Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
06 / 31
06 / 31

Chitsauko 3 — Kuuya kweMbeu Yakapikirwa

John Norton Loughborough

GSAM 57.1“Nguva yakati yazara, Mwari akatuma Mwanakomana wake, ... akaitwa pasi pomurairo, kuti adzikinure avo vakanga vari pasi pomurairo, kuti tigamuchire kuitwa vanakomana.”1

GSAM 57.2“Zvino kuna iye ane simba rokusimbisa imi maererano nevhangeri rangu nokuparidzwa kwaJesu Kristu, maererano nokuzarurwa kwechakavanzika, chakanga chakavanzika kubva pakutanga kwenyika, asi zvino charatidzwa pachena, uye chakaziviswa kumarudzi ose namagwaro avaporofita, maererano nomurairo waMwari asingaperi, kuti vateerere nokutenda: kuna Mwari iye oga akachenjera, ngakuve nokubwinya kubudikidza naJesu Kristu nokusingaperi.”2

GSAM 57.3“Nokuzarurirwa akandizivisa chakavanzika; sezvandakambonyora namashoko mashoma, ... icho chisina kuziviswa vanakomana vavanhu mune mamwe mazera, sezvachaziviswa zvino kuvaapostora vake vatsvene navaporofita noMweya.... Ini, muduku kupfuura muduku wavatsvene vose, ndakapiwa nyasha idzi, kuti ndiparidzire vaHedheni fuma yaKristu isinganzvereki; uye kuti ndiratidze vanhu vose kuti kugoverana kwechakavanzika ichi kwakadini, icho kubva pakutanga kwenyika chakanga chakavanzika muna Mwari, akasika zvinhu zvose naJesu Kristu.”3

GSAM 57.4Zvakanzi muTestamente Yekare vhangeri rakavanzwa; muTestamente Itsva rinozarurwa. Sezvakataurwa nomumwe, “Pavaibva kuna Mwari, vaJudha vakarasikirwa zvikuru nokunzwisisa dzidziso dzebasa rezviito zvokunamata. Basa iroro rakanga ratangwa naKristu pachake. Chikamu charo chimwe nechimwe chaiva mucherechedzo wake; uye rakanga rizere noupenyu nokunaka kwomweya. Asi vaJudha vakarasikirwa noupenyu hwomweya mumitambo yavo, vakanamatira kuzviito zvokunze zvakanga zvisisina upenyu. Vakavimba nezvibayiro nemitemo pachazvo, panzvimbo pokuvimba naiye wazvaireva.

GSAM 58Kutarisira Kutonga Kwenyika Ino

GSAM 58.1“Kunyange zvazvo vaJudha vaishuva kuuya kwaMesia, vakanga vasinganzwisisi basa rake. Havana kutsvaka kudzikinurwa pachivi, asi kusunungurwa kuvaRoma. Vaitarisira kuti Mesia auye somukundi, aputse simba romudzvinyiriri, akwidziridze Israeri kuti atonge nyika yose. Saizvozvo nzira yakagadzirirwa kuti varambe Muponesi.

GSAM 58.2“Vanhu, vari murima nokudzvinyirirwa kwavo, navatongi, vaiva nenyota yesimba, vaishuva kuuya kwomumwe aizokunda vavengi vavo nokudzorera umambo kuna Israeri. Vakanga vadzidza zviporofita, asi vasina kunzwisisa kwomweya. Nokudaro havana kucherechedza magwaro anotaura nezvokuninipiswa kwaKristu pakuuya kwake kwokutanga, uye vakashandisa zvisizvo anotaura nezvokubwinya kwokuuya kwake kwechipiri. Kuzvikudza kwakadzima kuona kwavo; vakadudzira chiporofita maererano nezvido zvavo zvoudyire.

GSAM 58.3“Kwemakore anopfuura chiuru vanhu vechiJudha vakanga vakamirira kuuya kwoMuponesi. Tariro dzavo dzakajeka kupfuura dzose dzakanga dzakatsamira pachiitiko ichi. Murwiyo nomuchiporofita, mumuitiro wetemberi nomumunyengetero wemhuri, vakanga vakudza zita rake. Asi paakauya havana kumuziva. Mudikanwi wokudenga akanga ari kwavari ‘somudzi unobuda pavhu rakaoma;’ akanga ‘asina chimiro kana runako;’ uye havana kuona maari runako rwokuti vamushuve. ‘Akauya kune zvake, asi vokwake havana kumugamuchira.’”4

GSAM 58Wedzinza raDhavhidhi

GSAM 58.4Nguva yakafanotaurwa naDhanieri payakanga yoswedera, apo “Mesia Muchinda”—iye Akazodzwa—aifanira kuonekwa, vanhu vechiJudha vangadai vakafunga, uye hapana mubvunzo kuti vakadaro, vachiti: Mesia panyama anofanira kuva weimba nedzinza raDhavhidhi, saka anofanira kuberekerwa mudzinza iroro; uye maererano nezvakatemwa nomurairo netsika dzavaJudha, anofanira kuzodzerwa basa pakati pavanhu ava namakore makumi matatu; uye kana achifanira kuonekwa soWakazodzwa pazera iroro, saka kuberekwa kwake kunofanira kuva makore makumi matatu mavhiki makumi matanhatu namapfumbamwe amakore asati apera, ayo anofanira kusvika pakuuya kwaMesia.

GSAM 59Zvakafanotaurwa naSimeoni naAna

GSAM 59.1Panguva iyi Israeri yose yakanga ichitarisira. Vadzidzi vaMagwaro vaishingaira uye vakazvipira vakanga vakatarisira kuberekwa kwaiye aizova Mutongi noMutungamiriri wavo. Simeoni akanga akwegura, aitya Mwari, akaziviswa “noMweya Mutsvene kuti aisazoona rufu asati aona Kristu waShe.”5

GSAM 59.2Muponesi achiri mucheche paakaunzwa kutemberi, Simeoni akaziva kuti mwana uyu ndiye akanga ataurwa—Kristu. “Ipapo akamugamuchira mumaoko ake, akarumbidza Mwari, akati, Ishe, zvino motendera muranda wenyu kuenda norugare, maererano neshoko renyu; nokuti meso angu aona ruponeso rwenyu, rwamakagadzira pamberi pavanhu vose: chiedza chokuvhenekera vaHedheni, nokubwinya kwavanhu venyu Israeri....

GSAM 59.3“Simeoni akavaropafadza [Josefa naMaria], akati kuna Maria mai vake, Tarira, mwana uyu akagadzwa kuti vazhinji muna Israeri vawe uye vamukezve; uye ave chiratidzo chichapikiswa (zvirokwazvo, munondo uchabayawo mweya wako umene), kuti mifungo yemwoyo mizhinji izarurwe.

GSAM 59.4“Kwakanga kunowo Ana, muporofitakadzi, mwanasikana waFanueri, worudzi rwaAsheri.... Iye akasvika nenguva iyoyo, akavongawo Ishe, akataura nezvake kuna vose vakanga vakamirira kudzikinurwa muJerusarema.”6

GSAM 59Vatumwa Vanoshanyira Vafudzi

GSAM 59.5Izvi zvisati zvaitika, mashoko anofadza okuberekwa kwoMuponesi akanga aziviswa navatumwa kuvafudzi pamapani eBhetrehema. Vafudzi vachiteerera, vatumwa vakaimba mashoko aya ainakidza nenziyo:—

GSAM 60.1“Mwari ngaakudzwe kumusoro-soro: Panyika ngapave norugare, nokufarirwa kuvanhu.”

GSAM 60Vachenjeri Vanoshanyira Bhetrehema

GSAM 60.2Ipapo kwakauya vachenjeri vokumabvazuva vakanga vaona “nyeredzi ichibuda,” sezvakanga zvafanotaurwa naBharamu. Vachiitevera payaivatungamirira vakasvika Jerusarema, pavakafanira kubvunza nezvaMambo akanga achangoberekwa. Pavakaziviswa kuti Bhetrehema ndiyo yaizova nzvimbo yokuberekwa kwaiye Aishuviwa, vakapfuurira norwendo; uye nyeredzi yakanga yaonekazve ichivatungamirira ikoko, vakaendeswa kunzvimbo yakaderera kwaiva noMuponesi. Ipapo vakanamata Mwana mutsvene, vachimupa zvipo zvendarama, zvinonhuhwira nemura, ndokutanga rwendo rwavo rurefu rwokudzokera kumusha.

GSAM 60Muponesi Ava Namakore Gumi Namaviri

GSAM 60.3Kubva paucheche kusvika pamakore gumi namaviri, zvishoma zvakanyorwa nezvaKristu Muponesi, kunze kwokukura kwake muuchenjeri nomuviri, nokuteerera vabereki vake nokuzvipira. Asi ava namakore gumi namaviri, aenda naJosefa naMaria kuJerusarema kumutambo wegore negore, akashamisa vapristi ikoko noruzivo rwakaratidzwa mumibvunzo yake, nomumhinduro dzaakapa kuzvinhu zvakaoma zvavaibvunza. Kubva panguva iyi kusvika paakatanga mabasa ake pakati pavanhu, akakudza basa rakaderera rokuveza paakashanda naJosefa, murume waMaria.

GSAM 60Basa raJohani Mubhabhatidzi

GSAM 60.4Kwemwedzi mitanhatu Kristu asati atanga ushumiri hwake pakati pavanhu, basa rake rakaziviswa naJohani Mubhabhatidzi. Vanhu vakauya vari mapoka makuru kuzonzwa Johani, nokubhabhatidzwa naye. Zvavakanga “vakatarisira [vachitarisira kuuya kwaMesia] uye vose vachifungisisa [“vachirangarira kana kuitirana nharo,” mashoko ari kumucheto] mumwoyo yavo pamusoro paJohani, kuti ndiye Kristu here kana kuti kwete; Johani akapindura, achiti kwavari vose, Ini zvirokwazvo ndinokubhabhatidzai nemvura; asi mumwe ane simba kupfuura ini ari kuuya, wandisina kufanira kusunungura rukanda rweshangu dzake: iye achakubhabhatidzai noMweya Mutsvene uye nomoto: rusero rwake ruri muruoko rwake, uye achanyatsochenesa buriro rake, achaunganidza gorosi mudura rake; asi hundi achaipisa nomoto usingadzimiki.”7

GSAM 61Jesu Anobhabhatidzwa

GSAM 61.1Johani paaiita basa rokubhabhatidza, akaona Jesu achiuya kwaari kuzobhabhatidzwa, akati, “Tarirai Gwayana raMwari, rinobvisa chivi chenyika.... Johani akapupura, achiti, Ndakaona Mweya achiburuka kudenga senjiva, akagara pamusoro pake. Ini ndakanga ndisingamuzivi; asi iye akandituma kuzobhabhatidza nemvura, ndiye akati kwandiri, Waunoona Mweya achiburukira pamusoro pake, achigara pamusoro pake, ndiye anobhabhatidza noMweya Mutsvene. Ndakaona, ndikapupura kuti uyu ndiye Mwanakomana waMwari.”8

GSAM 61Inzwi Rinobva Kudenga

GSAM 61.2Kuva kwaKristu Mesia kwakasimbiswa nokuburuka kunooneka kwoMweya Mutsvene nomuviri wakaita senjiva, uyewo neinzwi rakabva kudenga. MuVhangeri raMateu tinoverenga kuti, “Jesu, abhabhatidzwa, pakarepo akabuda mumvura: zvino tarira, matenga akamuzarukira, akaona Mweya waMwari achiburuka senjiva, achiuya pamusoro pake: uye tarira, inzwi rakabva kudenga, richiti, Uyu ndiye Mwanakomana wangu mudikanwi, wandinofarira zvikuru.”9

GSAM 61.3Kunyange zvazvo “Johani asina kuita chishamiso,” vanhu, pavakaona simba guru raiperekedza ushumiri hwaKristu, vakamanikidzwa kuti, “Zvose zvakataurwa naJohani pamusoro pomunhu uyu zvaiva zvechokwadi.”10

GSAM 61Kristu Anozodzwa Maererano noMurairo

GSAM 61.4Panyaya yakanyorwa naRuka pamusoro pokubhabhatidzwa nokuzodzwa ikoko noMweya Mutsvene muchimiro chenjiva, tinoverenga kuti, “Jesu pachake paakatanga akanga ava namakore anenge makumi matatu.”11

GSAM 62.1Pashure pokutsanya kukuru kwaShe wedu kwemazuva makumi mana, nemiedzo inotyisa yadhiabhori murenje, zvakatevera kubhabhatidzwa kwake pakarepo, “akauya Nazareta, kwaakanga akurira; uye sezvaaisiita, akapinda musinagogi nezuva reSabata, akasimuka kuti averenge.... Mweya waShe uri pamusoro pangu, nokuti akandizodza kuti ndiparidzire varombo vhangeri.... Akatanga kuti kwavari, Nhasi rugwaro urwu rwazadziswa munzeve dzenyu.”12

GSAM 62Nguva Yazadziswa

GSAM 62.2Mako, achinyora nezvechiitiko chimwe chetecho, anoti, “Nguva yazadziswa, uye umambo hwaMwari hwaswedera: tendeukai, mutende vhangeri.”13 Nguva yakanga yafanotaurwa yokuonekwa kwoWakazodzwa yakanga yasvika. Kuzodzwa noMweya Mutsvene kwakanga kwaitika pakubhabhatidzwa kwake, uye zvino akanga otanga ushumiri hwake, panguva chaiyo uye nenzira yakanga yafanotaurwa navaporofita vatsvene vekare.

GSAM 62Uchapupu Hunooneka Hwokuti Kristu Ndiye Mesia

GSAM 62.3Ushumiri hwaKristu hwaiperekedzwa nokuramba achiita zvishamiso, izvo kuvanhu, kunyange kana vaisanyatsonzwisisa mifananidzo yake namashoko ake, zvaiva uchapupu hunooneka hwokuti ndiye Imanueri, kana kuti “Mwari akanga anaye.”14 Muzvishamiso izvi Kristu akanga achipa nyika uchapupu hwesimba raMwari maari, uye achiratidzawo namabasa chimiro chaMwari nounyoro hwake hworudo. Firipi, pashure pamakore matatu achigara achifambidzana naKristu, achiona zvishamiso zvake zvikuru, paakati, “Ishe, tiratidzei Baba, zvigotikwanira,” Jesu akati kwaari, “Ndava nenguva yakareba kudai ndinemi, asi hausati wandiziva here, Firipi? Aona ini aona Baba; zvino unoreva sei, uchiti, Tiratidzei Baba? ... Nditendei kuti ndiri muna Baba, naBaba vari mandiri; kana zvisakadaro, nditendei nokuda kwamabasa iwayo amene.”15

GSAM 63Johani Anovhiringidzika

GSAM 63.1Kunyange zvazvo pakubhabhatidzwa kwaKristu Johani akanga aona kuburuka kunooneka kwoMweya Mutsvene, uye anzwa inzwi rakabva kudenga richizivisa kuti ndiye Mwanakomana waMwari, uye iye pachake ataura kuti ndiye “Gwayana raMwari rinobvisa chivi chenyika,” zvinhu zvakanga zvichiitika zvakasiyana zvikuru nezvaaitarisira, zvokuti iye, ari mujeri rake raiva nerima, akatambudzika uye akavhiringidzika.

GSAM 63.2“Sevadzidzi voMuponesi, Johani Mubhabhatidzi akanga asinganzwisisi zvakaita umambo hwaKristu. Aitarisira kuti Jesu atore chigaro choushe chaDhavhidhi; uye nguva payaipfuura, Muponesi asingazvipi simba roumambo, Johani akavhiringidzika uye akatambudzika.”16 “Akadana vaviri vavadzidzi vake, [iye] akavatuma kuna Jesu, achiti, Ndimi iye aifanira kuuya here? Kana kuti titarisire mumwe?” “Panguva iyoyo chaiyo iye [Jesu] akaporesa vazhinji pautera hwavo nezvirwere, uye akavasunungura pamweya yakaipa; akapa vazhinji vakanga vari mapofu kuona. Ipapo Jesu akapindura, akati kwavari, Endai munoudza Johani zvinhu zvamaona nezvamanzwa.”17

GSAM 63.3Zvakanga zvakaomera vaJudha kana kunyange vadzidzi kuona zvakajeka zvokwadi zhinji dzaitaurwa noMuponesi, nokuti vakanga vakasimba zvikuru mukutenda kuti Mesia paaizouya aizogura joko ravaRoma, raivatambudza kwazvo, odzorera umambo hwaDhavhidhi pakarepo, achitonga samambo wenyika ino.

GSAM 63.4Jesu akatanga kuparidza kwake achiti, “Tendeukai, nokuti umambo hwokudenga hwaswedera.”18 Vaapostora vake gumi navaviri pavakatumwa, vakatakura shoko rimwe chetero, “Umambo hwokudenga hwaswedera.”19 Gare gare muushumiri hwake, makumi manomwe pavakatumwa, vakapiwa mashoko okuti, “Umambo hwaMwari hwaswedera kwamuri.”20

GSAM 64Vanhu Vanoshamiswa neBasa raKristu

GSAM 64.1Mashoko anoshamisa nedzidziso dzaKristu zvakaita kuti vanhu vati, “Hakuna munhu akambotaura somunhu uyu.”21 Uye paakaporesa murume akanga ari bofu uye ari mbeveve, “Vanhu vose vakashamiswa, vakati, Uyu haazi mwanakomana waDhavhidhi here?”22 Kana kuti, namamwe mashoko, Uyu haazi mbeu yaDhavhidhi, Muponesi akapikirwa here? “Paakasvika kunyika yokwake, akavadzidzisa musinagogi ravo, zvokuti vakashamiswa, vakati, Munhu uyu akawanepiko uchenjeri uhwu namabasa aya esimba? Uyu haazi mwanakomana womuvezi here? Mai vake havanzi Maria here? Nehama dzake, Jakobho, naJose, naSimoni, naJudhasi?”23

GSAM 64.2Munenge mugore rechitatu roushumiri hwaKristu, paakanga ari mutemberi achipinda mutambo wokutsaurirwa kwayo, vaJudha vakamukomba, vakati kwaari, “Muchatisiya tichikahadzika kusvikira riniko? Kana muri Kristu, tiudzei pachena.”24 Mugore rakanga rapfuura, paakanga aita chishamiso chikuru chokudyisa vane zviuru zvishanu ne“zvingwa zvishanu zvebhari nehove duku mbiri,” “akaziva kuti vaida kuuya kuzomutora nechisimba kuti vamuite mambo, [naizvozvo] akabvazve akaenda kugomo.”25

GSAM 64Kristu Anodzidzisa Vadzidzi nezvoRufu Rwake

GSAM 64.3Pakudzidzisa vadzidzi vake, Kristu akasimbisa kubvisa pfungwa yokuti utongi hwenyika ino hwaizotanga pakarepo, nokuvaratidza kuti aifanira kufa nokumukazve, kuenda nokudzokazve. Naizvozvo akavabvunza kuti, “Zvino kana mukaona Mwanakomana womunhu achikwira kwaakanga ari kare?”26 Pashure pokunge avarayira “kuti varege kuudza munhu kuti ndiye Jesu Kristu,” tinoverenga kuti: “Kubva panguva iyoyo Jesu akatanga kuratidza vadzidzi vake kuti anofanira kuenda Jerusarema, nokutambudzwa zvikuru navakuru navapristi vakuru navanyori, nokuurayiwa, nokumutswa nezuva rechitatu. Ipapo Petro akamutora parutivi, akatanga kumutsiura, achiti, Ngazvive kure nemi, Ishe; izvi hazvingamboitiki kwamuri.”27

GSAM 65.1Panguva imwe cheteyo akavaudza kuti kwaiva navamwe vakanga vamire ipapo vaisazofa kusvikira vaona Mwanakomana womunhu achiuya muumambo hwake.28 Panenge papfuura mazuva masere, chiporofita ichi chakazadziswa; uye muapostora Petro anotaura nezve“chiratidzo” ichocho chaKristu achiuya muumambo hwake souchapupu hwokuuya kwechipiri chaiko kwaKristu kuchiri mberi.29

GSAM 65.2Pane imwe nguva Kristu navadzidzi vake pavakanga vari muGarirea, Jesu akati kwavari, “Mwanakomana womunhu achatengeswa mumaoko avanhu; vachamuuraya, uye nezuva rechitatu achamutswazve. Vakasuwa zvikuru.”30 Asi vakanga vasinganzwisisi, vasingagoni kubata zvaaireva, nokuti kunyange paakanga achiedza kuroverera mupfungwa dzavo chokwadi chakakomba chorufu rwake nokumuka kwake, vakanga vachiitisana nharo pamusoro pokuti ndiani aizova mukuru kupfuura vamwe muumambo hwokudenga.31

GSAM 65.3Pane imwe nguva Petro akati kuna Jesu, “Takasiya zvose, tikakuteverai; zvino tichawaneiko? Jesu akati kwavari, Zvirokwazvo ndinoti kwamuri, Imi makanditevera, pakuitwa kwezvinhu zvitsva, apo Mwanakomana womunhu achagara pachigaro choushe chokubwinya kwake, nemiwo muchagara pazvigaro zvoushe gumi nezviviri, muchitonga marudzi gumi namaviri aIsraeri.”32 Asi pfungwa youmambo hwaizogadzwa nokukurumidza ndiyo yakanga ichiri pamusoro pedzimwe mupfungwa dzavo, uye, sezvinongoita vanhu, vakatanga kutsvaka nzvimbo yapamusoro-soro muumambo.

GSAM 65.4Ipapo kwakauya mai vaJakobho naJohani, vanakomana vaZebhedhi, vaida kukwidziridzwa kwavo, vachikumbira Kristu kuti vanakomana vavo vapiwe nzvimbo dzakakwirira—mumwe kurudyi nomumwe kuruboshwe rwechigaro chake choushe; kana kuti, zvichida, mumwe ave mutungamiri wehurumende, mumwe ave munyori wezvenyika. Asi Kristu akati pachena, “Hamuzivi zvamunokumbira.”33

GSAM 66Kupinda muJerusarema noMufaro woKukunda

GSAM 66.1Pasina nguva yakareba kubva panguva iyi, kwakaitika chinhu chikuru chaikatyamadza. Kwaiva kumutswa kwaRazaro muguva, iye akanga afa kwamazuva mana. Chishamiso chikuru chakadaro chakamutsa nokushamisa vanhu zvokuti vaFarisi vakatya, ivo pamwe chete navapristi vakakurumidza kuunganidza dare; uye mukukurukurirana kwavo vakabvunza kuti, “Toiteiko? Nokuti munhu uyu anoita zvishamiso zvizhinji. Kana tikamurega achidaro, vanhu vose vachatenda kwaari; vaRoma vachauya ndokutora zvose nzvimbo yedu norudzi rwedu.”34 Simba raSatani raibva pasi paraibata saizvozvo avo vakanga vachitsvaka kuparadza Kristu, simba raibva kumusoro rakanga richikurudzira mapoka avanhu kumukudza, nokuzadzisa zvakanga zvafanotaurwa pamusoro pake.

GSAM 66.2Pachiitiko chataurwa pamusoro, vanhu vakabuda vari vazhinji, kuzoona Jesu, uye kuzoonawo Razaro, waakanga amutsa kuvakafa. Zvino kwavari zvakanga zvoita sezvine chokwadi kuti Jesu ndiye mambo wavo wavakanga vakamirira kwenguva refu, uye pavakasangana naye achiuya akananga Jerusarema, akatasva mwana wembongoro, mashoko oRugwaro akauya nesimba mupfungwa dzavo, “Usatya, mukunda weZioni: tarira, mambo wako anouya, akatasva mwana wembongoro.”35 Mheremhere huru yokukunda yakabva muboka guru iroro, yakavhiringidza zvikuru vaFarisi vaiva nemwoyo yakaoma uye vaiverenga zvose kuti vazviwanire zvakavanakira. Vakati pakati pavo, “Hamuoni here kuti hamuna chamunobudirira? Tarirai, nyika yamutevera.”36 Pavakamukumbira kuti amise mheremhere, Kristu akapindura achiti, “Ndinoti kwamuri, kana ava vakanyarara, mabwe achadanidzira pakarepo.”37 Ishe akanga ati pamusoro pechiitiko ichi, “Danidzirai,” uye dai vanhu vasina kuzadzisa shoko rake, aizopa mabwe omumugwagwa inzwi, uye iwo aizodanidzira; nokuti shoko rake rinofanira kuzadziswa.

GSAM 66Kristu Achaenda Ozodzokazve

GSAM 66.3Muponesi wedu haana kungotsvaka kutungamirira pfungwa dzavadzidzi pachokwadi chokuti aizofa agomukazve, asi aidawo kuvadzidzisa kuti ushe hwaisazouya kusvikira aenda ndokudzokazve. Achitaura nezvokurovererwa kwake pamuchinjikwa akati, “Ini, kana ndikasimudzwa kubva panyika, ndichakwevera vanhu vose kwandiri. Akataura izvi achiratidza kuti aizofa norufu rworudzii. Vanhu vakamupindura vachiti, Takanzwa mumurairo kuti Kristu anogara nokusingaperi; zvino iwe unoreva seiko uchiti, Mwanakomana womunhu anofanira kusimudzwa? Mwanakomana womunhu uyu ndianiko?”38

GSAM 67.1Kuti anyatsoroverera mupfungwa dzavadzidzi chokwadi chokuti aifanira kuenda ndokudzokazve ushe hwake husati hwagadzwa panyika, akati, “Vana vaduku, ndichinemi chinguva chiduku. Muchanditsvaka; uye sezvandakareva kuvaJudha ndichiti, Kwandinoenda hamungagoni kuuya, ndizvo zvandinorevawo kwamuri zvino.... Simoni Petro akati kwaari, Ishe, munoendepiko? Jesu akamupindura achiti, Kwandinoenda haungagoni kunditevera zvino; asi uchanditevera pashure.”39 Ipapo akasimbisa mwoyo yavo yakanga ichishushikana uye ichichema namashoko aya: “Mwoyo yenyu ngairege kutambudzika; munotenda kuna Mwari, tendaiwo kwandiri. Mumba maBaba vangu mune dzimba zhinji dzokugara; dai zvisina kudaro, ndingadai ndakuudzai. Ndinoenda kunokugadzirirai nzvimbo. Kana ndikaenda kunokugadzirirai nzvimbo, ndichadzokazve, ndigokugamuchirai kwandiri; kuti pandiri ini, nemi muvepowo.”40

GSAM 67Mufananidzo woMunhu woRudzi Rwakakwirira

GSAM 67.2Muponesi akatsvakazve kururamisa pfungwa yakanga isina kururama yokuti ushe hwaizobva hwaoneka, achishandisa mufananidzo unotevera panguva yaaikwira navadzidzi kuJerusarema: “Mumwe munhu worudzi rwakakwirira wakaenda kunyika iri kure kuti andozvigamuchirira ushe, agodzoka. Akadana varanda vake gumi, akavapa mapaundi gumi, akati kwavari, Tengai nokutengesa kusvikira ndichiuya.... Zvino wakati adzoka, agamuchira ushe, akaraira kuti varanda avo vaakanga apa mari vadanwe kwaari, kuti azive zvakanga zvawanikwa nomumwe nomumwe pakutenga nokutengesa.”41 Mumufananidzo uyu Ishe anozvimiririra nomunhu worudzi rwakakwirira. Aifanira kuenda kunyika iri kure—kuna Baba vake—ndokugamuchira ushe ikoko, asati adzoka kuzotonga.

GSAM 68.1Achipindura mubvunzo wavadzidzi wokuti, “Chiratidzo chokuuya kwenyu nechokuguma kwenyika chichava chipiko?”42 Muponesi akavarondedzera zviitiko zvaizotevedzana zvichipfuura nomunguva yokutambudzika kukuru kwaizouya pamusoro pechechi, nezviratidzo chaizvo zvaizooneka. Kana izvi zvaoneka, vaigona kuziva kuti kuuya kwake kwava pedyo, pamikova chaipo, uye kuti rudzi rwaizviona rwaisazopfuura kusvikira auya.43

GSAM 68Kusiyiwa naVadzidzi Vose

GSAM 68.2Asi kunyange Kristu akanga adzidzisa vaapostora zvose izvi pamusoro porufu rwake nokuninipiswa kwake, vakatadza chose kunzwisisa chokwadi chaakanga avadzidzisa pamusoro pokutongwa kwake nokurovererwa kwake pamuchinjikwa. Kunzwisisa kwavo chokwadi kwakanga kusina kusimba zvokuti pakasvika muedzo, tariro yavo yakafa, uye vose “vakamusiya vakatiza.”44 Kunyange Petro, iye Petro aigara achishingaira, akanga ataura nechivimbo chikuru kuti kunyange vose vakamusiya, iye aisazombodaro, akanga ava kuramba Ishe wake maawa mashomanana gare gare, achitopika kuti akanga asingazivi munhu uyu. Vakanga vasinganzwisisi kudaro mashoko aIshe okuti pazuva rechitatu pashure pokurovererwa kwake pamuchinjikwa aizomuka kuvakafa, zvokuti vakabvunzana uye vakataurirana vachiti “kumuka kuvakafa kungarevei.”45 Zvechokwadi, vakanga vasina kutenda zvokuti pashure pokunge afa, muviri wake waiswa muguva idzva raJosefa, vakagadzirira kunomuzodza nezvinonhuwira zvokuchengeta chitunha. Tariro yaenda—yavigwa pamwe naKristu muguva—zuva reSabata iroro rakanga rakaoma sei kuvadzidzi! Mwoyo yavo ichiremerwa nokuchema nokuora mwoyo, uye Muponesi ane tsitsi nengoni, ane upenyu hwakanga hwakazara namabasa ounyoro nengoni, asipo pedyo kuti avanyaradze nokuvapa simba, vakanga vasara vapererwa sei!

GSAM 69Zviitiko Zvinokurudzira zveMangwanani oKumuka Kuvakafa

GSAM 69.1Mangwanani ezuva rokutanga revhiki ava kuchena! Kudengadenga napanyika kwazara nokubatikana kwakadini! Mutumwa ane simba anoburuka achibva kunzvimbo dzokubwinya achienda kuguva raJosefa, ane shoko rinoraira Mwanakomana waMwari kuti amuke. “Zvino tarirai, kwakava nokudengenyeka kukuru kwenyika; nokuti mutumwa waIshe wakaburuka kudenga, akauya akakungurutsa ibwe kubva pamukova, akagara pamusoro paro. Chiso chake chakanga chakaita semheni, nenguo yake yakanga yakachena sechando; varindi vakabvunda nokumutya, vakaita savanhu vakafa.”46 “Mitumbi mizhinji yavatsvene vakanga vavete yakamuka, vakabuda mumakuva pashure pokumuka kwake, vakapinda muguta dzvene, vakaonekwa navazhinji.”47 Fungai nezvavashanyi vakadai vari muJerusarema, pamikova yeshamwari dzavo, vane shoko rokuti Kristu akanga arovererwa pamuchinjikwa amuka kuvakafa, uye kuti naivowo vakanga vamutswa nesimba rake kuti vapupurire kumuka kwake. Vadzidzi navakadzi vatsvene vakanga vakabatikana sei—vachimhanya kuno nokoko kundotaura mashoko anofadza vachiti, “Amuka kuvakafa, nokuti tamuona uye tataura naye!”

GSAM 69Jesu Anoenda Kumaruwa Netsoka

GSAM 69.2“Zvino tarirai, vaviri vavo vakanga vachienda nomusi iwoyo kumusha muduku wainzi Emausi, wakanga uri kure neJerusarema masitadhiya anenge makumi matanhatu [mamaira manomwe nehafu]. Vakataurirana pamusoro pezvinhu zvose izvi zvakanga zvaitika. Zvino vakati vachitaurirana nokubvunzana, Jesu amene akaswedera, akafamba navo. Asi meso avo akadziviswa kuti varege kumuziva. Akati kwavari, Mashoko api aya amunotaurirana muchifamba, makasuwa? Mumwe wavo, wainzi Kireopasi, akapindura akati kwaari, Ndiwe woga uri mutorwa muJerusarema usingazivi zvinhu zvakaitikamo mumazuva ano here? Akati kwavari, Zvinhu zvipiko? Vakati kwaari, ZvaJesu weNazareta, wakanga ari muporofita ane simba pamabasa napamashoko pamberi paMwari navanhu vose; uye kuti vapristi vakuru navatongi vedu vakamukumikidza kuti atongerwe rufu, vakamuroverera pamuchinjikwa. Asi isu takanga tichivimba kuti ndiye waizodzikinura Israeri; uye kunze kwaizvozvi zvose, nhasi izuva rechitatu kubvira pazvakaitika zvinhu izvi. Uyewo vamwe vakadzi veboka redu vakatishamisa, vakanga vafumira kuguva; vakati vasingawani muviri wake, vakauya vachiti vakanga vaonawo chiratidzo chavatumwa, vakati mupenyu. Vamwe vaiva nesu vakaenda kuguva, vakandowana zvakangofanana nezvakanga zvarehwa navakadzi; asi iye havana kumuona.

GSAM 70.1“Ipapo akati kwavari, Imi mapenzi, vane mwoyo inononoka kutenda zvose zvakataurwa navaporofita; ko Kristu wakanga asingafaniri kutambudzika nezvinhu izvi, agopinda mukubwinya kwake here? Akatanga pana Mozisi navaporofita vose, akavadudzira muMagwaro ose zvinhu zvaiva pamusoro pake.”48 Paakanga oda kudya navo, akamedura chingwa akavonga, “meso avo akasvinudzwa, vakamuziva.... Vakati mumwe kuno mumwe, Ko mwoyo yedu yakanga isingatsvi mukati medu here, paaitaura nesu munzira, uye paaitizarurira Magwaro?”49

GSAM 70.2Zvino pakupedzisira, nyaya iyi yanyatsoratidzwa kwavari, vadzidzi vava kuona kuti rufu nokumuka kuvakafa zvakanga zviri zvimwe zvebasa roMuponesi. Asi vachafungei pamusoro penyaya youshe hwake?

GSAM 70.2“Akazviratidza kwavari ari mupenyu pashure pokutambudzika kwake, nezviratidzo zvizhinji zvisingarambiki, achionekwa navo mazuva makumi mana, achitaura zvinhu zvoushe hwaMwari; uye akati aungana navo, akavaraira kuti varege kubva muJerusarema, asi vamirire chipikirwa chaBaba, chaakati, Makanzwa neni. Nokuti Johani wakabhabhatidza nemvura zvirokwazvo; asi imi muchabhabhatidzwa noMweya Mutsvene mazuva asati ava mazhinji kubva zvino.

GSAM 71Muchadzorera Ushe Zvino Here?

GSAM 71.1“Naizvozvo vakati vaungana, vakamubvunza vachiti, Ishe, nenguva ino muchadzorerazve ushe kuna Israeri here? [sokunge vachiti, Tadzidza kuti zvakanga zvakafanira kuti murovererwe pamuchinjikwa, mugomuka kuvakafa, sezvinoreva Magwaro, asi hamusi kuzodzorerazve ushe zvino here?] Akati kwavari, Hazvisi zvenyu kuziva nguva kana mwaka zvakaiswa naBaba musimba ravo vamene. Asi muchagamuchira simba kana Mweya Mutsvene auya pamusoro penyu; muchava zvapupu zvangu muJerusarema, nomuJudhea mose, nomuSamaria, nokusvikira kumugumo wenyika. Akati ataura zvinhu izvi, akakwidzwa vachiona, gore rikamugamuchira akavanzika pameso avo. Vakati vachiramba vakatarira kudenga paakanga achikwira, tarirai, varume vaviri vakamira navo, vakafuka nguo chena; vakatiwo, Imi varume veGarirea, makamirireiko makatarira kudenga? Jesu uyu, wakakwidzwa kubva kwamuri kuenda kudenga, achauya saizvozvo sezvamamuona achienda kudenga.”50

GSAM 71Jesu Acharamba Ari Kudenga Kusvikira Pakudzorerwa Kwezvinhu Zvose

GSAM 71.2Zvino Muponesi zvaakanga avasiya, uye vakanga vamuona zvechokwadi “achikwira kwaakanga ari kare,” vakanga vane chivimbo chokuti Mweya Mutsvene aizovadzidzisa pamusoro penguva yaizouya ushe. Naizvozvo Petro, achidzidzisa vanhu pashure pokugamuchira Mweya, akati, “Achatuma Jesu Kristu, wakamboparidzwa kwamuri; iye anofanira kugamuchirwa nedenga kusvikira panguva dzokudzorerwa kwezvinhu zvose, zvakataurwa naMwari nomuromo wavaporofita vake vatsvene vose kubva pakutanga kwenyika.”51

GSAM 71.3Muapostora Petro akapiwawo noMweya Mutsvene chokwadi pamusoro penyika nhatu: Yokutanga, iya yaivapo mvura yamafashamo isati yauya, yakaparadzwa nemvura; yechipiri, nyika iripo zvino yakachengeterwa moto—moto wakachengetwa mukati menyika, sezvinoreva Shanduro Yakavandudzwa—moto iwoyo uchava kuparara, kuputsika, nokuparadzwa kwavanhu vasingadi Mwari; yechitatu, nyika itsva, “munogara kururama;” kana, sokushandura kunoita vamwe, “umo vakarurama vachagara.”52

GSAM 72.1Muapostora Pauro akatsanangura kumuka kuvakafa kwavanhu vaMwari, nokushandurwa kwavatsvene vake vose kubva pakufa vachienda pakusafa, “mukubwaira kweziso, nehwamanda yokupedzisira.” Akaudza vaKorinde kuti Kristu zvino ari pachigaro choushe chaBaba vake, uye acharamba aripo kusvikira vavengi vake vose vaiswa pasi pake. Ndiko kuti, kusvikira ushe—ushe hwake—hwaiswa mumaoko ake naBaba, sezvakaporofitwa muna Dhanieri 7:13, 14; Mapisarema 2:8, 9. Kuchechi yaiva muTesaronika akaratidza kuuya kwaKristu nokumuka kuvakafa setariro yavo yoga, uye sezvinhu zvine kunyaradza kwechokwadi apo vadiwa vavo vaiparadzaniswa navo noruoko rworufu.53

GSAM 72Nguva Yokudzoka kwaTenzi Haina Kuzivikanwa Chaiyo

GSAM 72.2Kusvikira panguva iyoyo chechi yakanga isati yanyatsoziva nguva yaizodzoka Tenzi. Muapostora paakati mutsamba yake yokutanga kuvaTesaronika, “Isu vapenyu vanosara tichabvutwa,” hama dzakanzwisisa kuti aireva kuti Kristu aizouya vamwe vavo vachiri vapenyu. Mutsamba yake yechipiri anoruramisa kunzwisisa kwavo tsamba yake kusina kururama, achivaudza kuti “zuva iroro haringauyi, kusvikira kutsauka pakutenda kwatanga kuuya, uye munhu wechivi aratidzwa, mwanakomana wokuparadzwa; iye anopikisa nokuzvikwidziridza pamusoro pezvose zvinonzi Mwari, kana zvinonamatwa.”54

GSAM 72Kutsauka paKutenda

GSAM 72.3Uye chechi ichiri kusiyiwa ichitsvanzvadzira murima pamusoro penguva yokuuya kwechipiri kwaKristu. Hama dzakadzidza kuti kuchava nokutsauka pakutenda; asi mubvunzo wakanga uri wokuti kwaizotora nguva yakareba sei. Mhinduro yakazopiwa Johani achiri muchiratidzo pachitsuwa chePatimosi, muzviratidzo zvinowanikwa muzvitsauko gumi nezviviri negumi nezvitatu zvaZvakazarurwa—“nguva, nedzimwe nguva, nehafu yenguva,” “mwedzi makumi mana nemiviri,” “mazuva ane chiuru chimwe namazana maviri namakumi matanhatu” (makore); asi chiitiko chaitaridza kutanga kwenguva refu iyoyo chakanga chisati chaitika. Naizvozvo chechi yakanga ichiri kutarisira nokumirira kuuya kwaKristu isinganyatsozivi nguva chaiyo yokuonekwa kwake; nokuti kana nguva iyoyo yokutambudzika yapfuura, paizoramba pachine nguva pfupi yokurwa nokukunda nokuda kwechechi ya“vakasara.”55

GSAM 73.1Pakupera kwezvinyorwa zveTestamende Itsva, nyaya yokuuya kwechipiri kwaKristu yaiswa pachena pamberi pedu. Inenge ndima imwe pandima dzose makumi matatu inotaura neimwe nzira pamusoro pokuuya kwechipiri kwaIshe wedu Jesu Kristu. Pamusoro paizvozvi, napamusoro pezvaifungwa nechechi pamusoro petariro iyoyo mumazera akapfuura kusvikira kunguva dzanhasi, Robert Patterson, D.D., anotaura sezvinotevera mupepanhau rinonzi Interior, pasi pomusoro unoti “Tariro Yakaropafadzwa”:—

GSAM 73Makore Chiuru Oupenyu Hwepanyika—Patterson

GSAM 73.2“Apo Ishe wedu akasiya chechi yake panyika achienda kuna Baba, akaisiya iri mumamiriro okuchema. Vadzidzi vake mazana mashanu vakanga vakakomberedzwa nenyika yose yavavengi vake, vakanga varongwa kuva zvitendero nehurumende zvinopikisa chiKristu nomumwe wavane njere huru kwazvo, aisundwa noruvengo rune uturu hwakaipisisa, uye akadzidza nokuona kwamazera akapfuura nzira dzokuparadza dzinonyatsobudirira. Ishe akanga asingashayi kuziva njodzi yedu; uyewo mumashoko ake okupedzisira haana kuita sokunge njodzi yacho yakanga iri duku, kana kuvimbisa kuti ruvengo rwenyika nokutambudzika kwechechi zvaizoderera. Asi akavimbisa kuti iye amene aizodzoka kuzokunda vavengi vake, uye kuti aizotitsigira kusvikira pazuva iroro rakaropafadzwa. ‘Nyika inokuvengai. Panyika muchava nokutambudzika. Muchachema nokuungudza, asi nyika ichafara. Muchasuwa, asi kusuwa kwenyu kuchashandurwa kuva mufaro.... Naizvozvo nemi zvino mune shungu, asi ndichakuonai zvakare, uye mwoyo yenyu ichafara, nomufaro wenyu hakuna munhu achaubvisa kwamuri. Kana ndikaenda, ndichadzokazve, ndigokugamuchirai kwandiri, kuti pandiri ini, nemi muvepowo.’

GSAM 74.1“Ndiyo yakanga iri tariro yakaropafadzwa yokudzoka kwake amene yaakanyaradza nayo chechi yake paakaenda iye amene. Akati munguva yose yokusavapo kwake tinofanira kutambudzika; uye ndizvo zvakaitika. Kana tichizova nenguva ipi neipi yorugare rwokunze panguva yokusavapo kwake, kana chechi yake ichizonunurwa pakurwiswa nenyika, kana kuchizova nezera ripi neripi rokuchena umo mashawi asingazomeri pakati pegorosi, kana kuti, pakuuya kwake, achizogamuchirwa navanhu venyika yakazara nokubwinya kwaIshe, kana kuti achitokwanisa kuwana kutenda panyika, chichava chishamiso chikuru chaasingambotarisiri. Jesu akanga asingazivi nezvamakore chiuru aya. Tinoti akanga asingazivi nezvawo, nokuti haana kutiudza nezvawo; uye anoti, ‘Ndakakuidzai shamwari, nokuti zvose zvandakanzwa kuna Baba vangu ndakakuzivisai.’ Asi mumashoko ake ose nemifananidzo yake hamuna kana karatidzo kaduku kekuti tinofanira kutarisira nguva ipi neipi yorugare kana yokubwinya asati auya. Saizvozvowo vaapostora havana ruzivo rwamakore chiuru asina Kristu. Kwamakore mazana matatu pashure pokuenda kwaIshe wedu, tariro yakaropafadzwa yechechi yakanga iri tariro yokudzoka kwake.

GSAM 74.2“Asi apo, mukufambira mberi kwokutsauka kwake pakutenda kwakanga kwafanotaurwa, mwenga waKristu akatanga kuzvinyaradza panguva yokusavapo kwake noushamwari hwamadzimambo enyika, zvakabva zvangoitika kuti atendeutse meso ake kubva kudenga rokumabvazuva, uye kubva pakudzoka kwaIshe wake, kwaizogumisa ukuru hwake hwenyika. Vavandudzi pavakaisa hwamanda yevhangeri pamiromo yavo ... kurota pamusoro pamakore chiuru asina Kristu kwakabva kwatsvairwa, ... uye chechi yakatangazve kutarisira kuuya kwaIshe kuzoparadza antikristu.... Mutsamba dzavo, mumharidzo, nomukupupura kwavo kutenda, Vavandudzi vakaparidza tariro dzavo dzokuti Kristu achauya makore chiuru asati atanga.

GSAM 74.3“Gungano reWestminster rinopedzisa kupupura kwaro kutenda nokuzivisa kutenda kwaro mukuuya kwechipiri kwaIshe namashoko anotaura zvizere kutenda kwaavo vanotenda kuti achauya makore chiuru asati atanga. Vanozivisa namashoko aya anorema vachiti: ‘Sezvo Kristu achida kuti tive nechokwadi chokuti kuchava nezuva rokutongwa, kuti adzivise vanhu vose kuchivi, uye kuti vanoda Mwari vanyaradzwe zvikuru mumatambudziko avo, saizvozvo anoda kuti zuva iroro risazivikanwe navanhu, kuti varase kuvimba kwose nenyama, uye vagare vakarinda, nokuti havazivi nguva ichauya Ishe; uye kuti vagare vakagadzirira kuti, Uyai, Ishe Jesu; uye uyai nokukurumidza!’56

GSAM 75.1“Madzitateguru edu aiita basa rokuvandudza chechi aisimbisa mwoyo yawo nokutarisira kuuya kwaIshe, uye aikurudzirana nokudanidzira achiti, ‘Batisisai nzvimbo yokurwa! nokuti ari kuuya namauto mazhinji kuzobatsira,’ pfungwa yakaiswa munguva ichangopfuura murwiyo runozivikanwa rwokumutsidzira kutenda, asi yakanga yagara ichizivikanwa naveSungano vekare veScotland.

GSAM 75.2“Asi pasina nguva refu kutsauka kwechipiri pakutenda kwakatanga pakati pemachechi akanga avandudzwa. MuScotland kwaizivikanwa sedzidziso yokuva nomwero; muEngland, sedzidziso yaArius, uye munguva yakazotevera, sedzidziso yechechi inogamuchira maonero akasiyana; muAmerica kwakazviti dzidziso yokuti Mwari munhu mumwe chete; uye muGermany, dzidziso yokuvimba nokufunga kwomunhu. Kuchiisa kufunga kwomunhu somutongi, uye zvishoma zvikuru zvatinoona munguva yedu souchapupu, uye kuchiramba kuti pane chinhu chipi nechipi chingaitika kunze kwokutevera mitemo yezvakasikwa inocherechedzwa, kwakaderedza Jesu kumwero womudzidzisi wechiJudha, akanga akati pfuurei nguva yake, asi asina kana ruzivo rwesayenzi yanhasi. Naizvozvo pfungwa yokuti munhu akadaro angadzoka achibva kunyika isingaonekwi kuti azotonga panyika, yakadzoserwa kungano dzevaHebheru.

GSAM 75Daniel Whitby Pamusoro paMakore Chiuru

GSAM 75.3“Zvipikirwa zvokuuya kwake kwechipiri nokutonga panyika zvakadudzirwa sezvinongoreva kupararira kwevhangeri yake, nokuzviisa kwechikamu chikuru chenyika pasi pechiKristu kwenguva yamakore ane chiuru, kana kuti, sezvaifungwa navamwe, makore 360,000; panguva iyoyo vanhu vaizofambira mberi muunyanzvi hwoupenyu hwakarongwa, vachifarikanya rugare nokubudirira zvakanga zvisati zvamboonekwa. Uye pakupera kwenguva refu iyoyo, yakakura zvikuru zvokusagona kunzwisiswa nokufunga kwomunhuwo zvake, zvimwe kwaizoitika kuvhiringidzika kukuru kwezvakasikwa, uye zvaigona kunzi Ishe aizouya achiparadza nyika, achidana rudzi rwavanhu kuzotongwa. Dzidziso iyi yakatsanangurwa zvakadzama ndokuparadzirwa nomududziri weMagwaro wokuEngland ainzi Whitby [Daniel Whitby akafa muna 1726], ane tsamba dzakabudiswa dzinoratidza kuti aitevera dzidziso yaArius, asi mabhuku ake okududzira aifarirwa navanhu vaifunga sezvaaifunga, uye makore chiuru ake engano akagamuchirwa zvakanaka navazhinji vaibatisisa dzidziso dzamachechi ehurumende eEurope, vaigamuchira mari yokurarama kubva kumachechi iwayo kana kuti vaiva shamwari dzawo, avo vaivimbiswa nedzidziso iyi kuramba vachigamuchira zvipo zvechegumi nokukudzwa kwenguva refu. Nesimba ravo dzidziso iyi yakaunzwa kuAmerica, uko yakabva yashandiswa samashoko asina kudzama aidzokororwa pakutaura pamberi pavanhu uye pakupedzisa hurukuro dzavo.”

GSAM 76.1Ndidzo dzakanga dziri dzidziso mumativi akasiyana enyika patinoswedera kunguva apo Ishe akatumira nyevero yakakomba yokuuya kwake, achitova “pamikova.”

Notes

  1. VaGaratia 4:4, 5. ↩
  2. VaRoma 16:25-27. ↩
  3. VaEfeso 3:3-9. ↩
  4. Chishuwo cheMazera, mapeji 29, 30-34. ↩
  5. Ruka 2:26. ↩
  6. Ruka 2:28-38. ↩
  7. Ruka 3:15-17. ↩
  8. Johani 1:29-34. ↩
  9. Mateu 3:16, 17. ↩
  10. Johani 10:41. ↩
  11. Ruka 3:23. ↩
  12. Ruka 4:16-21. ↩
  13. Mako 1:15. ↩
  14. Mabasa 10:38; Johani 3:2. ↩
  15. Johani 14:8-11. ↩
  16. Chishuwo cheMazera, peji 215. ↩
  17. Ruka 7:19-22; Mateu 11:4. ↩
  18. Mateu 4:17. ↩
  19. Mateu 10:7. ↩
  20. Ruka 10:9. ↩
  21. Johani 7:46. ↩
  22. Mateu 12:23. ↩
  23. Mateu 13:54, 55. ↩
  24. Johani 10:24. ↩
  25. Johani 6:15. ↩
  26. Johani 6:62. ↩
  27. Mateu 16:20-22; Mako 9:31. ↩
  28. Mateu 16:28; Ruka 9:27. ↩
  29. 2 Petro 1:16-19. ↩
  30. Mateu 17:22, 23. ↩
  31. Mateu 18:1; Mako 9:33, 34. ↩
  32. Mateu 19:27, 28; Ruka 22:28-30. ↩
  33. Mateu 20:20-24. ↩
  34. Johani 11:47, 48. ↩
  35. Johani 12:15. ↩
  36. Johani 12:19. ↩
  37. Ruka 19:40. ↩
  38. Johani 12:32-34. ↩
  39. Johani 13:33-36. ↩
  40. Johani 14:1-3. ↩
  41. Ruka 19:11-15. ↩
  42. Mateu 24:3, ↩
  43. Mateu 24: Ruka 21; Mako 13. ↩
  44. Mako 14:50. ↩
  45. Mako 9:10. ↩
  46. Mateu 28:2-4. ↩
  47. Mateu 27:52, 53. ↩
  48. Ruka 24:13-27. ↩
  49. Ruka 24:31, 32. ↩
  50. Mabasa 1:6-11. ↩
  51. Mabasa 3:20, 21. ↩
  52. 2 Petro 3:5-13. ↩
  53. 1 VaTesaronika 4:13-18. ↩
  54. 2 VaTesaronika 2:3, 4. ↩
  55. Zvakazarurwa 12:17. ↩
  56. Kupupura Kutenda, chitsauko 33, chikamu 3. ↩

Note

Back