Chitsauko 21 — Ruoko Rwokutungamirira Mubasa
GSAM 322.1“NDICHAKURAYIRA nokukudzidzisa nzira yaunofanira kufamba nayo.”1
GSAM 322.2Kune anoisa chivimbo chake munaShe, kutarisira kwake kunoramba kuchionekwa. Asi kune dzimwe nguva apo kutarisira uku kunonyanya kuonekwa, sokununurwa kwakakosha pane zvakaipa nengozi, zvinoonekwa nezvisingaoneki, nokuzarurwa kwenzira nokutungamirira kwake kuti chokwadi chake chipararire. Chitsauko chino chinotaura nezvezvinhu izvi.
GSAM 322Chiratidzo Chokutanga muMichigan
GSAM 322.3Mumwedzi waChivabvu, 1853, Mukuru White nomudzimai wake vakashanyira Michigan. Kakanga kari kokutanga kuti vaende kumadokero kweBuffalo, N.Y. PaSabata rokupedzisira raChivabvu vakanga vari kuTyrone, uye ipapo Mai White vakaratidzwa muchiratidzo mapoka akasiyana-siyana evachengeti veSabata mudunhu iroro, nenyevero pamusoro pezvinhu zvaigona kuvakanganisa. Musi wa2 Chikumi, vari muJackson, vakanyora pamapeji makuru akareba masere, vachirondedzera zvimwe zvezvavakanga varatidzwa. Vakandipa chinyorwa chechiratidzo chakanyorwa nepenzura, pachibvumirano chokuti ndaizovanyorera chinyorwa chakajeka nepeni neingi.
GSAM 322Mukadzi Aizviti Mutsvene
GSAM 322.4Pakati pezvimwe zvinhu zvakaratidzwa, pakarondedzerwa mukadzi aiedza kuzvipinza pakati pavanhu vedu. Vakati mukadzi uyu aizviti mutsvene zvikuru. Mai White vakanga vasati vambosangana naye, uye hapana chavaiziva pamusoro pake kunze kwezvavakaziviswa muchiratidzo ichi. Havana kungotaura nzira yaaiita nayo zvinhu chete, asiwo kuti paaizotsiurwa aizozviita mutsvene pachiso, oti, “Ishe—vanoziva—mwoyo—wangu.” Vakati mukadzi uyu aifamba-famba nenyika aine jaya, apo murume wake, harahwa, aiva kumba achishanda kuti avararamise mumufambiro wavo wakaipa. Mai White vakati Ishe vakanga vavaratidza kuti “kunyange zvazvo mukadzi uyu aizviti mutsvene, iye nejaya iri vakanga vane mhosva yokuputsa murairo wechinomwe.” Ndiine rondedzero yakanyorwa yenyaya iyi muhomwe mangu, ndakamirira ndichinetseka zvishoma kuti ndione kuti zvinhu zvaizofamba sei.
GSAM 323Musangano muVergennes, Michigan
GSAM 323.1Takaita misangano muJackson, Battle Creek, Bedford, neHastings, tikazosvika kuVergennes, mudunhu reKent, iyo yakazova nzvimbo yaigara mukadzi uyu. Takasvika panzvimbo yataizorara musi wa11 Chikumi, Sabata risati ratanga nenguva duku. Takagara pamba pomumwe Mukuru White, akanga ambova mushumiri wesangano revaKristu. Sezvo nzvimbo iyi yakanga ichangotanga kugarwa, misangano yedu yakanga yagadzirirwa mudura guru rakanga richangobva kuvakwa, raiva mberi nemamaira matatu. Zvakazoonekwa kuti mukadzi akanga aonekwa muchiratidzo aigara mberi kwenzvimbo yomusangano nemamwe mamaira maviri.
GSAM 323Uchapupu kuMukadzi Aishingairira Chitendero Zvisina Mwero
GSAM 323.2Musi wa12 Chikumi, na10:30 mangwanani, takaungana mudura kumusangano. Mai White vakagara kumugumo wokuruboshwe kwechikuva, ini ndakagara pedyo navo, Mukuru Cornell pedyo neni, uye Mukuru White vakanga vari kurudyi rwechikuva, vachitaura. Pavakanga vataura kwemaminitsi anenge gumi namashanu, harahwa nejaya vakapinda pamwe chete, vakagara pachigaro chepamberi chaiva pedyo nechikuva. Vakanga vachiperekedzwa nomukadzi murefu, mutete, ane ganda rakasviba, akagara pedyo nomukova. Pashure pemharidzo pfupi yaMukuru White, Mai White vakasimuka vakatanga kutaura nezvokungwarira kunofanira kuita vashumiri kuti varege kukanganisa basa ravakapiwa, vachishandisa rugwaro runoti, “Ivai vakachena, imi munotakura midziyo yaJehovha.” Vakati kwakanga kusiri kuronga kwaMwari kudana mukadzi kuti afambe-fambe nenyika aine mumwe murume asiri murume wake. Pakupedzisira vakataura pachena vachiti,
GSAM 323.2“Mukadzi uya achangobva kugara pedyo nomukova anoti Mwari vakamudana kuti aparidze. Ari kufamba nejaya iri richangobva kugara pamberi petafura yokuparidzira, harahwa iyi, murume wake—Mwari ngavamunzwire tsitsi!—ichishanda nesimba kumba kuti iwane mari yavari kushandisa kupfuuridzira zvakaipa zvavo. Anozviti mutsvene zvikuru—kuti akaitwa mutsvene—asi, pasinei nokuzviti kwake mutsvene, Mwari vandiratidza kuti iye nejaya iri vane mhosva yokuputsa murairo wechinomwe.”
GSAM 324.1Vose vaivapo vaiziva kuti Mai White vakanga vasati vamboona vanhu ava kusvikira vapinda mudura. Kuvasarudza pakati pavamwe nokurondedzera hunhu hwavo sezvavakaita kwakabata pfungwa dzevakanga varipo, kukawedzera chivimbo chavo nokusimbisa kutenda kwavo muzviratidzo.
GSAM 324Mashoko Akataurwa Sezvakanga Zvafanotaurwa
GSAM 324.2Mai White pavaipa uchapupu hwavo, vanhu vaitarisa Mai Alcott, mukadzi akanga achitsiurwa, vachifunganya kuti vaone kuti aichigamuchira sei zvakanga zvichitaurwa, uye kuti aizoitei kana kuti aizotii. Dai akanga asina mhosva yaaipomerwa, zvaizotarisirwa kuti asimuke arambe nyaya yacho yose. Kana akanga ane mhosva uye akashata kwazvo, aigonawo kuramba zvose kunyange achiziva kuti zvaiva zvechokwadi. Panzvimbo pezvo, akaita chaizvo zvakanga zvataurwa nouchapupu kuti aizoita paaizotsiurwa. Akasimuka zvishoma nezvishoma, maziso ose akamutarisa, uye achizviita mutsvene pachiso, akataura zvishoma nezvishoma achiti, “Ishe—vanoziva—mwoyo—wangu,” akagara pasi asina kuzotaurazve rimwe shoko. Akanga ataura chaizvo zvakanga zvataurwa nouchapupu kuti aizotaura, uye akazvitaura nenzira imwe cheteyo.
GSAM 325Mhosva Inobvumwa
GSAM 325.1Zvechokwadi, Mwari vaiziva mwoyo yavo, uye ivo vaiziva kuti vaiva nemhosva yavakapomerwa; nokuti pashure jaya riya rakati kuna VaGardner, mugari wenzvimbo iyoyo, vakanga vamubvunzisisa pamusoro penyaya yacho, “VaGardner, zvakataurwa naMai White pamusoro pedu zvaiva zvechokwadi chose;” uye mukadzi uya, pashure pokuudza Mai Wilson kuGreenville, muna 1862, kuti “aisazotsunga kutaura shoko rinopikisa Hanzvadzi White kuti arege kuwanikwa achirwa naMwari,” akabvuma kuti zvakanga zvaratidzwa pamusoro pake nejaya riya zvaiva zvechokwadi.
GSAM 325Boka roMutumwa
GSAM 325.2Mumwaka wokudonha kwamashizha wa1853, vashomanana vakanga vasingagutsikani muMichigan vakabatana vakatanga kubudisa pepanhau rainzi Mutumwa weChokwadi. Chinangwa chepepanhau iri nevaifambisa basa raro chaiita sechokuputsa nokuchera vamwe panzvimbo pokuvaka. Nhema zhinji dzakaiswa mumapeji aro, dzichitinetsa mubasa redu reshoko; uye sezvo kakanga kari kokutanga kusangana nokurwiswa pachena kwakadai, takafunga kuti waiva mutoro wedu kupikisa mashoko avo okuchera. Kuita izvi kwakatora nguva yaifanira kupedzerwa mukufambisira mberi chokwadi chatakanga tapiwa kuti tichengete, uye kwakanyatsoenderana nezvinangwa zvaSatani, uyo pasina mubvunzo ndiye akanga amutsa kupikisa uku. Zvinhu zvakaramba zvakadaro kusvikira manheru a20 Chikumi, 1855, apo Mukuru White nomudzimai wavo, Mukuru Cottrell, neni takanga tichangopedza musangano muOswego, N.Y. Takanga tanetswa pamusangano wedu nomumwe ainzi Lillis, uyo akapinda akagovera vanhu zvinyorwa zviya zvokuchera. Mubvunzo wokuti mutoro wedu panyaya iyi waiva wei wakamukazve. Kuedza kwose kwatakanga tamboita kupindura nhema dzavo kwakanga kwangoita kuti vagadzire dzimwe dzakawanda.
GSAM 325Zano noKufanotaura
GSAM 325.3Pamusangano womunyengetero wakaitwa manheru iwayo pamba paJohn Place, muguta reOswego, Mai White vakapiwa chiratidzo chavakaratidzwa kuti kana tikaramba tichiita basa redu, tichiparidza chokwadi, tisingapi hanya kuvanhu vakaita se“boka roMutumwa,” vaizorwisana pakati pavo uye pepanhau ravo raizopera, uye kuti paizoitika izvozvo taizoona kuti uwandu hwedu hwakanga hwapetwa kaviri. Tichitenda kuti uchapupu uhwu hwaibva kunaShe, takabva tatanga kuita maererano nahwo.
GSAM 326Kuparara kweBoka nePepanhau roMutumwa
GSAM 326.1Basa rechokwadi rakafambira mberi nokukurumidza, “boka roMutumwa” richipinda mumatambudziko pakati paro. Munguva pfupi boka racho rakapararira, vazhinji vavatungamiri varo vasiya Sabata. Pepanhau ravo rakakurumidza kurega kubuda nokushayiwa rutsigiro, uye uyo akanga ambova mupepeti waro akatendeukira kukudzidzisa pachikoro; asi, sezvo akanga asina kutanga adzidza kuzvitonga, akakundikana zvachose kutonga vadzidzi vake. Achiedza kuranga mumwe wevakomana pachikoro chake, akabudisa pfuti duku ine dura remabara rinotenderera, iyo yakarira payakadzvanywa asi ikasaputika. Kuti atize kuurayiwa nemhomho, akamanikidzwa kutizira kuCanada usiku.
GSAM 326Zvazvakaita kuBasa reKuuya kwaKristu
GSAM 326.2Panguva iyi pakati pavanhu vedu paiva nokunzwanana nokubatana kukuru kupfuura kwakanga kwambovapo; uye sezvaiitwa nhamburiko dzokuenda mberi neshoko, nzira yakazaruka kumativi ose.
GSAM 326.3Muchinyorwa nhamba 10, chebhuku 11, cheOngororo neMuzivisi, cha14 Ndira, 1858, mupepeti, achitaura nezvezvakabuda mubasa roMutumwa, akati: “Panguva yokusagutsikana, pakaedzwa kuputsa Ongororo neMuzivisi, pfuma yechechi yaiva pahofisi yaingokosha $700 chete. Kubvira ipapo yakawedzera kusvika pa$5,000. Panguva iyoyo kwaiva navanenge chiuru vaibhadhara kuti vagamuchire pepanhau, zvino kune zviuru zviviri, kunze kworudungwe rwakati kurei rwavanorigamuchira ‘pachena.’”
GSAM 326.4Sezvo takanga zvino tasvika panguva yacho (1858) apo “boka roMutumwa” rakapatsanuka rikapararira, uye Mutumwa akarega kuvapo, nhamba dziri pamusoro dzine zvadzinoreva zvikuru. Sezvo uwandu hwevaibhadhara kuti vagamuchire Ongororo neMuzivisi hwakanga hwapetwa kaviri chaizvo, saizvozvowo uwandu hwavatendi hwakanga hwapfuura kupetwa kaviri. Nokudaro kufanotaura kwakapiwa kubudikidza naMai White muna Chikumi, 1855, kwakazadziswa.
GSAM 327Pfungwa Yokuita Misangano yeTende Inotanga Kupiwa
GSAM 327.1Mumazuva okutanga eshoko yaiva tsika yedu kuita misangano mudzimba dzezvikoro kana takanga tisingagoni kuwana imwe nzvimbo iri nani. Pane imwe nguva, muchivako chorudzi urwu, vanhu vakawanda kwazvo vakaungana zvokuti kunyange dzimba dzezvikoro mbiri dzakakura saiyo dzaisakwana kuvagarisa vose. Kuti anzwiwe navose, mutauri akamira pahwindo rakanga rakazaruka akataura kune vaiva mumba nokune vamwe vakawanda kupfuura ivavo vakanga vagere mungoro dzavo napahuswa. Kuona ungano huru iyi ndiko kwakaita kuti tifunge nezvokuita misangano yetende.
GSAM 327Musangano weTende Wokutanga muBattle Creek, Michigan
GSAM 327.2Naizvozvo musi wa22 Chivabvu, 1854, Mukuru James White navamwe vari mudare vakasarudza kuti kushandisa matende pamisangano kwaiva kuronga kwaigona kuitwa. Panguva iyoyo matende makuru aisawanzoshandiswa kunze kwekuratidzira mitambo, mhuka, nezvimwe zvakasiyana-siyana zvaivaraidza vanhu. Michigan ndiyo yaiva dunhu rokutanga umo maAdventist ezuva rechinomwe akashinga kupinda munzira iyi yokushanda. Musangano wetende wokutanga wakatanga muBattle Creek, musi wa10 Chikumi, 1854. Panguva ino nzira iyi yokuita misangano mumwaka wezhizha yakura zvikuru.
GSAM 327Pfungwa Yokuita Misangano yeMusasa Inopiwa
GSAM 327.3Mugore ra1868 rimwe danho rokushingaira kuendesa basa mberi rakatorwa. Kukodzera kwokuita misangano yemusasa kwakanyatsofungwa, uye pakasarudzwa kuti iyi yaizova nzira yakanaka kwazvo yokuwanira vanhu vedu vakawanda nzvimbo yokugara pavaizoungana pamisangano yavose. Pakuva netende guru rokunamatira vanhu vose namatende maduku emhuri, vanhu vaizogara zvakanaka, nokudaro mazuva akati kuti aigona kupedzerwa zvinobatsira mukurangana nokunamata.
GSAM 328Musangano weMusasa Wokutanga muWright, Michigan
GSAM 328.1Musangano wemusasa wokutanga wakaitirwa muWright, Michigan, musi wa1-7 Gunyana, 1868. Kuungana uku kwakakosha kwavanhu vedu vose kwakura zvokuti misangano yemusasa inopfuura makumi mashanu inoitwa gore rimwe nerimwe munzvimbo dzakasiyana-siyana dzebasa. Misangano yemusasa iyi haiitirwi muAmerica chete, asiwo muEurope, Australia, New Zealand, neSouth Africa.
GSAM 328.2Ungano huru kupfuura dzose dzorudzi urwu dzakamboitwa navanhu vedu yakaitwa mugore ra1893, muLansing, Michigan. Paungano huru iyoyo paiva navanhu 3,400 vaigara mumatende emhuri anopfuura 500. Mayadhi anopfuura 150,000 ejira rematende akanga ashandiswa pakugadzira matende akasiyana-siyana aiva mumusasa.
GSAM 328Kununurwa muNjodzi yeChitima
GSAM 328.3Zuva rakatevera kusarudzwa kwokutenga tende redu rokutanga remafiti 60 (23 Chivabvu, 1854), Mukuru White nomudzimai wavo, avo panguva iyoyo vaiva muJackson, Michigan, vaifanira kutanga rwendo rwavo rwokuenda kuWisconsin, kwavaizoshandira kwenguva yakati. Takapedza masikati acho pamba paD. R. Palmer, paiva pedyo nechiteshi. Kakawanda masikati acho Mukuru White vakataura vachiti, “Ndinonzwa zvisina kujairika pamusoro pokutanga rwendo urwu; asi, Ellen, takaronga kuti tichasangana nevanhu ikoko, uye tinofanira kuenda. Dai ndakanga ndisina nguva yokunosangana navo yandakavimbisa, ndaisazoenda manheru ano.”
GSAM 328.4Usiku pahwakanga hwaswedera, nguva yokusvika kwechitima yava pedyo, takava nenguva yokunyengetera. Vose vakaita sevanotungamirirwa kunyengeterera kuchengetedzwa kwaMukuru White nomudzimai wavo parwendo urwu. Patakasimuka, Mukuru White vakataura kutenda kwavo kuti Ishe vaizovatarisira nokuvachengeta.
GSAM 328.5Na8 manheru ndakaenda navo kuchitima kuti ndibatsire kuwana zvigaro nokurongedza mitoro yavo. Takapinda mune imwe ngoro yaiva nezvigaro zvine mitsago yokuzendamira yakakwirira, yainzi mumazuva iwayo “ngoro yokurara.” Mai White vakati, “James, handigoni kugara mungoro iyi, ndinofanira kubuda muno.” Ndakavabatsira kuwana chigaro pakati pengoro yaitevera. Mai White vakagara pasi nemitoro yavo pamakumbo avo, asi vakati, “Handinzwi ndakasununguka pachitima ichi.” Bhero rakarira, uye ndichikurumidza kuvaonekana ndichiti “Chisarai zvakanaka,” ndakabva ndaenda kwaCyrenius Smith kunorara usiku ihwohwo.
GSAM 329.1Na10 dzousiku tose takashamiswa zvikuru kunzwa Mukuru White, vataifunga kuti vakanga vava kure munzira yokuChicago, vachigogodza kuti vapinzwe. Vakati chitima chakanga chabva panjanji mamaira matatu kumadokero kweJackson; kuti chikamu chikuru chechitima, pamwe chete neinjini yechitima, chakanga chaparara chose; asi kunyange zvazvo vamwe vakanga vaurayiwa, ivo naMai White vakanga vapukunyuka vasina kukuvara. Vakakurumidza kuwana bhiza nengoro, uye vachiperekedzwa naAbram Dodge, vakaenda kunotora Mai White, avo Mukuru vakanga vatakura mumaoko avo kwechinhambwe chakati, vachipfuura nomunyika yakanyorova ine machakwi nokuyambuka rukova ruduku, vachivaendesa kunzvimbo yakachengeteka, kure nenzvimbo yetsaona.
GSAM 329.2Mangwanani-ngwanani ezuva rakatevera ndakaenda naVaDodge kunoona zvakanga zvaparara. Panzvimbo apo mugwagwa unoyambuka njanji uchicheka nedivi, imwe nzombe yakanga yarara ichizorora pakati chaipo penjanji. Injini yechitima yakanga isina simbi yokutsaukisa mombe, saka payakarova mhuka iyi yakabva panjanji ichienda kuruboshwe. Pakuzununguswa kwokutanga kwakaitika injini yechitima payakarova pasi, ngoro yemitoro, yaiva nebhokisi remabhuku raMukuru White, yakasvetuka ikabuda chose panjanji asi haina kukuvara; panguva imwe cheteyo ngoro yavanhu yaiva shure kwechitima yakasununguka pane dzimwe dzose pasina ruoko rwomunhu, ikamira zvakanaka panjanji. Injini yechitima nengoro yayo yemarasha nemvura zvakamhanya pasi kunze kwenjanji kwemarodhi matanhatu kana masere, injini yechitima ikazorova chigutsa chomuouki chaiva noupamhi hunenge mafiti matatu. Simba rechitima rakanga rakakura zvokuti injini yechitima yakapinduka pasi payo pakava pamusoro, uye shure kwengoro yemarasha nemvura kwakavhetemuka kukavhara njanji. Chikamu chikuru chechitima, chichifamba nesimba rose, chakarova injini yechitima yakanga yaparara iyi, zvichikonzera kuzununguswa kwechipiri. Ngoro yokutanga yakarova injini yechitima yaiva ngoro yokutakura zvinhu zvaitumirwa nokukurumidza, iyo yakapwanywa kuita zvimiti zvokubatidzisa moto. Iyo nezvose zvaiva mairi zvakava murwi wemarara pamusoro pengoro yemarasha nemvura nokuipoteredza. Yaitevera yaiva ngoro yekirasi yechipiri, yaiva navanhu gumi navasere, mumwe wavo akaurayiwa uye vamwe vose vakakuvara pamwero yakasiyana-siyana. Ngoro iyi yakatsemurwa kuita zvikamu zviviri nengoro yokurara yakapfuura nomukati mayo. Mberi kwengoro yokurara kwakaputsika kuita zvidimbu, uye chigaro icho Mai White vakanga vasina kunzwa vakasununguka kuramba vari pachiri chakapwanywa chose.
GSAM 330Uchapupu Hwokununurwa naMwari
GSAM 330.1Patakaona zvakanga zvaparara, tichibva taona ngoro yaifamba naMukuru White nomudzimai wavo panguva yetsaona, yakamira zvakanaka iri yoga, kure nezvakaparara nemarodhi anenge gumi namashanu, takanzwa mumwoyo medu kuti Mwari vakanzwa munyengetero, uye ndiani angaziva kuti havana kutuma mutumwa wavo kusunungura ngoro iyoyo kuti varanda vavo vapukunyuke vasina kukuvadzwa? Pfungwa iyi yakanyanya kutibata apo mushandi webhureki rechitima akati haasi iye akanga aisunungura, uyezve kuti pakanga pasina munhu papuratifomu payakaitika, uye kuti iye navashandi vose vechitima vakanga vasingagoni kunzwisisa kuti zvakanga zvaitwa sei; uye chakanyanya kuvashamisa ndechokuti rin'i yokubatanidza nepini zvose zvakanga zvisina kutyoka, uye pini necheni yayo zvakanga zvakarara papuratifomu yengoro yakanga yaparara sokunge zvakanga zvaiswa ipapo noruoko rwakangwarira.
GSAM 330.2Pakasvika manheru omusi wa24, marara akanga abviswa panjanji zvakakwana zvokuti zvitima zvakafamba senguva dzose, uye Mukuru naMai White vakapindazve mungoro dzechitima vakasvika zvakanaka kunzvimbo yavakanga varonga kusangana navanhu muWisconsin.
GSAM 330Vanopikisa Vanotsiurwa
GSAM 330.3Kwete zvose zvakanga zviri nyore kunaIsiraeri wekare. Vaiva navavengi vokunze vaitsvaka kuvadzivisa kufambira mberi padanho rimwe nerimwe. “Vanhu vazhinji vakavhengana” navakanga vasina kuzvitsaurira kunaMwari mukati momusasa vaiva midziyo yaigara yakagadzirira, yaishandiswa naSatani kutsvaka kumutsa kusagutsikana, kukakavara, kugunun'una, nokumukira. Kuva kworuoko rwaMwari runobudirira navaya vaivimba naye, nokukunda kwaivapo panhamburiko dzavo, hwaiva uchapupu hwokuti vanhu ava vakanga vawana nyasha pamberi pake—kuti ruoko rwaShe rwaivatungamirira.
GSAM 331.1Saizvozvowo pakusimuka nokufambira mberi kweshoko romutumwa wechitatu; kufambira mberi kwaro hakuna kuitika nokuti zvokwadi zvakapiwa zvaiva zvinhu zvaifadza mwoyo womunhu wenyama asati atendeuka. Asi chokwadi chiri pamwoyo peshoko chairo—Sabata raShe—chinopesana nokuda kuzvifadza nezvido zvenyika, chichiparadzanisa vanochiteerera namabasa enyika kwamazuva maviri pavhiki. Basa rechokwadi chiripo rakava navavengi varo vokunze, vakatsunga uye vakaramba vachiedza kuparadza basa iri. Pamusoro pavo zvingataurwa, namashoko omunyori wemapisarema, kuti, “Dai Jehovha akanga asiri kurutivi rwedu, Isiraeri zvino ngaati; dai Jehovha akanga asiri kurutivi rwedu, vanhu pavakatimukira; vangadai vakatimedza tiri vapenyu, pavaipfuta nehasha pamusoro pedu.”2
GSAM 331.2Nguva nenguva pakati pedu pakamuka vanhu vaingozvifunga uye vaisingagutsikani, vachitaura zvinhu zvikuru zvaizoitwa kana zvinangwa zvavo zvazadziswa; asi sezviedza zvinonyengera zvinongoonekwa zvichinyangarika mumachakwi, zviedza zvavo zvakatodzima kare. Munguva iyoyo, basa rechokwadi chiripo rakanga richipararira munyika yose zvine chokwadi uye risingaregi, richiwedzera kudzika midzi nokuwana simba padanho rimwe nerimwe rokufambira mberi.
GSAM 331Vakuru Stephenson naHall
GSAM 331.3Muzhizha ra1855 Vakuru Stephenson naHall vakaedza kumutsa kupandukira mudunhu reWisconsin. Hama dzaitungamirira dzainyatsoziva kuti varume ava vaida kuyera zvimwe zvose zvatinotenda nedzidziso yavo ye“Nguva Ichauya,” uye vaishuva zvikuru kuti maAdventist ezuva rechinomwe adzidziswe dzidziso yokuti kuchava nenguva yokupiwa mukana wokutendeuka pashure pokuuya kwechipiri kwaKristu.
GSAM 331Zvakafanotaurwa Pamusoro Pavo
GSAM 331.4Musi wa20 Mbudzi, 1855, Mai White vakapiwa chiratidzo chenzira yavaifamba nayo, pamwe nokufanotaurwa kwemagumo ayo, nemashoko aya: “Iwe munhu usina simba, unofunga here kuti ungamisa basa raMwari? Munhu usina simba, kungobatwa kamwe chete nomunwe wake kungakuwisira pasi. Achakurega kwenguva duku chete.”
GSAM 332.1Vanotipikisa vakati chiratidzo ichi chakazivisa kuti varume ava vakanga vava kuda kufa, uye sezvo vakararama kwemamwe makore, chiratidzo chacho chakanga chisina kuzadziswa. Muchiratidzo hamuna chinhu chinotaura nezvokufa kwavo. Vakaratidzwa sevarume vaitsvaka kumisa basa reshoko romutumwa wechitatu. Pavaiziviswa kuti zvaizova nyore sei kuti Mwari avamise, kwakawedzerwa kuti, “Achakurega kwenguva duku chete.” Vakaitei?—Panzvimbo pokubudirira mukurwisana kwavo, sezvavaitarisira, vakaita sevakanga vasiyiwa vachitsvanzvadzira murima. Mumavhiki mashomanana vakasiya Sabata zvachose, ndokutanga kuripikisa. Vakanga vatarisira kuumba boka re“Nguva Ichauya,” ivo vari vatungamiriri varo. Panzvimbo pokubudirira pane izvi, nokusiya Sabata vakarasikirwa zvachose nesimba ravaiva naro pavanhu vedu. Saka nenzira yavo pachavo vakaparadza zvachose zvavakanga varonga pakutanga. Vanhu vedu vakati, “Zvirokwazvo, Mwari ‘akavarega kwenguva duku chete.’”
GSAM 332Magumo Oupenyu Anosuruvarisa
GSAM 332.2Pamusoro pemagumo evarume vaviri ava, zvingava zvakanaka kupa zvimwe zvakataurwa nezvenhamo yavo nehama dzavo pachadzo, vatendi ve“Nguva Ichauya,” vavakabatana navo pashure pokusiya Sabata. Makore makumi matatu namanomwe apfuura, VaHall vakatanga kuvhiringidzika pfungwa zvishoma (zvichikonzerwa nokupfava kwouropi), mamiriro aya achikonzerwa nokurasikirwa nepfuma yakati wandei nokuda kwounyengeri hwevamwe. Vaigara vaine pfungwa yokunyepa yokuti kana vakabuda panze vaizoti sandara, kana kuwira pasi vakati sandara. Havana ngozi kune vamwe, asi mumakore ose aya akareba vakanga vasingachakwanisi kuita basa roushumiri munzira ipi neipi.3
GSAM 332.3Mukuru Stephenson vava nemakore anenge gumi namatanhatu vafa. Kwemakore akati kuti vasati vafa vaiva nepfungwa dzisina kugadzikana (vaipenga), kunyange zvazvo vakanga vasina ngozi kune vamwe. Vasati vasvika pakudaro, vachishandisa rusununguko rwavaifunga kuti vaiva narwo mudzidziso yokusava nomutemo yavakanga vagamuchira, vakasiya mudzimai wavo, mukadzi akanga asingapomerwi kusachena kupi nokupi (vaigona kuwana kurambana chete nokushandisa gweta risina kutendeka), ndokuroora mumwe mukadzi akanga ari muduku zvikuru kumudzimai wavo wokutanga. Chiito ichi chakanga chiri kuputsa tsika dzakanaka kwakanyanyisa zvokuti hama dzavo pachadzo dze“Nguva Ichauya” dzakaramba nzira yavo, uye hadzina kuzovabvumira kuparidza pakati padzo zvakare.
GSAM 333.1Zvakataurwa nehama dzavo pachadzo pamusoro pamazuva okupedzisira evarume ava zvinoratidza kuvanzwira tsitsi kukuru kwazvo; asi izvi ndizvo zvakaitika sezvazvaiva, zvinotaurwa pasina ruvengo kana rusaruro. Neizvi tinosiyira vaverengi vedu kuti vazvionere voga kuti uchapupu uhu hwakashanda sei pamiviri yevarume ava.
GSAM 333Mukuru J. H. Waggoner Vanogamuchira Shoko
GSAM 333.2Mugore ra1852 Mukuru J. H. Waggoner, vakanga vachitungamirira pepanhau reruwa muWisconsin, vakagamuchira chokwadi chiripo, uye mugore rakatevera vakazvipa zvizere kubasa roushumiri. Muna 1857 vakanyora mabhukwana maviri aikosha zvikuru, rimwe nerimwe riine mapeji anenge mazana maviri. Rokutanga rainzi, Mamiriro neKwakananga Dzidziso Yemazuva Ano Yokutaura Nemidzimu, uye rechipiri rainzi, Kurambwa kweDzidziso yeNguva Ichauya. Rokutanga harina kungobatsira kuponesa vazhinji kuti vasawira mumusungo iwoyo waSatani chete, asi, nechikomborero chaMwari, rakasvinudzawo maziso evazhinji vakanga vasingazivi kuti vaifanira kufungei nezvokuratidzwa kwesimba kwemazuva ano uku.
GSAM 333.3Bhuku ravo rinonzi Kurambwa kweDzidziso yeNguva Ichauya rinofumura zvizere dzidziso dzenhema dzokuti vatadzi vachapiwa mukana wokutendeuka pashure pokuuya kwechipiri kwaShe wedu. Rinoramba dzidziso iyoyo zvakazara zvokuti harina kungoshaya mhinduro chete, asi hatina kutongoonawo kuedza kupi nokupi kuripindura. Bhuku racho rinotsanangura zvakajeka kwazvo uye muchidimbu nzvimbo yaKristu somupristi pachigaro choushe chaBaba vake (upristi hwake hwaMerkizedheki) munguva ino, uye nzvimbo yaachatora pachigaro chake choushe, muumambo hwake husingaperi huchauya,—chigaro choushe chisingazobatanidzwi noupristi hupi nohupi hwokureverera.
GSAM 334.1Pava paya Mukuru Waggoner vakanyora bhukwana rechitatu rakanga rakada kuenzana neaya, rainzi, Yananiso Ichionekwa Muchiedza Chokufunga Nokuzarurirwa. Munenge mugore ra1884 iri rakagadziridzwa rikawedzerwa kuva bhuku rine mapeji anenge 400. Ibhuku rinotsanangura zvakajeka uye muchidimbu nyaya inoratidzwa nomusoro waro.
GSAM 334.2Kubva panguva iyi vakanga vakabatana zvikuru nebasa rokubudisa mabhuku, somunyori uye somupepeti. Vakaramba vachiitawo basa ravo roushumiri, makore avo okupedzisira vachiapedzera muEurope.
GSAM 334.3Musi wa17 Kubvumbi, 1889, vakafa kamwe kamwe muBasel, Switzerland, vachangopedza bhuku ravo rokupedzisira, Kubva muEdheni Kusvika muEdheni. Musi wa16 vakanga vaswera zuva rose vachinyora, ndokunyora mashoko aya mubhuku ravo ramazuva ose, “Ndashanda zvakaoma zuva rose.” Mumushumo wakapiwa nehama dzokuEurope pamusoro pezvakaitika kwavari, tinowana mashoko anotevera:—
GSAM 334.4“Mangwanani omusi wa17, panenge pahafu pashure peshanu, vakawira pasi vakafa mukicheni mavo, pasina kana chiratidzo chakavatangira, nokumira kushanda kwomwoyo. Vakanga vachishanda zvakaoma zvikuru kuti vapedze chinyorwa cheChirungu chebhuku ravo idzva, uye vaitarisira kuenda kuLondon pazuva rokutanga revhiki raitevera, kundoshanda pamwe nebasa raivapo, vasati vadzokera kuAmerica muzhizha raizouya.”
GSAM 334.5Kubva muna 1854 Mukuru Waggoner vakanga vagara vachizivikanwa zvikuru pakati pavanhu nokudzivirira chokwadi, zvose pakuparidza nomuzvinyorwa zvakadhindwa. Pavakafa vakanga vava kuda kusvitsa makore makumi matanhatu namapfumbamwe. Vakavigwa muBasel, musi wa20 Kubvumbi. Saizvozvo mumwe wavashandi vokutanga mubasa iri akafira panzvimbo yake yebasa.
GSAM 334Kuporeswa Nokutenda
GSAM 334.6Pakutanga kwechirimo cha1858 Mai White vakanga varwara zvikuru kwemazuva akati kuti, vasingakwanisi kubva pamubhedha, vava kutoda kutadza kuzvibatsira zvachose. Humwe usiku, nguva yava pedyo pakati pousiku, vakafenda; mhuri yakaedza nzira dzose dzavaiziva kuti vavapengenutse, asi vakatadza. Vakaramba vakadaro kweinopfuura hafu yeawa, ndipo patakakurumidza kushevedzwa naMukuru White, ini naMukuru Andrews, kuti tibatane mukunyengetera. Mukupindura mikumbiro yomwoyo wose yakaitwa parutivi pomubhedha wavo, Ishe vakavanzwira tsitsi vakavapengenutsa, vakavamutsa vava noutano hwavo hwamazuva ose. Vachirumbidza Mwari vakapiwa chiratidzo, vachakarara pamubhedha. Zvimwe zvezvavakaratidzwa muchiratidzo ichi zvinogona kuverengwa mu“Uchapupu hweChechi,” Nha. 5.
GSAM 335Kuratidzwa Kwesimba Kunoshamisa Pamuviri
GSAM 335.1Pane zvinoshamisa zvakaitika pamuviri wavo zvaienderana nechiratidzo ichi, zvatinoda kuti zvicherechedzwe zvikuru. Mukuru White neni takanga takagara kune rumwe rutivi rwomubhedha, Mukuru Andrews vari kuno rumwe rutivi. Dzimwe nguva maoko avo aibatana pamusoro pechipfuva, kana kuti vaifambisa maoko avo ose nenzira yavo yenguva dzose yakasununguka uye inoyevedza, vachinongedzera kuzvinhu zvakasiyana-siyana zvavaiona. Chikamu chokumusoro chomuviri wavo chakasimudzwa kubva pamubhedha, zvokuti pakati pemapfudzi avo nepiro pakanga pane nzvimbo yamainji anenge masere kana mapfumbamwe. Namamwe mashoko, muviri kubva muhudyu zvichikwira wakanga wakakombamira pakona yemadhigirii anenge makumi matatu. Vakaramba vari munzvimbo iyoyo nguva yose yechiratidzo, yaiva maminitsi makumi matatu. Hakuna munhu aigona kuzviisa akadaro nesimba rake romuzvarirwo, asingatsigirwi nemaoko ake, ndoda kuramba akadaro kwenguva yakareba kudaro. Apa zvakare pakanga pane uchapupu hwokuti pane rimwe simba ravaisagona kutonga raibatanidzwa nechiratidzo.
GSAM 335Kumwe Kufanotaura
GSAM 335.2Musi wokutanga waGumiguru, 1858, Mukuru White, Mai White nomunyori vakaita musangano wavose muRochester, N.Y. Kubva pamusangano uyu munyori akavaperekedza parwendo nomudunhu reNew York nomumatunhu eNew England. Rimwe Sabata Mai White vakapiwa chiratidzo umo vakaratidzwa, pakati pezvimwe zvinhu, kuti pane imwe nzvimbo parwendo rwataironga Satani aizovarwisa zvakasimba, uye kuti Mukuru White neni taifanira kuramba takavatsigira nokutenda, uye Ishe vaizovanunura.
GSAM 336Kurwara kwaMai White
GSAM 336.1Apa zvakare pakanga pane chiporofita chezvaizoitika. Zvakatevera zvicharatidza kuti chakazadziswa nomazvo sei. PaSabata rokutanga pashure pomusangano wokuRochester takanga tiri kuRoosevelt, uye paSabata rakatevera takanga tiri muBrookfield, muruwa rweMadison. Vhiki rakatevera takaita misangano mukicheni huru yaVaBallou, kuMannsville, muruwa rweJefferson. Pataifamba nechitima kubva kuBrookfield kuenda kuMannsville, chiso chaMai White chakatanga kuzvimba nechapasi pemaziso chaipo. Zvairwadza zvikuru zvokuti patakasvika kuMannsville vakamanikidzwa kurara pamubhedha. Kuzvimba kwakaramba kuchiwedzera kwemazuva maviri, kuchivatadzisa kurara uyewo kuchivadzivisa kutora rutivi rupi norupi mumisangano. Musoro wavo wakanga wazvimba zvokuti maziso ose akavharika, uye chiso chavo chakanga chashatiswa zvokuti chakanga chisingacharatidziki sechomunhu. Mukurwadziwa kose uku kukuru, nokusagadzikana kukuru kwakakonzerwa nokushayiwa hope, muvengi aishingaira kuvaita kuti vagunun'unire Mwari. Zvinhu zvakaramba zvakadaro kusvikira pakupera kwemisangano yakanga yarongwa.
GSAM 336.2Pashure pokunge misangano yapera Mukuru White vakati kwandiri,
GSAM 336.2“Hama John, uku ndiko kurwisa kwaSatani kumudzimai wangu kwatakanyeverwa nezvako muRochester. Munorangarira kuti chipikirwa chakapiwa ikoko chokuti kana tikabatana ndokuramba tichimutsigira nokutenda, tisingaregi kana kwechinguvana pakusvika kwokurwisana, simba romuvengi raizoputswa, iye agonunurwa. Ngatipindei pakarepo tinopedza nguva tichinyengetera.”
GSAM 336Kununurwa Sezvakanga Zvafanotaurwa
GSAM 336.3Takabva tapinda mumba umo Mai White vakanga vakarara pamubhedha, tikavanyengeterera nomwoyo wose, hama dzakanga dziri mumba mataiitira misangano dzichiramba dzichinyengetera chinyararire. Panenge papfuura maminitsi gumi kubva patakatanga kunyengetera, simba raShe rakaburuka rikazadza imba. Mai White vakasunungurwa pakarepo pakurwadziwa kwose, ndokubva vakumbira zvokudya. Pakanga pava nenguva dzinenge shanu masikati. Pakazosvika nguva dzechinomwe kuzvimba kwose pachiso chavo kwakanga kwapera, uye vakapinda musangano manheru iwayo, vachiratidzika kuti vakanga vava noutano hwavo hwamazuva ose.
GSAM 337.1Pakukumbira kwavagari vomunzvimbo iyoyo, mharidzo yakapiwa manheru pamusoro pe“Nhaka yaVatsvene,” uye pakupera kwayo Mai White vakapa kurudziro. Mukuru White pavaiva panze nomwanakomana wavo muduku, W. C., Mai White vakapiwa chiratidzo pamberi peungano huru iyoyo. Zvimwe zvezvavakaratidzwa panguva iyoyo zvinogona kuverengwa muchinyorwa chokupedzisira cheUchapupu Nha. 5, chine nzvimbo nomusi zvinoti Mannsville, N.Y., 21 Gumiguru, 1858.
GSAM 337.2Kusununguka pakurwadziwa kwakawanikwa naMai White panguva yataurwa pamusoro apa kwakanga kwakakwana sezvakanga zvafanotaurwa muchiratidzo chakapiwa muRochester. Dambudziko rakadaro harina kuzovapo zvakare parwendo irworwo, uye panzvimbo imwe neimwe takava nokukunda kunokudzwa nokuda kwechokwadi.
GSAM 337Kufanotaurwa kweHondo Yomukati meAmerica
GSAM 337.3PaSabata, musi wa12 Ndira, 1861, mwedzi mitatu chaiyo zuva richisvika pfuti yokutanga isati yaridzwa ichipfurwa kuFort Sumter (izvo chaizvo zvaiva kutanga kwehondo yakaguma nokusunungurwa kwavaranda veAfrica 4,000,000 muAmerica), imba yemisangano yemaAdventist ezuva rechinomwe muParkville, Mich., yakatsaurirwa Mwari. Mukuru White nomudzimai wavo, Vakuru Waggoner, Smith, nomunyori vakapinda basa iroro. Pakupera kwemharidzo yaMukuru White, Mai White vakapa kurudziro yaibaya mwoyo, vakazogara pachigaro chavo. Vakagara kudaro vakapiwa chiratidzo. Imba yakanga yakazara vanhu, uye zvechokwadi maiva noruremekedzo rukuru. Pavakabuda muchiratidzo vakasimuka, ndokuringa vanhu vaiva mumba, vakati:—
GSAM 338.1“Hapana munhu mumba muno akambofungidzira nhamo iri kuuya panyika ino. Vanhu vari kuita chiseko chomutemo wokuzviparadzanisa weSouth Carolina, asi ndichangobva kuratidzwa kuti matunhu mazhinji achabatana nedunhu iroro, uye kuchava nehondo inotyisa zvikuru. Muchiratidzo ichi ndaona mauto makuru amativi ose akaungana panhandare yehondo. Ndanzwa kutinhira kwezvombo zvikuru, ndikaona vakafa navaifa kumativi ose. Ipapo ndakavaona vachimhanyira kunorwa vakatarisana [vachibayana nemapanga epfuti]. Ipapo ndakaona nhandare pashure pokurwa, yakazara vakafa navaifa. Ndakazoendeswa kumajeri, ndikaona kutambura kwavaishayiwa, vakanga vachipera simba nokuonda. Ndakazoendeswa kumisha yaavo vakanga varasikirwa navarume, navanakomana, kana nehama dzechirume muhondo. Ndakaona kutambudzika nokurwadziwa kwemwoyo yavo.”
GSAM 338.2Ipapo vakaringa vanhu vaiva mumba zvishoma nezvishoma, ndokuti, “Mumba muno mune vacharasikirwa navanakomana muhondo iyoyo.”
GSAM 338Uchapupu hwaMai Ensign Pamusoro peZviratidzo
GSAM 338.3Kusimbisa zvataurwa pamusoro apa, nokuratidza kuti kufanotaura uku kwakaitwa pamusi wataurwa, uyewo kuratidza kuti ungano yakazvinzwisisa nokuzviparadzira sei, uchapupu hunotevera hunopiwa:—
GSAM 338.4“Izvi zvinosimbisa kuti ndaigara muruwa rweSt. Joseph, Michigan, muna Ndira, 1861, mamaira anenge matanhatu kubva kuParkville. Ndakanga ndisiri muAdventist. Musi wa12 womwedzi iwoyo vavakidzani vangu vakati kuti vakaenda kuParkville kunopinda misangano. Pavakadzoka kumba vakandiudza kuti pamusangano pakanga pane mukadzi akanga abatwa nechiratidzo, akataura kuti paizova nehondo inotyisa muUnited States; kuti mauto makuru aizomutswa kumativi ose, kuChamhembe nokuMaodzanyemba, uye kuti vazhinji vaizotambura mumajeri; uye kuti kushayiwa kukuru kwaizonzwikwa mumhuri zhinji nokuda kwokurasikirwa navarume, navanakomana, nehama dzechirume muhondo; uye kuti paiva navarume mumba imomo vaizorasikirwa navanakomana muhondo iyoyo.” Zvakasainwa, “Martha V. Ensign, Wild Flower, ruwa rweFresno, California, 30 Ndira, 1891.”
GSAM 339.1Pamusoro pokufanotaurwa kwehondo iyoyo inotyisa, Mai White vakataurazve kuti maAdventist ezuva rechinomwe “aizopinzwa mumatambudziko nokuda kwehondo, uye kuti raiva basa ravose kunyengetera nomwoyo wose kuti vapiwe uchenjeri hwokuziva zvokuita munguva dzomuedzo dzaiva pamberi pavo.”
GSAM 339Kukura kweHondo Yomukati Menyika
GSAM 339.2Panguva yakapiwa chiratidzo vanhu vokuMaodzanyemba kazhinji vakanga vaine pfungwa shoma zvikuru, kana kutoshaya, pamusoro pehondo yakanga yava pedyo. Kunyange Mutungamiriri Lincoln, mwedzi mitatu gare gare (12 Kubvumbi, 1861), apo matunhu akati kuti akanga abatana neSouth Carolina mumutemo wayo wokuzviparadzanisa, uye pfuti yokutanga yaridzwa ichipfurwa kuFort Sumter, vakakumbira varume 75,000 chete, uye ava kwenguva pfupi yemwedzi mitatu.
GSAM 339.3Uwandu hwose hwavarwi vakanyoreswa kudivi reMubatanidzwa munguva yehondo hwaiva 2,859,132. Bhuku reZivo yeBritannica rinoti “mauto enyika dzakazviparadzanisa, pakutanga kwa1863, aiva navarume vanenge 700,000,” asi kuti zvakaoma kuziva kuti vakanga vanyoresa vangani pamwe chete. Rinofungidzira kuti vakafa kwavari vaiva “varume vanenge 300,000.” Mamwe mabhuku ezivo achangobva kubudiswa anoisa vakafa kudivi reMubatanidzwa (vakaurayiwa muhondo, kana vakafa namavanga kana nezvirwere zvavakabata panhandare yehondo kana mumajeri) pa359,528. Pamusoro pechikwereti chedivi reMubatanidzwa, Britannica rinoti:—
GSAM 339.4“Chikwereti chakasvika pauwandu hwacho hukuru musi wa31 Nyamavhuvhu, 1865, chiri $2,845,907,626.56. Mari inenge $800,000,000 yakanga yaunganidzwa yakanga yashandiswawo, kunyanya pahondo; matunhu, maguta, matunhu maduku namaguta maduku zvakanga zvashandisa mari yazvo yemitero uye zvaunganidza zvikwereti zvazvo nokuda kwehondo; mari yokubhadhara penjeni ingangozosvika pa$1,500,000,000 pakupedzisira. Mari yakashandiswa nomubatanidzwa wenyika dzakazviparadzanisa haingambozivikanwi, pfuma yakaparadzwa namauto ehurumende yoMubatanidzwa namauto enyika dzakazviparadzanisa haigoni kufungidzirwa nyore; uye ukoshi hwemari hwavaranda vokuChamhembe ($2,000,000,000) hwakabviswa nehondo. Pamwe chete, kunyange zvazvo mari yakashandiswa pahondo isingagoni kuverengwa chaizvo, $8,000,000,000 ifungidziro isina kunyanyisa.”4
GSAM 340Kumwe Kusimbiswa kweChiratidzo
GSAM 340.1Pamusoro pokufanotaurwa kwokuti varume vaiva muimba yemisangano yokuParkville vaizorasikirwa navanakomana muhondo, ndichangotaura kuti mumatsutso a1883 ndakasangana nomukuru wechechi yokuParkville, uyo aivawo mukuru muna Ndira, 1861, pakapiwa chiratidzo; ndikamubvunza kana airangarira mashoko akataurwa naMai White pavairondedzera chiratidzo pamusoro pehondo. “Hongu,” akadaro, “ndinoarangarira.” “Mungandiudza kuti munoziva vangani vaiva mumba pazuva iroro vakarasikirwa navanakomana muhondo here?” Akabva arangarira mazita avashanu, ndokuti, “Ndinoziva kuti ava vakanga varipo, uye kuti vakarasikirwa navanakomana muhondo; uye dai ndaiva kumba, kwandaigona kutaura navanhu vangu, ndaigona kukupai mamwe mazita. Ndinofunga,” akapfuurira, “kuti paiva navamwe vashanu, kunze kwaava vandataura.”
GSAM 340.2Makore mana naanopfuura okuramba vachirwa kwavokuChamhembe, kusvikira vanenge hafu yavarwi vose vakanga vaunganidzwa vafa muhondo kana nechirwere, anoratidza kuzadziswa kunoshamisa kwokufanotaura kuri pamusoro apa.
GSAM 340Uranda neHondo
GSAM 340.3Vachirondedzera chiratidzo chavakapiwa musi wa4 Ndira, 1862, Mai White vakati:—
GSAM 340.4“Zviuru zvakakurudzirwa kunyoresa kuva varwi vachinzwisisa kuti hondo iyi yaiva yokupedza uranda; asi zvino zvavasingachagoni kudzokera shure, vanoona kuti vakanyengedzwa, kuti chinangwa chehondo iyi hachisi chokubvisa uranda, asi chokuhuchengeta sezvahuri.”
GSAM 341.1Zviri pamusoro apa zvakapiwa panguva iyo varwi vaifanira kubatsira mubasa rokudzorera kuvanatenzi vavo varanda vose vakanga vatizira kunzvimbo dzaidzorwa namauto oMubatanidzwa, uye varwi vanoratidzwa vachiti, “Kana tikabudirira kupedza kupandukira uku, chii chinenge chawanikwa?” Vanopindura vakaora mwoyo vachiti, “Hapana. Chakakonzera kupandukira hachina kubviswa. Tsika youranda, iyo yakaparadza nyika yedu, yasiyiwa ichirarama kuti imutse kumwe kupandukira.” Mashoko aya, akatorwa muUchapupu Nha. 7, umo mune rondedzero yakazara yehondo inobaya mwoyo, pasi pomusoro unoti “Uranda neHondo,” haatauri kuti uranda hwaisazombobviswa, asi anoratidza mamiriro ezvinhu semaionekwa navarwi panguva iyoyo. Mberi zvishomanana muuchapupu ihwohwo mune kufanotaura kunotevera:—
GSAM 341Kufanotaurwa Kwekukunda kweMaodzanyemba
GSAM 341.2“Asi zvakadaro kutsanya kworudzi rwose kunoziviswa! Zvanzi naShe, ‘Ko kutsanya kwandakasarudza hakusi uku here: kusunungura zvisungo zvezvakaipa, kubvisa mitoro inorema, kurega vakadzvinyirirwa vachienda vakasununguka, uye kuti muputse joko rimwe nerimwe?’ Kana rudzi rwedu ruchichengeta kutsanya kwakasarudzwa naMwari, ipapo achagamuchira minyengetero yarwo pamusoro pehondo; asi zvino haisviki munzeve yake.”
GSAM 341.3Vaya vanoziva nhoroondo yehondo vanoziva kukundwa, njodzi, kunonoka, nezvimwewo, zvakabatana nokuedza kweMaodzanyemba kukunda mauto eChamhembe kusvikira panguva pakaziviswa chirevo chokusunungura varanda—musi wa1 Ndira, 1863. Ipapo kukunda kwakakurumidza sei kubva panguva iyoyo kusvikira pakupera kwehondo! Kuzadziswa kwokufanotaura ikoko kwomusi wa4 Ndira, 1862, kwakanga kwakajeka sei kuna avo vaicherechedza kufambira mberi kwebasa! Pashure pokunge mitoro yabviswa, zvisungo zvasunungurwa, nejoko romuranda raputswa! Zvakanga zviri pachena sei kuti Mwari akanzwa minyengetero yavanhu vake, akakomborera kuedza kupedza hondo pavakasarudza kutsanya kwaimufadza!
GSAM 342Uchapupu hwaSt. John, Vaimbova Gavhuna
GSAM 342.1Muhurukuro yakapiwa naJohn P. St. John, vaimbova gavhuna weKansas, muOttawa, Ill., yandakateerera masikati omusi wa29 Chikumi, 1891, vakataura mashoko anotevera:—
GSAM 342.2“Handina kumbobvira ndaora mwoyo sezvandakaita patakakundwa ne[mauto enyika dzakazviparadzanisa] paBull Run. Asi zvose zvaiva chikamu chezano raMwari. Dai takanga takunda [mauto enyika dzakazviparadzanisa], vezvematongerwo enyika vangadai vakaronga rugare, uye Mubatanidzwa ungadai wakapfuurira une uranda, uye tingadai tichinahwo nhasi. Kwemakore maviri [mauto enyika dzakazviparadzanisa] ndiwo aikunda; asi pashure pokunge Lincoln azivisa chirevo chakakurumbira chokusunungura varanda, takanga tatendeukira kudivi raMwari, uye taisagona kukundwa.”