Babi na 1 — Gabatarwa

GSAM 21.1LOKACIN da muka yi magana game da zuwan Kristi na biyu, muna taɓa wani batu wanda a gaskiya ya kasance bege ga mutanen Allah tun bayan korewar iyayenmu na farko daga lambun Eden. A cikin kalaman da aka faɗa wa maciji, cewa zuriyar mace za ta buge kansa, tabbaci ne cewa a ƙarshe mai dawo da komai zai zo, wanda zai doke zaluncin Iblis, ya cika nufin Allah a doron ƙasa. Ana tsammanin cewa Adamu da Hawwa’u sun yi tunanin cewa za a kammala wannan aikin nan ba da jimawa ba, kuma ɗan zuriyarsu ne zai kasance zakaran nasara. Duk da haka, a cikin shirin Allah, alkawarin Mai Ceton daga wannan halakar da ta bayyana ya ƙunshi duk abin da aka gina tun daga lokacin wajen aiwatar da "nufinsa da kuma alherinsa. An ba mu wannan alheri cikin Kiristi Yesu tun fil azal."¹

GSAM 21.2Da an nuna wa Adamu da Hawwa’u nan take halin baƙin ciki da wahalhalun da za su cika duniya a cikin dogon lokacin da ke tsakanin halakar ta da farfaɗowarta, ba za su iya jure baƙin cikin ba. Allah mai sama, cikin tausayinsa da jinƙansa, ya ɓoye musu wannan kallo, ya bar su da riƙe fatan ƙauna na cewa za a ’yantar da su ba da daɗewa ba zuwa ’yancin ɗaukakar ’ya’yan Allah. Yin tunanin cewa fansa na kusa zai ƙarfafa su su yi ƙarin himma wajen shiri don haɗuwa da wannan lamari.

GSAM 22.1Haka nan ne yake faruwa ga mutanen Allah a kowane ƙarni tun daga zamanin Adamu. Sun kasance masu tabbacin cewa wani babban lamari mai muhimmanci zai faru a nan gaba—cewa Kristi zai zo a ƙarshe ya kafa mulkinsa. Su ma, kamar Adamu da Hawwa’u, sun yi imani cewa lamarin na nan kusa, kuma, kamar su, ba su san abin da zai faru tsakanin zamaninsu da lamarin ba; in ba haka ba, da sun yi ƙasa a gwiwa wajen ƙoƙarin cimma burin lada.

GSAM 22.2Za a iya bayyana wannan tunani ta hanyar misalan abubuwan da suka faru a fannin manyan bincike. Mutanen da suka fara su, ko da ba su san hakan ba, a zahiri suna cika nufin Allah; duk da haka, ra’ayoyinsu ba su yi daidai ba a kowane fanni da ƙa’idojinsu da suka motsa su zuwa aiki.

GSAM 22Tasirin Abubuwan da Columbus Ya Gano Mai Nisa

GSAM 22.3Montgomery, a cikin American History na sa, bugun² shekarar 1902, shafuka 8, 9, yana magana ne game da ƙa’idar da ta motsa Columbus ya fara tafiyarsa, da aiwatar da shirin sa na isa Indiya ta Gabas ta hanyar tafiya yamma, ya ce:—

GSAM 22.4"Columbus ya yi tunanin zai iya inganta aikin Sarkin Portugal. Ya tabbata cewa akwai wata hanya gajera kuma mafi kyau ta isa Indiya fiye da wadda Diaz ya tsara. Tsarin matuƙin jirgin ruwa na Genoa [Columbus] ya kasance mai jarumtaka kamar yadda yake na asali. Maimakon ya tafi gabas, ko kudu da gabas, ya ba da shawarar ya tafi kai tsaye yamma. Ya yi imani yana da hujjoji guda uku masu ƙarfi da sahihanci don irin wannan aiki: Na farko, kamar yadda mafi kyawun littattafan ilimin ƙasa na zamaninsa suka nuna, Columbus ya tabbata cewa duniya ba lebur ba ce, kamar yadda mafi yawan mutane suka yi zato, amma dunƙule ce. Na biyu, ya yi zato cewa wannan duniyar ƙanana ce sosai fiye da yadda take, kuma mafi yawan ta ƙasa ce maimakon ruwa. Na uku, tunda bai san komai ba, kuma bai yi zaton komai ba game da kasancewar nahiyar Amurka ko Tekun Pacific, sai ya yi tunanin cewa gaɓar Asiya ko Indiya tana daidai akasin Spain da gaɓar yammacin Turai. Ya kiyasta cewa jimillar nisan zuwa Cipango, wato Japan, ba zai wuce mil dubu huɗu ba.

GSAM 23.1"Tsarin sa shi ne haka: zai tashi daga Turai; ya karkatar da jirginsa zuwa yamma zuwa Japan, ya bi lankwason duniya har sai ya kai shi ga abin da yake nema. A ganinsa, hakan ya kasance tabbatacce kuma mai sauƙi kamar yadda ƙuda ke zagayawa tuffa.

GSAM 23.2"Idan ya yi nasara a wannan balaguro, zai sami wannan babbar fa’ida: Zai shiga Indiya kai tsaye ta ƙofar gaba, maimakon ya isa gare su ta wata hanya mai zagaye, da kuma ta irin ƙofar gefe, kamar yadda ’yan Portugal dole su yi.

GSAM 23.3"Mun ga cewa wannan mutumin, wanda ya fahimci lissafi na aikace-aikace, ilimin ƙasa da hanyoyin ruwa kamar kowa a zamaninsa, ya yi daidai a batu na farko—siffar ƙasa—amma ya yi kuskure ƙwarai a sauran biyun.

GSAM 23Kuskure Mai Sa’a

GSAM 23.4"Amma, abin mamaki, kurakuransa sun zama masa taimako a wani fanni. Kuskuren da ya yi game da nisan hanya ya kasance mai matuƙar sa’a. Da dai Columbus ya yi ƙididdiga daidai game da girman duniya da kuma ainihin tsawon irin wannan tafiya, wataƙila ba zai tashi ba, domin zai ga nan take cewa hanyar da ’yan Portugal suka tsara ta fi gajere kuma ta fi arha. Haka kuma, da zai iya tunanin ko a kowane hali ya hango cewa nahiyar Amurka tana kwance a gabansa, hakan da kansa ba zai sa ya tashi yin balaguron bincike ba, domin burinsa ba neman ƙasa sabuwa ba ne, sai wata sabuwar hanya zuwa wata tsohuwa."

GSAM 23Babban Fata na Dukan Zamanai

GSAM 23.5Don haka, mutanen Allah, tun cikin ƙarni da dama, sun kasance da fatan zuwan Kristi a gabansu "kamar anka na rai, kafaffe da kuma tabbatacce."³ Ko da yake sau da yawa a cikin baƙin ciki da wahalhalu sukan yi ihu cikin azaba, "Har yaushe, Ya Ubangiji, kafin ’yanci ya zo?" duk da haka sun ci gaba da tunkarar gaba, kuma kamar Bulus sun faɗa kuma har yanzu suna faɗa, "mene ne begenmu, farin cikinmu, ko kuma rawanin da zai zama mana abin ɗaukaka a gaban Ubangijinmu Yesu sa’ad da ya dawo? Ba ku ba ne?"⁴

GSAM 24Bulus An Tallafa Masa Ta Fata

GSAM 24.1Misalai kaɗan na ikon wannan bege na tallafi a wannan mahangar sun isa. Lokacin da aka gurfanar da Bulus gaban Felis, kuma aka ba shi damar yin magana da kansa, sai ya ce, "ina bauta wa Allah na kakanninmu a matsayin mai bin Hanyar da suke kira ɗarika. Na gaskata dukan abin da ya amince da Doka da yake kuma a rubuce cikin Annabawa, ina kuma da irin bege ɗaya ga Allah yadda mutanen nan suke da shi, cewa akwai tashin matattu masu adalci da masu mugunta duka."⁵

GSAM 24.2A cikin kyakkyawan kare kansa lokacin da aka gurfanar da shi gaban Agrippa, Bulus ya ce, "Yanzu kuwa saboda begena cikin abin da Allah ya yi wa kakanninmu alkawari ne, ake mini shari’a yau. Wannan shi ne alkawarin da kabilanmu goma sha biyu suke bege su ga cikawarsa, yayinda suke bauta wa Allah da himma dare da rana. Ya Sarki, saboda wannan bege ne fa Yahudawa suke zargena. Don me wani a cikinku zai yi shakka cewa Allah yana tā da matattu?"⁶ A ƙarshe, lokacin da ya isa Roma don ya bayyana gaban Kaisar, sai ya ce wa Yahudawa, "saboda begen Isra’ila ne, nake a daure da wannan sarƙa."⁷

GSAM 24.3Bulus ya yi magana a fili game da wannan bege a wasiƙar sa zuwa ga Titus: "Gama alherin Allah mai kawo ceto ya bayyana ga dukan mutane. Yana koya mana mu ce, 'A’a' ga rashin tsoron Allah da kuma sha’awace-sha’awacen duniya, mu kuma yi rayuwa ta kamunkai, ta adalci da kuma ta tsoron Allah a cikin wannan zamani, yayinda muke sauraron begenmu mai albarka bayyanuwar ɗaukakar Allahnmu mai girma da kuma Mai Cetonmu, Yesu Kiristi."⁸

GSAM 24Bitrus Cike da Murna a cikin Fata

GSAM 24.4Bitrus ya yi magana game da wannan bege iri ɗaya kamar haka: "Yabo ya tabbata ga Allah Uban Ubangijinmu Yesu Kiristi! Cikin jinƙansa mai girma ya ba mu sabuwar haihuwa cikin bege mai rai ta wurin tashin Yesu Kiristi daga matattu, da kuma cikin gādon da ba zai taɓa lalacewa, ɓacewa ko koɗewa ba, ajiyayye a sama dominku, ku waɗanda ta wurin bangaskiya ake kiyayewa ta wurin ikon Allah har yă zuwa ceton da yake a shirye da za a bayyana a ƙarshen lokaci. A kan wannan kuke cike da farin ciki ƙwarai, ko da yake yanzu na ɗan lokaci kuna fuskantar baƙin ciki daga gwaje-gwaje iri-iri. Wannan kuwa domin a tabbatar da sahihancin bangaskiyarku ne, wadda ta fi zinariya daraja nesa, ita zinariya kuwa, ko da yake mai ƙarewa ce, akan gwada ta da wuta, domin bangaskiyan nan taku ta jawo muku yabo da girma da ɗaukaka a bayyanar Yesu Kiristi."⁹

GSAM 25Manufar Allah a cikin Halitta

GSAM 25.1Rubuce-rubucen Littafi Mai Tsarki sun bayyana manufa ta Allah wajen halitta duniya; kuma daga cikin maganar annabci mun koyi shirinSa game da makoma: "ga abin da Ubangiji yana cewa, shi da ya halicci sammai, shi ne Allah; shi da ya sarrafa ya kuma yi duniya, ya kafa ta; bai halicce ta don ta zama ba kome ba, amma ya yi ta don a zauna a ciki."¹⁰ Da ya kammala halitta ta, sai ya ba mutum. Mai rubuta Zabura ya ce, "Saman sammai na Ubangiji ne, amma ya ba da duniya ga mutum."¹¹ Amma lokacin da ya ba mutum, mutum yana da tsarki, kamar yadda mai hikima ya ce, "Wannan ne kaɗai abin da na gane. Allah ya yi mutum tsab amma sai muka rikitar da kanmu."¹²

GSAM 25.2Muna karanta yadda Ubangiji ya mu’amala da jinsin ɗan adam, cewa "sa’ad da ya raba dukan ’yan adam, ya kafa iyakoki wa mutane bisa ga yawan ’ya’yan Isra’ila maza,"¹³ wato, bisa ga yawan sahihin Isra’ila da za a tara a ƙarshe a doron ƙasa a matsayin talakawan mulkinsa na gaba. An bayyana hakan ta bakin Bulus a cikin waɗannan kalmomi: "Allah ... Daga mutum ɗaya, ya halicci kowace al’ummar mutane, don su zauna a duk duniya; shi ne kuma ya ƙaddara lokuta bisa ga tsarinsu da kuma inda za su kasance. Allah ya yi wannan domin mutane su neme shi mai yiwuwa kuma su lalluba su same shi, ko da yake ba shi da nisa daga kowannenmu. 'Gama a cikinsa ne muke rayuwa muke motsi muka kuma kasance.'"¹⁴ Lokacin da aka aiwatar da wannan asalin manufa game da ƙasa, "dukan mutanenki za su zama masu adalci."¹⁵ An sake faɗa game da su a wannan yanayin, "Ba wani mazauna a Sihiyona da zai ce, 'Ina ciwo'; za a kuma gafarta zunuban waɗanda suke zama a can."¹⁶ Wannan shi ne lokacin da "masu tawali’u za su gāji ƙasar su kuma zauna da cikakkiyar salama."¹⁷

GSAM 26Komowar Kristi ta Biyu Ba tatsuniya ba

GSAM 26.1An bayyana a cikin wasiƙar biyu ta Bitrus cewa "Ba mu bi tatsuniyoyin da aka ƙaga da wayo sa’ad da muka gaya muku game da ikon Ubangijinmu Yesu Kiristi da zuwansa ba, sai dai mu shaidu ne na ɗaukakarsa mai girma da muka gani da ido. Gama ya sami girma da ɗaukaka daga Allah Uba sa’ad da murya ta zo masa daga Mafificiyar Ɗaukaka cewa, 'Wannan Ɗana ne, wanda nake ƙauna; da shi nake jin daɗi ƙwarai.' Mu kanmu mun ji wannan muryar da ta zo daga sama sa’ad da muke tare da shi a kan dutse mai tsarki. Muna kuwa da maganar annabawa da aka ƙara tabbatar mana, zai fi kyau in kuka lura da ita, kamar hasken da yake haskakawa a wuri mai duhu, har yă zuwa wayewar gari da kuma haskakawar tauraron asubahi a zukatanku."¹⁸

GSAM 26.2A cikin wannan nassoshi, manzo ya ambaci sauyin siffa a kan dutsen a matsayin hujja ta dawowar Kristi na biyu. Kafin wannan lamari, Mai Cetonmu ya ce wa manzanninsa, "akwai waɗansu da suke tsaitsaye a nan da ba za su mutu ba sai sun ga Ɗan Mutum yana zuwa cikin mulkinsa"¹⁹ — kamar yadda Luka ya ruwaito, "waɗansu da suke tsattsaye a nan ba za su ga mutuwa ba, sai sun ga mulkin Allah."²⁰

GSAM 26.3Wannan alkawari an cika shi a zahiri a cikin sauyin kamannin Yesu. A cikin wannan "wahayi" a kan dutsen sun ga Yesu cikin ɗaukaka, kamar yadda zai bayyana lokacin da zai zo cikin mulkinsa. Sun ga Iliya, wanda aka ɗauke shi sama ba tare da ya ɗanɗana mutuwa ba, yana wakiltar waɗanda za a mayar—daga masu mutuwa zuwa marasa mutuwa—"farat ɗaya, cikin ƙyaftawar ido," lokacin da Ubangiji ya zo.²¹ Haka nan akwai Musa, wanda ya mutu, yana wakiltar waɗanda za a tashe daga matattu don su haɗu da Ubangiji. Don haka a cikin wannan "wahayi" sun ga Kristi yana zuwa cikin mulkinsa, kamar yadda ya yi musu alkawari.

GSAM 27Annabci Kalma Ce Mafi Tabbaci

GSAM 27.1Ko da yake manzanni sun ga wannan gani mai ɗaukaka a kan dutsen sauyawa, kuma sun ji muryar amincewar Allah, manzo Bitrus ya tabbatar da cewa: "Muna kuwa da maganar annabawa da aka ƙara tabbatar mana." Da wannan furucin ba ya raina abin da suka gani da suka ji a wannan lokaci mai tunawa. Sun ji muryar Allah sau ɗaya, amma a cikin manyan layukan annabci, waɗanda suka shimfiɗa har zuwa komowar Kristi ta biyu, muna samun muryar Allah sau da yawa. A gaskiya, kowane hasashen annabci mai takamaiman gaskiya da aka cika ko aka rubuta a tarihi, murya ce ta Allah gare mu. Dole ne a cikin wannan ma’ana ne kalmar annabci ta zama wadda "aka ƙara tabbatar mana." Revised Version ta fassara ta da "an tabbatar." An tabbatar da annabcin ne ta kowace ƙayyadaddun bayanai da aka cika. Kowace lamari da aka hasashe, idan aka cika ta, tabbaci ce cewa sauran abubuwan da aka hasashe za su tabbata.

GSAM 27Yanayin Annabci

GSAM 27.2Shaidu masu zuwa daga fitattun masanan Littafi Mai Tsarki game da yanayin annabci suna da ƙarfi:—

GSAM 27.3Thomas Newton ya yi ikirarin cewa "annabci shi ne tarihi da aka hango gaba kuma aka taƙaita; tarihi shi ne annabci da aka cika kuma aka faɗaɗa. An taɓa samun ƙarya-ƙaryan annabci a duniya; amma duk basira da mugun nufin mutane da aljannu ba za su iya haifar da irin annabcin da aka rubuta a cikin Littafi Mai Tsarki ba."

GSAM 27.4Sir Isaac Newton ya shaida cewa "yin sauraro ga annabawa sune ainihin halayen hakikanin coci."

GSAM 27.5Dr. A. Keith ya ce cewa "annabci yana daidai da kowane al’ajabi, kuma shi kansa annabci al’ajabi ne.... Muryar Mai Iko Duka kaɗai ce za ta iya tashe matattu daga kabari,—muryar Mai Ilimi Duka kaɗai ce za ta iya bayyana duk abin da ke ɓoye a makomar duhu, wadda ga mutum take da wuya a shiga kamar gidajen matattu,—kuma dukkansu muryar Allah ce."

GSAM 28.1Matthew Henry ya ce cewa "a lokacin Allah, wanda shi ne mafi kyawun lokaci, kuma a hanyar Allah, wacce ita ce mafi kyawun hanya, annabci tabbas zai cika. Kowane kalmar Kristi tana da tsarki sosai, don haka tana da tabbas sosai."

GSAM 28Manufar Annabci

GSAM 28.2Za mu iya koyo daga kalaman Kristi ga manzanninsa ɗaya daga cikin dalilan Ubangiji na ba da annabci. Yayin da yake annabta abubuwan da za su faru a rayuwar Yahuda, sai ya ce, "Ina faɗa muku yanzu tun kafin yă faru, domin in ya faru, ku gaskata cewa ni ne Shi."²²

GSAM 28.3Ubangiji kuma ya ce ta bakin annabi Ishaya, "ni ne Allah kuma babu wani kamar ni. Nakan sanar da ƙarshe tun daga farko, daga fil azal, abin da yake zuwa nan gaba. Na ce nufina zai tabbata, kuma zan aikata dukan abin da na gan dama."²³

GSAM 28.4Haka kuma, "na nanata abubuwan da suka riga suka faru tuntuni, bakina ya yi shelar su na kuma sanar da su; sai nan da nan na aikata, suka kuma faru.... na faɗa waɗannan abubuwa tuntuni; kafin su faru na yi shelarsu gare ku saboda kada ku ce, 'Gumakana ne suka yi su; siffar itacena da allahn zinariyana ne ya ƙaddara su.' Kun riga kun ji waɗannan abubuwa; kuka gan su duka. Ba za ku yarda da su ba? 'Daga yanzu zuwa gaba zan faɗa muku sababbin abubuwa, na ɓoyayyun abubuwan da ba ku sani ba. Yanzu an halicce su, ba da daɗewa ba; ba ku riga kun ji game da su kafin yau ba. Saboda haka ba za ku ce, "I, na san da su ba.""²⁴

GSAM 28.5Daga wannan magana ne ake ganin ƙarfin cika annabci a matsayin hujja ga asalin annabci daga Allah, da kuma yadda yake nuna ikon Ubangiji sama da duk allolin arna. Haka kuma, daga waɗannan kalmomi ake lura da cewa annabci yana da matsayi mai matuƙar muhimmanci a cikin Rubuce-rubucen gaskiya. Da kasancewar waɗannan gaskiya ne, abin mamaki ne yadda mutane da yawa ke ba da ƙaramin kulawa ko babu kulawa kwata-kwata ga nazarin sassan annabci na Rubuce-rubucen Tsarki.

GSAM 29Annabci Ba a Rufe Ba

GSAM 29.1Mara sani suna cewa ba su da ilimi, don haka ba za su iya fahimtar annabci ba. A gefe guda kuma, da yawa daga cikin masu ilimi, ciki har da wasu daga cikin ma’aikatan addini, suna cewa: "An rufe annabci, ba za a iya fahimtarsa ba. Dukkanmu mun sani cewa littafin Ru’uya ta Yohanna littafi ne da aka rufe."

GSAM 29.2A cikin Ru’uya ta Yohanna, an ba Yohanna mai ƙauna umarni na musamman kada a rufe littafin.²⁵ Haka kuma a cikin wannan littafin an yi albarka ga waɗanda "suke jinsu, suke kuma sa abin da aka rubuta a ciki a zuciya."²⁶ Ta yaya za a kiyaye abubuwan da ke cikin littafi mai hatimi idan ba a fahimce su ba, kuma ba za a iya fahimtar su ba? Ubangiji ya ce ta bakin Musa, "Abubuwan asiri na Ubangiji Allahnmu ne; amma abubuwan da aka bayyana namu ne da na ’ya’yanmu har abada, domin mu aikata dukan kalmomin wannan doka" (fassarar zahiri daga KJV).²⁷

GSAM 29.3Gaskiyar cewa Ubangiji ya tsara annabcin Daniyel don a fahimta ta bayyana a cikin kalamansa ga almajiransa game da su. Muna karanta: "Saboda haka sa’ad da kuka ga 'abin ƙyama mai kawo hallaka,' wanda annabi Daniyel ya yi magana a kai, yana tsaye a tsattsarkan wuri (mai karatu yă gane),"²⁸ wanda kusan yake cewa, Fahimci Daniyel annabi.

GSAM 29.4Ubangiji ya fallasa kuskuren ikirarin cewa ba za a iya fahimtar annabci ba, a cikin waɗannan kalmomi: "Gare ku duk wannan wahayi ba kome ba ne sai dai maganganun da aka rufe a cikin littafi. In kuma kun ba da littafin ga wani wanda zai iya karanta, kuka kuma ce masa, 'Karanta wannan, muna roƙonka,' zai amsa ya ce, 'Ba zan iya ba; an rufe shi.' Ko kuwa in kun ba da littafin ga wani wanda ba zai iya karantawa ba, kuka kuma ce, 'Karanta wannan, muna roƙonka,' zai amsa ya ce, 'Ban iya karatu ba.' Ubangiji ya ce, 'Waɗannan mutane sun zo kusa da ni da bakinsu suka kuma girmama ni da leɓunansu, amma zukatansu suna nesa daga gare ni. Sujadar da suke mini cike take da dokokin da mutane suka koyar. Saboda haka zan firgita waɗannan mutane sau ɗaya da abubuwan banmamaki a kan abubuwan banmamaki; hikimar masu hikima za tă lalace, azancin masu azanci zai ɓace.'"²⁹ Da mutanen da annabi ke nuni gare su a nan sun bi tabbatacciyar kalmar annabci, ba za su kauce daga dokar Allah ba, su maye gurbin umarninsa da umarnin mutane.

GSAM 30Annabci Ba na Fassarar Mutum Shi Kaɗai Ba

GSAM 30.1Ba wai annabci na ɗauke da wani ma’ana mai zurfi, ɓoye, mai cike da asiri ba ne har ya sa mutane da yawa ba sa fahimtar shi. Manzo Bitrus ya ce a kansa, "Gaba da kome dai, dole ku gane cewa babu annabcin Nassin da ya fito daga fassarar annabi da kansa. Gama annabci bai taɓa samo tushensa daga nufin mutum ba, sai dai mutane sun yi magana daga Allah yayinda Ruhu Mai Tsarki ya bishe su."³⁰ A fili ne daga cikin wannan magana cewa abin da ya zama dole don fahimtar annabci shi ne karɓar ruhun da ya yi magana ta bakin annabawa. Game da wannan ruhu, wanda aka yi wa alkawari ga duk wanda ya nema, an rubuta, "zai bi da ku zuwa ga dukan gaskiya."³¹

GSAM 30An Cika Annabci

GSAM 30.2A cikin nazarin annabci akwai wasu gaskiyoyi da ya kamata a rika tunawa da su: Allah, wanda ba ya kuskure, shi ne mahaliccin annabci, kuma idan lokacin cika annabcin ya zo, abin da aka annabta zai faru. Haka kuma, yayin da Ubangiji, wanda ke da ikon hangen abin da mutane za su yi, ya ƙayyade wani lokaci da wani abu zai faru, to idan wannan lokaci ya zo, ainihin cika annabcin zai faru. Wato, ba zai yiwu a sami cikar annabci ta ƙarya a lokacin da aka ƙayyade don na gaskiya ba. Daidai da wannan ƙa’ida, za mu iya cewa, lokacin da lokacin Ubangiji ya zo don a ba da saƙon gaskiyarsa ga duniya, saƙon koyaushe yana bayyana.

GSAM 30.3A wani lokaci, lokacin da marubucin ya yi jawabi kan cika annabci, wani marar imani da ya halarta ya zo ya ce, "Dole ne in taya ku murna, masu fassara annabci, kasancewar kuna da sa’a sosai. A nazarinku na tarihi, kuna ganin kuna samun abin da ya dace da annabcin daidai." "Eh," muka amsa, "ya dace ne saboda an ƙirƙire shi ne don ya dace. Idan ka je shagon safar hannu ka sayi safar hannu, ba za ka yi tsammanin samun wanda zai dace da hannunka ba?" Ya amsa, "Tabbas zan yi haka, domin an ƙirƙire su ne don su dace." "Don haka," in ji marubucin, "Allah wanda ya san daidai abin da mutane za su yi, ya yi hasashen game da su, kuma lokacin da waɗannan mutanen suka fito fili suka aikata abubuwan da ya annabta, masanin tarihi na gaskiya yana rubuta ayyukansu, waɗanda idan aka kwatanta su da hasashen, suka yi daidai ƙwarai."

GSAM 31Annabci Haske ne a cikin Duhu

GSAM 31.1Manzo Bitrus ya ce ya kamata mu mai da hankali ga annabci kamar haske mai haskakawa a wuri mai duhu. Ba tare da fitilar annabci ba, gaba zai kasance cikakken duhu. Manufar haske ita ce kawar da duhu—idan ana tafiya a wuri mai duhu, don nuna hanya, kuma a nuna ta a sarari, domin mai tafiya ya sami damar, mataki bayan mataki, ya ga kuma ya zaɓi hanya. "Maganarka," in ji mai rera Zabura, "fitila ce ga ƙafafuna haske kuma a kan hanyata."³² Mutumin hikima ya ce, "Hanyar adali kamar fitowar rana ce, sai ƙara haske take yi, har ta kai tsaka."³³ Haka ake gani, yayin da muke tafiya cikin kwarin lokaci, cewa kalmar Allah, musamman a cikakkewar annabci, za ta buɗe ƙari da ƙari, tana ƙara haske ga ɗalibin Littafi Mai Tsarki har ya tabbatar masa cewa lallai yana kan hanyar da ke kaiwa ga haske madawwami da rana madawwami.

GSAM 31Manyan Abubuwa Uku Daga Eden Zuwa Ƙarshe

GSAM 31.2Idan aka yi la’akari da hanyar mutanen Ubangiji daga Eden har zuwa ƙarshe, a hasken Littafi Mai Tsarki, akwai manyan abubuwa uku da suka fi fice. Na farko shi ne zuwan Kristi na farko, kasancewarsa ɗan adam, zuwan Immanuwel, Allah wanda ya bayyana a cikin nama; na biyu, Babban Gyaran Addini bayan Zamani Mai Duhu—shekaru 1260 na danniya, a lokacin da kusan ba a bar mutanen yau da kullum su samu Kalmar Ubangiji ba—zuwan coci daga halin jeji, da sanya Littafi Mai Tsarki a wurin da kowa zai iya karantawa da sanin nufinsa; na uku, zuwan Ubangijimmu na biyu don kawo lokacin da Allah zai mai da kome sabo, yadda ya yi alkawari tun dā ta wurin annabawansa masu tsarki; wannan, don kammala "rikicin zamanai," rikicin tsakanin zunubi da adalci, don kawo zamanin ɗaukaka, wanda dukkan zamani suka kasance suna tunkararsa.

GSAM 32Annabci Yana Ba da Alamun Hanya Har Zuwa Ƙarshe

GSAM 32.1Idan muka mai da hankali ga tabbatacciyar maganar annabci kamar haske da zai jagoranci matakammu, yana nuna mana sahihin hanya a cikin duhu, babu yadda za mu kasa ganin hanyar da aka tsara a fili a cikin maganar annabci a duk tsawon lokaci har zuwa zuwan Kristi na biyu. Idan haka ne, waɗanda ke bin hasken annabci da kyau ba za su gane alamomi da bayyanai cewa babban rana na kusa kawai ba, har ma za su gane aikin Ubangiji yayin da yake ci gaba da tafiya cikin saƙonnin gaskiya waɗanda za su shirya mutane su tarbe shi cikin salama a zuwansa.

GSAM 32.2Duk da cewa Rubuce-rubucen Littafi Mai Tsarki sun bayyana cewa ranar Ubangiji za ta zo kan taron mutane kamar "ɓarawo da dare,"³⁴ haka kuma ta ce game da waɗanda ke tsaye a cikin shawarar Ubangiji, "ku, ’yan’uwa, ba kwa cikin duhu da wannan rana za tă zo muku ba zato kamar ɓarawo. Dukanku ’ya’yan haske ne da kuma ’ya’yan rana."³⁵

GSAM 32Ku tuna jagorancin Ubangiji

GSAM 32.3A yayin tunawa da jagorancin Ubangiji a motsin zuwansa, yana da kyau a lura cewa tun kullum manufar Allah ita ce mutanensa su tuna da bayyanar kulawarsa da ikonSa a gare su. A wajen bayar da dalilan komawar Isra’ila baya daga wurin Allah, mai rubuta Zabura ya ce, "Suka manta da Allahn da ya cece su, wanda ya aikata manyan abubuwa a Masar, mu’ujizai a ƙasar Ham ayyukan banrazana a Jan Teku."³⁶ Idan ya kasance mai kyau ga Isra’ila su tuna jagorancin Ubangiji da ya yi musu, shin ba zai kasance mai kyau a gare mu ma ba? A cikin murna mai tsarki, mai waƙar Zabura ya sake cewa, "Yabi Ubangiji, ya raina, kada kuma ka manta dukan alheransa."³⁷

GSAM 33.1A kowane zamani Ubangiji ya tanadi muhimman gaskiya, da aka tsara da alherinsa domin ya fitar da mutane daga bautar zunubi, ya kuma shirya su don shiga cikin Kan’ana na sama; kuma yana da amfani a yi la’akari da mu’amalar Ubangiji da waɗanda suka yi wa’azin waɗannan gaskiya.

GSAM 33Manyan Sakamako daga Ƙaramin Hanyoyi—Shaidar D’Aubigné

GSAM 33.2D’Aubigné, a cikin History of the Reformation nasa, ya ce, "Allah, wanda ke shirya aikinsa tsawon zamani, yana kammala shi ne ta hannun kayan aikin da suka fi rauni, idan lokacinsa ya yi. Don cimma manyan sakamako ta hanyoyi ƙanana, wannan ita ce dokar Allah. Wannan doka, wadda take a ko’ina cikin halitta, ana samunta ma a cikin tarihi."³⁸

GSAM 33.3Lokacin da Allah, a zamanin dā, ya fara zaɓar wata kabila ta musamman domin kafa su a matsayin ƙasa ta musamman a gare shi, sai ya kira mutum ɗaya—Ibrahim—wanda yake zaune tsakanin arna a Ur ta Kaldiyawa. Daga gare shi ne zuriya mai yawa ta samo asali; amma daga cikinsu, lokacin da aka ɗaga su zuwa matsayin ƙasa, Allah mai sararin sama ya ce: "Ba don kun fi sauran al’ummai yawa ne ya sa Ubangiji ya ƙaunace ku, ya kuma zaɓe ku ba, gama ku ne mafi ƙanƙanta cikin dukan al’ummai."³⁹

GSAM 33.4Sannan kuma, lokacin da zai ceto mutanensa daga bautarsu a Masar, ya zaɓi wani a matsayin shugabansu wanda, a lokacin jarircinsa, aka ɓoye shi na tsawon watanni uku a gidan mahaifiyarsa, sannan daga baya aka sanya shi a cikin wata ƙaramar akwatin da aka yi da kyauro, aka shafe shi da kwalta, aka miƙa shi ga kulawar Kogin Nilu. Wannan Musa ɗin kuwa, lokacin da ya kai shekarun fahimta, ya zaɓi hanyar tawali’u ta sha wahala tare da mutanen Allah maimakon jin daɗin "sha’awace-sha’awacen zunubi na ɗan lokaci."⁴⁰

GSAM 34Nasara ta Gideyon

GSAM 34.1Daga baya, lokacin da Ubangiji zai ceto Isra’ila daga hannun Midiyawa da Amaleki, waɗanda suka mamaye ƙasarsu "kamar tarin fāri," suka halaka amfanin gona, "ba sa barin wani abu mai rai wa Isra’ila, ko tumaki ko shanu ko jakuna," Ubangiji ya aiko mala’ika ga Gideyon. Wannan ɗan Yowash ya tsunduma cikin mawuyacin hali na daka kaɗan na alkama da ɓoye ta daga abokan gaba. Da mala’ika ya sanar da shi cewa zai ceci Isra’ila, Gideyon cikin mamaki ya tambaya, "yaya zan iya ceci Isra’ila? Kabilata ce marar ƙarfi duka a Manasse, kuma ni ne ƙarami a iyalina."⁴¹ Wannan mutumin mai tawali’u, mai talauci ya fita tare da mutanensa ɗari uku, da fitilunsu masu sauƙi da tukwane (abin da zai yi kama da wauta a idon hukuncin mutum), kuma da ɗaukar Allah a matsayin ƙarfinsu, suka samu babban nasara. Kafin wannan ceto, Gideyon na iya yin kuka kamar yadda annabi Amos ya yi lokacin da ya tambaya, "ta yaya Yaƙub zai tsira? Ga shi ɗan ƙarami ne!"⁴²

GSAM 34Jariri a cikin Kwami

GSAM 34.2A lokacin da Ubangiji ya tsara, aka haifi Mai Ceton ɗan adam, kuma makiyaya suka same shi yana kwance a cikin kwami. Danginsa na duniya sun bi sana’o’in rayuwa masu tawali’u duk da cewa suna da daraja. Game da talaucinsa na duniya, Mai Ceto ya ce, "yanyawa suna da ramummuka, tsuntsayen sararin sama suna da sheƙuna, amma Ɗan Mutum ba shi da wurin da zai sa kansa."⁴³ Ya zaɓi manzanninsa "daga cikin wannan matsayi na ƙasa, wanda, ko da yake ba mafi ƙanƙanci ba, bai kai matsayin matsakaicin al’umma ba. Duk abin an yi ne don nuna wa duniya cewa aikin ba na ɗan adam ba ne, sai dai na Allah."

GSAM 35Ba a Kira Masu Hikima da Yawa ba

GSAM 35.1Bulus ya ce game da aikin a zamanin coci na farko: "wautar Allah ta fi hikimar mutum, kuma rashin ƙarfin Allah ya fi ƙarfin mutum. ’Yan’uwa, ku tuna yadda kuke sa’ad da aka kira ku. Babu masu hikima da yawa a cikinku, bisa ga ganin mutum; babu masu iko da yawa, babu masu martaba da yawa bisa ga haihuwa. Amma Allah ya zaɓi abubuwa masu wautata duniya, don yă kunyata masu hikima. Allah ya zaɓi abubuwa marasa ƙarfi na duniya, domin ya ba wa masu ƙarfi kunya. Ya zaɓi abubuwa marasa martaba na wannan duniya da kuma abubuwan da aka rena da abubuwan da ba a ɗauka a bakin kome ba, domin a wofinta abubuwan da ake ganinsu da daraja, domin kada wani ya yi taƙama a gabansa."⁴⁴

GSAM 35Mutane Masu Ƙasƙanci a Gyaran Addini

GSAM 35.2Mun sami wannan ƙa’ida a misali a rayuwar manyan Masu Gyaran Addini na ƙarni na sha shida. Masanin tarihi ya ce: "Mai gyaran addini Zwingle ya fito ne daga gidan kiwon tumaki na tsaunin Alps; Melanchthon, masanin addinin gyaran addini, daga shagon mai ƙera makamai; da Luther daga ƙaramin gidan wani mai haƙar ma’adinai talaka." Game da kansa, Luther ya ce: "Iyaye na sun kasance matuƙar talauci. Mahaifina mai yankan itace ne mai talauci (daga baya ya zama ma’aikacin ma’adinai), kuma mahaifiyata sau da yawa tana ɗaukar itace a bayanta, domin ta samu abin da za ta rayar da ’ya’yanta. Sun sha wahalar aiki mai tsanani saboda mu."

GSAM 35.3Manzo Yaƙub, yana magana game da kiran mutane zuwa hidimar Ubangiji, ya ce, "Ku saurara, ’yan’uwana ƙaunatattu. Ashe, Allah bai zaɓi waɗanda suke matalauta a idon duniya don su zama masu wadata cikin bangaskiya, su kuma gāji mulkin da ya yi wa masu ƙaunarsa alkawari ba?"⁴⁵

GSAM 35Mazajen farko na Methodism

GSAM 35.4Idan muka kalli jerin masu gyara har zuwa farkon zamanin Methodism, lokacin da ake yawan wa’azin koyarwar alherin kyauta, za mu ga cewa ana tare da ita da ikon Allah. Yayin da aka gabatar da ita ga mutane cikin aminci, tare da ƙaunar Yesu mai taushi, kuma aka rungume ta da bangaskiya mai rai, mabiya ba kawai sun sami gafarar zunubansu na baya ba, har ma da ikon tsarkakewa da zai ba su damar rayuwa cikin tsarki. Mazhabar Methodist ta fara ne cikin tawali’u, kuma aka albarkace ta bisa ga bangaskiya da amincin sauƙi na masu wa’azi da jama’a.

GSAM 36.1A yayin da muke bibiyar abubuwan da suka faru da abubuwan da aka fuskanta da suka shafi motsin zuwa, mun gano cewa, kamar yadda yake a kowane aikin Ubangiji da mutum ke taka muhimmiyar rawa a cikinsa, asalin sa ya samo asali ne daga cikin matalauta da marasa shahara; amma kada wani ya yanke masa hukunci bisa wannan dalili kafin ya yi nazari sosai kan hujjojin da wannan babban aiki ya ginu a kansu, kada a sami kansu cikin matsayin waɗanda Ubangiji ya tambaya, "Wa ya rena ranar ƙananan abubuwa?"⁴⁶

GSAM 36Martanin Eck ga Luther

GSAM 36.2Domin amfanin waɗanda za su iya karkata wajen yanke hukunci ko akida ta dace ko ba ta dace bisa ga kaɗan ko yawa na masu karɓarta, muna ambaton wani ɓangare na muhawarar da ta gudana tsakanin Luther da Eck. Yayin da Luther ya tsaya kan Littafi Mai Tsarki, kuma ya yi ikirarin kalubalantar hakkin mutane na sanya ra’ayoyinsu sama da kalmar Allah, Eck ya mayar da martani da waɗannan kalaman wasa: "Na yi mamaki da tawali’u da kunyar da Malam Daktar mai daraja ya ɗauki nauyin kalubalantar, shi kaɗai, dimbin manyan iyaye masu daraja, kuma yana ikirarin ya fi sanin manyan Paparoma, majalisu, masana, da jami’o’i! ... Lallai abin mamaki ne, babu shakka, idan Allah ya ɓoye gaskiya daga dimbin tsarkaka da shahidai har sai zuwan Malam Uba mai daraja."

GSAM 36.3Za a iya mayar da martanin nan da martanin da Zwingle ya yi wa John Faber a Zurich, lokacin da Faber ya nuna "mamakin matakin da abubuwa suka kai, lokacin da aka yi watsi da tsofaffin al’adu da suka daɗe na tsawon ƙarni goma sha biyu, kuma aka kammala a fili cewa Kiristanci ya kasance cikin kuskure na tsawon shekaru dubu ɗaya da ɗari huɗu." Zwingle ya hanzarta amsa cewa "kuskure ba ya zama ƙasa da kuskure saboda imani da shi ya daɗe shekaru dubu ɗaya da ɗari huɗu, kuma a cikin bautar Allah tsohuwar al’ada ba ta da wani amfani sai dai idan ana iya samun hujja ko tabbaci a gare ta a cikin Littafi Mai Tsarki."⁴⁷

GSAM 37Kalmar Ubangiji da Hikimar Ɗan Adam

GSAM 37.1Haɗarin dogaro da ra’ayoyin mutane, maimakon warware tambayar, "Menene gaskiya?" ta wurin kalmar Ubangiji, an fayyace shi sosai ta bakin annabin Hosiya lokacin da ya ce, "kun shuka mugunta, kuka girbe mugu kuka ci ’ya’yan ruɗu. Domin kun dogara da ƙarfinku da kuma a jarumawanku masu yawa."⁴⁸ Halayyar zuciyar ɗan adam koyaushe ita ce dogara ga mutum; amma yayin da muke kusantar lokacin da Ubangiji zai "tashi don yă girgiza duniya," annabin Ishaya yana ƙarfafa, "Ku daina dogara ga mutum, wanda numfashi ne kawai yake da shi a hancinsa. Wace daraja gare shi?"⁴⁹

GSAM 37.2Da yake an yi gargaɗi a cikin Rubuce-rubucen Tsarki game da haɗarinmu a wannan fanni, kada wani ya yi gaggawar yanke hukunci kan motsin zuwan Kristi, kamar dai ba shi da daraja saboda ƙaramin farawarsa, ko saboda waɗanda duniya ke ɗauka manya ba su goyi bayan wannan batu ba. Maimakon haka, kowa ya yi nazari sosai kan ikirarinsa. Gaskiya tana da daraja marar misaltuwa; idan aka kwatanta ta da ra’ayoyin mutane kawai, to su ba su wuce tarkacen banza ba.