorreraren gaia jorratzen zuen hizlari publiko gisa. Urte hartan, bat-batean, ehunka lagun batu zitzaizkion mezua zabaltzen. Aldaketa handia eragin zuenaren berri hurrengo kapituluan emango da. 1839-40ko neguan, Miller jaunak Exeter (New Hampshire) hirian hitzaldi sorta bat eman zuen. Han ezagutu zuen lehen aldiz J. V. Himes pastorea, zeinak orduan fedea onartu baitzuen, eta ordutik aurrera Miller pastorearen ondoan aritu zen, bigarren etorreraren mezu handiaren argitaratzaile eta predikari sutsua izanik.

GSAM 121Joshua V. Himes

GSAM 121.3Mugimendu handi honetan jardun zuen langile sutsu hura hobeto ezagutzeko, bere biografoaren hitzak ekartzea baino ez dago:—

GSAM 121.4"Joshua V. Himes 1805eko maiatzaren 19an jaio zen Wickforden (R.I.). Bere aita Mendebaldeko Indietako merkataritzako gizon gisa oso ezaguna zen, eta Wickfordeko St. Paul's Episcopal elizako kide nabarmena. Bere amak izaera atsegina eta Salbatzailearen maitasuna zuen, eta hori bere semearen entzun nahiari eskaini zion.

GSAM 121.5"Aitaren asmoa zen bere seme Joshua bera kide zen elizako ministerioan heztea, baina egoerek galarazi zuten. Jainkoak beste lan bat zuen seme horretarako, eta nahi zuen emaitza lortzeko gauzak horrela antolatzen ari zen. 1817an aitak karga baliotsu bat bidali zuen Carter kapitainaren agindupean, Alexander Stewart kargaren arduradun gisa. Gizon horiek traizioa egin zuten, eta Mendebaldeko Indietako portu batera iritsita, ontzia eta karga biak saldu eta ihes egin zuten. Gertaera horrek gazte Joshuaren etorkizunerako egindako plan guztiak aldatu zituen; izan ere, Providence (Rhode Island)ko Brown Unibertsitatera bidali behar zuten. Horren ordez, 1821eko apirilean New Bedford (Massachusetts)era eraman zuten, eta William Knights-ekin lotu zuten ebanisteria-lanbidea ikastera.

GSAM 122.1"Bere etxe berrira iritsita, esleitutako lanari gogotsu ekin zion, bere ofizioan maisu izatea erabakita. Hala ere, laster ohartu zen bere ingurune erlijiosoa ez zela guztiz bere gustukoa. Horrela dio: 'Nire maisua unitarianoa zen, eta bere elizara eraman ninduen. Orville Dewey apaiza zen. Ortodoxiatik berriki bihurtua zen. Griswold gotzainaren eta Wickfordeko St. Paul's elizako errektore William Burge jaunaren zuzendaritzapean izandako prestakuntzak, eta Providence (R.I.)ko St. John's-eko dotore mintzo zen Dr. Crocker sarri entzuteak guztiz ezgaitzen ninduen Dewey jaunak Kristoren eta bere apostoluen irakaskuntzei buruz egiten zituen ukapen dotoreak onartzeko.'

GSAM 122.2"Garai hartan New Bedforden ez zegoenez eliza episkopalik, Lehen Kristau Elizara [ez Disciple] joatea erabaki zuen eta ondoren elkarte horrekin bat egin zuen. 'Hemen,' dio, 'Biblia irekia eta pentsamenduaren askatasuna aurkitu nituen, eta biak ondo baliatu nituen.' Eliza hau Moses Howe apaizaren ardurapean zegoen. Clough apaiz jaunak Joshua V. Himes bataiatu zuen 1823ko otsailaren 2an. Bere Maisuarengatik sutsutasunez beteriko bihotzarekin, hemezortzi urte zituela, berehala hasi zen gurutzearen istorioa kontatzen eta gizakiak damutzera bultzatzen. Berak berari buruz honela dio:—

GSAM 122.3"'Laster bihurtu nintzen animatzaile, eta nire dohaina hobetzeko baimena eman zidaten.... Nire ikaslealdia asebetetzez bete nuen, eta goraipamenak jaso nituen. Baina bost edo sei urtez gehiegi lan egiteko ohitura nuen, eta horrela astean egun bat edo bi lortzen nituen ikerketarako eta misio-lanerako baliabide gutxiko auzoetan, eta horien fruituak nire pastoreari ematen nizkion.'

GSAM 123.1"1825ean Massachusetts hegoaldeko eliza kristauen konferentziaren misiolari izendatu zuten. 'Misiolarien sostengurako plan edo biderik ez zegoen,' dio Himes pastoreak, 'eta erabaki nuen nire sostengurako negozio batean sartzea eta ahal nuena predikatzea.'

GSAM 123.2"1828an New Bedford utzi zuen, ez zalantzekin edo indar faltagatik, baizik eta garaipena ziurtatuko zuen determinazio sendoarekin, Plymouthera joan zen, eta han Jainkoaren hitza predikatu zuen eskoletan, inprobisatutako gelatan eta entzuleak bildu zitzakeen edozein lekutan. 1829an Fall River-en jarraitu zuen lan bere horretan 1830era arte; urte hartan Bostonera joan zen Lehen eta Bigarren Kristau Elizetako apaiz gisa, eta han hogeita hamahiru urtez egon zen. 1839an Adventismoaren kausa onartu zuen, William Miller pastore ospetsuaren azalpenen arabera. Kausa berrian sartu zen bere entuziazmo guztiarekin, eta bere mezuek sua eta indarra zituzten. 1840an Signs of the Times argitalpena hasi zuen, bihotz osoa jarri zuen kausaren alde eginez. Bere diru guztiak, bere lan guztiak eta bere energia guztiak kausa horretan jarri zituen, eta milaka fededun berri lortu zituen."

GSAM 123Miller eta Himesen Lan Batuak

GSAM 123.31840tik 1844ko udazkenera arte, Miller eta Himes pastoreen lanek nagusiki bat egin zuten, hiritik hirira bidaiatuz: udan beren karpa erraldoiarekin, neguan elizetan eta areto publikoetan. Himes pastorearen indar fisiko handiak iraun zion 92. urtera arte. Bere buruko gaitasunak azken unera arte biziki mantendu ziren. 1894ko irailaren 28an, Michiganeko Lansingeko kanpalekuan, hiru mila baino gehiagoko zazpigarren eguneko adventisten bilkurari diskurtso hunkigarri bat eman zion. Antzinako egunen sutsutasun eta indar handiz hitz egiten ari zela zirudien. Benetan harrigarria zen bizitzako 91. urtean hiru hilabete zeramatzan eta hurrengo urtean heriotza eragingo zion gaitz sendaezin batek jota zegoen gizon batentzat.

GSAM 124.1Miller eta Himes pastoreak, Amerikako bigarren etorreraren mugimenduaren "borrokaren lehen lerroan" zeuden, nolabait esateko, eta Kristoren etorreraren doktrina iragartzen lagundu zuten haiekin batera lan egin zuten hamarka lagunen artean bi baino ez ziren; haien ezaugarri nagusiak asmo irmoa eta osotasun bikaina ziren. Gizon hauek, neurri handi batean, munduak "bere kabuz eginiko gizonak" deitzen dien klasekoak ziren: bizitzaren errealitate gogorrekin harremanetan garatu zirenak, eta printzipioetatik eta ez komenientziagatik kausa baten merituen arabera erabakitzen ikasi zutenak. Miller pastoreak normalean mezua elizetatik onartzen zuten pertsonak deskribatzeko erabiltzen zuen izaera zuten: "fedetsuenak, dedikatuenak eta bizienak ziren kideak". Faktu hori eliza desberdinetako ministroek baieztatu zuten; haiek esan zuten adventistek haiekin izandako azken banaketaren ondoren: "[Doktrinak] gure artaldearen krema eraman du."

GSAM 124Beste Adventista Predikari Nagusiak

GSAM 124.2Interesgarria izan daiteke izenka aipatzea garai hartako mugimenduan Miller eta Himes pastoreekin paper nabarmena jokatu zuten gizonetako batzuk. Zerrendaren buru Clevelandeko (Ohio) Charles Fitch da, 1842an Danielen eta Apokalipsiaren ikuspenak irudikatzeko grafikoak izateko ideia proposatu zuena. Pentsamendu horren jatorria Habakuk 2:2 eta 3an oinarrituta zegoen. Charles Fitch hil zen 1844ko urriaren 10ean.

GSAM 124.3Filadelfiako Dr. Josiah Litch, hurrengo kapituluan ikusiko dugunez, Jaunak egia bat aldarrikatzera bultzatu zuen; egia horren betetzeak adventu-mezuan interesa bat-batean eta azkar piztea eragin zuen.

GSAM 124.4Elon Galusha, Lockport (N.Y.)-koa, apaiz baptista ospetsu bat, Jaunaren hurbileko etorrerari buruzko bere idazkiek eta predikazioek sekta horretan zalaparta handia sortu zuten.

GSAM 125.1E. R. Pinney, Seneca Falls (N.Y.)-koa, eliza baptistako beste apaiz dedikatu bat, bere ministerioak eta idazlanek lan horretan indar handia izan zuten. "Lurraren gatza" deitzea merezi zuen.

GSAM 125.2Geo. Storrs, New Yorkeko hirikoa, advent doktrinara bihurtu aurretik berpiztzaile nabarmena izan zena. Bere idazkiek eragin handia izan zuten jendea bere burua eta ondasunak lan horretara sakonago eskaintzera bultzatzeko; bereziki, bi mila eta hirurehun egunen azken asteetan. Hark, desilusioaren ondoren, ekarri zuen Adventisten jendearen eta munduaren arreta gizakiaren izaerari, hildakoen egoerari eta etorkizuneko zigorrari buruzko bere sei sermoietara.

GSAM 125.3Portland (Maine)ko Stockman pastorea William Miller-en berpizkundeetan beste langile sutsua izan zen hirian. Bere heriotza 1843ko urte juduaren amaiera baino aste batzuk lehenago gertatu zen, Adventista jendeak orduan Jauna etorriko zela espero eta esperoan zegoenean.⁶

GSAM 125.4Beste gizon nabarmen batzuk ere izan ziren, baina leku faltagatik soilik aipatuko ditugu, hala nola N. N. Whiting, Testamentu Berria ingelesez itzuli zuena, Whiting’s Translation izenez ezaguna; S. S. Snow, F. G. Brown, Apollos Hale, L. D. Mansfield, Geo. Needham, O. R. Fassett; George, Wesley eta Edwin Burnham (hiru anaia), mezuan langile eraginkorrak.